20220579256 Transcript raadsvergadering d.d. 30 juni 2022

Actie in een wereld die binnen één jaar volkomen veranderd lijkt. Flexibel in moeten spelen op de veranderende wereld kan wel wat betekenen voor een ogenschijnlijk dichtgetimmerd akkoord. Enkele tekstpassages vinden wij de aandacht vragen. Op pagina 3: “Haarlem is een gastvrije stad, ook voor vluchtelingen en nieuwkomers. Alle Haarlemmers kunnen meedoen in de samenleving, we ondersteunen de Haarlemmers die dat nodig hebben.” Dat vinden wij ware woorden en OPHaarlem beseft dat er enorme inspanningen geleverd moeten worden om alle Haarlemmers mee te laten doen. The proof of the pudding is in the eating, en wij zullen de coalitie hier met grote aandacht volgen. Pagina 4: “Wij realiseren ons dat de toekomst grotendeels onvoorspelbaar is, nu nog meer dan in voorgaande jaren.” Wederom ware woorden en OPHaarlem zal de flexibiliteit in de begroting toetsen om te bezien in hoeverre er ruimte is om in de beleidskaders te kunnen schuiven als de wereld dat vereist. Heel kort loop ik enkele thema’s door. Stad om te wonen. Gelukkig is de verhuurdersheffing afgeschaft, ongelukkig zijn de beheersontwikkelkosten van de corporaties geëxplodeerd. De vraag is of er echt meer geld is en of de ambities daarmee afgedekt kunnen gaan worden. Sociale stad.

Veel goede ideeën, maar de pijn zit bij twintig- tot dertigduizend Haarlemmers zo diep dat er meer moet gebeuren aan de basis om ze aan te kunnen laten haken bij veel van de ambities. De ambities zijn er wel, maar krijg je de Haarlemmers die zo diep in de put zitten richting je ambities en de goede bedoeling? Gezonde stad. Sport en bewegen worden steeds belangrijker voor de gezondheid van de Haarlemmers. We hebben tenslotte ook twee coronajaren die de Haarlemmers gedwongen heel vaak stil hebben laten zitten. Dit onderdeel vinden wij nog matig ingekleurd. Dan maak ik even een klein uitstapje, maar ik vind dat ik hem vanavond kan. Ik zou

14

graag van de gelegenheid gebruik willen maken om aandacht te vragen voor de crowdfundingactie voor Amy Pieters, een topsporter uit Haarlem die het enorm moeilijk heeft op dit moment en ik hoop dat iedereen gaat overwegen aan de crowdfundingsactie mee te doen. Duurzame stad. Hier herkent OPHaarlem een toegenomen nuchterheid en dat is te waarderen. Op het warmtenet in Meerwijk komen wij na vandaag nog regelmatig terug. Nog steeds zijn wij geen voorstander van windmolens op Schoteroog. De spanning tussen meer woningen en meer groen, zeker voor de biodiversiteit, zal verder oplopen. Het verdienen aan de auto vinden wij geen goede oplossing, het denken over de auto en het verminderen van autogebruik wel. Nog een paar teksten uit het coalitieakkoord aan het eind. “Wij zien er als coalitie naar uit om Haarlem, in samenwerking met alle andere fracties in de gemeenteraad, met het college van burgemeester en wethouders, de gemeentelijke organisatie en niet in de minste plaats de inwoners en ondernemers, over vier jaar nog mooier en socialer door te geven.” De eerste signalen van deze woorden zijn niet gunstig, met dit dichtgetimmerde akkoord waar je als oppositie geen of nauwelijks ruimte herkent voor een dialoog en met een uitgeklede participatie van de Haarlemmers, waar de kadernota al een voorschot op heeft genomen.

Niet meer met de Haarlemmers praten over wat, maar alleen nog maar over hoe. Leve de nieuwe democratie. Het neemt niet weg dat OPHaarlem insteekt op de ambitie voor een inhoudelijke en open dialoog die we, meer verdiept dan vanavond, op 11 en 14 juli gaan voeren en vervolgens bij de behandeling van de begroting in november. De discussie over het karakter van incidentele of structurele uitgaven voeren we dan ook – dan ook, want nu wil de coalitie zijn vingers er nog niet aan branden, want het antwoord op mijn vragen is achterwege gebleven. Ik dacht het wel, want ik heb het nog steeds niet gehad, maar dat komt zo. Ik eindig met enkele, toch zou ik zeggen, vragen voor straks, voor 11 en 14 juli voor de begroting. Wordt er gewerkt aan een bijgestelde ambitie en een verlengde horizon voor de onderwijshuisvesting? Gegeven het feit dat de bouwkosten niet te temperen zijn, aannemers ook niet te vinden zijn en BENG-bouwen – bijna energieneutraal gebouwd – wordt opgevolgd door ENG – helemaal energieneutraal en dus weer duurder. Wordt die horizon geactualiseerd? Wij hopen, en OPHaarlem hoopt dat in de begroting straks ook te zien, dat het enorme inflatie-effect van 2022 goed verwerkt gaat worden in de begroting ’23, zodat we tegen echte, reële getallen aankijken. Dank u wel, voorzitter, dit was mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel.

Dan gaan we naar de SP, het woord is aan de heer Kuin. De heer Kuin: Voorzitter, ik zag net pas dat ik 8.14 minuut heb, dus ik heb wat nuances en positieve delen moeten schrappen. Grapje. In de inleiding van het coalitieakkoord schrijft de coalitie dat we in een woon-, klimaat- en energiecrisis zitten. Ze zijn op zijn minst één vergeten: de vertrouwenscrisis. We zijn gekozen door slechts de helft van de Haarlemmers, daarom past ons allen bescheidenheid, daarom is het zoeken van draagvlak nog meer noodzakelijk dan het al was en laten we dan in ieder geval conclusies trekken uit de keuze van de Haarlemmers die nog wel hebben gestemd. Helaas is dat niet gebeurd. Deze coalitie heeft op 16 maart netto vier zetels verloren. Vier zetels nettoverlies is een verlies van tien procent van het totaal aantal zetels en dat is een verlies van vijftien procent van het aantal zetels wat deze coalitie had tot 16 maart. We hebben samen met Jouw Haarlem aan de besprekingen deelgenomen met de serieuze bedoeling tot een nieuwe coalitie te komen, maar we hebben vanaf het eerste gesprek gemerkt dat we geen serieuze optie waren. En waarom zouden ze dat ook doen? Als je met je huidige coalitiegenoten in vele jaren onderlinge vertrouwen hebt opgebouwd en hebt ervaren dat de geringe verschillen overbrugd kunnen worden.

Maar daarmee wordt de belangrijkste vraag overgeslagen: wat betekent het nettoverlies van vier zetels voor deze coalitie, en had dat niet moeten betekenen dat er een echt serieuze poging was ondernomen de coalitie te vernieuwen? En dus inhoudelijke onderhandelingen te voeren met anderen, met de intentie eruit te komen en daarmee te laten zien dat de uitslag het nettoverlies serieus wordt genomen. Helaas is dat niet gebeurd. Het onderlinge vertrouwen was blijkbaar belangrijker dan het vertrouwen van de Haarlemse burgers. De SP wilde samen met

15

Jouw Haarlem deelnemen aan een linkse coalitie. Op drie hoofdonderwerpen wilden wij het verschil maken, de rest was daaraan ondergeschikt. Ten aanzien van de wooncrisis willen wij netto meer woningen en lagere woonlasten. We willen de armoede bestrijden en in de zorg willen we stoppen met de marktwerking, van geldverslindende concurrentie naar samenwerking, stoppen met winst maken en het oplossen van wachtlijsten. En wij willen de zeggenschap van de Haarlemmers vergroten door goede participatie en een bindend referendum. Wij vinden nog steeds overal wat van, maar wij beoordelen dit akkoord vooral op deze drie punten en dat is niet goed genoeg. Wij zullen ons de komende vier jaar hierop binnen en buiten de raad te laten horen. Gisteren heeft deze raad de noodtoestand afgekondigd met betrekking tot de biodiversiteit. Noodtoestand betekent dat de normale toestand en de wetgeving tijdelijk niet meer geldt. Laten we het opvatten als een uiting van urgentie. Wij zouden willen dat die urgentie ook geldt voor de wooncrisis. De wachttijd voor een sociale huurwoning is in Haarlem gemiddeld acht jaar en twee maanden. Dat betekent dat er ook mensen zijn die nog veel langer moeten wachten. Afgelopen vier jaar was er ook de ambitie om er tienduizend woningen bij te bouwen. Netto heeft dat ongeveer 38 woningen opgeleverd.

Het vorige college constateert dat we achterblijven bij de ambities door stikstof, capaciteit, complexiteit van stijgende kosten en weinig eigen grond. Wij vragen ons oprecht af waarom de ambitie van tienduizend woningen bij nu wel zou lukken. Of is het sowieso niet beter om netto getallen te communiceren? Uiteindelijk gaat het er toch om hoeveel woningen erbij komen? Dan kunnen we ook beter beoordelen of er genoeg urgentie in zit. In het akkoord staat: “Een woning is om in te wonen en niet om mee te speculeren.” Dit had een tekst van ons kunnen zijn en dat is het denk ik ook. We zijn benieuwd tot welke urgentie en daden dat gaat leiden. Voorzitter, gisteravond heeft deze raad de noodtoestand uitgeroepen ten aanzien van de biodiversiteit, terwijl er kinderen in armoede leven, terwijl er wachtlijsten staan in de jeugdhulp en we voorzieningen in de Wmo hebben moeten versoberen en er tegelijkertijd aan het eind van 2021 1,8 miljoen zorggeld over is. De SP heeft recent de jaarverslagen van alle in Haarlem gecontracteerde werkgevers bestudeerd. Bijna de helft van de 56 gecontracteerde bedrijven heeft een winstmarge die hoger is dan 5 procent. Er zijn zelfs bedrijven met een winstmarge van 38 tot 49 procent. Deze 56 gecontracteerde werkgevers hebben tezamen in 2019 en 2020 10 tot 12 miljoen winst per jaar gemaakt.

Wij weten niet of ze die winst alleen met hun activiteiten in Haarlem hebben verdiend, maar het is toch gênant en schrijnend dat er onvoldoende geld is voor goede zorg, terwijl er met publiek geld wat door ons samen is opgebracht winst wordt gemaakt in de zorg. Wij roepen deze coalitie in ieder geval op de winsten aan te pakken en ervoor te zorgen dat geld voor zorg naar zorg gaat. En de structurele oplossing: stop met de aanbestedingen. Deze zijn ons een doorn in het oog. Concurrentie in de zorg moet wat ons betreft plaats maken voor samenwerking. Gisteravond heeft deze raad de noodtoestand uitgeroepen ten aanzien van de biodiversiteit. Ja, voor jullie het vergeten waren. Dit was geen resultaat van een brede maatschappelijke Haarlemse discussie, maar kwam letterlijk uit de lucht vallen in een vreemde motie aan het eind van een lange raadsvergadering. Wat ons betreft nemen we belangrijke, essentiële besluiten met draagvlak, alleen dan hebben ze waarde, hebben ze urgentie en gebeurt er ook wat mee. Wij geloven niet in burgerberaden van kleine groepjes, geef alle Haarlemmers de kans zich uit te spreken. Er zijn elk jaar de komende jaren landelijke verkiezingen, laten we die gebruiken om een paar essentiële besluiten in een bindend referendum aan de Haarlemmers voor te leggen.

Tot slot, toch een compliment aan het akkoord, met het structureel uitbreiden van de minimagelden, 1,6 miljoen. Heel belangrijk, complimenten. Laten we de wooncrisis, de armoede, de zorg en de vertrouwenscrisis met de urgentie van een noodtoestand aanpakken. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar Jouw Haarlem, de heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Ik hoop dat het geen voorbode is, maar op weg naar deze vergadering zag ik donkere wolken zich boven het stadhuis samenpakken en begon het ineens heel hard te regenen. Maar voorzitter, over naar het akkoord. Ja, het heeft inderdaad heel lang geduurd. Ik zou de coalitiepartners bijna

16

willen vragen of dit ook een tangverlossing is geweest. Dan de inhoud. In het akkoord staan inderdaad veel goede dingen. Zo worden de minimaregelingen opgehoogd naar 130 procent van het bijstandsniveau, zodat meer mensen er gebruik van kunnen maken. Zeer welkom in deze tijden van almaar toenemende prijzen. Er komt meer geld voor amateurkunst, de verkoop van sociale huurwoningen wordt beperkt, er komt meer ruimte voor initiatieven, er komen flexwoningen, aandacht voor toegankelijkheid voor mensen met een beperking, aandacht voor suïcide onder jongeren, extra bescherming voor oude bomen, allemaal ontzettend goede ideeën. Aan de andere kant, voorzitter, worden de wachtlijsten in de zorg niet aangepakt, wordt het betaald parkeren zonder draagvlak over de stad uitgerold, waardoor mensen in deze toch al dure tijden op extra kosten worden gejaagd. En we vinden het onverstandig om tienduizend woningen in bestaande wijken te willen bouwen. We vrezen dat de leefbaarheid en bereikbaarheid daar in het geding komen. Overigens blijkt het om tienduizend woningen bruto te gaan, wat er onderaan de streep netto overblijft moeten we nog maar zien. Vandaar ook onze vraag: om hoeveel woningen netto gaat het? U kent ons standpunt over bouwen: kijk ook wat er mogelijk is aan de randen en niet alleen in de bestaande wijken. Voorzitter, ook voor dit coalitieakkoord geldt: eerst zien, dan geloven.

Het komt er nu op aan om te laten zien dat het college en deze coalitie in staat is om niet alleen mooie dingen op te schrijven, maar ze ook daadwerkelijk uit te voeren. Behalve woorden, graag ook daden. Huizen bouwen, verduurzamen, vergroenen, de armoede en tweedeling aanpakken. Alleen op die manier kan het beschadigde vertrouwen herwonnen worden. En Jouw Haarlem zal zich constructief opstellen waar het kan, dat hebben we de afgelopen jaren ook laten zien, maar kritisch waar het moet. Maar voorzitter, uiteindelijk is het aan de Haarlemmers om over vier jaar de balans op te maken en te beslissen of de mooie woorden geen loze beloftes zijn gebleken. Tenslotte een paar vragen. Nogmaals dus de vraag: om hoeveel netto toevoeging van het aantal woningen het gaat. We lezen op bladzijde 23 dat data in digitale systemen de basis vormen voor besluitvorming, ze geanalyseerd worden ten behoeve van beleid en gedeeld met ketenpartners. We hebben bij de toeslagenaffaire gezien waar het gebruik van data en algoritmes kan leiden, dus graag een toelichting: wat bedoelt u hier nou mee? Op bladzijde 13 lezen we dat, om een beroep op zorg te voorkomen, u de rol van de school en de buitenschoolse opvang wil versterken door hen te helpen vroegtijdig hulp te verlenen aan kinderen die het even niet meer zien zitten.

Hoe wilt u dat gaan doen? Het personeelstekort in het onderwijs is al idioot hoog, we hebben vandaag in de krant kunnen lezen dat het om 9000 vacatures gaat. Dezelfde vraag geldt ook als het gaat om de wijkagenten. U wilt de wijkagent meer de wijk in sturen, maar hoe gaat u dat doen met het nu al nijpende tekort aan agenten? Een van uw actiepunten is het actief optreden tegen traditionele praktijken die in het bijzonder vrouwen en meisjes beperken en schaden. Op welke traditionele praktijken wordt gedoeld? Vooral omdat u hier bewustwordingscampagnes op wilt inzetten. Want heeft u het nou over vrouwenbesnijdenis, kindhuwelijken, huwelijksdwang, gedwongen achterlating en eergerelateerd geweld? Als u het daar over heeft, dan moet u dat ook duidelijk in het coalitieakkoord expliciet benoemen en niet zo verhuld spreken van traditionele praktijken. Tenslotte, voorzitter, graag een reactie daarop, viel het ons op dat bij de paragraaf diversiteit geen enkel actiepunt is geformuleerd. Of neemt u genoegen met genderneutrale toiletten bij de gemeente? De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de bijdrage van Hart voor Haarlem, mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Dank u wel, voorzitter. Beste vrienden van de coalitie, gefeliciteerd met jullie resultaat.

Ja, en wat vindt Hart voor Haarlem dan van het voorliggende coalitieakkoord? In uw eerste zin maakt u gewag van de grote mondiale problemen waarin ons Haarlem verkeert. De lat ligt torenhoog en u gaat het oplossen door eindelijk na al die jaren in actie te komen. Wat ons betreft had u het kort kunnen houden, want als iets ons de laatste tijd heeft geleerd is dat alles relatief is en dat we met dagkoersen leven. Dat vraagt wat ons betreft vooral om een ervaren bestuur met een stevig mandaat en dit zien wij niet terug noch in het college met twee ervaren wethouders en drie beginnelingen, noch in het programma dat voor ons ligt. De helft van de

17

stad doet niet mee, dat hebben andere partijen ook al geconstateerd. Vorige week werd een nog wat gegrapt over dualisme, want de wethouder moest zo min mogelijk de fractiekamers bezoeken. Wij constateren dat bij de coalitieonderhandelingen drie wethouders en één beoogd wethouder waren betrokken. Dezelfde vier personen die in 2018 het akkoord in elkaar timmerden. Wethouders bepalen hier het beleid en voeren het uit, dat heeft weinig met dualisme van doen. Enfin, u moet dat allemaal zelf weten, maar hou dan op met dat zelfgenoegzame geleuter. Fracties lopen hier aan de leiband en de oppositie is eruit gewerkt. Vooral Hart voor Haarlem betreurt het zeer dat een grote partij als de VVD voor de derde keer aan de kant staat, omdat je juist in tijden dat het moeilijk is gewoon een zo breed mogelijke steun moet hebben hier in de raad, maar ook in de stad. En dat alleen links hier de problemen gaat oplossen, dat lijkt ons een grote illusie. De samenstelling van het college vindt Hart voor Haarlem weinig divers en we vragen ons af of het totale gebrek aan aandacht voor de ouderen in Haarlem hier schuldig aan is. Laat u dan die wethouder van diversiteit en inclusie vooral iets anders doen.

Waarom geen wethouder om een groot probleem als taalachterstanden, laaggeletterdheid als speciaal onderwerp in de portefeuille van mevrouw De Raadt te stoppen? Want volgens mij heeft de samenleving grote behoefte aan meer, veel meer aandacht voor deze problemen, ook in Haarlem met een vrij hoogopgeleide bevolking. De bestuurscultuur, pagina 19. Wat lezen we hier? “Wij zijn samen verantwoordelijk voor een goed bestuur. Samenspel tussen gemeenteraad en college. Raadzaal verbeteren. Continueren raadsbrede besprekingen. Gemeenteraad verbeteren.” In het licht van wat we de afgelopen maanden hier hebben meegemaakt, onder leiding van de Partij van de Arbeid en met onze burgemeester, die in onze vakantie de portretten hier uit onze raadzaal heeft laten wegsjouwen – moet u even kijken hoe wij tegenwoordig in deze ruimte zitten, u hoort het ook aan de akoestiek dat hier een belangrijk onderdeel van deze raadzaal ontbreekt – ja, dan begrijp ik echt niet wat deze paragraaf in dit coalitieakkoord te zoeken heeft. Wat is de betekenis eigenlijk van dit onderdeel? Wat betreft het taalgebruik maakt Hart voor Haarlem bezwaar tegen het gebruik van het woord malafide om bepaalde beleggers te typeren.

Wij vinden dit selectief veroordelen van een kleine groep en weinig passend in een coalitieakkoord, want voor hetzelfde geld kunnen we ook praten over malafide pgb-misbruikers, of mensen die hun uitkering of zo leuke dingen gaan doen en daarnaast gaan werken. Dat gebeurt vaak genoeg en dan heb je het ook niet over malafide Haarlemmers. Tenminste, niet in een coalitieakkoord, want wat straal je hiermee uit? Wij vinden natuurlijk ook een paar dingen positief, dat is logisch. Want dat zwemmen in het Spaarne, ja. Taalachterstand, vroeg- en voorschoolse educatie, oude bomen beschermen, ik pleit er in feite al jaren voor en je ziet het weer terugkomen en dat is natuurlijk mooi, want zo blijft er altijd werk aan de winkel in deze stad, want dat is blijkbaar nooit af. Ook natuurlijk dat er meer aan handhaving gaat worden besteed is natuurlijk een heel goed punt, dat ondersteunen wij ook allemaal. We hebben wel een paar vragen. Wij lezen op pagina 6 over het stikstofprobleem en dan wordt er gezegd dat we bedrijven in de groene rand van Haarlem willen uitkopen. Mijn vraag aan u: hoeveel van de bedrijven, wie zijn dat, wie bedoelt u daarmee? En inderdaad, net als Jouw Haarlem vroeg ik me af hoe het zat met dat stuk over de lokale vrouwenorganisaties waarvan u verwacht dat ze actief gaan optreden tegen traditionele praktijken die vrouwen en meisjes beperken en schaden.

Want wat ons betreft zijn juist niet die vrouwenorganisaties een onderdeel van het probleem, iedereen weet hoe je als vrouw als je naar boven wil klimmen naar beneden kan worden getrokken door je zusters, die ook het beste met je voor hebben. Wat dat schaden betreft van meisjes, doelt u dan op de praktijken als genitale verminking? En als er berichten zijn in Haarlem – want in heel Nederland is dat een probleem, dus waarom niet in Haarlem – waarom dat inderdaad niet expliciet benoemen, waarom hier niet duidelijk over zijn? Ik vind het ook inderdaad niet een onderdeel van het coalitieakkoord, dat zou ik er ook niet in hebben gezet, maar u geeft inderdaad de suggestie dat we iets gaan doen, dat kan ik zeer waarderen, want ik ben het helemaal eens, ik denk dat het van D66 afkomt en dat vind ik heel erg goed. Maar dan moeten we het dan een volgende keer maar eens over hebben hoe we dat gaan invullen, want ik vind dat een heel belangrijke zaak hier in deze

18

stad, die al die jaren veel te onderbelicht is geweest. Wat dat betreft complimenten en ik wacht nog wel op een antwoord, mijnheer Wiedemeijer, die kunt u vast wel geven. Daar laat ik het bij, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Nou is degene die hierna normaal gesproken het woord zou voeren, die heeft de zaal verlaten, dus ik geef graag het woord dan aan de vertegenwoordiger van de ChristenUnie, de heer Visser. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Ik begin met een puntje van orde. De ChristenUnie heeft voor vanavond twee moties ingediend, we willen immers actie deze periode en we beginnen natuurlijk op dag één van een nieuwe coalitie. Toch zal ik deze moties aanhouden, want ik heb begrepen dat de meeste partijen liever inhoudelijke moties bij de kadernota zien, dus daar leg ik me maar bij neer. Bijkomend voordeel: alle fracties kunnen zich goed voorbereiden en nog hun logo boven onze motie zetten, wij wachten af. Voorzitter, de ChristenUnie is enthousiast over het coalitieakkoord. Het is sociaal, groen en er wordt ingezet op een mobiliteitstransitie, en het is duurzaam. Alhoewel? Waarom nu een enkelzijdig gedrukt document, met ook nog plastic ervoor? Kan de coalitie dat uitleggen, hoezo duurzaam? Ik hoop dat dit een eenmalige uitglijder is. De ChristenUnie is blij met de inzet om daklozen te helpen. Niet met nog meer opvang, maar met het uitgangspunt van Housing First.

Complimenten. Ik kan niet alles noemen, maar de meeste punten kunnen wij steunen. Natuurlijk wacht de ChristenUnie wel de uitwerking af en hier en daar zullen wij de komende jaren vast nog wel wat puntjes op de i willen zetten. Zo delen wij de zorgen van Jouw Haarlem over het delen van data en het klakkeloos toepassen van algoritmes. Zet liever in op betere digitale dienstverlening, daar las ik weinig over. En wij delen de zorgen van Hart voor Haarlem over laaggeletterdheid. Over één punt in het akkoord zijn we het in ieder geval niet eens. De coalitie blijft ambitieus met afvalscheiding, maar wil dit bereiken door verhoging van de afvalstoffenheffing. Voorzitter, de relatie tussen dit doel en deze maatregel, die zie ik hier niet. Hier staat gewoon belastingverhoging, zonder enig argument. Wat wel is, dat het coalitie voorstelt om de kosten voor de afvalscheiding het principe ‘de vervuiler betaalt’ te hanteren. Dat klinkt goed. Maar helaas, deze belofte wordt meteen al niet waargemaakt. De coalitie wil de afvalstoffenheffing differentiëren op basis van de grootte van het huishouden. Ik heb het al vaker gezegd, dit is echt een heel slecht idee. Het is veel te simpel om te denken dat een groter huishouden ook meer restafval heeft. Ik ken veel gezinnen die goed bezig zijn met afvalscheiding en er zullen ook eenpersoonshuishoudens zijn die hun afval nauwelijks scheiden.

De nieuwe coalitie stelt dus voor de lasten van gezinnen fors te verhogen voor een paar euro lagere lasten voor eenpersoonshuishoudens. Dit kan met name gezinnen met een laag inkomen keihard treffen en de ChristenUnie snapt niet waarom de coalitie niet kiest voor betalen op basis van de hoeveelheid restafval. Dat is pas echt eerlijk en het stimuleert ook echt afvalscheiding, in plaats van dat het duurzame gezinnen demotiveert. De ChristenUnie zal zich met hand en tand verzetten tegen differentiatie op basis van huishoudensgrootte en ik roep de coalitiepartijen op met een open mind te kijken en op dit dossier ruimte te geven aan de raad om met andere voorstellen te komen en echt duurzaamheid centraal te stellen, en niet lastenverhoging. Voorzitter, de nachttrein naar Amsterdam is een succes en de coalitie gaat nu voor een extra nachttrein en stelt daar geld voor beschikbaar. Ik doe de coalitie graag een gratis tip: begin snel, nog voor het zomerreces, met een lobby, want deze zomer is namelijk de consultatie van het programma van eisen voor de hoofdrailnetconcessie voor de komende acht à tien jaar. Zorg gewoon dat die nachttrein daarin komt. Op 27 september debatteert de Tweede Kamer over de concessie en ik daag de nieuwe wethouder Mobiliteit uit: stuur een lobbybrief met Haarlemse wensen, zoals de nachttrein, naar de staatssecretaris en naar de Tweede Kamer.

Wie weet kunnen we die nachttrein dan regelen zonder eigen geld. De ChristenUnie mist een aantal belangrijke thema’s in het akkoord. Zo worden mantelzorgers niet genoemd. Ik roep de coalitie op zich wel voor deze belangrijke groep te blijven inzetten en bijvoorbeeld het mantelzorgcompliment ook in deze nieuwe periode in te zetten. Toegankelijkheid van openbare ruimte wordt wel genoemd, dat is mooi. Maar ik lees geen woord over het toegankelijk maken van het gemeentelijk vastgoed, terwijl we een rapport hebben

19

waarin staat dat er hier echt nog heel veel loos is. Wat gaat de coalitie op dit punt doen? De ChristenUnie is blij met de opmerkingen over het streven naar een rookvrije generatie, maar over drugsbeleid lees ik helemaal niks. Ja, over het bestrijden van drugscriminaliteit, maar waar is de inzet van de coalitiepartijen om verslaving te voorkomen en te bestrijden? De ChristenUnie is blij dat er stappen worden gezet voor het Frans Hals Museum, maar kan de nieuwe coalitie uitleggen waarom wel een onderzoek wordt gedaan naar levensvatbare locatie voor een depot? Het motto is toch actie, dan moeten we toch niet alleen een onderzoek doen, maar dan moeten we ook de ambitie hebben dat depot gewoon te realiseren. Mooi dat er ook ambitie is de huisvesting van het museum op te knappen, maar wat betreft de ChristenUnie zijn ook andere opties mogelijk, zoals een nieuwe unilocatie. Laten we vooral een brede blik hebben. Voorzitter, dan misschien het belangrijkste thema, de woningnood. Die is gigantisch hoog. Tienduizend extra woningen is mooi, maar ik begrijp net dat het bruto is, dan is het toch wel wat minder. Maar zelfs als we die allemaal realiseren is het tekort aan woningen in 2030 nog steeds ruim 3500 woningen, slechts een kleine 500 minder dan in 2022. De wachtlijsten zullen dus ook niet veel korter worden dan. We moeten echt meer doen. Actie dus.

Daarvoor doe ik een kleine zijstap naar een ander onderwerp. Ik geef toe, ik was sceptisch over het uitdaagrecht, maar de recente plannen voor het Posthuis in het Zaanenpark tonen aan dat het uitdaagrecht een toegevoegde waarde heeft. Maar waarom beperkt de coalitie het uitdaagrecht alleen tot bewoners? De ChristenUnie stelt voor het ook open te stellen voor ondernemers. Graag een reactie van de coalitie. Laat ik dit concreet maken voor de Waarderpolder. Ik lees mooie woorden over het maken van een ruimtelijk-economische visie voor het zuidelijke deel van de Waarderpolder. Dat is een heel goed voorstel, dit gebied biedt zoveel kansen. Maar zo’n visie maak je voor twintig à dertig jaar, maar helaas valt de coalitie in de valkuil om dan toch weer zich te beperken tot de korte termijn. Want ook deze collegeperiode, staat er, is woningbouw in dit gebied weer een taboe. Waarom? Natuurlijk, werkgelegenheid moet centraal staan en we moeten hier maximaal op inzetten, maar dat kan toch prima samengaan met woningbouw? En er zijn ook in andere steden mooie voorbeelden van. Ik kan de coalitie geruststellen, als we dit jaar zouden besluiten dat woningbouw mogelijk wordt in dit gebied, dan duurt het zeker nog wel meer dan vier jaar voordat de eerste woning is opgeleverd.

Het opstellen van een robuuste visie met meerwaarde begint met het raadplegen van deskundigen en de ChristenUnie stelt daarom een ontwerpwedstrijd voor, voor dit deel van de Waarderpolder. Laat stedenbouwkundigen, planologen en architecten maar eens met een visie komen, zonder dat wij vooraf taboes vastleggen. Laat deskundigen ons maar uitdagen, laat de ondernemers van de Waarderpolder ons maar uitdagen, de grondeigenaren. Dat kan tot mooie resultaten leiden en wellicht ook tot veel extra woningen die we keihard nodig hebben. Gaat de nieuwe coalitie deze uitdaging aan? Of is het uitdaagrecht alleen maar beperkt voor kleine projecten, zoals het Posthuis? Dit zal ik ook verwoorden in een motie, maar die komt dan bij de kadernota. Voorzitter, de ChristenUnie wenst het nieuwe college veel wijsheid en zegen bij het dagelijks besturen van onze stad en we zien uit naar de samenwerking. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat de heer Van den Raadt weer is teruggekeerd, dus u kunt de bijdrage van Trots Haarlem geven. De heer Van den Raadt: Oké, voorzitter, omdat u daarom vraagt. Nou, iedereen gefeliciteerd, mooi dat het coalitieakkoord er is. Felicitaties naar Actiepartij, u heeft dan wel geen wethouder geleverd, maar we zien toch dat in ieder geval de helft van uw partijnaam in de titel van het coalitieakkoord is verwerkt.

En u staat ook op de taartjes, nou, dat is toch helemaal mooi? De echte winnaars zijn natuurlijk het CDA, dus wij feliciteren ook het CDA. Die hebben natuurlijk met twee zetels één wethouder en GroenLinks heeft zes zetels en ook één wethouder, dus het CDA is veruit de grote winnaar. We feliciteren daarom ook wethouder, toekomstig wethouder Eva de Raadt, hartstikke goed dat u weer terugkomt. Als u niet was teruggekomen, dan had u waarschijnlijk een hele mooie titel binnen kunnen halen, want dan had u vier maanden gewerkt en als we dan

20

ook nog het wachtgeld erbij op hadden geteld, dan had u per maand 50.000 euro verdiend. Dus blij dat u weer terug bent, want anders had u een hele rare titel gescoord. Dat gebeurt dus gelukkig niet. Dan felicitaties ook aan toekomstig nieuwe wethouder Bas van Leeuwen – ik zeg Bas van Leeuwen. Vroeger hadden wij een raadslid en die heette Berkhout en die werd naderhand wethouder. Daar hebben we toen hij raadslid was die fantastische periodes meegemaakt in de kroeg. Toen werd hij wethouder en toen werd het wat minder, dus ik hoop, mijnheer Van Leeuwen, dat dat bij u niet gebeurt, dat u gewoon keihard doorgaat tot in de nachtelijke uurtjes en u niet door uw functie laat beperken gewoon met het plebs te blijven omgaan. Dan over de inhoud. We hebben meerdere crises, hè, daar begint het stuk ook mee. Ik heb geloof ik de eerste vier bladzijden gelezen en toen dacht ik: ik kan beter stoppen. U zegt het zelf, we hebben naast die coronacrisis wooncrisis, energie-, klimaatcrisis en die strijden allemaal om voorrang. De stad is groener met meer biodiversiteit, maar wat maken we gisteren mee? De SP refereerde er al aan, dat er toch weer een extra crisis is bijgekomen, de noodtoestand van de biodiversiteit. Wat schetst de verbazing van Trots Haarlem? Dat daar ook coalitiepartijen dit van harte ondersteunen, dus nog een extra crisis in dit coalitieakkoord.

Zien wij nou de eerste scheurtjes, of hoe zit dat precies? En kunt u, als we zoveel crisissen hebben, misschien eens aangeven – want u zegt zelf: we kunnen niet alles doen, we zullen keuzes moeten maken – kunt u eens aangeven welke crisis nou op de eerste plaats komt en welke crisis onderaan? Want ik zie door de crises het bos niet meer. Dan hebben we de zin in de eerste pagina’s, daar staat dan: “De stad is in 2026 op alle fronten duurzamer geworden, economisch, … tralala, tralala. Om dat te realiseren gaan we ingrijpende keuzes niet uit de weg, ook als deze keuzes leiden tot ongemak.” Ik kreeg een beetje het déjà vu met Hugo de Jonge die tegen mensen zei die niet gevaccineerd wilden worden: ik weet precies waar je woont. Ik hoop dat dat niet zo bedoeld is, maar die zin komt wel zeer dreigend over. Even kijken. In het akkoord zegt u ook: “Wij realiseren ons dat in de toekomst grotendeels onvoorspelbaar is en nog meer dan in de voorgaande jaren.” Wel heeft u, één bladzijde later zegt u dan: we gaan tienduizend woningen bouwen. Dat is dus kennelijk bruto en niet netto. Maar hoe zeker bent u ervan dat u dan die tienduizend woningen gaat bouwen als u daarvoor zegt: de toekomst is heel onvoorspelbaar en het wordt nog erger.

Het grappige natuurlijk is met die woningen bouwen, dan kan je altijd afvragen: is tienduizend woningen genoeg? Want wat zagen we van de week? Dat de feiten zijn dat tussen 1 juni 2021 en 1 juni 2022 groeide de Nederlandse bevolking met 200.000 inwoners. Dus één jaar 200.000 inwoners erbij, 98 procent door immigratie. Kunnen we daar überhaupt wel voor blijven bouwen? Dat kunnen we misschien ons een keer gaan afvragen. Even kijken. Ja, en u zegt: keuzes moeten soms gemaakt worden en die kunnen ook ongemakkelijk zijn. Misschien hebben we daar gisteren al een voorbeeld van gezien, want na 23 jaar is er eindelijk een kans dat er één extra standplaats bij komt, want we doen een voorstel tot een aanzet voor een zoektocht naar een geschikte locatie waar woonwagens kunnen komen. Vandaag lezen we in het Haarlems Dagblad, of in het Haarlems Weekblad dat er wel drie extra opvanglocaties voor Oekraïners komen van 309 plekken. Dat kan wel en dat andere gaat heel moeilijk. Dat zijn kennelijk die moeilijke keuzes die gemaakt moeten worden en dat is natuurlijk jammer voor de mensen die het betreft en die denken: wij hadden ook wel eens een keer een plekje gehad willen hebben. Dan nog twee huishoudelijke mededelingen. Gisteren werd in klein coalitieverband tijdens de borrel iets besproken, ik stond daar ook bij, dat als we gingen stemmen over de wethouder, dat we dan bij wethouder B.

van Leeuwen de B zouden veranderen met een D met een potje Tipp-Ex, maar ik kan de Tipp-Ex nu niet vinden, dus of dat dan straks aangeleverd kan worden? Ik ben ook maar een Jan Modaal met een Jan Modaal inkomen en dat betekent dus dat je aan het eind van de maand niet genoeg geld over hebt om een inktpatroon te kopen, zoals zoveel werkende Haarlemmers tegenwoordig meemaken, dus ik bied virtueel hier de petitie aan die wij hebben gehouden van Trots Haarlem om de coalitie op te roepen de lastenverhogingen in ieder geval te bevriezen. In de kadernota zag ik daar nog niet veel van terug, maar u heeft nog tijd om die kadernota aan te passen. Tot slot, heel veel respect voor iedereen die hier in de zaal zit, van burgemeester, wethouder, tot raadslid, van coalitie tot oppositie, want wij zijn allemaal gek genoeg om ons keihard in te zetten om het in ieder geval voor Haarlem beter te maken. Dank u.

21

De voorzitter: Dank u wel. Dan is het woord aan de vertegenwoordiger van BVNL, de heer Rademakers. De heer Rademaker: Dank u wel. Allereerst wil ik de coalitie feliciteren met hun akkoord. Even kijken. 52,8 procent, dat was het opkomstpercentage van de afgelopen verkiezingen. Het vertrouwen in de politiek is historisch laag. Geef de Haarlemmers eens ongelijk. Tijdens de presentatie van het coalitieakkoord werden we ontvangen door twee enthousiaste heren die ons middels een rap kenbaar maakten dat we onze auto de groeten konden doen. In het akkoord wordt gesproken over dat mobiliteitsverandering onontkoombaar is, minder autogebruik en -bezit, de parkeertarieven worden verhoogd en de autoluwe binnenstad wordt uitgebreid. We barsten van de crisissen, het progressieve bestuur van Haarlem wil zoals de jaren ervoor de wereld redden, de klimaatproblematiek oplossen. Gisteren werd zelfs gesproken over de noodtoestand uitroepen voor de biodiversiteit. Wat BVNL betreft focussen we ons eerst op de problemen waar de Haarlemmers echt tegenaan lopen. Een onbetaalbare energierekening, het urenlang in de rij staan om je rijbewijs aan te vragen, omdat de eerstvolgende optie om een afspraak te maken pas over enkele weken is. We zijn blij met het doel om tienduizend woningen te realiseren.

Toch vraag ik me af of dit sneller had gekund als we de symboolpolitiek van het klimaatbestendig bouwen achterwege laten. BVNL is er voor de automobilist die in Haarlem straks nergens meer terecht kan, voor de ondernemer die al zijn spaargeld in zijn onderneming heeft gestoken om niet failliet te gaan tijdens de coronacrisis, en voor de bezorgde burger die het vertrouwen in de politiek compleet kwijt is. Daar zal ik me de komende jaren voor blijven inzetten. De voorzitter: Dank u wel. Dan tot slot de maidenspeech van de vertegenwoordiger van Forum voor Democratie, mevrouw Hartman. Mevrouw Hartman: Ja, dankjewel, voorzitter. Allereerst wil ik de coalitie bedanken. De vorming van de coalitie heeft misschien even kunnen duren, maar u heeft hard gewerkt om dit akkoord rond te krijgen. Het is erg fijn dat het akkoord nog voor het zomerreces rond is. Inhoudelijk vinden wij daar natuurlijk iets van en daar wijd ik dan ook graag mijn maidenspeech aan. Forum voor Democratie heeft het nieuwe coalitieakkoord van de linksprogressieve coalitie – voormalig ook wel de warmtepomp genoemd – gelezen. Over onder andere de woningbouw en de focus op bevordering van sport en de groene speeltuinen zijn ook wij enthousiast. Wij hopen dan ook dat in de huizen die gebouwd gaan worden vooral Haarlemmers kunnen gaan wonen.

Op een aantal andere thema’s moeten wij een kritische noot leveren, zoals in een goed functioneren democratie hoort. Zo houden we elkaar tenslotte scherp. Om de gedachtegang van de coalitie volledig te kunnen duiden is het belangrijk om te weten wat het woord progressief daadwerkelijk betekent. Progressief komt van het Latijnse woord progredior, wat zoiets betekent als voortgaan, vooruitgaan, voortschrijden, voortmarcheren. Veel mensen denken ten onrechte dat vooruitgang hier opgevat moet worden als een verbetering door middel van verandering. Maar het betekent louter voortgaan, dat iets gaande is, dat men beweegt van punt A naar punt B. Gezien het toch wordt geïnterpreteerd als een positieve verandering is het dan ook niet verrassend dat het kerndoel in het coalitieakkoord gaat over transitie, wat bij uitstek de term is om over voortschrijden te praten. Je gaat in een transitie immers altijd van punt A naar punt B, of kan ik beter zeggen, doel B, of C, of D. Volgens progressieven is de wereld idealiter permanent in transitie. Gelukkig is er altijd wel iets te bedenken wat groener, gelijker, of diverser kan. Centraal in het akkoord staat dan ook de klimaattransitie, en overigens andere pareltjes zoals de woorden milieu-inclusief en regenboogbeleid. Bij klimaatveranderingen horen natuurlijk de klimaatdoelstellingen voor 2030 en de energietransitie.

We denken echter dat er nogal wat haken en ogen zitten aan die switch van energie, die niet zo één, twee, drie gedaan is en wereldwijd slechts een onmeetbare temperatuurwinst oplevert, en toch kosten noch moeite worden bespaard om deze transitie door te voeren. Als we een lering trekken uit onder andere Limburg en grote delen van Noord-Holland wat betreft elektriciteit blijkt dat ons stroomnetwerk deze gigantische hoeveelheden elektriciteit waarschijnlijk

22

niet eens aankan. Bij het potentieel plaatsen van wat extra lampen in het Reinaldapark voor de veiligheid van onze bewoners moet er duur onderzoek worden gedaan naar de invloed van dat licht op de flora en fauna die daar leeft. Een project waar maar liefst 125.000 euro voor wordt uitgetrokken. Tegelijkertijd worden er jaarlijks in Nederland zo’n 50.000 vogels doodgemept door de geprezen windmolens die onder andere gepland staan in het Schoteroog. Dan hebben we nog de accu’s voor onder andere de gesubsidieerde elektrische auto’s en de hippe Urban Arrows, waar de schaarse stof kobalt een onderdeel van is. Terwijl wij hier in Haarlem bezig zijn met het genderneutraal aanspreken van burgers en met roze agenda’s in het onderwijs, wordt bij de ontginning van kobalt weinig rekening gehouden met algemene mensenrechten. De winning ervan gaat gepaard met uitbuiting, geweld en kinderarbeid. Maar ja, als je voor elektrisch kiest, krijg je misschien wel korting op je parkeervergunning, die in grote delen van Haarlem-West zal gaan gelden. Dat wordt gestreefd naar verandering lijkt me evident, maar ik zet grote vraagtekens bij de beoogde vooruitgang. Deze duurzame plannen lijken op zijn minst niet zo duurzaam en in sommige gevallen ietwat onethisch. Maar goed, dan scoort onze stad wel deugpunten in Brussel, omdat we braaf zijn geweest.

Als we aankomen met een goed verhaal zoals in het plan Haarlem in de wereld krijgen we misschien nog zelfs deels ons belastinggeld terug in de vorm van subsidie. Dit gezegd hebbende, vragen wij de nieuwe coalitie om kritisch te blijven kijken naar de eigen opgeworpen ideeën. Wij hopen dan ook dat de vooruitgang die uit deze plannen blijkt niet resulteert in de achteruitgang van de manier van leven van de Haarlemmer, zowel op het gebied van betekenisvol bijdragen, het verkrijgen van een eigen woning, gezinsvorming, of andere ontwikkeling op sociaal, dan wel sociaaleconomisch gebied, zonder totale bemoeienis van de gemeentelijke bestuurslaag in ieder facet in het leven. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben wij de verschillende reacties van partijen die niet bij het coalitieakkoord betrokken waren gehoord. Ik kan mij voorstellen, er zijn een aantal rechtstreekse vragen gesteld en er zijn een aantal opvattingen gegeven, dus ik kijk even naar de vertegenwoordigers van de coalitie of ze hierop willen reageren. De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Ik neem aan dat de anderen eerst nog iets willen zeggen en daarna zal ik de vragen beantwoorden, denk ik, toch? De voorzitter: Prima. Dan kijk ik naar de heer Drost. De heer Drost: Ja, ik wil daar wel met mijn kobalt gevulde laptop wat woorden tot u richten.

Want het is natuurlijk een heuglijke avond met zo meteen wellicht een nieuw geïnstalleerd college en nu natuurlijk het aanbieden van het coalitieakkoord op de agenda. De komende jaren zullen de woorden actie en aan de slag centraal staan wat ons betreft, wat deze coalitie. We zetten hiermee vol in op de uitvoering en we onderstrepen ook van harte de woorden die de heer Wiedemeijer van de PvdA net uitsprak op de verschillende thema’s. Mijnheer Van den Raadt, we leven in een tijd inderdaad het meerdere crises. De term devalueert misschien enigszins, maar dat neemt niet weg dat de problemen rond wonen, rond energie en klimaat, biodiversiteit en kansenongelijkheid groot zijn. Dat vraagt ook om vol aan de slag te gaan en te gaan voor zichtbaar resultaat en dat heb ik ook in meerdere bijdragen vanavond van u gehoord. Het werd door meerderen in de raad genoemd en dat vraagt dus om een ambitieus programma neer te leggen. Afgelopen periode is veel meer voorbereiding gezet: het Mobiliteitsbeleid, een Woonvisie, Cultuurvisie, Routekaart Duurzaamheid. We weten waar we naartoe willen en komende periode gaan we dat ook doen. Vrijdag 17 juni is het coalitieakkoord gepresenteerd, daar was een prachtig zonnetje, dus dat zal ongetwijfeld een voorbode zijn voor de mooie jaren die ons nog voorliggen.

Het is natuurlijk best even een moment, je werkt wekenlang intensief aan zo’n programma met een groep, met alle ondersteuners ook uit de organisatie werk je aan dat

23

verhaal. Dat gaat dan de buitenwereld lezen en vanavond is daar ook een reflectie op van u allen. Dank ook, dank voor de felicitaties, dank ook van de inhoud natuurlijk. Een aantal van uw refereerden naar punten die u herkent in het programma en een aantal van u vraagt ook aandacht voor de uitvoering. Ik denk dat daar ook zeker alle ruimte toe is. Ik memoreer maar, Partij voor de Dieren heeft het over de Nieuwe Gracht heel concreet. Ik hoop allereerst dat u zich herkent in die knip op het Spaarne, maar we komen met een plan van aanpak autoluwe binnenstad, dus wie weet dat het daar ook een onderdeel van kan zijn. Ik heb nog wat meerdere reflecties gehoord, maar misschien, VVD, Rotterdamse aanpak. Nou, als Feyenoorder hier doen dat soort woorden mij altijd wel goed. Wij zijn in ieder geval wel blij dat het gereguleerd parkeren met een parkeerdrukhoogte van 85 procent, dat dat uit Rotterdam komt, dus dat is in ieder geval alvast wat binnen is. Maar zeker op het gebied van vergroening, ik herken ook de ambitie daar, dus dat is ook een mooie aanleiding daartoe. ChristenUnie, u heeft al voorstellen gedaan. Ik denk dat het een goed idee is inderdaad om daar bij de kadernota over verder te praten, uw voorstellen en daar op inhoud te kunnen bekijken.

Ik zag dat u het ook net voor de raad had gestuurd, dus dat geeft ook gelegenheid om daar met de fractie in bredere context over van mening te wisselen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Dank u wel, voorzitter. Het lijkt inderdaad wel alsof elke dag weer geconfronteerd worden met een nieuwe crisis. Wonen, energie, klimaat, stikstof, vluchtelingen, kansenongelijkheid, corona, en niet vergeten, de vertrouwenscrisis, er werd al aan gerefereerd. Terwijl Nederland eerder dit jaar gespannen wachtte op 25 februari, de dag dat alle coronamaatregelen los zouden worden gelaten, brak er vervolgens een oorlog uit op het Europese continent. Een oorlog die nog altijd voortduurt. We hebben de afgelopen jaren de verdeeldheid, het wij-zij-denken en een gevoel van onbehagen en machteloosheid zien toenemen in onze samenleving. Meer dan ooit is er behoefte aan lef, ambitie – torenhoog wellicht, maar ambitie – leiderschap, een gevoel van gezamenlijkheid en een visie, om samen die grote uitdagingen van onze tijd aan te gaan. En er is behoefte aan een overheid en een politiek dat open en eerlijk de dilemma’s voorlegt, de moeilijke keuzes niet meer vooruitschuift, ook als dat gaat schuren in de samenleving, en simpelweg gaat leveren.

Voorzitter, Haarlem is de mooiste stad van Nederland wat mij betreft, waar mensen met heel veel plezier wonen, werken en hun kinderen zien opgroeien. Maar ook Haarlem kent haar uitdagingen en heeft te maken met de gevolgen van de eerder benoemde crises. Met dit coalitieakkoord zetten wij de komende vier jaar in op daadkracht en op uitvoering. We zetten in op actie. We maken daarbij, ja, stevige keuzes en stellen prioriteiten om die sociale, groene en leefbare stad ook daadwerkelijk te realiseren. We investeren miljoenen in het onderwijs, in gezonde en duurzame schoolgebouwen, in voor- en vroegschoolse educatie, want die eerste duizend dagen van een kind zijn cruciaal, in zomerscholen om opgelopen achterstanden in te halen en we starten met het toevoegen van meer havo-klassen in Haarlem Schalkwijk en kijken deze periode naar wat er nodig is voor het toevoegen van vwo-klassen in de periode daarna. En ja, we gaan ook helpen bij de aanpak van het lerarentekort, want echte gelijke kansen beginnen met goed onderwijs. En we gaan deze periode voor die groene, duurzame en gezonde stad met schone lucht en schone energie. En we gaan voor meer ruimte voor bewegen en spelen in de wijk. We prioriteren de fiets, de voetganger en het ov in onze stad en de auto is te gast.

In 2020 is via een initiatiefvoorstel van D66 besloten dat de standaardsnelheid in Haarlem dertig kilometer per uur wordt en nu is het tijd om dit uit te gaan voeren. Daarmee maken we Haarlem veiliger en leefbaarder. Maar voorzitter, we investeren ook in welzijn en goede zorg voor jong en oud. We hebben ouderen niet specifiek benoemd, maar jongeren bijvoorbeeld ook niet. Met alle Haarlemmers gaan we leveren. De kosten voor de jeugdzorg en de Wmo lopen ook komende jaren naar verwachting weer op en we maken miljoenen vrij om deze stijgende kosten te dekken en niet verder te hoeven schrappen in de jeugdzorg en de Wmo. We zetten de komende periode in op kwaliteit en effectiviteit van de geleverde zorg en we gaan

24

ook steviger inzetten op preventie. Denk aan die eerste rookvrije generatie in 2040, investeringen in jeugd en jongerenwerk via Gewoon in de Wijk en we komen met een aanpak voor preventie van zware jeugdhulp. En ja, er is ook genoemd door de SP, de winsten in de zorg die worden gemaakt, dat is zeer zorgelijk en zeer onterecht. We hebben in Haarlem natuurlijk ook gewoon meegewerkt aan dat Follow the Money-onderzoek en volgens mij hebben wij inderdaad geen contracten afgesloten waarbij exorbitante winsten worden gemaakt, maar uiteraard blijft dat een punt van aandacht. Voorzitter, de woningnood is ook in Haarlem fors en we gaan daarom duizenden woningen bijbouwen. In de vorige periode zijn die ontwikkelzones vastgesteld en deze periode gaan we zo snel mogelijk een spade in de grond krijgen, met alle nuanceringen en alle zorgen van dien die ook eerder zijn benoemd. We zetten daarbij als eerste in op Zuid-West, Oostpoort en Schalkwijk. En we versterken die lokale democratie. De democratische wijkbegroting is een van de meest laagdrempelige mogelijkheden om mensen actief te betrekken bij hun buurt. Schalkwijk aan Zet is hier een mooi voorbeeld van en we gaan die wijkbegroting breder inzetten in heel Haarlem.

Ook het burgerberaad is een waardevolle toevoeging aan ons democratisch stelsel om inwoners actiever te betrekken bij besluitvorming over complexe vraagstukken – en dat zijn er nogal wat, gelet op alle crises waar wij ons in bevinden. Dan, voorzitter, de veiligheid van onze stad. We investeren deze periode flink in veiligheid, thuis, op straat en online. We werken daarbij nauw samen met zorg- en welzijnspartners, met scholen en de politie. En we zetten de multidisciplinaire wijkaanpak Rozenprieel voort en breiden deze aanpak uit naar een andere wijk. Ook zijn wij, ja, een trotse regenbooggemeente en heeft een Haarlems college voor het eerst een wethouder Diversiteit en Inclusie. Tot slot, voorzitter, is Haarlem ook een veilige haven voor mensen die zijn gevlucht voor oorlog en geweld. Ik ben er trots op om een gastvrije stad te zijn wij onze nieuwe stadsgenoten zo goed mogelijk ondersteunen om die taal te leren, om aan het werk te gaan en hun kinderen van goed onderwijs te voorzien. Kortom, voorzitter, uitdagingen en werk volop. Het coalitieakkoord met onze visie voor Haarlem ligt er en nu gaan we aan de slag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Dreijer nog. De heer Dreijer: Dank u wel, voorzitter. Zoals de titel in het coalitieakkoord al zegt, beogen we deze periode mooie dingen te realiseren voor de stad.

Waar de afgelopen vier jaar heel veel geïnvesteerd is in voorbereidingen, visies vaststellen et cetera, kunnen we nu gaan schakelen en realiseren. Helaas heeft corona wel voor enige vertraging gezorgd, maar dat gaan we hopelijk de komende vier jaar wel weer inhalen en goedmaken. De stad zal echt wel socialer, groener en leefbaarder gaan worden. Er zal een tandje bij moeten om het vastgoed van de gemeente zelf en van de Haarlemmers te verduurzamen, Haarlemmers en Spaarndam. Maar naast de noodzaak vanwege de klimaatcrisis, is er nu ook vanwege de explosief gestegen energiekosten een financiële reden om dit ook voortvarend aan te pakken. Gelukkig hebben we de regels voor het plaatsen van zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht vorig jaar verruimd en hopelijk gaat daar echt veel uitkomen. Het streven is, zoals al gezegd, om in 2030 tienduizend woningen erbij te bouwen in een verhouding veertig procent sociale huurwoningen, veertig procent voor sociale koop en huur. Woningbouw is inderdaad in de Waarderpolder niet aan de orde in dit akkoord. De Waarderpolder hebben we nodig om werk te behouden en meer arbeidsplaatsen te kunnen creëren, maar ook om bedrijven die nu midden in de stad staan de mogelijkheid te geven deze te kunnen verhuizen naar de Waarderpolder, waar ze waarschijnlijk een betere plek hebben.

Dan ontstaat er ook weer ruimte in de stad om daar die woningen te gaan bouwen, waar ook alle voorzieningen in de buurt aanwezig zijn. Veel logischer, lijkt ons. Haarlem moet een gezonde stad worden. Locaties waar onder andere veel kinderen spelen en komen moeten rookvrij gaan worden. Door te sporten en te spelen blijven kinderen gezond en wordt de sociale cohesie versterkt. Precies datgene waar we ons altijd sterk voor hebben gemaakt. Maar ook fietsen is gezond en dat brengt mij bij de mobiliteit. De fiets moet het vervoermiddel worden om je in de stad te verplaatsen. De wegen zullen op veel punten wel moeten

25

worden aangepast om comfortabel en veilig te kunnen blijven fietsen. En je moet ook je fiets kunnen parkeren, dus we willen zorgen dat er voldoende fietsparkeergelegenheden in de stad komen. Er zijn ideeën geopperd verder nog door de Partij voor de Dieren waar we het zeker over moeten gaan hebben, daar zitten hele interessante ideeën bij. Als gevolg van de klimaatverandering zullen we steeds hevigere regenbuien krijgen en langere perioden van droogte. De openbare ruimte zullen we anders moeten inrichten. Water moet meer lokaal worden opgevangen en in de grond worden vastgehouden. Het verwijderen van verharding en vervolgens bomen en/of heesters planten is de mooiste manier om dit te doen en hiermee zorgen we gelijk voor een versterking van de biodiversiteit. Er zijn te veel mooie punten in dit akkoord om ze allemaal te noemen, maar daarom wil ik afsluiten met twee laatste punten. Dat is ten eerste de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Met name in de binnenstad hebben mensen met een mobiele of visuele beperking moeite om zich daar veilig te verplaatsen. Je struikelt letterlijk over de fietsen, de terrassen en ongewenste stoeprandjes. Hieraan gaan we werken. Gelukkig kunnen ze wel uitrusten op nieuw te plaatsen extra zitbankjes in de openbare ruimte. Ten tweede willen we dat iedereen kan meedoen in deze samenleving, ongeacht afkomst, seksuele voorkeur of wat dan ook.

In Haarlem mag je zijn wie je bent en we zijn daarom verheugd dat Eva de portefeuille Diversiteit en Inclusie heeft, want we weten dat dat bij haar in goede handen is. Rest mij nog om iedereen te bedanken die heeft meegewerkt aan de totstandkoming van dit akkoord en in het bijzonder de ambtelijke ondersteuning, ik ga ze weer noemen, Frank en Kjell. En Maarten ook weer, wil ik ook extra bedanken voor de prettige manier waarop hij ons door dit intensieve proces heeft geleid. En natuurlijk wens ik alle kandidaat-wethouders voor straks veel succes en ik hoop dat we echt samen met de raad, ook met de oppositie de komende jaren toch de verbinding kunnen gaan zoeken. Het wordt vaak gezegd dat het een dichtgetimmerd akkoord is en wat mij betreft is er nog best wel heel veel ruimte om het over heel veel punten te hebben. Maar het raamwerk staat en dat zal wel ons uitgangspunt blijven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Wiedemeijer. Ah, ja, natuurlijk. Ja, mijnheer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Het is inderdaad een beetje de rode lijn vanaf de beëdiging, toen ging dat ook mis. Maar ja, ik zit er toch echt en ik vertegenwoordig inderdaad de Actiepartij. Dank u wel voor het woord.

Voorzitter, zoals ik toen ook zei, die dag dat we beëdigd werden volgens mij, en de heer Bas van Leeuwen werd beëdigd en toen moest Danny van Leeuwen nog beëdigd worden, toen hadden we het over de uitslag van de verkiezingen. Toen heb ik volgens mij al gezegd: deze stad is een progressieve stad – geef daar een invulling aan wat dat betekent – maar het is een stad die inderdaad vooruit moet en zoveel mogelijk mensen moet meenemen. 48 procent van de kiezers heeft niet gestemd, maar ik ben er heilig van overtuigd dat door het goede voorbeeld te geven als stad iedereen mee te laten doen je daarmee de vertrouwenscrisis kunt beslechten. Halverwege dat formatieproces, halverwege die verkenning heb ik ook aangegeven welke crises om ons heen hangen, boven ons hangen en waarbinnen wij een coalitieakkoord moesten gaan schrijven en op dat moment was het helemaal niet meer duidelijk of Actiepartij daar een onderdeel van zou zijn. Maar nadat die two-pager, die twee pagina’s die toch eigenlijk zeven pagina’s waren, aan onze raadsleden was rondgezonden, toen was het voor ons heel erg duidelijk: dit is een akkoord, in hoofdlijnen toen nog, waar wij helemaal geen oppositie tegen willen voeren. Het sluit in hetgeen wat op dat moment was geschreven goed aan op onze beginselen en op ons verkiezingsprogramma. Ik haal er een paar dingen uit.

Haarlem is een sociale stad, dat betekent dat het niet hebben van geld geen reden is om op straat te slapen. Nou, dat is een prachtig uitgangspunt en daar ben ik ontzettend blij mee dat dat hierin staat. Housing First heb ik een aantal mensen hier horen zeggen, heel belangrijk in de maatschappelijke opvang. De 130 procent voor de minima, dat betekent dat we van ongeveer, uit mijn hoofd, 7500 inwoners naar ongeveer 12.500 inwoners in Haarlem, of huishoudens gaan, die daar recht op gaan krijgen. In een tijd van onzekerheid, energiearmoede, noem maar op wat er op ons af kan komen, de inflatie, is dat een welkome steun in de rug van veel Haarlemmers. Ik zei

26

net al, die crises, ik hoor veel collega’s praten over crises, maar laten we niet vergeten dat een hele hoop van deze crises ontstaan zijn in Den Haag, of in elk geval niet in Den Haag tijdig zijn aangepakt. Dus wat dat betreft ben ik blij dat wij een akkoord hebben gesloten waarbij wij ruim middelen hebben gereserveerd om dat wat in Den Haag niet wordt geregeld hier in elk geval wel te doen op het moment dat het over de schoenen gaat lopen. Denk aan een miljoenenreservering voor de energie. Een ander iets, de cultuurkaalslag – u weet wel, dat is ook in Den Haag bedacht – dat heeft onze cultuursector gigantisch geraakt en we zijn er dan ook ontzettend blij mee dat wij inderdaad zien dat de amateurkunstsubsidies verdubbelen. Belangrijk voor het deelnemen aan culturele en kunstzinnige activiteiten dat we de programmabegroting in de cultuursector hebben verlengd, niet voor twee jaar, maar dus voor vier jaar, in elk geval voor de gehele periode dat deze coalitie er zit. We gaan ook, bescheiden weliswaar, maar we gaan ook investeren in cultuur. Dat zijn dingen die bijdragen aan een prettige stad, aan een stad waar mensen zich kunnen ontwikkelen en aan een stad die achterstanden daarin heeft opgelopen door de kaalslag zoals ik net memoreerde. Wat ik denk dat heel belangrijk is, we hebben hier al een aantal mensen horen zeggen dat het gaat ook over samenwerking.

Ik vond de raadsvergadering gisteren een uitstekend voorbeeld van hoe een raadsvergadering ook kan gaan. Ik heb voorstellen van de VVD, oppositiepartij, van Partij voor de Dieren, van ChristenUnie, van SP en Jouw Haarlem voor wat betreft de woonwagens, het onderzoek daartoe. Mijnheer Van den Raadt van Trots die een voorstel heeft gedaan om sociale huur voor woonwagens onderzoeken of mogelijk te maken. Dan denk ik: nou, dat is een vruchtbare avond, dat hebben we goed gedaan met elkaar en dat is denk ik een belangrijke bodem onder vier jaar succesvol besturen dat je dat met elkaar gaat doen. Er wil iemand heel graag iets zeggen. De voorzitter: Daar gaan we dan de gelegenheid voor geven. De heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Ik snap dat het ongebruikelijk is om te interrumperen, omdat het de eerste van de avond is, maar ik neem hier echt aanstoot aan. We hebben gisteravond een motie aangenomen van de VVD en dat ging over een meneer waar zonder inspraak jeugd-GGZ-instelling is geplaatst. Wij zijn allemaal ontzettend tevreden en u bent aan het vieren dat wij hier een motie hebben aangenomen. Op dat exacte zelfde moment stond het geluid in de GGZ-instelling ernaast van de radio housemuziek op dertig.

Die meneer heeft helemaal niets gehad aan die motie en als u daar nu trots over gaat zijn, dan denk ik dat we wel het echte probleem te pakken hebben waarom vijftig procent van de mensen niet meer in een stadsbestuur gelooft. De heer Van Leeuwen: Voorzitter, ik ben blij dat de VVD de ruimte neemt om hier een interruptie op te plegen. Ik geloof dat hier niemand zit die de knoppen aan de radio heeft gehad. Ik vind het zeer vervelend om te horen voor die persoon in kwestie dat dat is gebeurd, maar ik denk dat u lang genoeg meeloopt om te weten dat het in deze raad moeilijk is om voorstellen gedurende een periode naar voren te brengen en ruim aangenomen te krijgen. Dat is mijn constatering, dat is mijn ervaring van de afgelopen vier jaar en ik ben er dan blij mee dat in elk geval de reikende hand hier naar elkaar is gestoken om ook in dit voorbeeld wat u noemt te kijken: hoe kunnen we dat verbeteren? Daar gaat het volgens mij over. En dat die meneer in de pestherrie heeft gezeten, dat vind ik uitermate vervelend voor hem, maar dat is niet het onderwerp waar we het nu over hebben. Volgens mij gaat het over hoe wij hier met elkaar samenwerken en de gelegenheid geven om voorstellen te doen en de stad te verbeteren. Want dat is waar we volgens mij naar op weg zijn. Ik hoop dat u dat ook de komende vier jaar met ons blijft doen.