20220549059 2. Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma 2022 en Evaluatie 2021 VTH Omgevingsrecht Haarlem

Uitvoeringsprogramma 2022 en Evaluatie 2021 VTH Omgevingsrecht Haarlem 1 maart 2022 VTH

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

5

2.

Deel 1: Evaluatie 2021

6

2.1

Verantwoording en monitoring.

6

Terugblik VTH-uitvoering 2021

6

3.1

2021 het tweede coronajaar op rij.

6

3.2

Obstakels bij het verwezenlijken van de ambities in 2021.

7

3.3

Werkprocessen

8

3.4

Formatie en bezetting in 2021 afdeling VTH, peildatum oktober 2021

9

3.5

Resultaten 2021

10

3.5.1

Aantal behandelde vergunningen Wabo (Incl. kap) en niet Wabo

10

3.5.2

Toezicht en handhaving uren- en takenbesteding.

11

3.5.3

Soorten toezicht.

12

3.5.4

Bezwaar en beroepszaken betrekking hebbend op VTH-onderwerpen

17

3.5.5

Aandachtspunten

17

3.

4.

5.

6.

Deel 2: Uitvoeringsprogramma 2022.

18

4.1

Inleiding en samenvatting

18

4.2

De werkdruk ontstaan door krapte op de arbeidsmarkt

18

4.3

Nieuw Beleidskader VTH.

19

4.4

Speerpunten 2022

19

Uitvoeringsbeleid

20

5.1

De stad Haarlem, ligging en omgevingskenmerken.

20

5.2

Nieuwe ontwikkelingen binnen het fysiek domein die op de stad afkomen

21

5.3

Meer afstemming tussen afdelingen in het fysieke domein.

23

5.4

Ambities VTH Haarlem algemeen

23

Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving in 2022 2

23

7.

8.

9.

10.

11.

6.1

Wettelijke basis

23

6.2

Reikwijdte werkzaamheden

24

6.3

Geldende regelgeving als basis voor de uit te voeren taken

24

6.4

Beleidscyclus

25

6.5

Aanpassingen in wet- en regelgeving

26

6.6

Kwaliteitscriteria

26

6.7

Het Kwaliteitszorgsysteem VTH

27

6.8

Kwalitatieve doelen, indicatoren.

27

6.9

Risicoanalyse

28

6.10 Inspelen op actuele vraagstukken

28

6.11 Handhavingsstrategie

28

6.12 Vormen van toezicht en handhaving

29

De organisatie van de afdeling.

34

7.1

VTH afdelingsbreed

34

7.2

Beschikbare formatie voor 2022 voor VTH-taken.

34

7.3

Ontwikkelingen team Vergunningen

34

7.4

Ontwikkelingen Team Procedures en Projecten

36

7.5

Ontwikkelingen team Advies en Ondersteuning

37

7.6

Ontwikkelingen team Toezicht en Handhaving.

37

Uitvoering 2022 in cijfers prognose in risicoanalyse

39

8.1

39

Bijgevoegde risicoanalyse.

Samenwerking met verbonden partijen

39

9.1

De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ)

39

9.2

Veiligheidsregio Kennemerland, Brandweer

39

9.3

Veiligheidsregio Kennemerland, GGD

40

Borging van financiële middelen

41

10.1 Begroting 2022-2026 gemeente Haarlem

41

Vooruitblik VTH-beleidscyclus onder de Omgevingswet

41

11.1 Omgevingsvisie.

41

3

12.

Procescriteria beleidscyclus VTH-taken

41

12.1 Twee cycli: beleidsvormend en uitvoerend

42

12.2 BIG-8 model is samenhangend geheel

42

12.3 De procescriteria volgens de Omgevingswet

42

12.4 Huidige regelgeving opgenomen via Invoeringswet

42

12.5 Randvoorwaarden hogere kwaliteit handhaving

42

12.6 Beleidscyclus VTH onder de Omgevingswet

43

4

1.

Inleiding Voor u liggen de Evaluatie VTH 2021 en het Uitvoeringsprogramma VTH 2022. Wij hebben ervoor gekozen om met ingang van 2022 de evaluatie en het uitvoeringsprogramma in één document op te nemen. Door de evaluatie van het voorgaande jaar vooraf te laten gaan aan het nieuwe uitvoeringsprogramma wordt het verband tussen beide stukken inzichtelijker. De evaluatie loopt van oktober (2020) tot oktober (2021). Het Uitvoeringsprogramma heeft betrekking op heel 2022.

5

2.

Deel 1: Evaluatie 2021 2.1 Verantwoording en monitoring. Een goede verantwoording van de resultaten maakt het niet alleen mogelijk efficiëntie en effectiviteit van het gevoerde beleid te beoordelen maar maakt ook periodieke bijsturing mogelijk. De beleidscyclus van Big-8 (zie het uitvoeringsprogramma) geeft aan dat jaarlijks een verantwoording van het al of niet behalen van de beleidsdoelstellingen wordt gemaakt en een evaluatie van het beleid. Deze verantwoording vindt plaats door middel van een evaluatieverslag VTH, waarbij gerapporteerd wordt over de in het werkprogramma geplande en uitgevoerde activiteiten. Monitoring is het stelselmatig verzamelen, bewerken en verstrekken van gegevens om na te gaan of en in hoeverre het gevoerde beleid effect heeft en/of de gestelde doelen en taakstellingen zijn of worden gehaald. Om verantwoording te kunnen afleggen over de inspanningen en resultaten zijn verschillende gegevens nodig. Deze gegevens moeten periodiek opvraagbaar zijn voor zowel management doeleinden als voor periodieke verantwoording aan het bestuur. Voor de verantwoording van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving is in 2021 nog gebruik gemaakt van Squit. De gegevens verzameld door monitoring worden gebruikt als input voor de jaarlijkse beleidsevaluatie en het uitvoeringsprogramma. Vanaf medio 2022 wordt Squit vervangen door Power Browser.

In het Beleidsprogramma VTH 2019 e.v. heeft het college haar ambities en doelen voor de periode 2019 en verder, geformuleerd en is het strategisch kader voor de uitvoering van vergunningverlening, toezichts- en handhavingstaken (VTH-taken) in de bebouwde leefomgeving vastgelegd. De jaarlijkse uitvoeringsprogramma's VTH zijn hier op gebaseerd. NB: De werkzaamheden van de externe handhavingspartners, zoals de Veiligheidsregio Kennemerland (hierna: VRK) en de Omgevingsdienst IJmond (hierna ODIJ) worden door deze organisaties zelf geëvalueerd. Deze worden afzonderlijk aan het gemeentebestuur ter beoordeling aangeboden.

3.

Terugblik VTH-uitvoering 2021 3.1 2021 het tweede coronajaar op rij. Net als het grootste deel van 2020 betekende het jaar 2021 voor de medewerkers en adviseurs van de afdeling dat er voornamelijk vanuit huis werd gewerkt. Ook konden er vanwege de coronamaatregelen minder fysieke controles plaatsvinden. Alleen werkzaamheden die echt niet vanuit huis konden worden uitgevoerd, werden op kantoor verricht. Hierbij valt onder andere te denken aan het laten printen en tekenen van beschikkingen en de inspecties van de toezichthouders en het printen van dossiers voor de rechtbank. Het is goed om met bovenstaande in het achterhoofd, deze evaluatie te lezen. Het was een bijzonder jaar, met vele obstakels in het werk en grote drukte, maar ook met een prijzenswaardige inzet van onze medewerkers. 6

3.2 Obstakels bij het verwezenlijken van de ambities in 2021. In de loop van 2021 werd de afdeling VTH, naast de coronaperikelen, geconfronteerd met een tekort op de arbeidsmarkt van (vooral) vergunningverleners. In 2022 is de krapte verder toegenomen. Het aantal aanvragen om een omgevingsvergunning nam in 2021 toe met 6%. Dit heeft helaas tot gevolg gehad dat er vergunningen van rechtswege moesten worden verleend. De wethouder heeft aan de raad (op 3 juni 2021 in de commissie Ontwikkeling) toegelicht dat er als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt een capaciteitsprobleem was/is bij de afdeling VTH en dat dit logischerwijs gevolgen heeft voor de productie. Overigens kampen ook de adviserende afdelingen met meer werk dan dat er menskracht is. Hierdoor ontstaat ook vertraging aan het eind van de keten (vergunningverlening). Er wordt hier benadrukt dat alle binnenkomende aanvragen wel zijn beoordeeld op de mate van risico's. Alleen aanvragen met de kleinste risico's (denk dan vooral aan risico's op het gebied van constructie- en brandveiligheid) zijn van rechtswege verleend. In de periode vanaf 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021 zijn de aantallen als volgt (maanden zonder vergunningen van rechtswege staan niet vermeld): Maand November 2020 Februari 2021 Maart 2021: Mei 2021: Juni: Juli 2021: Augustus 2021 September 2021: TOTAAL:

Aantal 2 1 2 5 3 23 16 37 89

In de periode van 1 oktober 2021 tot 31-december 2021 zijn nog eens 95 vergunningen van rechtswege verleend. Het totaal aantal Wabo vergunningen dat behandeld is in de periode waar deze evaluatie over gaat bedraagt 1969. Ten opzichte van het aantal dat in de evaluatie van 2020 is dit een vermeerdering van 6%. In de periode waar de evaluatie van 2020 over gaat was het aantal behandelde Wabovergunningen 1851. Dit betekent dat de prestatie-indicator: "In principe 98% van alle aanvragen om vergunningen, meldingen en ontheffingen binnen de (wettelijke) termijnen afgehandeld wordt (en bij voorkeur sneller)" met het percentage van 95% niet gehaald is. De redenen hiervoor zijn verwoord in de eerste alinea van deze paragraaf. Al met al is onze inzet ook in 2021 gericht geweest op het waarborgen van de kwaliteit, de leefbaarheid en de veiligheid van de leefomgeving. De kern van het gemeentelijke VTH-beleid is om de risico’s van niet-naleving van wetgeving en beleid op het vlak van de fysieke leefomgeving tot een minimum te beperken, gelet op de beperkt beschikbare middelen. En ook in dit jaar uiteraard met zo weinig mogelijk overlast voor inwoners en bedrijven.

7

3.3 Werkprocessen In het kader van kwaliteitszorg en kwaliteitsverbetering is er in 2018 een start gemaakt met het actualiseren van de beschrijvingen van de werkprocessen en werkinstructies. Dit is gebeurd aan de hand van de ISO-systematiek. Het Kwaliteitshandboek VTH is in 2020 opgeleverd. Uiteraard is het Kwaliteitszorgsysteem in verband met nieuwe werkwijzen of regelgeving een 'levend' document. In het uitvoeringsprogramma 2021 is vermeld dat op het onderwerp 'prestatie-indicatoren uitvoering VTH-beleid' nader zou worden ingezoomd. Vanwege de hoge werkdruk in 2021 en alle bijkomende corona-perikelen is dit nog niet volledig gelukt. Afhankelijk van de beschikbare capaciteit en met gedetailleerdere informatie vanuit uit het nieuwe Power Browser-systeem hopen wij dit in 2022 af te kunnen ronden. De kwaliteitscriteria In 2021 is gewerkt op basis van de kwaliteitscriteria 2.2. Het op orde hebben van deze kwaliteitscriteria is na een consultatie bij alle betrokken (beleids- en adviserende afdelingen) afdelingen vastgesteld. Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb) is inmiddels vastgesteld op 1 januari 2023. Beide wetten hebben, in stappen, een behoorlijke impact op de werkzaamheden van de afdeling VTH.

Diverse medewerkers zijn ook in 2021 weer betrokken geweest bij de voorbereiding op de implementatie van beide wetten. Dit geldt zowel voor de (juridisch) inhoudelijke aspecten, de werkprocessen, als voor de benodigde aanpassingen aan de ICT-voorzieningen en software. In 2021 is één proefproject in het kader van de Wkb doorlopen en voor 2022 is een proefproject geselecteerd dat in maart van start gegaan is. Over dit onderwerp is er ook overleg op bovenregionaal- (o.m. met Zaanstad binnen de G40) en landelijk niveau. Bij het proefproject Wkb in 2021 project is het bouwtoezicht voldoende geborgd, echter heeft de borger geen verklaring kunnen afgeven door het uitblijven van stukken welke onderdeel zijn van het dossier bevoegd gezag. In de toekomst zal dit uitblijven van stukken en het niet hebben van een verklaring van een borger kunnen resulteren in een handhaving. Dit naar gelang de zwaarte van de overtreding. Beleidskader 2019 e.v. De afdeling VTH ligt op schema wat betreft de hoofdlijnen uit het beleidskader 2019 e.v. in de uitvoering van de vergunningverlening en handhaving. In het uitvoeringsprogramma 2021 is aangegeven dat er energie zou worden gezet om het Beleidsprogramma 2022-2026 vorm te geven. Met het voortdurende uitstel van het in werking treden van de omgevingswet, is dit ook vooruitgeschoven en wordt in 2022 opgepakt.

Bij het nieuwe Beleidskader 2023-2027 dat in de voorliggende periode moet wordt vastgesteld, wordt een korte evaluatie over de bereikte resultaten van de speerpunten genoemd in het beleidskader 2019 e.v. gevoegd. Interbestuurlijk toezicht De provincie Noord-Holland heeft het beleid en de uitvoering van de VTH-taken in 2021 aangemerkt als adequaat.

8

3.4 Formatie en bezetting in 2021 afdeling VTH, peildatum oktober 2021

team

functienaam

Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning

Beleidsadviseur Junior projectmanager Medewerker planbegeleiding Medewerker planverdeling en bewaking Procesmanager Secretaris commissie welstand en monumenten Stagiaire Teammanager Werkervaringsplaats Totaal Afdelingsmanager Managementassistent Totaal Juridisch adviseur Juridisch medewerker Jurist Medewerker backoffice Senior juridisch adviseur Stagiaire Teammanager Totaal Inspecteur algemeen Inspecteur specialist Medewerker Bouwfysica Medewerker constructie Stagiaire Teammanager Totaal Medewerker planbeoordeling Planbeoordelaar Procesmanager Senior planbeoordelaar Senior planbeoordelaar specialist Stagiaire Teammanager Trainee Totaal

Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Advies en Ondersteuning Afdelingsleiding Afdelingsleiding Afdelingsleiding Procedures en Projecten Procedures en Projecten Procedures en Projecten Procedures en Projecten Procedures en Projecten Procedures en Projecten Procedures en Projecten Procedures en Projecten Toezicht en Handhaving Toezicht en Handhaving Toezicht en Handhaving Toezicht en Handhaving Toezicht en Handhaving Toezicht en Handhaving Toezicht en Handhaving Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening Vergunningverlening

Totaal

9

formatie bezetting FTE FTE 3,87 2,45 0,73 1,00 4,13 6,11 1,00 1,00 5,12 5,22 1,00 0,00 0,79 0,00 16,64 1,00 0,00 1,00 9,68 1,00 0,00 4,91 1,00 0,00 1,00 17,59 5,37 8,03 0,50 2,00 0,00 1,00 16,91 1,81 11,34 0,00 0,20 8,24 0,00 1,00 0,00 22,59 74,72

2,00 0,80 18,58 1,00 1,00 7,68 1,89 4,94 0,89 1,00 16,40 3,00 7,60 0,67 1,00 1,00 13,27 2,40 8,69 1,00 4,00 1,00 17,09 66,34

3.5 Resultaten 2021 3.5.1

Aantal behandelde vergunningen Wabo (Incl. kap) en niet Wabo

In de onderstaande tabel zijn het aantal behandelde vergunningsaanvragen over de periode van 110-2020 tot 1-10-2021 weergegeven. Vergund in periode van 1-10-2020 tot 1-10-2021

Geweigerd in periode van 1-10-2020 tot 1-10-2021

Afgebroken in periode van 1-10-2020 tot 1-10-2021

Omgevingsvergunning (exclusief kap) Omgevingsverguning met onderdeel kap Gebruiksmelding Wabo1 - TOTAAL

852 147 26 1025

431 16 0 447

461 36 0 497

Vergunning APV/BIJ/HVV Melding APV/BIJ/HVV Ontheffing APV/BIJ/HVV Vergunning Drank- en horecawet (DHW) Vergunning Kinderopvang (KOP) Verkeersbesluit GPP Vergunning Huisvesting Aanmelding Air BNB Niet Wabo2 - TOTAAL

243 198 1308 133 154 333 205 0 2574

4 0 3 0 0 3 1 0 11

1 0 1 0 0 19 1 0 22

APV =Algemene Plaatselijke Verordening BIJ = Bijzondere wetten HVV = Huisvesting verordening incl. leegstandswet DHW = Drank en Horecawet - per 1-7-2021 vervangen door Alcoholwet GPP = Gehandicapten Parkeerplaats

1

Vergunningen voor specifieke milieuactiviteiten zijn niet in bovenstaande overzichten opgenomen Deze activiteiten worden uitgevoerd door Omgevingsdienst IJmond. Dit geldt ook voor de sloopmeldingen. Omgevingsdienst IJmond heeft eigen jaarprogramma's en evaluaties. Deze gaan elk jaarlijks ter informatie naar de raad. 2 De niet-wabo producten worden onder andere verleend op basis van de Algemene plaatselijke verordening (APV), de Drank- en horecawet/Alcoholwet, de Wet Kinderopvang de Wegenverkeerswet, de AMvB Brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen, de huisvestingsverordening, de leegstandwet, de winkeltijdenwet, de wet op de kansspelen en de marktverordening.

10

3.5.2 Toezicht en handhaving uren- en takenbesteding. In het kader van de Wabo en de APV is eind 2018 de benodigde en beschikbare capaciteit in een model inzichtelijk gemaakt. Dit, om te prognosticeren op de ‘lasten’. Met andere woorden: hoeveel capaciteit is er op basis van kengetallen nodig om het werk te verrichten en hoe zetten we die capaciteit idealiter in (vast, flexibel). In onderstaande tabel staan de uren verantwoord die zijn besteed aan toezicht en handhavingstaken.

Gestarte zaken

Aantal uren

Afgesloten zaken

Aantal uren

(Voor)overleg monumenten

15

450

31

930

Aspectcontrole Bouw Aspectcontrole Brand

66 2

462 14

70 2

490 14

Soort zaken

Aspectcontrole Kinderopvang

1

7

0

0

Controle bij een evenement Controle bouwfase plus opleveringscontrole Controle huisnummerbesluit Controle melding brandveilig gebruik T&H Beoordeling van brandveiligheidsdocumenten Team T&H Incidentiele controle Bouw Incidentiele controle Brand Incidentiele controle Kinderopvang

19 1215 51 22 6 4 3 1

95

140

255 154 30 28 21 7

28 1635 72 39 6 7 2 5

Klacht/melding Bouw Klacht/melding Brand Klacht/melding Kinderopvang Periodieke controle Brand (gebruiken we niet meer)

455 1 0

2275 5 0

508 1 0

2540 5 0

Periodieke controle Brand VRK Periodieke controle Brand VTH, Team T&H Periodieke controle Kinderopvang Projectcontrole Bouw Projectcontrole Brand Projectcontrole Brand, Woningbouw Cooperaties Projectcontrole Kinderopvang VRK Beoordeling van brandveiligheidsdocumenten VRK Zelfcontrole Brandveiligheid waarbij geen overtredingen DHW Adviezen Controle huisvestingsverordening Aanmelding AIRBNB Aantal initiele deelzaken gesloten Aantal initiele kap deelzaken gesloten Aantal initiele deelzaken geopend Aantal initiele kap deelzaken geopend

75 0 344 0 1 0 0 39 245 40 79 47

525 0 2408 0 7 0 0 195 245 200 553 188

95 0 346 0 5 0 0 33 251 45 0 0 1006 10

665 0 2422 0 35 0 0 165 251 225 0 0 5030 50

1052 8

5260 40

360 273 30 49 14 35

Subtotaal benodigd Subtotaal geproduceerd

13424

PROJECTEN Illegale bewoning Waarderpolder Algemene ondermijning / Lelie / Woonfraude Avond acties Lelie Inspectie signaal projecten Energie transitie Duurzaamheid Erfgoed AIRBNB

400 1450 1140 200

400 1450 1140 200

200 200

200 200

Totaal benodigd Totaal geproduceerd

17014

11

13723

17313

3.5.3 Soorten toezicht. Binnen de bebouwde omgeving te onderscheiden wij de volgende soorten van toezicht: • Vergunningsgericht toezicht: toezicht op de verleende (bouw) vergunningen; • Object gericht toezicht (v.b. monumenten, evenementen); • Signaaltoezicht (toezicht naar aanleiding van klachten en meldingen); • Gebiedsgericht toezicht/programmatisch toezicht (toezicht op wijkniveau naar aanleiding van bijvoorbeeld speerpunten); • Doelgroepengericht toezicht (ook wel thema gericht toezicht: het toezicht op specifiek thema/ onderwerp/doelgroep). Vergunningsgericht toezicht3 Bouwfase Bij het toezicht in de bouwfase wordt het toezichtprotocol van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland gehanteerd. De prioriteit ligt hier bij constructieve veiligheid en brandveiligheid. De bevindingen tijdens de controlebezoeken worden via de Squit2Go applicatie middels bezoekrapporten vastgelegd. Bij alle locaties vindt er toezicht plaats. Met uitzondering van de vergunningen voor bouwactiviteiten, met bouwsom kleiner dan €50.000,-. In 2021 zijn er 1635 toezichtzaken in de bouwfase afgerond. Controle brandveiligheid (Risico gestuurde controles, woongebouwen) projecten (geen speerpunt zijnde) In 2021 zijn er 350 controles in het kader van de brandveiligheid uitgevoerd. Controle bouwbesluit constructieve-/brandveiligheid van dakkapellen en doorbraken, mits geen monument.

In 2021 zijn er in totaal 933 omgevingsvergunningen afgegeven die onder deze categorie vallen. Bij deze vergunningen is geen controle uitgevoerd. Controle op melding en vergunningsplicht brandveiligheid sec (niet naar aanleiding van andere controles). In 2021 zijn er voor 12 locaties omgevingsvergunningen afgegeven voor de activiteit brandveiligheid. Er zijn in totaal 39 locaties waar een controle melding brandveilig gebruik is uitgevoerd. Object gericht toezicht Controles monumenten Haarlem is een stad met rijke (bouwkundige) historie. Een groot deel van het Haarlems erfgoed heeft een beschermde status gekregen. Dat zijn rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en 4 stadsgezichten. In 2021 is er bij 15 locaties een vooroverleg gestart om goede afspraken te maken over de gewenste toekomstige werkzaamheden aan een monument. Verder zijn er 55 toezichtzaken op een afgegeven omgevingsvergunning voor een monument afgerond. Controle huisnummerbesluiten In 2021 zijn in dit kader 72 locaties voor controle bezocht. 3

De controle op de omgevingsvergunningen met de activiteit brandveiligheid wordt in principe door de brandweer Kennemerland (VRK) uitgevoerd.

12

Controle bouwbesluit op aspect toegankelijkheid Dit onderdeel wordt al vanaf 2019 standaard meegenomen bij alle uit te voeren inspecties. Evenementen In Haarlem wordt in niet-coronatijden een groot aantal grote en kleinschalige evenementen georganiseerd. Voor grote evenementen geldt dat er altijd controle plaatsvindt. Het team Toezicht en Handhaving van de afdeling VTH levert een bijdrage in de overleggen in de aanloop naar het evenement. Ook vindt er een schouw plaats van de evenementenlocaties. Hierbij is er vooral aandacht voor bouwkundige en brandveiligheids-aspecten. In 2021 heeft helaas een groot aantal evenementen, vanwege coronamaatregelen geen doorgang kunnen vinden. In 2021 zijn er 28 toezichtzaken bij een evenement afgerond (2 grote en 26 kleine evenementen). Kappen van een boom Voor het kappen van een boom is meestal een omgevingsvergunning nodig. Dit is geregeld in de Bomenverordening van de gemeente Haarlem. In 2021 zijn er 199 vergunningen voor het onderdeel kap aangevraagd. Bij 8 gevallen was er sprake van een herplantplicht. Het team Toezicht en Handhaving ziet erop toe dat deze herplantplicht wordt uitgevoerd. De vergunninghouder heeft 18 maanden de tijd om aan de herplantplicht te voldoen. In 2021 is er 10 keer aan deze herplantplicht voldaan. Het betreft hier dus vergunningen die ook reeds vóór 2021 zijn verleend.

Signaaltoezicht In 2021 zijn er 402 klachten en meldingen in behandeling genomen door de afdeling VTH. De meeste klachten komen binnen via de afdeling KCC van de gemeente Haarlem. Het overgrote gedeelte van de klachten heeft betrekking op bouwwerkzaamheden in de onmiddellijke omgeving van de melder. Veelal is de klacht/melding terug te brengen tot de vraag of er wel de juiste vergunning is afgegeven voor de activiteiten die er plaatsvinden. De toezichthouders nemen bij een klacht of melding contact op met de melder en beoordelen de situatie ter plaatse. Indien er sprake is van een overtreding wordt hiertegen opgetreden. In sommige gevallen kan dit via overleg worden opgelost. Als overleg niet toereikend blijkt te zijn dan wordt er indien er sprake is van een overtreding een handhavingstraject gestart. Dit kan leiden tot intensieve trajecten waarbij ook juridische capaciteit moet worden ingezet. Indien er een verzoek om handhaving wordt ingediend wordt hier standaard juridische capaciteit op ingezet. In veel gevallen blijkt dat er achter het indienen van een klacht sprake is van andere conflicten tussen de omwonenden. Het weer met elkaar in gesprek brengen levert dan vaak een duurzamere oplossing. In de afgelopen jaren is het aantal klachten en meldingen flink afgenomen. Kwamen er in 2019 nog 800 binnen. In 2020 was dit aantal verminderd naar 456 en in 2021 is het 402.

De afname kan verklaard worden doordat tijdens de corona de inwoner van Haarlem zich wat coulanter opgesteld hebben naar hun medemens. Het is afwachten hoe het aantal klachten zich in 2022 gaat ontwikkelen. Gebiedsgericht toezicht In bepaalde gebieden in Haarlem is er gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak. De keuze voor deze aanpak heeft te maken met specifieke problemen of ontwikkelingen die er dan spelen. Hieronder een opsomming hiervan: 13

Project Lelie Project Lelie heeft tot doel het projectgebied rondom de Schoterweg in Haarlem Noord te revitaliseren, het ondernemersklimaat te verbeteren en het creëren van een veilige(re) woon- en leefomgeving. De uitvoering van project Lelie betekent dat over een langere periode een focus op het gebied rond de Schoterweg komt te liggen, die erop is gericht, dat malafide praktijken worden gesignaleerd en opgepakt en dat normconform-gedrag (zich houden aan wet- en regelgeving) wordt gestimuleerd. Dit doen we om een halt toe te roepen aan de huidige problematiek. In het gebied rond de Schoterweg speelt een combinatie van problematiek. Deze problematiek heeft te maken met een mogelijk netwerk van malafide ondernemers. Zij zijn nadrukkelijk in deze buurt aanwezig en er zijn signalen van het structureel niet naleven van een breed scala aan wet- en regelgeving. Te denken valt aan: woonfraude (illegaal verblijf, onterecht niet of juist wel inschrijven in de Basis Registratie Personen, niet-gemelde kamergewijze verhuur en illegale verbouwingen), hennepteelt, drugshandel (in onder andere horecaondernemingen), witwassen, illegaal gokken (in horecaondernemingen) en belastingontduiking. Daarnaast lijkt het alsof de veilige woon- en leefomgeving steeds meer onder druk komt te staan.

Het gaat dan deels over: parkeeroverlast, afvalproblematiek, geluidsoverlast, achterstallig onderhoud, brandonveiligheid. Vanuit de afdeling VTH wordt er dan met name gekeken op de brandveiligheid van de panden, achterstallig onderhoud, illegale verbouw en woonfraude. De revitalisering is een doelstelling voor de langere termijn. Door het gebied meer te betrekken bij de omgeving en door een visie op het gebied te ontwikkelen en beleid te maken dat toekomstbestendig is kan de aan het begin van het project geconstateerde neerwaartse spiraal worden doorbroken. In dit kader worden de taken van VTH in nauwe samenwerking met de veiligheidspartners uitgevoerd middels integrale handhavingsacties waarbij gezamenlijk met politie, belastingdienst en gemeente controle plaats gaat vinden. De controles enten zich op voertuigen, horecabedrijven en woningen waarbij direct gehandhaafd wordt bij het niet naleven van wet- en regelgeving. Vanwege de maatregelen omtrent corona was het niet mogelijk om fysieke adrescontroles uit te voeren. Project Wonen in de Waarderpolder In 2021 zijn er geen controles meer uit gevoerd in verband de corona beperkingen. Er is 1 locatie administratief afgehandeld. In 2021 hebben er geen in het oog springende zaken met betrekking tot detailhandel in de Waarderpolder plaatsgevonden.

Project Woonwagenlocaties Op de woonboten locatie ‘ Waarderhaven’ komt de inspecteur van dit gebied periodiek om te kijken of er nog zaken spelen. De afdeling is betrokken bij het opstellen van een actieplan woonwagen locaties. Hiervoor worden alle woonwagen locaties geïnventariseerd. Na elke inventarisatie wordt er gekeken wat er moet gebeuren om de locatie terug te brengen naar een genormaliseerde situatie. Indien mogelijk zal dit 14

in samenwerking gaan met de bewoners. Als dit niet mogelijk is zal er een handhavingstraject ingezet worden. Het project heeft vertraging opgelopen. De inventarisatie van de locaties is gestart in het vierde kwartaal van 2021 en zal dan ook een verdere doorloop hebben in 2022. Westelijk tuinbouwgebied Ook in 2021 is er binnen dit gebied projectmatig gehandhaafd. Het jaarlijks overleg met de stichting Westelijk Tuinbouwgebied heeft plaatsgevonden. Hierin zijn diverse locaties besproken. Mede naar aanleiding van deze overleggen hiervan zijn er diverse locaties gecontroleerd, afspraken gemaakt en is er indien nodig handhavend opgetreden. Bij sommige van deze locaties loopt nog een juridische procedure. En moet er nog een uitspraak komen van de bezwaarschriftencommissie en/of de rechtbank. Het handhavend optreden heeft geleid tot het afbreken van diverse bouwwerken. Thema gericht toezicht Actuele landelijke thema's Breedplaatvloeren Naar aanleiding van de instorting van een in aanbouw zijnde parkeergarage bij het vliegveld Eindhoven heeft de minister een protocol laten opstellen waarmee gebouweigenaren hun gebouw moeten laten controleren. Voor de gemeente ligt er een taak om erop toe te zien dat de eigenaren van de betreffende gebouwen daadwerkelijk onderzoek uitvoeren. De afdeling VTH heeft hiervoor in 2017 een projectteam geformeerd.

Dit team is een uitvoerig onderzoek naar alle verleende bouwvergunningen gestart. Er stonden nog 2 actie open en dit betrof het beoordelen van de rapportages die begin 2021 gemaakt zijn door Pieters Bouwtechniek over de vloeren van het Patronaat en het CIOS. Deze rapportages zijn in februari 2021 ontvangen en daaruit bleek dat er geen aanvullende maatregelen nodig waren. Hiermee is dit thema gerichte toezicht Breedplaatvloeren afgerond. Doorgestorte betonvloeren bij galerijflats 16 panden die binnen de onderzoek criteria vielen zijn aangeschreven. Hiervan zijn 14 panden inmiddels akkoord bevonden. Bij één pand moeten nog verstevigingen worden uitgevoerd en dient dit middels een certificaat te worden aangetoond. Bij een andere locatie zijn de benodigde (herstel) werkzaamheden gestart in het 3e kwartaal van 2021. Het project zal dus in 2022 worden gecontinueerd.

15

Bestuurlijke prioriteiten AirBnB Er zijn dit jaar tientallen handhavingstrajecten gestart, om verhuur in strijd met de regels voor vakantieverhuur te beëindigen, of de verhuur aan de regels te laten voldoen. Meestal is een waarschuwing of vooraankondiging voldoende. In een aantal gevallen is een traject last onder dwangsom gestart. De juristen beantwoorden vragen van inwoners, ondernemer en collega’s over het onderwerp vakantieverhuur. Zij hebben wekelijks overleg met de toezichthouder over de lopende zaken en dragen zorg voor de handhavingstrajecten. Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Huisvestingsverordening in werking, waarin de registratieplicht en meldplicht uit de Wet toeristische verhuur woonruimte zijn verwerkt. De registratieplicht treedt gelijk in werking (Haarlem wordt 1 januari aangesloten op het systeem), de meldplicht op een later moment in 2022 (systeem is nog niet gereed). De juristen zijn hier in een adviserende rol actief bij betrokken. De coördinatie voor invoering van deze regelingen ligt bij de afdeling Wonen. Daarnaast zijn de juristen betrokken bij het overleg met AirBnB naar aanleiding van het invoeren van deze systemen. In 2022 zullen de juristen, samen met de toezichthouder, specifiek gaan handhaven op het ontbreken van registratienummers in advertenties en het niet van tevoren melden van nachten verhuur.

Bestuurlijke boete kinderopvang en controles In 2021 zijn er bij 174 locaties voor kinderopvang door de GGD (behorende bij de VRK) namens de gemeente-inspecties uitgevoerd. Ook in 2021 is de kinderopvang tijdelijk gesloten geweest, als gevolg van de coronamaatregelen. Dit heeft ook consequenties gehad voor het toezicht op de kinderopvang. Tijdens de sluiting van de kinderopvang hebben er dan ook geen inspecties plaatsgevonden. Wel heeft de GGD contact gehouden met alle locaties, zodat als er vragen waren de GGD deze kon beantwoorden. Vanwege corona is de Inspectie van het Onderwijs wat later dan anders met de mededeling of Haarlem de A-status behoudt, die zij al langere tijd heeft. Dit wordt in de loop van 2022 bekend gemaakt. De A-status betekent dat de wettelijke taken adequaat worden uitgevoerd. Handhaving horecabestemming Het college heeft in september 2017 de Handhavingsstrategie Openbare Inrichtingen Haarlem vastgesteld (kenmerk 2017/265259). In deze handhavingsstrategie is aangegeven dat het toezicht en handhaving van de juiste exploitatie vorm van een horecagelegenheid in relatie tot de geldende bestemming in het bestemmingsplan, een van de prioriteiten van het College is. Het toezicht vindt ook plaats via het team Integrale Handhaving. Door de Corona maatregelen is de horeca in Haarlem maar beperkt geopend geweest in 2021.

Er heeft daarom in 2021 geen handhaving op dit taakonderdeel plaatsgevonden. Zonnepanelen op monumenten en beschermde stadsgezichten We merken dat tegenwoordig ook eigenaren van monumenten en eigenaren van panden in beschermd stads-, of dorpsgezicht, interesse hebben in het plaatsen van zonnepanelen. Dit gebruik maken van zonne-energie wil de gemeente zeker ook stimuleren. In 2021 is beleid opgesteld, waarbij gebruik wordt gemaakt van een kansenkaart. Deze biedt inzicht in welke gevallen zonnepanelen al dan niet zijn toegestaan op monumenten of binnen de beschermde stadsgezichten en in welke gevallen er maatwerk nodig is. Eind 2021 is dit voorgenomen beleid de inspraak ingegaan. Het zal begin 2022 worden vastgesteld.

16

3.5.4 Bezwaar en beroepszaken betrekking hebbend op VTH-onderwerpen Het behandelen van vergunningen, ontheffingen en meldingen en de afgifte ervan staan open voor bezwaar en beroepsprocedures. De toezichthouders en juristen die bij de afdeling werkzaam zijn hebben de bezwaar- en beroepszaken die betrekking hebben op de behandeling van vergunningsaanvragen en het toezicht op bouwwerkzaamheden e.d. opgepakt. Onderwerp

Herroepen

Omgevingsvergunning Plaatsing afvalcontainers Handhaving Parkeervergunningen Huisvestingsverordening APV-vergunningen Gehandicaptenparkeerplaats of Gehandicaptenparkeerkaart

38 10 8 3 2 0 1

In stand gebleven 182 103 52 18 18 14 3

Niet ontvankelijk 22 6 7 3 1 0 0

TOTAAL 242 119 674 24 21 14 4

NB: bovenstaande tabel betreft de verantwoording over 2020, die is opgeleverd in juni 2021. In totaal zijn er dus 444 bezwaar en beroepzaken in 2020 behandeld. Hiervan zijn er 56 herroepen. Dit betekent dat de indicator: "Minimaal 95% van de afgegeven handhavingsbeschikkingen in stand blijft in een eventuele bezwaar- of beroepsprocedure" met het percentage van 87% niet gehaald is. 3.5.5 Aandachtspunten In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma VTH voor de afdeling wordt geconstateerd dat er nog steeds meer wensen/eisen zijn dan die met de beschikbare capaciteit uitgevoerd kan worden. Dat maakt de prioritering in relatie tot de gewenste aanpak zeer belangrijk. Op basis van de ingeschatte risico’s (veiligheid, leefbaarheid, behoud van de historische binnenstad en beëindigen ondermijning) wordt een inschatting gemaakt van de (benodigde) inzet van de medewerkers en de verwachte activiteiten. Uit het hiervoor opgestelde model blijkt of in 2021 de goede dingen zijn gedaan, of zij goed zijn gedaan, welke zaken er zijn blijven liggen, en waar we omissies zien die in het plan van volgend jaar aanpassing behoeven. Op basis van deze evaluatie wordt een voorstel voor het uitvoeringsprogramma van 2022 opgesteld, dat in 2022 aan het college wordt voorgelegd en ter kennisname aan de raad wordt gestuurd.

De eerste bevindingen op basis van het model zijn, dat door het aantrekken van de bouw duidelijk andere belangrijke zaken genoodzaakt zijn te blijven liggen; keuzes in taken moeten immers toch worden gemaakt. Gedacht moet worden aan: Een ruime achterstand bij de brandveiligheidscontroles bij bestaande bouw, zoals bijvoorbeeld woongebouwen. Dit betreffen vooral de controles die worden uitgevoerd binnen de gebruiksfase van een pand. Immers, dat werk ‘kan altijd morgen ook nog’. Zoals al eerder is opgemerkt komen er de laatste tijd steeds meer en zelfs omvangrijke taken naar de afdeling toe, waarover bepaald moet worden welke capaciteit daarvoor nodig is en of dit, zowel kwalitatief als kwantitatief binnen de bestaande capaciteit past, of niet. En belangrijker: wat betekent dit voor de praktijk (wat doen we wel, wat doen we incidenteel, piepsysteem, en

4

waarvan rond de 20 zaken betrekking hebben op de afdeling VTH.

17

misschien ook op onderdelen wat doen we niet). Eén en ander zal worden voorgelegd aan het bestuur in het in basis consoliderend uitvoeringsprogramma 2022. Hoewel corona aan het uitdoven is heeft het nog steeds veel invloed op ons werk. Door corona is veel van ons werk veranderd. Maar ook is het thuiswerken niet ideaal. Aannemelijk wordt dat in 2022 minder last wordt ervaren van deze factor, maar het is realistisch te verwachten dat ook in 2022 corona het werk nog wel tijdelijk negatief blijft beïnvloeden.

4.

Deel 2: Uitvoeringsprogramma 2022. 4.1 Inleiding en samenvatting Met de vaststelling van dit "Uitvoeringsprogramma 2022 en Evaluatie 2021 VTH Omgevingsrecht Haarlem", in combinatie met de bijgevoegde risico-inventarisatie, wordt uitvoering gegeven aan het vereiste op grond van artikel 7.2 van het Besluit omgevingsrecht (Bor). Het uitvoeringsprogramma is de jaarlijkse uitwerking van het Haarlemse VTH- (Vergunningen, Toezicht en Handhaving) beleid, zoals dat op hoofdlijnen is vastgelegd in het Beleidsprogramma VTH 2019 e.v. In het Beleidsprogramma VTH 2019 e.v. zijn de volgende hoofdthema's opgenomen: • Veiligheid; • Behoud historische waarden en erfgoed; • Duurzaamheid; • Gezondheid; • Voorkomen ondermijning. Het Uitvoeringsprogramma VTH Omgevingsrecht 2022 is voor het college een instrument om de reguliere taken en de speerpunten in het werk voor het jaar 2022 vast te leggen en aan te geven welke capaciteit en financiële middelen daarvoor nodig zijn. Conform artikel 7.3 Besluit omgevingsrecht wordt dit uitvoeringsprogramma na vaststelling door het college toegezonden aan de raad en de provincie.

4.2 De werkdruk ontstaan door krapte op de arbeidsmarkt De grote hoeveelheid werk, in relatie tot de krapte op de arbeidsmarkt voor gekwalificeerd personeel leidt ertoe dat ook in 2022 keuzes gemaakt moeten worden. Duidelijk is dat het met de beschikbare formatie in 2021 niet is gelukt om alle geplande werkzaamheden voor 2021 (tijdig) uit te voeren. Dit komt door de extra taken die de afdeling er inmiddels bij heeft gekregen, maar ook aan de krapte op de arbeidsmarkt. Aan de hand van de bijgevoegde risicoanalyse VTH is af te leiden dat de afdeling VTH voor 2022 onvoldoende capaciteit heeft in relatie tot de hoeveelheid werk. Voor de VTH-werkzaamheden moeten in deze drukke tijd beslissende keuzes worden gemaakt: of er moet voldoende (tijdelijk) 18

personeel bij komen, of bepaalde taken kunnen niet worden uitgevoerd, dan wel creatieve oplossingen bedacht worden. In 2022 wordt getracht het aantal van rechtswege vergunningen, ten opzichte van 2021, flink te verlagen. Het uit te werken idee betreft dat tijdelijk een aantal eenvoudige vergunningen in concept voorbereid wordt door een marktpartij. Daarbij gaat het om dakkapellen, en dakopbouwen die passen binnen het bestemmingsplan (tenzij er sprake is van een monument of een orde-2 pand of een pand in het beschermd stadsgezicht). Uiteraard blijven de aanvragen bij binnenkomst door onszelf worden getoetst op de risicozwaarte. Daarbij houden wij aan dat de aspecten bouw- en brandveiligheid, binnen de keuzes die gemaakt moeten worden, de hoogste prioriteit hebben. NB: bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet vervalt de lex silencio positivo, wat betekent dat vanaf die datum geen vergunningen van rechtswege kunnen ontstaan. Dat betekent niet dat de voor de vergunningen geldende wettelijke afdoeningstermijnen genegeerd kunnen worden. De aanvrager krijgt voldoende rechtsmiddelen in handen om op te komen tegen overschrijding van de wettelijk gestelde termijnen. Wij blijven dus inzetten op ons streven om minimaal 98% van de aanvragen, tijdig af te handelen.

4.3 Nieuw Beleidskader VTH. In het Uitvoeringsprogramma 2021 is aangekondigd dat er in 2021 een nieuw Beleidskader VTH zou worden opgesteld. De reden hiervoor was de aangekondigde inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) per 1-1-2022. Inmiddels is bekend dat de inwerkingtreding van beide wetten weer is doorgeschoven, nu naar 1-1-2023. Daarom wordt in 2022 een nieuw Beleidskader VTH opgesteld voor de periode 2023-2027. In 2021 is de Omgevingsvisie Haarlem vastgesteld. Tevens is de startnotitie voor het Omgevingsplan voor Haarlem vastgesteld. De omgevingsvisie geeft op hoofdlijnen inzicht in hoe de stad zich in de toekomst wenst te ontwikkelen. Het uitwerken van de Omgevingsvisie wordt gefaseerd uitgevoerd. De Omgevingsvisie kijkt namelijk ver vooruit, tot 2045, en wordt van tijd tot tijd geactualiseerd. Mede op basis van de concrete plannen die uit de visie voortkomen, kan worden ingeschat hoeveel capaciteit er voor de uitvoering van de VTH-taken nodig is in de komende jaren. Daarnaast wordt met de omgevingsdienst IJmond bekeken of het mogelijk is om het beleidskader VTH 2023-2027 samen met VTH vorm te geven. Door milieu en bouwen met elkaar te verbinden krijgt het beleidskader VTH integraal vorm. Door de krachten te bundelen is de verwachting dat beide partijen minder tijd nodig hebben om het beleid geactualiseerd te krijgen.

4.4 Speerpunten 2022 Naast de reguliere going-on concern taken als vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn er ook andere zaken die de aandacht vragen. Het gaat om actuele onderwerpen waar afdeling VTH inzet op pleegt. Voor 2022 wordt (mede op basis van onze ervaringen uit het vorig jaar) de focus op een aantal urgente zaken gelegd, te weten: • Het op peil krijgen van het aantal vergunningverleners (zowel vast, als binnen de flexibele schil); • Gevolgen Omgevingsvisie en Omgevingsplan voor VTH in 2022;

19

• Werkprocessen op orde voor naadloze aansluiting op de Omgevingswet voor vergunningverlening; • Werkprocessen op orde voor naadloze aansluiting op Wet Kwaliteitsborging voor toezicht; • Het implementeren van een nieuw zaaksysteem (Powerbrowser); • Medewerkers trainen in de hier bovenstaande nieuwe wet- en regelgeving en nieuwe softwareapplicaties; • Het opstellen van een nieuw Beleidsplan VTH Omgevingsrecht 2023-2027; • Vaststellen nieuwe Verordening Adviescommissie Omgevingskwaliteit en benoeming leden; • Bijdrage leveren aan de nieuwe legesverordening in verband met wijzigingen als gevolg van de Omgevingswet; • Vaststellen nieuwe verordening VTH (terminologie en verwijzing naar wetsartikelen aanpassen aan Omgevingswet). Het gaat hierbij om werkzaamheden die per se in 2022 moeten worden opgepakt/gecontinueerd. Er is daardoor geen ruimte voor extra aandachtspunten in dit jaar.

5.

Uitvoeringsbeleid 5.1 De stad Haarlem, ligging en omgevingskenmerken. De gemeente Haarlem is de hoofdstad van de provincie Noord-Holland, heeft meer dan 160.000 inwoners en is na Amsterdam de grootste stad van Noord-Holland. Haarlem maakt deel uit van de Metropoolregio Amsterdam en ligt in de regio Zuid-Kennemerland. Haarlem ligt in de noordvleugel van de Randstad, met ten oosten Amsterdam en Schiphol en ten noorden de havens van IJmuiden. De oppervlakte van de gemeente Haarlem is 32 km2. De gemeente kent, met 5.572 inwoners per km2, na Den Haag en Leiden de hoogste bevolkingsdichtheid van Nederland. Haarlem grenst aan vijf andere gemeenten. Haarlem bestaat uit vijf stadsdelen met ieder hun eigen dynamiek: Centrum, Zuid-West, Oost, Noord en Schalkwijk. Deze stadsdelen zijn weer onderverdeeld in 21 wijken. Haarlem ligt op een oude afgegraven strandwal ten westen van de rivier het Spaarne. De oude binnenstad is aangemerkt als een beschermd stadsgezicht, dat zich kenmerkt door vele monumenten bijvoorbeeld de hofjes uit de 12e tot 19e eeuw. Daarnaast zijn er nog het beschermd dorpsgezicht van Spaarndam en de beschermde stadsgezichten Haarlem-Zuid en Haarlem-Noord. Binnen de gemeente zijn verder meer dan 2000 adressen aangewezen als gemeentelijk monument. De Haarlemmerhout is het oudste stadsbos van Nederland en ligt aan de rand van Haarlem.

De Stelling van Amsterdam is UNESCO werelderfgoed en ligt ten oosten van Haarlem". Het centrum van de stad heeft veel winkels en horeca. In het stadsdeel Schalkwijk is er relatief veel hoogbouw. Haarlem heeft een goede positie voor creatieve, dienstverlenende en kennisintensieve bedrijven. De industrie en kennisintensieve werkfuncties zijn vooral geconcentreerd aan de oostkant van de stad (Waarderpolder). Haarlem kent relatief weinig agrarische activiteit. Wat betreft verkeer en vervoer liggen er rond Haarlem meerdere rijks- en provinciale wegen waaronder de A9, A200 en A208. Vanaf station Haarlem zijn er intercity verbindingen in vier richtingen (Amsterdam, Alkmaar, Leiden en Zandvoort aan Zee). 20

5.2 Nieuwe ontwikkelingen binnen het fysiek domein die op de stad afkomen Een aantal zaken heeft de komende periode een grote impact op de stad en dus ook op het bestuur en het ambtelijk apparaat: Omgevingswet: De Omgevingswet bundelt veel ruimtelijke ordeningsregels, waarmee het makkelijker moet worden om projecten te ontwikkelen. De inwerkingtreding van de Omgevingswet staat nu gepland voor 1 januari 2023. De Omgevingsvisie voor Haarlem is eind 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze Omgevingsvisie vormt de basis voor het nieuwe Omgevingsplan voor Haarlem; • De implementatie van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw, heeft gevolgen voor de werkprocessen binnen het fysieke domein en vraagt om ingrijpende aanpassingen op ICTgebied; • Een aantal Haarlemse verordeningen moet in 2022 worden aangepast aan de nieuwe regelgeving; Thema's Omgevingsvisie De gemeente noemt in haar Omgevingsvisie, naast de grote bouwopgave en alles wat daar mee samenhangt haar andere ambities voor de komende tijd, te weten: • Een klimaatbestendig Haarlem • Een energieneutraal Haarlem • Het versterken van het sociaal weefsel • Het versterken van Haarlem als aantrekkelijke woon- én werkstad • Een gezond en veilig Haarlem • Een bereikbare stad met robuuste netwerken. Wkb: De Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking.

Dit betekent dus dat per 1-1-2023 en deel van de werkzaamheden voor de (bouw-) vergunningen vervalt door de overdracht aan gecertificeerde bedrijven. Dit leidt op korte termijn niet tot een afname in het werk bij het team Toezicht leiden. De wet wordt namelijk gefaseerd ingevoerd. Als eerste gaat deze gelden voor bouwwerken in de gevolgklasse 1. Gevolgklasse 1 is een segment waar nu al het minste werk in zit in Haarlem. Het gaat daarbij in Haarlem vooral om verbouw van woningen. De nieuwbouwprojecten die in Haarlem in uitvoering zijn en komen, vallen onder de gevolgklasse 2 en 3. Deze gevolgklassen gaan pas over een aantal jaren over naar de gecertificeerde bedrijven (kwaliteitsborgers). Woningbouw en evenwichtige groei: De Haarlemse woningbouwopgave kan niet los worden gezien van de opgave van de Metropool Regio Amsterdam (MRA). De MRA heeft een aantal zogenaamde sleutelgebieden benoemd waar de gebiedsontwikkelingen zo groot en complex zijn dat ze samen met Rijk en regio moeten worden opgepakt. De Haarlemse binnenstedelijke verdichtingsopgave is als een van de MRAsleutelgebieden aangemerkt. Per sleutelgebied worden fasering, kansen, opgaven en knelpunten bepaald. Haarlem kent een ambitieus en integraal woningbouwprogramma dat de stad mooier moet maken. De visies voor de zeven geselecteerde ontwikkelzones zijn al door de raad vastgesteld.

De gemeente werkt de komende jaren aan de invulling en uitvoering van de ontwikkelzones en aan versnelling van de realisatie van de woningbouwopgave zoals omschreven in het ‘Actieplan versnellen woningbouw’. Dit doet de gemeente in samenwerking met partners en belanghebbenden, zoals ontwikkelaars, corporaties, andere initiatiefnemers, bewoners van en ondernemers in de zones. Daarbij geldt een aantal randvoorwaarden zoals behoud van stedelijke 21

kwaliteit, voorzien in de vraag naar betaalbare woningen, meegroeien van werkgelegenheid, voldoende voorzieningen en het benutten van kansen voor duurzaamheid. Haarlem wil 10.000 extra woningen (laten) bouwen, waarvan rond de 4000 in de sociale sector. Deze grote opgave "samen anders" betekent dan ook iets voor de capaciteitsvraag bij de afdeling VTH. Mobiliteit en bereikbaarheid: De woningbouwopgave brengt tevens een grote opgave voor mobiliteit en bereikbaarheid met zich. Eigenaren in de ontwikkelzones zijn inmiddels projecten gestart om ontwikkelingen te realiseren. Voor de zones Oostpoort, Europaweg en Zuidwest is zonemanagement ingevoerd en zijn de visies uitgewerkt in drie rekenmodellen (businesscases) die ook zijn gebruikt voor het indienen van de impulsaanvragen (subsidies). Voor de Europawegzone is in 2021 door het rijk al een bijdrage toegekend. De woningbouwopgave concentreert zich in Haarlem op de bestaande stad. Het is vooral een inbreidingsopgave: verdichting, sloop-nieuwbouw, renovatie, woningsplitsing en transformatie. Dit is doorgaans complexer en duurder en bij sociale huur is de maximale huurprijs bovendien niet kostendekkend voor de bouw (een publiek onrendabele top).

Om de stad leefbaar en gezond te houden wordt er nagedacht over het terugdringen van het aantal auto's in de stad, een maximumsnelheid van 30 km per uur, verbetering van de openbaarvervoer mogelijkheden en gefaseerde invoer van gereguleerd parkeren. Zie hiervoor het Mobiliteitsbeleid Haarlem 2040 (Raadsstuk met kenmerk 2021/313959 vastgesteld op 23 september 2021). Economie In de afgelopen jaren is het aantal banen in Haarlem gegroeid. Vanuit economisch oogpunt ligt de focus in de komende jaren op drie thema's: • Ruimtegebrek voor bedrijven (ook in relatie met de groei van het aantal woningen); • Mismatch op de arbeidsmarkt (het aanbod en de vraag sluiten niet overal genoeg aan, mede in verband met de snelle technische (ICT) ontwikkelingen. • De Economische Visie Haarlem bevat een uitvoeringsplan om aan deze problemen het hoofd te bieden. Verduurzaming en circulaire economie De ambitie om Haarlem duurzaam en klimaatbestendig te maken, blijft onverminderd groot. Nu de energietransitie, klimaatadaptatie en verduurzaming in het beleid van de gemeente een plek hebben gekregen, worden duidelijke stappen gezet, zoals de oprichting van een warmtebedrijf en de zon- en windprojecten. Naast deze specifieke duurzaamheidsprojecten wordt versterkt gestreefd naar integrale inbedding van duurzaamheid in de integrale en sectorale beleidsproducten en in integrale uitvoeringsprojecten.

Capaciteit is vooral nodig voor grotere projecten op het gebied van duurzaamheid, energietransitie en circulaire economie in stad en regio. Ook is er bijvoorbeeld regelmatig contact tussen omgevingsdienst IJmond en de gemeente over het op de juiste wijze afvoeren van sloopafval.

22

5.3 Meer afstemming tussen afdelingen in het fysieke domein. Om de vele opgaven in het fysieke domein goed te kunnen waarmaken, is voor een slimmere werkwijze gekozen waardoor binnen het fysiek domein - werk en capaciteit - beter en in een vroeger stadium op elkaar worden afgestemd. Er wordt ingezet op kortere lijnen en intensievere afstemming tussen de beleidsafdelingen en de uitvoerende afdelingen. Er zijn per grotere opgave zogenoemde Dedicated teams (DET's) ingesteld. Doordat in een DET5 een multidisciplinaire werkwijze en helder belegde resultaat verantwoordelijkheid vastgelegd wordt, draagt dit effectief bij aan de verwezenlijking van de bestuurlijke ambities van het college.

5.4 Ambities VTH Haarlem algemeen Afdeling VTH zet in op de volgende ambities: • Het minimale kwaliteitsniveau van de uitvoering van de VTH-taken is vastgelegd en geborgd; • De gemeente Haarlem is een sterke en betrouwbare partner in de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving; • De gemeente werkt continu aan de verbetering van haar dienstverlening (eind 2020 is de gemeente-brede Dienstverleningsvisie opnieuw vastgesteld); • De eigen verantwoordelijkheid en betrokkenheid van burgers en bedrijven bij het oplossen van vraagstukken in de stad wordt gestimuleerd; • De aanpak van problemen en vraagstukken wordt zoveel mogelijk informatie gestuurd en integraal opgepakt.

6.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving in 2022 6.1 Wettelijke basis Het is een wettelijke verplichting (vastgelegd in het Besluit Omgevingsrecht) om een VTHuitvoerings- en handhavingsstrategie vast te stellen. Met het vaststellen van de Verordening VTH6* in 2017 en het daaruit voortvloeiende, thans vigerende Beleidsprogramma 2019 e.v. heeft Haarlem de kaders gesteld voor het bevorderen, beoordelen en borgen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht.

5

Een dedicated team (DET) is een groep medewerkers die gezamenlijk aan een multidisciplinaire opgave voor Haarlem werkt, een opgave die minimaal zonaal qua schaal is (ontwikkeldomein) of stedelijk kaderstellend (beleidsmatig), waarbij de inzet van capaciteit wordt gegarandeerd en de werkzaamheden in het kader van de opgave altijd prioriteit krijgen in het totale werkportfolio. Een dedicated team is het hoogste niveau van een tijdelijke projectorganisatie en in de meeste gevallen meerjarig. 6 deze verordening wordt in 2022 vervangen in verband met de nieuwe regelgeving (Omgevingswet) per 1-1-2023.

23

6.2 Reikwijdte werkzaamheden In het hier voorliggende uitvoeringsprogramma is vastgelegd welke vergunnings-, toezichts- en handhavingstaken in 2022 worden uitgevoerd en welke capaciteit wordt ingezet om de gewenste resultaten te bereiken. Dit document gaat over de activiteiten op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dat zijn dus die VTH-taken die voortvloeien uit wet- en regelgeving op het gebied van milieu, bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid, de Alcoholwet, delen van de APV, de Huisvestingsverordening, parkeren en kinderopvang. Niet al deze taken voert de gemeente zelf uit. Het regionale informatie en expertisecentrum (RIEC) is een belangrijke partner bij de inspanningen om fraude en ondermijning te bestrijden die raken aan het werkterrein van VTH. De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) verricht de uitvoerende milieutaken en de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) verricht een deel van de taken op het gebied van brandveiligheid en kinderopvang. De resultaten van hun werkzaamheden zijn van invloed op de gewenste resultaten in de leefomgeving van de gemeente waar dit uitvoeringsprogramma over gaat, maar ze worden apart aan de raad ter vaststelling of kennisgeving toegezonden. De taken op het gebied van 'veiligheid en handhaving in de openbare ruimte' vallen buiten het onderwerp van dit uitvoeringsprogramma.

Deze werkzaamheden worden jaarlijks verwoord in een apart actieprogramma Integrale Veiligheid en Handhaving van de afdeling Veiligheid en Handhaving Dit plan wordt jaarlijks opgesteld en vastgesteld door het college van B&W. Het actieprogramma voor 2022 op 18 januari 2022 vastgesteld (kenmerk 2022/20915). Uiteraard worden de beide programma´s op elkaar afgestemd voor zover er overlap is op onderwerpen (zoals bijvoorbeeld bij het project Lelie en de inspecties woonwagenlocaties). De verantwoording van de resultaten op het werkveld VTH over het vorig jaar zijn terug te vinden in hoofdstuk 3 Terugblik VTH uitvoering 2021.

6.3 Geldende regelgeving als basis voor de uit te voeren taken De vergunningverlening, het toezicht en de beginselplicht tot handhaving is voor de gemeenten vastgelegd in een aantal wetten en regels. Daarbij moet worden voldaan aan door het Rijk vastgestelde minimale kwaliteitscriteria (nu: versie 2.2). De gemeenten hebben de vrijheid om bij de uitvoering van hun taken zelf een prioritering aan te brengen. De wetten en regels waarop het VTH-beleid is gebaseerd, zijn tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet onder andere de: • Wet Ruimtelijke Ordening* • Erfgoedwet* • Wet milieubeheer* en algemene regels: algemene milieuregels voor bedrijven en regels op het gebied van afvalstoffen; • Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo)*; • Wet Natuurbescherming*; • Woningwet en het Bouwbesluit*; • Huisvestingswet, de Alcoholwet en de Wet op de Kansspelen; • Verordeningen, waaronder de Algemene plaatselijke verordening (hierna: APV* en de Verordening Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (hierna: Verordening VTH)*, de huisvestingsverordening* en de parkeerverordening*); Wetten aangemerkt met een * gaan geheel of gedeeltelijk op in de Omgevingswet. 24

Algemene uitgangspunten in de werkwijze Algemene uitgangspunten in de werkwijze van de gemeente bij de uitvoering van VTH-taken. Wij hanteren in Haarlem bij onze VTH-werkzaamheden de volgende algemene uitgangspunten: • Gelijke gevallen worden gelijk behandeld; • De eigen verantwoordelijkheid van burgers, bedrijven en instellingen staat voorop; • Het toezicht en de handhaving vinden in redelijkheid, dat wil zeggen proportioneel, plaats; • Er is een goede informatie-uitwisseling en samenwerking met in- en externe partners; • Er wordt in begrijpelijke taal en eenduidig naar de burgers gecommuniceerd; • Bij de prioritering van inzet van middelen wordt rekening gehouden met de grootste risico's: bescherming van de volksgezondheid en de veiligheid staan daarbij voorop; • Overtredingen die niet op initiatief van de overtreder zelf worden beëindigd, worden met bestuurlijke middelen aangepakt; • Als een bestuursrechtelijke procedure wordt gestart, moet deze ook worden afgemaakt (dit draagt bij aan de bestuurlijke geloofwaardigheid); • Vergunningen worden tijdig verleend; • Ketenaanpak en integrale aanpak zijn vereist; • Het algemeen belang versus privaat belang wordt zorgvuldig afgewogen in ieder proces; • De kennis en kunde van de medewerkers zijn op adequaat niveau conform de geldende kwaliteitseisen VTH.

6.4 Beleidscyclus Door middel van de zogenoemde “Big 8” feedbackcyclus monitoren we permanent of we de juiste dingen doen en of we die dingen ook goed doen. Dit zowel op de korte als op de lange termijn. Jaarlijks houden we zo zicht op het proces, evalueren we de voortgang en stellen zo nodig de processen bij (afgeronde, aangepaste of nieuwe processen). Ook krijgen we zo in beeld of onze inspanningen daadwerkelijk bijdragen aan het behalen van onze gestelde doelen voor toezicht en handhaving. Binnen het continu leren en verbeteren, toepassen van de ISO-systematiek en de ‘BIG 8’systematiek zal ook in 2022 gewerkt worden aan: • de informatievoorziening, met als doel de monitoring, evaluatie en verslaglegging verder te verbeteren. • het benoemen en vaststellen van prestatie indicatoren waarmee die monitoring en evaluatie van de productie en projecten doelgerichter kan plaatsvinden (dit is door capaciteitsgebrek in de voorgaande jaren nog niet volledig gelukt, in 2022 willen we dit verder vormgeven).

afbeelding: beleidscyclus VTH

25

6.5 Aanpassingen in wet- en regelgeving Omgevingswet en Wkb. De Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen zullen, voor zover nu bekend, per 1 januari 2023 in werking treden. De nieuwe werkprocessen hiervoor staan inmiddels zo goed als klaar. Ten opzichte van de aanvraag om de omgevingsvergunning waarbij de bouwtechnische- en de bestemmingsplanaspecten in één en dezelfde vergunning worden afgehandeld, vindt er in het nieuwe stelsel een knip plaats tussen enerzijds de bouwactiviteit en anderzijds de omgevingsplanactiviteit (zie afbeelding hieronder).

Op grond van de Wkb verandert het vergunningentraject voor de bouwactiviteiten in de komende jaren stapsgewijs (gefaseerde invoering gevolgklassen 1, 2 en 3). Voorbereiding binnen de organisatie: Dedicated team Omgevingswet. Er is eind 2020, onder leiding van het Netwerkteam Fysiek Domein gestart met een Dedicated team Omgevingswet (DETO), waarin medewerkers vanuit alle betrokken disciplines binnen de organisatie met elkaar samenwerken om een succes te maken van de overgang naar Omgevingswet in Haarlem. In de aanloop naar deze wet wordt al geëxperimenteerd met het betrekken van burgers en bedrijven bij nieuwe initiatieven en manieren om tot snellere vergunningverlening te komen. Dit laatste zal leiden tot meer overleg in het voortraject (voorafgaand aan de vergunningsaanvraag). De ervaring moet leren in hoeverre de intensivering van dit vooroverleg leidt tot een toename van werk bij de afdeling VTH. Het kan er ook toe leiden dat er een verschuiving van de werkzaamheden in het proces vergunningaanvragen moet plaatsvinden. De aanvragen moeten immers in beginsel bij de inwerking treden van de Omgevingswet binnen 8 weken worden vergund of geweigerd. Dit jaar moet in beeld worden gebracht of dit gevolgen heeft voor de benodigde formatie.

Haarlem is al enige tijd bezig met een pilot voor het opstellen van het omgevingsplan (anders gezegd; bestemmingsplan met verbrede reikwijdte) Spaarnesprong. Zie voor meer informatie over het project ook de participatiepagina: www.haarlem.nl/spaarnesprong.

6.6 Kwaliteitscriteria Alle hierboven genoemde VTH-werkzaamheden dragen bij aan een duurzame, gezonde, veilige, toegankelijke en historisch waardevolle stad. Om dit te realiseren hanteren wij de landelijke VTHkwaliteitscriteria. Doel van deze landelijke kwaliteitscriteria is om bij de uitvoering van de VTHtaken een meer gelijkmatige aanpak over het hele land te bereiken, waardoor de uitvoering van die taken in de breedte overal van een kwalitatief verantwoord niveau is. Recentelijk zijn de kwaliteitscriteria 2.1 vervangen door de nieuwere versie 2.2. Haarlem voldoet hieraan. 26

6.7 Het Kwaliteitszorgsysteem VTH Het Kwaliteitszorgsysteem VTH is een groep op Insite waar alle relevante informatie voor de afdeling te vinden is. Het bevat onder andere informatie over proceseigenaar, de procesverantwoordelijke, wie er intern en extern betrokken zijn bij de verschillende processen en welke landelijke en gemeentelijke wetgeving van toepassing is. Daarnaast zijn de relevante beleidsdocumenten beschikbaar en bevat het de beschrijvingen van werkprocessen en de werkinstructies. Dit is opgezet om uniformiteit aan te brengen in de werkwijze en geleverde kwaliteit door de medewerkers die met één en dezelfde soort taak bezig zijn. Daarnaast wordt regelmatig getoetst of de werkprocessen nog "lean" zijn ingericht. De afdeling VTH beschikt hiervoor over een eigen hiervoor opgeleide procesmanager. In 2022 is het voornemen om vrijwel alle aanvraag- en meldingsformulieren digitaal in te vullen zijn voor onze klanten.