20220683924 3. Bijlage 2 Benchmark Bezwaarschriften

UITVOERING AANBEVELINGEN 2019

AANBEVELINGEN 2020

Onttrekkingsvergunningen In 2019 is grotendeels de Tijdelijke beleidsregel verkamering 2018 van toepassing geweest. Hierin was een stop op het verstrekken van onttrekkingsvergunningen opgenomen in afwachting van ontwikkeling van nieuwe beleidsregels. Deze beleidsregels zijn op 18 december 2019 vastgesteld en op 1 januari 2020 in werking getreden. Besluiten op grond van de nieuwe Beleidsregels onttrekking en woningvorming 2019 zullen in 2020 ter beoordeling bij de commissie langskomen.

Aanleveren beslissing op bezwaar en uitspraken De beslissingen op bezwaar worden vaker direct na nemen besluit aangeleverd. Het bezwarensecretariaat heeft administratief vaak een rol in het versturen van de beslissing op bezwaar, waardoor het secretariaat direct over het besluit beschikt. Helaas worden uitspraken in (hoger) beroepsprocedures waarbij voorafgaand bezwaarprocedure is doorlopen niet aan het bezwarensecretariaat toegestuurd. Dit blijft een aandachtspunt.

Toesturen uitspraken (hoger) beroep Het doorsturen van uitspraken in zaken waaraan de bezwaarprocedure vooraf is gegaan, is voor de commissie en het bezwarensecretariaat van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie door rechtbank of Raad van State is beoordeeld. De uitspraken worden niet altijd doorgestuurd aan het bezwarensecretariaat. De commissie en het bezwarensecretariaat vragen hiervoor aandacht.

Toelichting voorafgaand aan zitting In het kader van het project procesoptimalisatie is dit één van de aandachtspunten uit de pilots. Vanaf eind 2019 is hiervoor dus meer aandacht geweest bij alle afdelingen van gemeente Leiden.

3 3 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Alge me ne Z a ke n

3 4 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Alge me ne Z a ke n

3 5 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Alge me ne Z a ke n

Bezwaarbehandeling

Gemeente Leiden Sociale zaken

61

38% 74% in 2018 60% in 2017 ADVIES

53%

66 in 2018 80 in 2017

353

220

80% in 2018 73% in 2017

INGEKOMEN BEZWAREN

363 in 2018 294 in 2017

Waaronder: 154 Participatiewet, met specifiek: 47 terugvordering 68 bijzondere bijstand 45 afwijzing/beëindiging uitkering 61 Wmo

214 in 2018 204 in 2017

COMMISSIE HOREN

BOB

INFORMELE AANPAK

BESLISSING OP BEZWAAR

34%

INTREKKINGEN

29% in 2018 42% in 2017

3 6 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

160

AMBTELIJK HOREN

155 in 2018 128 in 2017

38% 60% in 2018 65% in 2017

BOB

TOELICHTING Minder bezwaren In 2019 zijn minder bezwaarschriften (353) ontvangen dan in 2018 (363). Het grootste gedeelte van de bezwaarschriften ziet op besluiten op grond van de Participatiewet (154). Ook zijn er veel zaken op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (61) ingekomen.

Uitgebrachte adviezen In 2019 heeft de commissie ten aanzien van 61 bezwaarschriften advies uitgebracht. Dit is een verdere daling in vergelijking tot 2018 (66) en 2017 (80). Na ambtelijk horen zijn in 2019 160 concept beslissingen op bezwaar uit gebracht. Dit aantal is juist de afgelopen twee jaar gestegen. In 2018 was dit 155 en in 2017 zijn 128 concept beslissingen op bezwaar uitgebracht. In totaal zijn er in 2019 221 adviezen en concept beslissingen aangeboden aan het bestuursorgaan. Dit komt overeen met 2018. Het bestuursorgaan heeft in 2018 in 4 bezwaarzaken een besluit genomen in afwijking van het advies van de commissie (contrair).

Intrekkingen Het aantal ingetrokken bezwaarschriften is licht gestegen naar 119. Dat is 34% van het aantal ingekomen bezwaren. In 2018 was dit 29% en in 2017 42%.

Tijdigheid Horen door commissie Voor het proces van bezwaarbehandeling door de commissie zijn procesafspraken gemaakt. Deze afspraken gaan over de stappen vanaf ontvangst van het bezwaarschrift door de gemeente tot en met het uitbrengen van het advies aan het bestuursorgaan. Voor het doorlopen van dat proces is een werktermijn afgesproken van 14 weken na het einde van de bezwaartermijn. De tijdigheid van de bezwaarbehandeling na ontvangst van het bezwaar bij de gemeente tot het opleveren van het commissieadvies is flink gedaald naar 38% (23 van de 61 tijdig). Daarvoor was het in 2018 74% (49 van de 66 commissieadviezen tijdig) en in 2017 was dat 60% (48 van de 80 adviezen tijdig). Als belangrijkste oorzaak van de daling geldt capaciteitsproblemen aan zowel de kant van het bezwarensecretariaat als bij de vertegenwoordiging vanuit de gemeente. Hierover is steeds afstemming geweest met de gemeente. Ook valt op dat in geval van informeel overleg lang niet altijd de beslistermijn wordt opgeschort. Van de 7 informele gesprekken van zaken voor de commissie is slechts in 4 bezwaarschriften de beslistermijn opgeschort.

Ambtelijk horen Voor het proces van ambtelijk horen door het bezwarensecretariaat is een werktermijn afgesproken van 8 weken na einde bezwaartermijn. De tijdigheid van het opleveren van de concept beslissingen op bezwaar is flink gedaald naar 38% (61 van de 160 tijdig) in 2019. In 2018 was 60% tijdig (93 van de 155) en in 2017 65% (83 van de 128 concept op tijd).

37

J aar v e r s l a g b e z w a a r b eh an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

Beslissingen op bezwaar In 2019 zijn in totaal na zowel commissie horen als ambtelijk horen 220 beslissing op bezwaar genomen. Dit is een lichte stijging in vergelijking tot 2018 (214). In geval van horen door de commissie was 54% (31 van de 57) binnen de wettelijke termijn van 18 weken na einde bezwaartermijn. In 2018 was dit 86%. In geval van ambtelijk gehoorde bezwaren was 53% (86 van de 163) binnen de wettelijke termijn van 12 weken. In 2018 was dit 77%. Gemiddeld was 53% van de beslissingen op bezwaar op tijd. In 2018 was dit 80% en in 2017 73%.

INGEKOMEN BEZWAREN

CONTRAIR EN ANDERE BIJZONDERHEDEN Het bestuursorgaan heeft in 2019 in 4 bezwaarzaak een besluit genomen in afwijking van het advies van de commissie (contrair).

4 267

187

3

273

2 ambtelijk horen

107

96

2017

2018

80

contrair advies

commissie

0

2019

In 2019 zijn in totaal 353 bezwaarschriften ontvangen. Dit betreft een afname van het aantal bezwaarschriften ten opzichte van 2018 met 3% (10 bezwaarschriften minder).

DICTA BESLISSINGEN OP BEZWAAR 148 ongegrond 141 147 29 gegrond 29 35 27 niet-ontvankelijk 44 38 2017

2018

1

2019

2017

2018

2019

Contrair besluit inzake woonvoorziening In deze zaak gaat het om een afwijzing van een tegemoetkoming in de kosten van een woonvoorziening in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Betrokkene heeft in 2018 bezwaar gemaakt tegen de afwijzing en deze is behandeld in de vergadering van de Regionale commissie bezwaarschriften (Rbc). De beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Leiden 2018 schrijven voor dat een cliënt in aanmerking kan komen voor een maatwerkvoorziening als hij redelijkerwijs alles heeft gedaan om een geschikte woning te bewonen (artikel 15, eerste lid, sub b van de Beleidsregels). De commissie is van oordeel dat de door het college aangedragen alternatieven niet geschikt waren. Deze voldoen niet aan de gestelde eisen en bovendien bleken de door het college gestelde ergonomische eisen in het specifieke geval niet toereikend. Ter zitting is namelijk vast komen te staan dat alleen een rolstoeltoegankelijk appartement op de begane grond met een eenvoudig toegankelijke berging de meest geschikte woning zou zijn. De commissie adviseerde het college het bezwaar gegrond te verklaren. Het college gaat niet mee met de commissie en is van oordeel dat er verwacht had mogen worden dat er verhuisd zou worden naar een rol toe- en doorgankelijke woning.

Ook is het college van mening dat een woning op de begane grond niet medisch is onderbouwd en andere oplossingen denkbaar waren. Wel vindt het college dat tijdens de contacten in 2017 beter en uitgebreider geïnformeerd had moeten worden. Voorst had beter geweest als er een meer integrale, toekomstgerichte benadering als uitgangspunt was genomen. Op grond hiervan is er besloten om uit coulance een tegemoetkoming in de woningaanpassing te verstrekken.

Besluit terugvordering en intrekking bijstand - deels contrair Bezwaarmaker heeft recht op een uitkering op grond van de Participatiewet (Pw). In deze zaak is bezwaar gemaakt tegen het herzien (lees intrekken) van het recht op uitkering en de terugvordering van de uitkering in een vastgestelde periode. Naar aanleiding van een anonieme melding waren er vermoedens van

3 8 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

een gezamenlijke huishouding. Na onderzoek is het voeren van een gezamenlijke huishouding vastgesteld. De commissie heeft het college geadviseerd het bezwaarschrift gedeeltelijk gegrond te verklaren, in die zin dat de periode van herziening van het recht op bijstand en als gevolg daarvan de terugvordering, aangepast dienen te worden. Het college stelt dat over de gehele herzieningsperiode sprake was van een gezamenlijke huishouding omdat de partner vijf nachten per week in de woning van bezwaarmaker overnachtte en er sprake is van wederzijdse zorg. De commissie is van mening dat de herzieningsperiode moet worden aangepast omdat: - de startdatum waarop het recht op uitkering wordt ingetrokken, valt samen met de eerste dag van verblijf in het buitenland van bezwaarde. - het college was op de hoogte van het verblijf in het buitenland van bezwaarmaker - Hoewel de reden van het verblijf van de partner in de woning van bezwaarmaker achter de voordeur er niet toe doet, is de commissie toch van mening dat het college, gezien die periode zich actiever had moeten vergewissen. De commissie stelt dat bij terugkomst van bezwaarmaker uit het buitenlands sprake was van een gezamenlijke huishouding.

Het college gaat contrair aan het advies en gaat uit van de getekende verklaring van bezwaarmaker dat de partner sinds de start van de herzieningsperiode tenminste vijf nachten per week in de woning van bezwaarmaker verblijft en zij zorg dragen voor elkaar. Het college stelt dat sinds die dag sprake is van een gezamenlijke huishouding ongeacht het verblijf in het buitenland van bezwaarmaker en blijft bij de volledige herzieningsperiode.

Afwijzing aanvraag van voorziening begeleiding – deels contrair Betrokkene heeft een aanvraag gedaan om in aanmerking te komen voor de maatwerkvoorziening individuele begeleiding speciaal over een vaste periode. Het college heeft deze aanvraag afgewezen. De commissie heeft in deze zaak geadviseerd het tegen de afwijzing gemaakte bezwaar gegrond te verklaren. De commissie overweegt dat het begrip ‘eigen leefomgeving’ niet per definitie beperkt hoeft te zijn tot de eigen fysieke omgeving. De memorie van toelichting geeft aan dat het begrip ‘eigen leefomgeving’ ook breder kan worden opgevat. De begeleiding vindt ook nog plaats vanuit Nederland, zoals dat ervoor ook was, en nog steeds in het kader van een studie die hoofdzakelijk in Nederland wordt gevolgd. De commissie acht het dan niet redelijk en billijk om betrokkene nu niet te compenseren, terwijl de gemeente eerder wel heeft gecompenseerd in de wetenschap dat het tijdelijke verblijf in het buitenland een integraal en verplicht onderdeel van de studie van betrokkene is. Het college heeft besloten niet in te stemmen met de overwegingen van de commissie. Wel is besloten het advies over te nemen, het besluit te herroepen en het bezwaar gegrond te verklaren.

3 9 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

(HOGER) BEROEP In 2019 zijn 4 uitspraken in beroep of hoger beroep bij de commissie bekend over besluiten van de gemeente Leiden in sociale zaken waarbij voorafgaand aan het (hoger) beroep een bezwaarprocedure is doorlopen.

Participatiewet – Besluit kostendelersnorm niet meer van toepassing, zoon eerder uit huis. (Uitspraak Centrale Raad van Beroep) Er is geen aanleiding om er van uit te gaan dat de zoon eerder uitwonend is geworden dan door het college is toegepast. De toepassing van de kostendelersnorm wordt niet herzien met ingang van eerdere datum. Het hoger beroep is ongegrond. Nu de bezwaarprocedure dateert uit 2016 en het secretariaat bezwaarbehandeling sociaal domein zaken van gemeente Leiden pas per 1 januari 2017 is overgekomen naar Servicepunt71 heeft het bezwarensecretariaat geen zicht op hoe deze uitspraak zich verhoudt tot de bezwaarprocedure. Wel volgt uit de uitspraak in hoger beroep dat het primair besluit na bezwaarbehandeling gehandhaafd is en dit besluit houdt dus stand bij de Centrale Raad.

Participatiewet – Besluit intrekking bijstand (Uitspraak Centrale Raad van Beroep) Deze uitspraak betreft een niet gemeld saldo op een op naam staande bankrekening. Dat aan het tegoed op de bankrekening een bepaalde bestemming is verbonden, betekent niet dat appellante over het tegoed niet vrijelijk kon beschikken. Waardoor het hoger beroep ongegrond is. Ook deze bezwaarprocedure heeft gespeeld in 2016 waardoor het bezwarensecretariaat geen zicht heeft op hoe deze uitspraak zich verhoudt tot de bezwaarprocedure. Wel volgt uit de uitspraak in hoger beroep dat het primair besluit na bezwaarbehandeling gehandhaafd is en dit besluit houdt dus stand bij de Centrale Raad.

Participatiewet – Besluit intrekking bijstand door formulier “Toestemming huisbezoek” niet te ondertekenen (Uitspraak Centrale Raad van Beroep) Bij besluit uit 2018 is de bijstandsuitkering ingetrokken. Het daartegen ingediende bezwaar is conform advies van de commissie ongegrond verklaard en het bestreden besluit is in stand gelaten. Aan het besluit is ten grondslag gelegd dat geweigerd is het formulier huisbezoek te ondertekenen en daarmee zijn verplichting om mee te werken aan het voorgenomen huisbezoek heeft geschonden. Het recht op bijstand is niet meer vast te stellen. De voorzieningenrechter van de rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard. Er is verwijtbaar nagelaten het formulier te ondertekenen en daarmee is de medewerkingsverplichting geschonden. In hoger beroep overweegt de Raad dat het enkele niet ondertekenen van het formulier huisbezoek terwijl wel uitdrukkelijk toestemming is verleend voor het huisbezoek niet betekent dat er geen medewerking is verleend aan het huisbezoek. De ondertekening van het formulier is niet redelijkerwijs nodig voor de uitvoering van de Participatiewet. ‘Informed consent’ is vereist voor een

huisbezoek en dit kan ook op andere wijze dan door ondertekening worden vastgelegd. Het college heeft haar besluit gebaseerd op een onjuiste grondslag, waardoor het hoger beroep gegrond is.

Participatiewet – Besluit intrekking bijstand door in strijd met inlichtingenverplichting (Uitspraak Centrale Raad voor Beroep) In verband met niet gemelde gezamenlijke huishouding wordt het recht op bijstand ingetrokken en een bedrag teruggevorderd. Conform advies van de commissie wordt het daartegen ingediende bezwaar ongegrond verklaard en het bestreden besluit gehandhaafd. De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigd de besluiten en herroept de primaire besluiten. In het (incidenteel) hoger beroep overweegt de Raad dat de rechtbank de besluiten ten onrechte heeft herroepen zonder na te gaan of het college nog mogelijkheid zag voor nader onderzoek. Het college moet het bestreden besluit heroverwegen met inachtneming van deze uitspraak. Het hoger beroep ingesteld door het college wordt daarmee ten delen gegrond verklaard. Wat betreft de aannemelijkheid van de gezamenlijke huishouding overweegt de Raad conform de rechtbank dat het bestreden besluit niet op een deugdelijke motivering berust en dat het door de rechtbank terecht is vernietigd.

4 0 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

UITVOERING AANBEVELINGEN 2019

AANBEVELINGEN 2020

Optimaliseren bezwaarproces

Pilots optimaliseren bezwaarproces

In 2019 is het project ter optimalisatie van het bezwaarproces uitgevoerd. Daarbij is in samenspraak met alle betrokken partners (gemeenten, commissie en bezwarensecretariaat) het bezwaarproces in kaart gebracht, knelpunten gesignaleerd en zijn suggesties gedaan om verbeteringen door te voeren. Hieruit zijn diverse pilots gestart. Deze pilots gaan ook in 2020 nog verder. Eind 2020 wordt het project geëvalueerd en zal worden besproken of en zo ja welke wijzigingen in het proces we handhaven of welke acties nog nodig zijn.

Uit het project voor het optimaliseren van het bezwaarproces zijn een aantal pilots voortgekomen met als doel de bezwaarbehandeling efficiënter in te richten. Voor 2020 is het, voor alle betrokkenen in het proces, een aandachtspunt de werkafspraken hieruit na te komen. Als er aandachtspunten zijn, kunnen deze aan het bezwarensecretariaat worden doorgegeven. Najaar 2020 volgt de evaluatie.

Bezwaarbeleving

Bezwaarbeleving

Het onderzoek naar de beleving van bezwaarmakers op het proces van de bezwaarbehandeling is in 2019 opgestart. Bezwaarmakers worden bevraagd hoe zij de gesprekken en de hoorzittingen beleven. Ook wordt gevraagd of de adviezen en beslissingen op bezwaar begrijpelijk genoeg geschreven zijn. De eerste resultaten zijn heel positief, maar het zijn er nog onvoldoende om van een representatief beeld te kunnen spreken. Vandaar dat het bezwarensecretariaat het onderzoek in 2020 voortzet.

Het onderzoek naar bezwaarbeleving zetten we voort in 2020 om te komen tot een meer representatief beeld.

Jeugdwet In 2019 zijn veel minder bezwaarschriften (vier) behandeld tegen besluiten op grond van de Jeugdwet dan verwacht. De commissie constateert dat de onduidelijkheid over waar in de gemeentelijke organisatie bepaalde taken en verantwoordelijkheden op het gebied van de Jeugdwet worden belegd nog niet is weggenomen. De verwachting is dat er ook in 2020 niet veel van dit soort zaken zullen zijn. Desondanks goed om hier binnen de organisaties aandacht voor te houden.

Aanleveren uitspraken Het blijft een aandachtspunt om uitspraken in (hoger) beroepsprocedures waarbij voorafgaand de bezwaarprocedure aan het bezwarensecretariaat door te sturen.

4 1 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

UITVOERING AANBEVELINGEN 2019

AANBEVELINGEN 2020

Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)

Persoonsgegevens in het dossier (Privacy / AVG)

Het blijkt dat ook in 2019 de dossiers die aan het bezwarensecretariaat worden aangeboden in veel gevallen nog niet gescreend zijn op privacygevoelige gegevens.

Het dossier zoals aan de commissie wordt aangeboden, dient te voldoen aan de vereisten die de AVG daaraan stelt. Persoonsgegevens die niet noodzakelijk zijn voor de behandeling van het bezwaar door de commissie (maar misschien wel voor het behandelen van de aanvraag) mogen niet aan de commissie worden verstrekt. Het bestuursorgaan is verantwoordelijk voor het samenstellen en de inhoud van het dossier en daarmee ook voor de in het dossier opgenomen persoonsgegevens. In clusterzaken of openbare zaken moeten ook de niet vereiste gegevens van bezwaarmaker achterwege blijven. Gegevens die voor het in behandeling nemen van een aanvraag wellicht van belang zijn (zoals BSN in sociaal domein) zijn voor de behandeling van het bezwaar niet van belang en moeten dus achterwege worden gelaten in het dossier t.b.v. de commissie. Dit blijft ook voor 2020 een aandachtspunt. Vanuit Informatiemanagement wordt gezocht naar een technische oplossing voor gegevensbescherming voor de regio. De verwachting is dat er in 2020 een toepassing gerealiseerd kan worden, waarmee weglakken wordt vereenvoudigd.

Toesturen uitspraken (hoger) beroep Het doorsturen van uitspraken in zaken waaraan de bezwaarprocedure vooraf is gegaan, is voor de commissie en het bezwarensecretariaat van belang om inzicht te krijgen in hoeverre de advisering door de commissie door rechtbank of Raad van State is beoordeeld. De uitspraken worden niet altijd doorgestuurd aan het bezwarensecretariaat. De commissie en het bezwarensecretariaat vragen hiervoor aandacht.

4 2 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n

4 3 J aar v e r sl a g b e z w a a r b e h an del i n g 2 0 1 9 | Gem een te L ei den | Soc ia le Z a ke n