Document · PDF

20220073147 3. Bijlage B Verkennen van Wonen met Zorg 2021-2040 ABF Research (1)

commissie Samenleving 3 maart 2022, gemeente HaarlemBij agendapunt: Stadsdeal ouderenhuisvesting, afspraken met corporaties en ouderenzorgorganisaties voor een toekomstbestendig Haarlem29.872 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Om vraag en aanbod onder huishoudens 65+ op elkaar te laten aansluiten moet het aantal geclusterde ouderenwoningen volgens het model tussen 2021 en 2040 in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond met 2.190 toenemen, terwijl het aantal aangepaste woningen met 2.270 moet worden uitgebreid. Daarnaast is er onder huishoudens 65+ vraag naar 5.630 extra nultredenwoningen. In de regio neemt tussen 2021 en 2040 het aantal huishoudens 65+ dat een gewone woning vraagt met 10.620 huishoudens toe. De geschikte woningen die zij in huur- of koopsector vragen maken voor een belangrijk deel reeds onderdeel uit van de bestaande voorraad. In totaal stijgt het benodigde aantal woningen voor huishoudens 65+ dus met 20.710 woningen. Bijna de helft van deze opgave (49 procent) zou in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond dus gericht moeten zijn op een uitbreiding van de voor oudere huishoudens en huishoudens met een beperking geschikte woningvoorraad (zie Figuur 3.9).

Van de totale opgave van 10.090 geschikte woningen hebben circa 4.460 woningen (zo’n 44 procent) betrekking op de meer specifiek geschikte voorraad van aangepaste en geclusterde ouderenwoningen.

3Subsidie voor woningaanpassingen wordt door de gemeente toegekend op grond van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo

2015). Gemeenten hebben hierin grote beleidsvrijheid, wat tot grote onderlinge verschillen kan leiden. Bovendien is het verstrekken van Wmo-voorzieningen sterk versoberd. Daarnaast bestaat er in steeds meer gemeenten de mogelijkheid om gebruik te maken van de zogenaamde blijverslening via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) om het eigen huis levensloopbestendig te maken. De blijverslening is een subsidieregeling die het senioren mogelijk moet maken om - met de nodige woningaanpassingen - langer in hun huis te blijven wonen.

r2022-0007JW

Figuur 3.9 Gewenste mutaties woningen naar type woning, voorraad huishoudens 65+, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis

Geclusterd

Aangepast

Nultreden

Overig 0

2000

4000

6000

8000

10000

12000

Opgave naar eigendomsvorm en prijsklasse Figuur 3.10 toont de opgave aan geschikte woningen voor huishoudens 65+ in de regio ZuidKennemerland/IJmond naar vijf marktsegmenten, zijnde combinaties van eigendomsvorm en prijsklasse.

Voor de totale opgave van 10.090 geschikte woningen tussen 2021 en 2040 ligt het accent iets meer op de goedkope segmenten in huur- en koopsector (54 procent) en is het aandeel koopwoningen 57 procent. Per segment zijn er uiteraard verschillen. De gewenste toename van nultredenwoningen, in totaal 5.630 woningen, betreft voor 67 procent de koopsector , waarvan 45 procent bij voorkeur in het goedkope segment (t/m 310.000 euro). Ook bij de aangepaste ouderenwoningen, in totaal 2.270 woningen, is de toename voor een groot deel voorzien in de koopsector (73 procent), waarvan 39 procent in het goedkope segment. De gewenste toename van de voorraad geclusterde ouderenwoningen daarentegen, in totaal 2.190 woningen, is voor 85 procent geconcentreerd binnen de huursector, waarvan bijna driekwart in het sociale segment. Dit is volledig in lijn met het landelijke beeld. Figuur 3.10 Gewenste mutaties woningen naar eigendomsverhouding, prijsklasse en type woning, geschikte voorraad huishoudens 65+, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis 3500

3000 2500 2000 1500

1000 500 0 Huur < aftop.gr.

Nultreden

Huur < lib.gr.

Huur ≥ lib.gr.

Aangepaste woningen

Koop ≤ 310 dzd

Koop > 310 dzd

Geclusterde ouderenwoningen

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

In het algemeen treedt er binnen de huursector in het model een verschuiving op van de woningen tot de aftoppingsgrens naar hogere prijsklassen, zoals dat in de afgelopen jaren ook het geval is geweest, als gevolg van boveninflatoire huurverhogingen en huurharmonisatie bij verhuizingen. Ook sloop van de goedkoopste en gedeeltelijke terugbouw van iets duurdere huurwoningen zijn van invloed op deze verschuiving van de prijsklassen. Zoals eerder aangegeven zal maar een beperkt deel van de opgave geschikte woningen gerealiseerd kunnen (of: hoeven) worden middels nieuwbouw. Zeker voor oudere eigenaren-bewoners die langer zelfstandig in hun woning willen wonen ligt het voor de hand om de eigen woning aan te passen. Hieronder zijn de gewenste ontwikkelingen qua aangepaste woningen en geclusterde ouderenwoningen afzonderlijk gepresenteerd. Hieruit blijkt duidelijk dat de toename van geclusterde ouderenwoningen in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond grotendeels geconcentreerd is binnen de huursector en de toename van aangepaste woningen juist veel vaker de koopsector betreft en wel met name het duurdere segment. Figuur 3.11 Gewenste mutaties woningen naar eigendomsverhouding, prijsklasse en type woning, voorraad aangepaste woningen en geclusterde ouderenwoningen, huishoudens 65+, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis 1200

1200

Aangepaste woningen

Geclusterde ouderenwoningen

1000

800

600

400

200

Huur < aftop.gr.

Huur < lib.gr. Huur ≥ lib.gr.

r2022-0007JW

Koop ≤ 310 dzd

Koop > 310 dzd

Huur < aftop.gr.

Huur < lib.gr. Huur ≥ lib.gr.

Koop ≤ 310 dzd

Koop > 310 dzd

DEEL C WONEN MET ZORG INTRAMURAAL

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Wet langdurige zorg

4.1

V&V: Cliënten Verpleging en Verzorging in 2021

Personen met een indicatie voor verblijf krijgen zorg toegekend in de vorm van een zorgzwaartepakket (ZZP). Voor elke sector zijn diverse ZZP’s ontwikkeld. De sector verpleging en verzorging heeft in totaal 9 ZZP’s1. Er is géén overlap met de sectoren GHZ en GGZ; een cliënt kan op een bepaald moment slechts voor één ZZP een indicatie hebben. Categorieën verpleging en verzorging (V&V) De intramurale huisvesting voor ouderen en andere zorgbehoevenden in de sector Verpleging en Verzorging valt uiteen in drie hoofdgroepen: Beschut wonen omvat alle plaatsen in intramurale instellingen die worden bewoond door personen met een ZZP1-4. Deze cliëntengroep betreft als gevolg van de extramuralisering in toenemende mate nagenoeg uitsluitend personen met een ZZP4 en een relatief lichte zorgvraag. Beschermd wonen betreft woon- en verblijfsvormen met 24-uurs nabije zorg en bescherming. Met 'nabij' wordt gedoeld op zorg die permanent aanwezig is. In het algemeen betreft het onzelfstandig wonen. Concreet betekent dit dat alle plaatsen in intramurale instellingen voor zover bewoond door personen met een ZZP5-8 tot het beschermd wonen worden gerekend. Intramuraal overig omvat alle plaatsen in intramurale instellingen voor zover bewoond door personen met een ZZP9. Deze cliëntengroep verblijft relatief kortdurend in een intramurale omgeving.

Ook de zogenaamde sectorvreemde ZZP’s zijn aan deze categorie toegedeeld. Dit betreft de in V&V-instellingen verblijvende personen met een ZZP in de GGZ of Gehandicaptensector.

Cliënten beschermd wonen vormen de grootste groep Tabel 4-1 geeft het aantal cliënten met verblijf in de V&V-sector in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond in 2021, die in totaal 3.025 personen omvat. Daarvan woont 21 procent beschut, 74 procent beschermd en de resterend 5 procent omvat de categorie overige intramurale woonvormen. Verreweg het grootste deel van de cliënten woont dus beschermd; in de regio gaat het om 2.245 personen. Hierbinnen wordt een nader onderscheid gemaakt naar personen met een ZZP5 of 7 (overwegend grondslag psychogeriatrisch) en personen met een ZZP6 of 8 (overwegend grondslag somatiek)2. Dit in verband met een sterk uiteenlopende zorgvraag van de desbetreffende cliënten en de direct daaraan gelieerde vastgoedvraag. In de regio ZuidKennemerland/IJmond is de groep cliënten met ZZP5 of ZZP7 bijna 3 keer zo groot als de groep cliënten met ZZP6 of ZZP8.

Met ingang van 2018 is palliatief-terminale zorg (PTZ) onderdeel van het zorgprofiel dat de cliënt al heeft en wordt PTZ bekostigd vanuit dat pakket conform voorheen ZZP VV10, mits is voldaan aan de daarvoor opgestelde criteria (o.a. terminaalverklaring). De indicatie door het CIZ is vervallen, waardoor de PTZ sneller kan worden geleverd. Financiering van PTZ voor cliënten zonder Wlz-indicatie verloopt via de Zvw. Dezelfde zorg wordt dus vanuit verschillende wetgevingen bekostigd. 2 Landelijk heeft 99 procent van de cliënten met een indicatie ZZP5 en 81 procent van de cliënten met een indicatie ZZP7 grondslag psychogeriatrisch. Dit is landelijk ook het geval bij 25 procent van de cliënten met een indicatie ZZP4 (CBS, Statline, 4e kwartaal 2018).

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

In de bijlagen zijn alle ZZP’s V&V afzonderlijk opgenomen. Tabel 4-1 Cliënten V&V, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021) Bron: Fortuna 2021 abs

Beschut wonen totaal ZZP1 t/m 3 ZZP4

640 45 595

1 20

2.245 1.655 590 140 3.025

55 20 5 100

Beschermd wonen totaal ZZP5 + ZZP7 ZZP6+ ZZP8 Intramuraal overig totaal Totaal intramuraal verblijf V&V

% 21

5 100

Voor een zinvolle vergelijking met de uitkomsten voor heel Nederland is het aantal cliënten gerelateerd aan het aantal inwoners in een gebied. Dit wordt in Figuur 4.1 weergegeven, waarbij de aantallen cliënten ook weer zijn uitgesplitst naar de 3 onderscheiden hoofdcategorieën. Het totaal aantal cliënten in de V&V-sector is in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond met 80 cliënten per 10.000 inwoners hoger dan het landelijke gemiddelde met 72 cliënten per 10.000 inwoners. In de regio ligt het aantal intramurale V&V-cliënten per 10.000 inwoners op 17 voor beschut wonen, op 59 bij beschermd wonen en 4 bij intramuraal overig. Voor Nederland liggen deze verhoudingen op respectievelijk 13, 56 en 3. Figuur 4.1 Cliënten V&V naar hoofdgroep, regio Zuid-Kennemerland/IJmond in vergelijking met Nederland, aantal cliënten per 10.000 inwoners (2021) Bron: Fortuna 2021

Regio Z-Kennemerland/IJmond

Nederland

Beschut wonen, per 10.000 inwoners

Beschermd wonen, per 10.000 inwoners

Intramuraal overig, per 10.000 inwoners

Relatief veel jongere cliënten bij intramuraal overig, zowel in de regio als landelijk Figuur 4.2 geeft de leeftijdsverdeling van de cliënten binnen de onderscheiden hoofdgroepen in de V&Vsector in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond. Intramuraal overig (ZZP9 voor verblijf met herstelgerichte verpleging en ZZP-sectorvreemd) komt relatief vaak voor bij cliënten jonger dan 65 jaar. Dit betreft landelijk 41 procent van alle cliënten binnen deze categorie. Bij beschermd en beschut wonen is landelijk 4 respectievelijk 1 procent jonger dan 65 jaar. In de regio Zuid-Kennemerland/IJmond is in intramuraal overig 39 procent van de cliënten jonger dan 65 jaar. Bij beschermd- en beschut wonen is dat 4 respectievelijk 2 procent.

r2022-0007JW

Figuur 4.2 Leeftijdsverdeling per hoofdgroep, cliënten V&V, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021) Bron: Fortuna 2021 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

31%

84%

92%

39% 12%

6% Beschut wonen

Beschermd wonen <65

4.2

30%

65-74

Intramuraal overig

75+

Ontwikkeling V&V 2021-2040

Aanbodraming en vraagraming De intramurale ramingen in het Fortuna-model worden vanuit twee gezichtspunten gegenereerd: 1) het huidige aanbod en 2) de zuiver demografische vraag. Op landelijk niveau en op het niveau van de zorgregio’s is er geen verschil tussen deze beide varianten, op regionaal en lokaal niveau wel.3 De basis voor de aanbodraming is de raming van de tehuisbevolking in Primos. Deze komt tot stand door rekening te houden met leeftijdsspecifieke overgangskansen om vanuit een particulier huishouden door te stromen richting de tehuisbevolking. Op die manier wordt in de Primos-prognose jaarlijks per gemeente een potentiële tehuisbevolking bepaald. Dat potentieel wordt gehuisvest via ‘institutionele migratie’. Bepalend in dit speciale migratieproces zijn de bestaande capaciteit aan verzorgings- en verpleegplekken van tehuizen in de nabijheid, eventueel vrijkomend aanbod als gevolg van sterfte in tehuizen en de structurele intergemeentelijke migratiestromen per leeftijd. In deze aanpak, die te rechtvaardigen is vanuit de optiek om bestaande trends zoveel mogelijk te volgen, wordt de raming van de tehuisbevolking dus gestuurd door het bestaande aanbod.

In de vraagraming wordt de verwevenheid met het bestaande aanbod losgelaten en puur vanuit de demografische ontwikkeling binnen een gemeente aangegeven hoeveel ouderen met een bepaalde zorgvraag worden verwacht als er geen institutionele verhuizingen zouden plaatsvinden. Hiermee ontstaat een beeld van de vraag naar intramurale plaatsen van de eigen bevolking in de gemeente ongeacht het aanbod: de lokale vraag.

De uitgangspunten van het huidige beleid betreffende extramuralisering van ZZP1-3 leiden landelijk tot een afname van deze ZZP’s met bijna 2 duizend plaatsen. Omdat er een toename van ZZP4 is voorzien ten gevolge van de bevolkingsontwikkeling neemt het aantal cliënten in beschut wonen in de periode 2021-2040 per saldo wel toe, in totaal met ruim 10 duizend plaatsen. Bij beschermd wonen en intramuraal overig vindt geen extramuralisering plaats en treedt een landelijke stijging op met 76 duizend respectievelijk 600 cliënten ten gevolge van bevolkingsontwikkeling. Tabel 4-2 geeft een samenvattend overzicht van de ontwikkelingen hiervan voor de regio ZuidKennemerland/IJmond. In de bijlage staan de uitkomsten per ZZP en voor meerdere tussentijdse steekjaren.

3 Voor de intramurale woonvormen zijn bij de berekeningen de huidige wachtlijsten niet meegenomen omdat de informatie hierover

onvoldoende betrouwbaar is. Er is voor gekozen om nationaal en op zorgregioniveau vraag en aanbod aan elkaar gelijk te stellen omdat op zorgregioniveau de productie-afspraken worden gemaakt.

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Tabel 4-2 Ontwikkeling aantal intramurale cliënten, sector V&V, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond, 2021-2040 Bron: Fortuna 2021 Basis plaatsen / cliënten

V&V: verpleging&verzorging - Beschut wonen - Beschermd wonen - Intramuraal overig

2021 aanbod totaal 3.025 640 2.245 140

2021 lokale vraag 2.970 655 2.180 140

2040 cliënten totaal 4.220 770 3.330 120

2040 lokale vraag 4.125 775 3.230 125

opgave 2020-2040 ontwikkeling aantal totaal lokaal 1.195 1.155 130 120 1.085 1.050 -20 -15

Sterke groei verwacht in V&V-sector Het totale aantal intramuraal verblijvende cliënten in de V&V is gelijk aan de optelsom naar de drie woonvormen beschut, beschermd en overig intramuraal en wordt in 2021 voor de regio ZuidKennemerland/IJmond ingeschat op circa 3.025 personen. Het aantal cliënten beschut wonen is in 2021 circa 640 en zal naar verwachting in 2040 zo’n 770 personen tellen. Gegeven de extramuralisering4 in de ouderenzorg van ZZP1-3 geeft het aantal cliënten beschut wonen in Regio Zuid-Kennemerland/IJmond in de eerste jaren aanvankelijk een daling te zien, maar neemt daarna weer licht toe als gevolg van de vergrijzing. Het aantal cliënten beschermd wonen is in 2021 circa 2.245 personen en zal in 2040 naar verwachting zijn gestegen naar 3.330 personen. Het aantal cliënten intramuraal overig tot slot betreft in 2021 ongeveer 140 en zal in 2040 naar verwachting 120 personen omvatten. Het totaal aantal cliënten intramurale verblijfszorg V&V komt daarmee in 2040 op 4.220 personen, een stijging met 1.195 personen. De totale opgave ligt daarmee in 2040 39 procent hoger dan de huidige capaciteit. Ook op basis van de vraagraming is duidelijk dat uitbreiding van de intramurale capaciteit in de regio ZuidKennemerland/IJmond in de V&V-sector gewenst is.

Met een toename van in totaal 1.155 plaatsen is op basis van de samenstelling van de eigen bevolking sprake van een nagenoeg even hoge uitbreidingsopgave.

In verband met ontwikkelingen in de sector V&V, waarbij intramurale zorgdiensten in toenemende mate in de vorm van een Volledig Pakket Thuis (VPT) of Modulair Pakket Thuis (MPT) bij ouderen thuis wordt aangeboden, wordt geadviseerd in te zetten op een uitbreiding van minimaal 1.050 plaatsen meer in 2040 in beschermd wonen. Mocht VPT of MPT in de toekomst ook meer (kunnen) worden ingezet voor cliënten in beschermd wonen dan zou een geringere uitbreiding van plaatsen nodig zijn. Het is daarom van belang de ontwikkelingen in het veld te blijven volgen en mogelijkheden en plannen af te stemmen met de lokaal opererende zorgorganisaties. Aan de hand van Figuur 4.3 wordt tot slot een vergelijking gemaakt tussen de ontwikkelingen in de V&Vsector in de periode 2021-2040 in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond en die van heel Nederland. Gerelateerd aan het aantal inwoners is de verwachte toename van het aantal cliënten in de regio in alle drie de categorieën lager dan landelijk; bij intramuraal overig is zelfs sprake van een lichte daling in de regio.

In de V&V krijgen nieuwe cliënten sinds 2013 geen indicatie ZZP1 of ZZP2 meer en vanaf 2014 ook geen ZZP3.

r2022-0007JW

Figuur 4.3 Toename cliënten V&V naar hoofdgroep in vergelijking met Nederland per 10.000 inwoners (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis

Regio Z-Kennemerland/IJmond

2,0

Nederland

4,2

-5

22,7

35,2

Beschut wonen, per 10.000 inwoners

Beschermd wonen, per 10.000 inwoners

Intramuraal overig, per 10.000 inwoners

4.3

GHZ: Cliënten Gehandicaptenzorg in 2021

Personen met een indicatie voor verblijf krijgen zorg toegekend in de vorm van een zorgzwaartepakket. Voor de Gehandicaptensector zijn in totaal 30 verschillende ZZP’s ontwikkeld die in het rekenmodel zijn samengevoegd tot 7 hoofdcategorieën, dit in verband met het geringe aantal cliënten bij sommige ZZP’s.

Categorieën gehandicaptenzorg (GHZ) Allereerst is een onderscheid gemaakt tussen de verstandelijke gehandicapten (VG) en de lichamelijk gehandicapten (LG). De eerstgenoemde groep personen is vervolgens nader ingedeeld in vijf subgroepen op basis van zorgzwaarte, waarbij de zwaar verstandelijk gehandicapten nog zijn onderscheiden naar somatiek en gedrag(sregulering). De lichamelijk gehandicapten worden vanwege de geringe aantallen niet nader uitgesplitst. Daarnaast wordt een categorie zogenaamde sectorvreemde ZZP’s onderscheiden. Dit betreft de in een GHZ-instelling verblijvende personen met een ZZP in de GGZ- of V&V-sector. Resumerend: - Verstandelijk gehandicapten, verblijf met behandeling (LVG1-6 en SG-LVG1); - Verstandelijk gehandicapten, verblijf licht ( VG1 en VG2); - Verstandelijk gehandicapten, verblijf middel (VG3 en VG4); - Verstandelijk gehandicapten, verblijf zwaar, somatiek (VG5 en VG8); - Verstandelijk gehandicapten, verblijf zwaar, gedrag (VG6 en VG7); - Lichamelijke gehandicapten (LG1-7, ZGvis1-5 en ZGaud1-4); - GHZ sectorvreemd.

Ongeveer de helft van de groep betreft zwaar verstandelijk gehandicapten Tabel 4-3 geeft het aantal cliënten in een intramurale instelling in de GHZ-sector in de regio ZuidKennemerland/IJmond in 2021; in totaal 1.290 personen. Hiervan zijn 1.235 personen verstandelijk gehandicapt (96 procent) en 55 personen lichamelijk gehandicapt (4 procent). Sectorvreemde cliënten komen in de regio niet voor.

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Tabel 4-3 Indeling intramurale gehandicaptenzorg in hoofdcategorieën, aantallen cliënten, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021) Bron: Primos 2021/CAK Verstandelijk Gehandicapten, verblijf behandeling Verstandelijk Gehandicapten, verblijf licht Verstandelijk Gehandicapten, verblijf matig Verstandelijk Gehandicapten, verblijf zwaar, somatiek Verstandelijk Gehandicapten, verblijf zwaar, gedrag Lichamelijk Gehandicapten, verblijf GHZ verblijf, sectorvreemd Totaal intramuraal verblijf gehandicaptenzorg

abs 30 55 410 240 500 55 0 1.290

% 2 4 33 19 40

100

% 2 4 32 19 39 4 0 100

Van de verstandelijk gehandicapten behoort de grootste groep tot de categorie met een zware verstandelijke beperking. In Regio Zuid-Kennemerland/IJmond gaat het om in totaal 740 personen ofwel zo’n 60 procent die zijn geïndiceerd volgens zorgzwaartepakket 5 t/m 8. Hierbinnen is de groep met gedragsproblematiek (500 cliënten / 40 procent) omvangrijker dan het aantal cliënten somatiek (240 cliënten / 19 procent). De cliënten die verblijf met behandeling (VG behandeling) hebben betreft een groep die in principe tijdelijk verblijft met als doel zelfstandig te kunnen gaan wonen. De lichamelijk gehandicapten betreft een vrij kleine maar zeer diverse groep, waartoe ook visueel en auditief gehandicapten behoren. De lichamelijk gehandicapten moeten overigens niet worden verward met cliënten met een somatische aandoening. Voor een zinvolle vergelijking met de uitkomsten voor heel Nederland is het aantal cliënten gerelateerd aan het totaal aantal inwoners in een gebied. Dit wordt in Figuur 4.4 weergegeven, waarbij de verstandelijk gehandicapten personen weer nader zijn uitgesplitst naar zorgzwaarte. Het totaal aantal cliënten in de GHZsector is in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond met 34 cliënten per 10.000 inwoners lager dan het landelijke gemiddelde met 41 cliënten per 10.000 inwoners. De figuur toont dat dit vooral komt door de categorie VG verblijf zwaar met gedragsregulering.

Figuur 4.4 Aantal cliënten GHZ naar hoofdgroep GHZ per 10.000 inwoners, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond in vergelijking met Nederland (2021) Bron: Fortuna 2021

In de regio Zuid-Kennemerland/IJmond komt het aantal cliënten met intramurale zorg per 10.000 inwoners in 2021 bij de verstandelijk gehandicapten uit op 0,8 cliënten met verblijf voor behandeling, 1,4 verblijf licht, 10,8 verblijf matig, 6,3 verblijf zwaar somatiek en 13,1 verblijf zwaar gedrag. Landelijk liggen deze verhoudingen op respectievelijk 1,2 / 0,8 / 10,9 / 7,5 en 17,2. In de regio ligt het aantal cliënten met intramurale zorg per 10.000 inwoners bij lichamelijk gehandicapten op 1,5. Dit is lager dan landelijk (3,0).

r2022-0007JW

Relatief veel oudere zwaar verstandelijk gehandicapte cliënten met somatische aandoeningen, zowel landelijk als in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond Figuur 4.5 geeft de leeftijdsverdeling van de cliënten binnen de onderscheiden hoofdgroepen in de GHZsector in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond. Landelijk betreft de categorie VG zwaar somatiek met 30 procent relatief veel 65-plussers. In de regio is dat met 39 procent 65 jaar of ouder in deze categorie nog sterker het geval.

Figuur 4.5 Cliënten GHZ naar leeftijdsklasse per hoofdgroep GHZ, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021) Bron: Fortuna 2021

4.4

Ontwikkeling GHZ 2021-2040

Tabel 4-4 geeft een samenvattend overzicht van de ontwikkeling van het aantal cliënten met intramurale gehandicaptenzorg voor de regio Zuid-Kennemerland/IJmond in de periode 2021-2040. In de tabel is weer onderscheid gemaakt naar Lichamelijk Gehandicapten, Verstandelijk Gehandicapten en GHZ sectorvreemd. Hierbij zijn de Verstandelijk Gehandicapten ook weer onderscheiden in verblijf met behandeling (LVG1-6 en SG-LVG1), verblijf licht (VG1 en VG2), verblijf matig (VG3 en VG4), verblijf zwaar somatiek (VG5 en VG8) en verblijf zwaar gedrag (VG6 en VG7). In de bijlage staan de uitkomsten voor meerdere tussentijdse steekjaren. Tabel 4-4 Ontwikkeling aantal intramurale cliënten, sector GHZ, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond, 2021-2040 Bron: Fortuna 2021 plaatsen / cliënten

GHZ: gehandicaptenzorg

- VG behandeling - VG licht - VG matig - VG zwaar, somatiek - VG zwaar, gedrag - LG - GHZ sectorvreemd

2021 aanbod totaal 1.290 30 55 410 240 500 55 0

2021 lokale vraag 1.520 40 30 410 285 640 115 0

2040 cliënten totaal 1.325 30 5 420 250 565 55 0

2040 lokale vraag 1.580 40 0 420 305 700 115 0

opgave 2021-2040 ontwikkeling aantal totaal lokaal 35 60 0 0 -50 -30 10 10 10 20 65 60 0 0 0 0

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Groei verwacht van zwaar verstandelijk gehandicapten met gedragsregulering Het totale aantal intramuraal verblijvende cliënten in de gehandicaptensector in de regio ZuidKennemerland/IJmond, in 2021 zo’n 1.290, wordt voor 2040 ingeschat op circa 1.325 personen. Verwacht wordt dat in de regio alleen de categorie VG zwaar met gedragsregulering een toename te zien zal geven. Bij cliënten licht VG verdwijnt door extramuralisering van VG1 en VG2 het totaal aantal cliënten nagenoeg geheel. De overige cliëntgroepen blijven stabiel in omvang. Bij deze aanbodraming is gekeken naar het aantal personen dat daadwerkelijk zorg op een locatie ontvangt. Hierbij is onbekend in welke mate van dit aanbod gebruik wordt gemaakt door de inwoners van de eigen regio. Veel instellingen hebben een bovenregionale functie, waardoor het heel goed mogelijk is dat er extra vraag komt uit, of juist opvang plaatsvindt in, andere regio’s. Bovendien wordt in gemeenten waar geen zorgaanbod aanwezig is (volgens de administratie van het CAK) ook geen raming van het aantal te verwachten personen dat in deze gemeenten zorg zal ontvangen bepaald. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat er in deze gemeenten geen zorgvraag is.

Gegeven de samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht wordt de vraag naar intramurale GHZzorg in 2021 en 2040 in de regio ingeschat op in totaal 1.520 respectievelijk 1.580 personen. Dit betekent voor de periode 2021-2040 een toename met 60 personen.

Voor de verschillende cliëntgroepen komen de ontwikkelingen in beide ramingen overeen. Wel wordt gegeven de samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht de vraag naar intramurale GHZ-zorg in de regio in zowel 2021 als 2040, hoger ingeschat. De uitkomsten indiceren daarmee dat gegeven de eigen bevolking een hoger gebruik aan plaatsen in de GHZ-sector verwacht zou worden dan feitelijk het geval is. Mogelijk worden cliënten uit de regio elders opgevangen.

4.5

GGZ: Cliënten Geestelijke gezondheidszorg in 2021

Personen met een indicatie voor verblijf krijgen zorg toegekend in de vorm van een zorgzwaartepakket. In de geestelijke gezondheidszorg worden in totaal 7 ZZP’s onderscheiden die in het rekenmodel zijn samengevoegd tot 2 hoofdcategorieën, dit in verband met het geringe aantal cliënten bij de ZZP’s.

Categorieën geestelijke gezondheidszorg (GGZ) Naast het voortgezet verblijf (ZZP 1-7B) wordt een categorie zogenaamde sectorvreemde zorgzwaartepakketten binnen de GGZ onderscheiden. Dit betreft de in een GGZ-instelling verblijvende personen met een ZZP in de GHZ-of V&V-sector. Resumerend: - Voortgezet verblijf (ZZP1-7B); - GGZ sectorvreemd.

Extramuralisering betreft cliënten in ZZP1B en ZZP2B die per 1-1-2013 geen intramurale indicatie meer kunnen krijgen. Daarnaast bepaalt vanaf 1 januari 2015 bij nieuwe cliënten Voortgezet verblijf (ZZP3-7B) de duur van het verblijf de toegang tot de Wlz. Deze is gesteld op minimaal drie aaneengesloten jaren. Korter verblijf valt voor nieuwe cliënten onder de Zorgverzekeringswet.

r2022-0007JW

In deze prognose gaat het uitsluitend om personen met een indicatie voor verblijf op basis van een zorgzwaartepakket en gefinancierd vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). In aanloop naar de nieuwe prognose Fortuna 2021 waren de registraties van de zorgprofielen GGZ-Wonen onvoldoende om in de prognose te verwerken en blijven nog buiten beschouwing. Het algemene uitgangspunt is echter dat cliënten kunnen blijven wonen op hun huidige locatie; de wijzigingen betreffen hoofdzakelijk financieringsstromen. Ook het Beschermd Wonen voor personen met psychische of psychosociale problematiek via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en personen in GGZ-behandelcentra met curatieve zorg gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) vallen buiten de scope van voorliggende prognose.

Volgens Tabel 4-5 bedraagt het aantal cliënten in een intramurale instelling in de GGZ-sector in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond in 2021 in totaal 85 personen. Hiervan verblijven circa 70 personen in voortgezet verblijf (84 procent). Daarnaast zijn nog enkele personen ingedeeld in de categorie GGZ overig intramuraal (16 procent).

Tabel 4-5 Indeling intramurale GGZ in hoofdcategorieën, aantallen cliënten, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021) Bron: Primos 2021/CAK Voortgezet verblijf met behandeling GGZ verblijf, sectorvreemd Totaal intramuraal verblijf geestelijke gezondheidszorg

abs

70 15 85

84% 16% 100%

Voor een vergelijking met heel Nederland is het aantal GGZ-cliënten gerelateerd aan het totaal aantal inwoners in een bepaald gebied. Dit wordt in Figuur 4.6 weergegeven, waarbij de GGZ-cliënten weer nader zijn uitgesplitst naar de twee categorieën. In 2021 verblijven in de regio per 10.000 inwoners in totaal 2,2 personen intramuraal in de GGZ-sector. Het totaal aantal personen in de GGZ-sector is in de regio daarmee relatief lager dan het landelijke gemiddelde met 3,2 cliënten per 10.000 inwoners. In de regio Zuid-Kennemerland/IJmond ligt de vraag naar Voortgezet verblijf in 2021 op 1,8 cliënten per 10.000 inwoners. Voor Nederland is dat 2,6. Figuur 4.6 Aantal cliënten GGZ naar hoofdgroep GGZ per 10.000 inwoners, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond in vergelijking met Nederland (2021) Bron: Fortuna 2021

Regio Z-Kennemerland/IJmond

1,8

Nederland

0,3

2,6

0,0

0,5

Voortgezet verblijf

1,0

0,6

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

GGZ verblijf, sectorvreemd

Cliënten GGZ in Regio Zuid-Kennemerland/IJmond wat ouder dan landelijk Figuur 4.7 geeft de leeftijdsverdeling van de cliënten Voortgezet verblijf in de GGZ-sector in zowel de regio Zuid-Kennemerland/IJmond als Nederland. Nationaal is bij voortgezet verblijf 24 procent jonger dan 45 jaar,

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

heeft 45 procent een leeftijd tussen de 45-64 jaar, 21 procent tussen de 65-74 jaar en is 10 procent 75+. In de regio zijn bij voortgezet verblijf relatief iets meer 45-64 jarige cliënten en juist wat minder in de leeftijd van 65-74 jaar. Figuur 4.7 Cliënten GGZ Voortgezet verblijf naar leeftijdsklasse, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond in vergelijking met Nederland (2021) Bron: Fortuna 2021 100%

10%

17%

21%

49%

45%

24%

Regio Z-Kennemerland/IJmond

Nederland

80% 60% 40% 20% 0%

<45

4.6

45-64

65-74

75+

Ontwikkeling GGZ 2021-2040

Tabel 4-6 geeft een samenvattend overzicht van de ontwikkeling van het aantal cliënten met intramurale geestelijke gezondheidszorg voor de regio Zuid-Kennemerland/IJmond in de periode 2021-2040. In de tabel is weer onderscheid gemaakt tussen voortgezet verblijf en GGZ-sectorvreemd. In de bijlage staan de uitkomsten voor meerdere tussentijdse steekjaren. Tabel 4-6 Ontwikkeling aantal intramurale cliënten, sector GGZ, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond, 2021-2040 Bron: Fortuna 2021 Basis plaatsen / cliënten

GGZ: geestelijke gezondheidszorg

Aantal cliënten voortgezet verblijf GGZ verblijf, sectorvreemd

2021 aanbod totaal 85 70 15

2021 lokale vraag 125 105 20

2040 cliënten totaal 75 65 10

2040 lokale vraag 140 115 25

opgave 2021-2040 ontwikkeling aantal totaal lokaal

-10 -5 -5

15 10 5

Het totaal aantal cliënten in een intramurale instelling in de geestelijke gezondheidssector op 1 januari 2021 omvat in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond 85 personen. Dit aantal is in 2040 nagenoeg ongewijzigd. Gegeven de samenstelling van de bevolking naar leeftijd, geslacht en huishoudtype wordt de vraag naar intramurale GGZ-zorg in de periode 2021-2040 in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond ingeschat op in totaal 125 à 140 personen. De uitkomsten indiceren daarmee dat gegeven de eigen bevolking een iets hoger gebruik aan plaatsen in de GGZ-sector verwacht zou worden dan feitelijk het geval is. Mogelijk worden cliënten uit de regio elders opgevangen.

r2022-0007JW

Volledig Pakket Thuis

Algemeen Cliënten met een indicatie voor zorg met verblijf die niet binnen een zorginstelling willen wonen kunnen – onder voorwaarden – ervoor kiezen de indicatie in te zetten in de eigen woonomgeving of in een geclusterde woonvorm binnen een kleinschalige setting van een zorginstelling. Het verschil met intramurale Wlz-cliënten, waarvan de verwachte ontwikkeling in het vorige hoofdstuk is geschetst, is de leveringsvorm.

Volledig Pakket Thuis (VPT) Het VPT is een concept op het scheidsvlak van extramuraal en intramuraal verblijf. Met een VPT wordt dezelfde zorg en begeleiding vanuit de Wlz verleend als in een zorginstelling maar dan aan huis in een zelfstandige woning. Het VPT sluit aan bij de trend zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen. De mate waarin deze trend zich voortzet is nog onzeker en is in scenario’s uitgewerkt.

De VPT-regeling is in 2007 geïntroduceerd primair als stimulans voor het scheiden van wonen en zorg en wint terrein aan populariteit; in 2021 betreft het landelijk 7 procent van de totale Wlz-populatie binnen de sector V&V. Het gebruik van geïndiceerde zorg met verblijf in extramurale kleinschalige woonvormen, aanen inleunwoningen of door anderszins thuiswonende cliënten, zijn allemaal voorbeelden van concepten die met VPT gefinancierd kunnen worden. Deze flexibiliteit in wonen maakt de financieringsvorm erg aantrekkelijk, waardoor in de afgelopen jaren het aantal VPT-cliënten sterk is gestegen. Het toenemende gebruik is de aanleiding om een prognose van deze doelgroep op te stellen.

Via de registratie bij het CAK is goed zicht op de aantallen VPT-cliënten1. Op 1 januari 2021 telt Nederland circa 9.550 VPT-cliënten in de V&V en zo’n 4.000 VPT-cliënten in de GHZ. Doordat de zorg voor de meeste GGZ-cliënten in 2015 is overgeheveld naar de Wmo zijn er in deze sector nagenoeg geen VPT-cliënten meer. Dit zal na de verruiming van de Wlz voor de GGZ per 1 januari 2021 mogelijk weer veranderen. Deze paragraaf schetst aan de hand van enkele scenario’s een bandbreedte van het toekomstig aantal cliënten met een VPT in Regio Zuid-Kennemerland/IJmond voor de V&V-sector voor de periode 2021-20502.

1 ABF beschikt over gedetailleerde bestanden van het CAK met daarin gegevens over alle Wlz-cliënten. Hierbij is bekend wanneer een cliënt gebruik maakt van welk specifiek zorgzwaartepakket (ZZP). De wijze van financieren is ook beschikbaar en dus vormen deze gegevens van het CAK, net als bij Fortuna-Intramuraal, de basis voor de VPT-prognose. De VPT-aantallen zijn ter controle vergeleken met andere bronnen, waaronder de Monitor Langdurige Zorg (MLZ). Deze door zorgaanbieders aangeleverde declaratiegegevens komen vrijwel overeen met de gegevens van het CAK.

2 Er wordt hierbij een iets langere periode in ogenschouw genomen omdat in geval van het substitutiescenario landelijk in 2047 volledige

substitutie wordt bereikt.

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Scenario’s In de gerealiseerde cijfers van het gebruik van VPT komt de laatste jaren een sterke groei tot uitdrukking. In de sector Verpleging & Verzorging blijkt het gebruik nationaal over de periode januari 2018 - januari 2020 jaarlijks met ruim 14 procent te zijn gestegen. Een deel van deze groei komt voor rekening van de vergrijzing, maar dit is ‘slechts’ 2,5 procent. De groei van VPT binnen de V&V-sector is dus aanzienlijk groter dan op basis van de demografische ontwikkeling verwacht mag worden.

De demografische ontwikkelingen enerzijds en de autonome groei anderzijds geven samen een bandbreedte ten aanzien van de mogelijke toekomstige ontwikkelingen van het aantal cliënten met een VPT in de V&V-sector. Op grond hiervan zijn 3 scenario’s gemaakt.

Als basis dient de nulraming, een aanbodraming aan de hand van uitsluitend de demografische ontwikkelingen in een gemeente. Omdat uit de sterke groei in de gerealiseerde cijfers direct blijkt dat demografie niet de enige verklarende factor is, zijn er daarnaast twee scenario’s opgesteld waarin naast de demografische ontwikkeling ook de autonome groei van het aantal cliënten VPT is verdisconteerd. Uitgangspunt in deze beide ramingen is de vraag naar VPT per gemeente conform landelijke parameters. Dit betekent dat de gemiddelde landelijke gebruikspercentages naar leeftijd en geslacht zijn toegepast op de geraamde ontwikkeling van de lokale bevolking. Tevens sluiten deze beide ramingen aan op de waargenomen landelijke trend in de realisaties van het gebruik van VPT in de afgelopen jaren. In de groeiraming is die voortzetting van de gerealiseerde sterke groei in de VPT uitgewerkt op basis van een extra vaste jaarlijkse toename in de V&V van 1.000 VPT-cliënten per jaar (de jaarlijkse absolute groei van het aantal cliënten VPT in de periode januari 2018 – januari 2020). Wlz-regulier wordt hierdoor geleidelijk aan vervangen door VPT. In de substitutieraming is uitgegaan van de eerder vermelde jaarlijkse groei van de VPT-cliënten in de V&V-sector met 14 procent (het jaarlijks groeipercentage in de periode januari 2018 – januari 2020).

Dit resulteert in een exponentiële groei waarbij de substitutie van Wlz-regulier door VPT aanzienlijk sneller verloopt.

Sector V&V Als basis hanteert ABF Research voor de totale Wlz-prognose van Fortuna een ontwikkeling ten gevolge van demografie. Dat geldt dus ook voor de VPT-prognose. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: ■ Het aanbod per gemeente in het basisjaar is leidend; ■ Het extra aanbod in de toekomst is gebaseerd op de ontwikkeling van de bevolking naar geslacht en 5jaars leeftijdsklassen in de betreffende gemeente.

Op 1 januari 2021 waren er in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond 420 VPT-cliënten in de V&V-sector. Dat is met 12 procent van het totaal aantal cliënten V&V in de regio (Wlz+VPT) significant hoger dan landelijk (7 procent). Ten gevolge van de demografische ontwikkelingen groeit het aantal VPT-cliënten in de V&V-sector in de regio ten opzichte van 2021 licht, tot ongeveer 890 VPT-cliënten in 2050. De VPTprognose ten gevolge van demografie (nulscenario) wordt in

r2022-0007JW

Figuur 5.1 getoond aan de hand van het donkerblauwe vlak. Tevens is in de grafiek het aantal cliënten in de reguliere intramurale Wlz getoond (lichtblauwe vlak). Het effect van het groeiscenario voor de regio Zuid-Kennemerland/IJmond is in Figuur 5.2 gegeven. Op grond van dit groeiscenario neemt het aantal VPT-cliënten in de regio toe van 420 in 2021 naar 1.680 in 2050 (donkerblauwe vlak); het resterende aantal cliënten in de reguliere Wlz is wederom weergegeven door middel van het lichtblauwe vlak.

Figuur 5.3 tot slot visualiseert voor de regio het effect van het substitutiescenario. Omdat de groei van VPT in dit scenario in sommige regio’s dusdanig snel verloopt is er een randvoorwaarde opgenomen in het model. Het totaal aantal VPT-cliënten in de sector V&V kan niet groter zijn dan het aantal cliënten V&V in de Wlz als geheel. Deze randvoorwaarde is per gemeente vastgesteld. Bij dit scenario wordt landelijk volledige substitutie bereikt in 2047; Wlz-regulier is dan in de V&V-sector in elke gemeente in z’n geheel verdwenen en wordt alle Wlz-gefinancierde zorg met verblijf bekostigd middels het VPT.

Op grond van het substitutiescenario groeit het aantal VPT-cliënten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond van 420 in 2021 naar 5.510 in 2050. (donkerblauwe vlak); het resterende aantal cliënten in de reguliere Wlz is weer aangegeven door middel van het lichtblauwe vlak. Volledige substitutie wordt in de regio, iets eerder dan landelijk, bereikt in 2043.

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Figuur 5.1 VPT-prognose ten gevolge van demografische ontwikkelingen, nulscenario, V&V-sector, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2050) Bron: Fortuna 2021 6000 5000

4000 3000 2000 1000

2047

2048

2049

2050

2047

2048

2049

2050

2048

2049

2050

2046

2047

2045

2046 2046

2044

2043

2042

2041

2040

2039

2038

2045

VPT Nulscenario

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

Wlz Regulier

Figuur 5.2 VPT-prognose volgens het groeiscenario, V&V-sector, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2050) Bron: Fortuna 2021 6000 5000

4000 3000

2000 1000

2044

2042

2043

2041

2040

2039

2037

2038

2035

VPT Groeiscenario

2036

2034

2032

2033

2030

2031

2029

2027

2028

2025

2026

2023

2024

2022

2021

Wlz Regulier

Figuur 5.3 VPT-prognose volgens het substitutiescenario, V&V-sector, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2050) Bron: Fortuna 2021 6000

5000

4000

3000

2000

1000

VPT Substitutiescenario

r2022-0007JW

Wlz Regulier

2045

2044

2043

2042

2041

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

DEEL D LOKALE UITKOMSTEN

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Uitkomsten per gemeente

6 Vergrijzing

De ontwikkelingen die hiervoor beschreven zijn hebben betrekking op het totaal voor de regio ZuidKennemerland/IJmond. Hiermee worden onderlinge verschillen tussen de gemeenten verhuld. Zo is bijvoorbeeld in onderstaande figuur goed te zien dat de groei van het aantal 75-plussers in 2040 ten opzichte van het huidige aantal relatief het sterkst is in Beverwijk, gevolgd door Velsen; ook Haarlem zit nog boven het regionale gemiddelde van 64%. In Haarlem zullen in absolute zin de meeste 75-plussers erbij komen tot 2040, namelijk 8.350, gevolgd door Velsen met 4.490. De stijging van het aantal personen van 75 jaar of ouder in de hele regio tussen 2021 en 2040 wordt geschat op 22.340 personen.

Verschillen tussen gemeenten in de vraag naar geschikte ouderenwoningen en intramuraal verblijf worden veroorzaakt door een andere omvang van de bestaande geschikte voorraad en zorgvastgoed en verschillen in de mate van vergrijzing. In dit hoofdstuk wordt voor de verschillende gemeenten afzonderlijk geschetst wat de opgave wonen met zorg is, zowel extramuraal als intramuraal.

Figuur 6-1 Ontwikkeling van het aantal 75-plussers per gemeente, relatieve groei t.o.v. 2021, Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Primos 2021

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Opgave extramuraal In het algemeen geldt dat de doelgroep voor geschikte huisvesting voor wonen met zorg en/of een beperking vooral bestaat uit personen in de leeftijdscategorie van 65 jaar en ouder. Figuur 6-2 toont dat van de 7 gemeenten de toename van 65-plushuishoudens naar verhouding niet alleen in Haarlem hoog is maar ook in Beverwijk en Zandvoort. In Velsen is de verwachte toename van huishoudens 65+ ongeveer gelijk aan het gemiddelde voor de regio. Figuur 6-2 Omvang en ontwikkeling aantal 65-plushuishoudens per gemeente Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Primos 2021

Haarlem Zandvoort Bloemendaal Heemstede Velsen Beverwijk Heemskerk Regio totaal

2021 abs 20.140 3.220 4.110 5.060 9.750 5.290 5.860 53.430

Huishoudens 65+ 2021-2040 abs % 9.870 49 1.470 46 630 15 590 12 3.920 40 2.530 48 1.770 30 20.780 39

Door de bank genomen is in gemeenten waar de meeste huishoudens wonen ook de omvang van de vraag naar geschikte huisvesting voor ouderen groter, maar ondanks dat laten de gemeenten wel verschillen zien, veroorzaakt door een andere omvang van de bestaande geschikte voorraad en verschillen in de mate van vergrijzing. In de regio Zuid-Kennemerland/IJmond bedraagt de toename van de vraag naar geschikte woningen onder huishoudens van 65+ totaal 10.090 woningen terwijl de toename van diezelfde vraag vanuit alle huishoudens op 9.160 uitkomt. Van alle 52.250 geschikte woningen in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond worden er in 2021 bijna 24.000 bewoond door een 65-plushuishouden (45 procent). De vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad door 65-plushuishoudens tot 2040 omvat in de regio 10.090 woningen. Theoretisch betekent dit dat deze opgave in z’n geheel ruimschoots zou kunnen worden ingevuld binnen de huidige geschikte voorraad. Door factoren als beschikbaarheid, gewenst marktsegment en dergelijke zal dit in de praktijk echter maar deels te realiseren zijn. Daarnaast kan de voorraad nultredenwoningen, of aangepaste woningen, in een gemeente wel passen bij de vraag van ouderen, zijn er in principe wel voldoende woningen, maar is er van een optimale verdeling geen sprake.

In dat geval kunnen eventueel middelen als het anders labelen van bijvoorbeeld een appartementencomplex of het anders toewijzen worden ingezet om de woningen bij de juiste doelgroep te krijgen. Onderstaande figuur geeft de huidige voorraad (kolom links) en de vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens per gemeente. Van de 7 gemeenten bezit Haarlem met ruim 8.000 woningen verreweg de meeste door ouderen bewoonde geschikte woningen. Omdat ook de vraag

r2022-0007JW

naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens met zo’n 4.400 woningen veel groter is dan in de 6 overige gemeenten, is de figuur ook weergegeven exclusief Haarlem. In de overige gemeenten varieert de gewenste uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens tussen de 370 woningen (Bloemendaal) en 1.940 woningen (Velsen). In Haarlem komt de vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens neer op 55 procent van de huidige capaciteit door ouderen bewoonde geschikte voorraad in deze gemeente. Ook Zandvoort laat met 53 procent een relatief hoge toename ten opzichte van de huidige capaciteit zien. Voor de regio als geheel is dat ruim 40 procent; de overige gemeenten hebben een uitbreidingsvraag op (Velsen) dan wel onder dit regionale gemiddelde (Bloemendaal, Heemstede, Beverwijk en Heemskerk). Voor Bloemendaal is de gewenste uitbreiding met 20 procent van de huidige capaciteit aan geschikte voorraad ook relatief het laagst. In Haarlem omvat de vraag naar 700 geclusterde ouderenwoningen zo’n 16 procent van de totale opgave geschikte woningen; dit aandeel is lager dan in de hele regio (22 procent). Aan de hand van Tabel 6-1 kan worden geconstateerd dat deze uitbreidingsbehoefte voor het grootste deel in de huursector moet worden gerealiseerd, en dan vooral in het sociale segment.

De vraag naar 1.100 aangepaste woningen heeft in Haarlem vooral betrekking op koopwoningen (bijna 70 procent), waarvan twee derde deel in het dure koopsegment. In Bloemendaal is de vraag naar geclusterde ouderenwoningen met 190 relatief hoog; dit betreft de helft van de totale opgave geschikte woningen, te realiseren in nagenoeg uitsluitend de huursector en vooral het sociale segment. De gewenste aangepaste woningen in Bloemendaal moeten nagenoeg volledig in de duurdere koopsector worden gerealiseerd. Met een aandeel van nog geen 30 procent is in Bloemendaal de opgave nultreden relatief het laagst. De vraag naar extra geclusterde woningen in Zandvoort is relatief laag, met zo’n 120 woningen, slechts 12 procent van de totale opgave geschikte woningen in Zandvoort. De toevoeging van geclusterde woningen wordt voornamelijk in het sociale huursegment gevraagd. Ook de vraag naar 190 aangepaste woningen In Zandvoort is relatief laag; dit betreft nog geen 20 procent van de totale opgave geschikte woningen. Deze extra aangepaste woningen komen hoofdzakelijk in de (duurdere) koopsector terecht. Met een aandeel van bijna 70 procent is in Zandvoort de opgave nultreden relatief het hoogst. Ook in Heemskerk is met 600 woningen de vraag naar nultredenwoningen relatief hoog (63 procent).

Daarnaast is er behoefte aan in totaal zo’n 200 extra geclusterde woningen, overwegend te realiseren in het sociale huursegment. De opgave van de 150 aangepaste woningen zou juist bij voorkeur vooral moeten worden verdeeld over beide koopsegmenten. Velsen heeft na Haarlem de grootste opgave met in totaal ruim 1.900 geschikte woningen. Daaronder zijn 600 geclusterde woningen, voor driekwart te realiseren in de sociale huur. Bij de vraag naar 470 aangepaste woningen ligt het accent vooral op de koopsector, gelijk verdeeld over het goedkope en dure segment. Op Bloemendaal na heeft Heemstede met zo’n 600 geschikte woningen de laagste opgave. De relatief hoge uitbreidingsbehoefte van geclusterde woningen, 220 in totaal, moet in Heemstede merendeels in de sociale huursector worden gerealiseerd. De vraag naar aangepaste woningen, 120 in totaal, heeft in Heemstede uitsluitend betrekking op koopwoningen in het duurdere segment.

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

De vraag naar de meer specifiek geschikte voorraad van aangepaste en geclusterde ouderenwoningen is in Beverwijk ongeveer even groot, elk zo’n 20 procent van het totaal (160 à 170 woningen). In geval van de geclusterde woningen betreft dit zowel de huur- als de koopsector, in beide gevallen het goedkope segment. Bij de aangepaste woningen betreft die vraag hoofdzakelijk de goedkopere koopwoningen. Figuur 6.3 Huidige voorraad en uitbreidingsbehoefte naar voor ouderen geschikte woningen door 65plushuishoudens per gemeente, inclusief (links) en exclusief (rechts) Haarlem, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis

Tabel 6-1 Uitbreidingsbehoefte naar voor ouderen geschikte woningen door 65-plushuishoudens per marktsegment per gemeente, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis*

Huishoudens 65+ Zandvoort

Bloemendaal

Heemstede

Velsen

Beverwijk

Heemskerk

Regio ZuidKennemerland/ IJmond

Haarlem

Huur < € 710

960

300

150

170

850

240

260

2.920

930

Nultreden

400

160

290

120

140

1.180

-560

Aangepast

170

110

-10

380

220

Geclusterd

390

130

120

450

120

1.360

1.260

Huur > € 710

920

110

150

1.440

1.130

Nultreden

540

700

490

Aangepast

190

240

200

Geclusterd

190

120

500

430

Koop t/m € 310.000

880

260

490

450

380

2.550

3.240

Nultreden

560

210

310

290

250

1.700

2.380

Aangepast

250

160

100

640

Geclusterd

220

210

Koop > € 310.000

1.670

340

100

290

440

260

3.170

3.860

Nultreden

1.110

260

150

260

190

2.050

2.750

Aangepast

500

100

180

1.010

1.000

Geclusterd

110

Totaal

4.420

1.010

360

610

1.950

790

950

10.090

9.130

Toevoeging van 100 w oningen of meer Afname van w oningen

Totaal

r2022-0007JW

Opgave intramuraal Deze paragraaf toont de verwachte toename van het aantal intramurale cliënten Wlz per gemeente per sector. Het aantal intramurale plaatsen V&V in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond zou volgens de aanbodraming tussen 2021 en 2040 in totaal met 1.195 plaatsen moeten toenemen. De stijging van deze vraag binnen de V&V is redelijk gespreid over de diverse gemeenten met de grootste vraag in de grootste gemeente Haarlem. Uit Tabel 6-2 is af te lezen dat het hierbij in alle gemeenten voornamelijk om beschermd wonen gaat. De lichte stijging tussen 2021 en 2040 van het benodigde aantal intramurale plaatsen GHZ in ZuidKennemerland/IJmond, volgens de aanbodraming per saldo ongeveer 40 plaatsen in totaal, is geconcentreerd in Heemstede (45 plaatsen) en – zij het in mindere mate – in Haarlem en Velsen met respectievelijk 25 en 20 plaatsen. Hiertegenover wordt een afname van het aantal cliënten verwacht in Beverwijk en Heemskerk. Het aanbod GGZ, dat overigens hoofdzakelijk in Bloemendaal geregistreerd staat, blijft stabiel.

Op grond van de lokale, zuiver demografische, vraag is in de V&V-sector met een gewenste toename van 1.155 plaatsen in de regio sprake van een nagenoeg even hoge uitbreidingsopgave. Ook de spreiding van het verwachte aantal extra cliënten in de V&V over de verschillende gemeenten is redelijk in harmonie met het zojuist geschetste beeld. In zowel de GHZ- als de GGZ-sector is er gegeven de samenstelling van de eigen bevolking in geen van de gemeenten een toename van het aantal cliënten voorzien. Dit lijkt erop te duiden dat het lokale / regionale aanbod goed is afgestemd op de lokale / regionale behoefte aan intramurale zorg. Figuur 6.4 Toename plaatsen/cliënten per gemeente volgens aanbodprognose (links) resp. vraagprognose (rechts), Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Haarlem

Zandvoort

Bloemendaal

Heemstede

Velsen

Beverwijk

Heemskerk

Regio ZuidKennemerland /IJmond

Tabel 6-2 Toename plaatsen/cliënten per gemeente, Regio Zuid-Kennemerland/IJmond (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis

Aanbod Wlz

450

105

290

230

1.230

V&V

420

110

245

210

100

1.195

- Beschut

130

- Beschermd

395

100

205

195

1.085 -20

- Overig

-5

-15

GHZ

-5

-35

-15

GGZ

-5

-10

Vraag Wlz

530

115

200

105

115

1.225

V&V

440

100

115

210

105

130

1.155

- Beschut

120

- Beschermd

400

100

185

110

1.055

- Overig

-5

-15

GHZ

-10

GGZ

Toename van 100 plaatsen/cliënten of meer Afname van plaatsen/cliënten

r2022-0007JW

Uitkomsten per wijk

De ontwikkelingen die in het vorige hoofdstuk beschreven zijn hebben betrekking op het totaal voor de verschillende gemeenten binnen de regio Zuid-Kennemerland/IJmond. Hiermee worden onderlinge verschillen tussen de wijken in de gemeenten verhuld. Dit hoofdstuk gaat in op de verwachte ontwikkelingen op wijkniveau. Aanvullende gegevens op wijkniveau zijn als Excel-bestand beschikbaar. Volgens de CBS-wijkindeling is Haarlem verdeeld in 21 wijken, Zandvoort in 4, Bloemendaal in 5, Heemstede in 3, Velsen in 10 en Beverwijk en Heemskerk in 11 wijken. Verschillen in de vraag naar geschikte ouderenwoningen en intramuraal verblijf tussen wijken worden veroorzaakt door een andere omvang van de bestaande geschikte voorraad en zorgvastgoed en verschillen in de mate van vergrijzing. In dit hoofdstuk wordt voor de wijken in de verschillende gemeenten afzonderlijk geschetst wat de opgave wonen met zorg is, zowel extramuraal als intramuraal. Ook voor de uitwerking van de gewenste veranderingen op de woningmarkt op het niveau van de wijken is de selectie gelegd op de huishoudens van 65 jaar en ouder. Door de focus te leggen op alleen de 65plushuishoudens wordt een zuiverder beeld verkregen van de vraag van ouderen op de woningmarkt. De invulling aan nieuwbouw en sloop ten gevolge van de vraag door jongere huishoudens wordt er door de selectie 65+ zoveel mogelijk uitgefilterd.

Voorafgaande aan de opgave extramuraal wordt steeds een beeld geschetst van de omvang en verwachte ontwikkeling van de 65-plushuishoudens per wijk.

Haarlem Vergrijzing Figuur 7-1 toont dat van de 21 wijken in Haarlem de vergrijzing met 2.250 huishoudens 65+ in absolute zin het grootst zal zijn in de wijk Oude Stad. Ook in relatieve zin is de toename hier het grootst, gevolgd door de Transvaalwijk.

In vergelijking met de gemeente totaal is de vergrijzing verder in geen enkele wijk bovengemiddeld hoog. In de veelal wat kleinere wijken als Slachthuiswijk, Vogelenwijk, Zijlwegkwartier, Amsterdamsewijk, Waarderen Veerpolder en Boerhaavewijk zit de relatieve toename tegen of op het gemiddelde voor de gemeente.

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

Figuur 7-1 Omvang en Bron: Fortuna 2021 Basis

Oude Stad Haarlemmerhoutkwartier Zijlwegkwartier Houtvaartkwartier Duinwijk Waarder- en Veerpolder Amsterdamsewijk Slachthuiswijk Parkwijk Transvaalwijk Indischewijk

ontwikkeling

aantal

Huishoudens 65+ 2021 2021-2040 abs abs % 1.780 2.250 126 1.740 620 36 850 530 62 900 430 48 790 260 33 200 120 60 950 580 61 740 480 65 1.000 210 21 770 830 108 910 460 51

65-plushuishoudens

per

wijk,

Ter Kleefkwartier Te Zaanenkwartier Vogelenwijk Delftwijk Vondelkwartier Spaarndam Europawijk Boerhaavewijk Molenwijk Meerwijk Haarlem

Haarlem

(2021-2040)

Huishoudens 65+ 2021 2021-2040 abs abs % 1.440 550 38 1.150 520 45 460 300 65 840 200 24 680 250 37 120 -30 -25 1.520 360 24 760 450 59 1.330 260 20 1.210 230 19 10.630 6.770 64

Opgave extramuraal In Haarlem is de toename van de vraag naar geschikte woningen onder huishoudens van 65+ zo’n 4.400 woningen terwijl de toename van diezelfde vraag vanuit alle huishoudens op ruim 5.000 uitkomt.

Van alle ruim 20 duizend geschikte woningen in Haarlem worden er in 2021 ruim 8 duizend bewoond door een 65-plushuishouden (40 procent). De vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad door 65plushuishoudens tot 2040 omvat in Haarlem zo’n 4.400 woningen. Theoretisch betekent dit dat deze opgave in z’n geheel ruimschoots zou kunnen worden ingevuld binnen de huidige geschikte voorraad. Door factoren als beschikbaarheid, gewenst marktsegment en dergelijke zal dit in de praktijk echter maar deels te realiseren zijn. Daarnaast kan de voorraad nultredenwoningen, of aangepaste woningen, in een gemeente wel passen bij de vraag van ouderen, zijn er in principe wel voldoende woningen, maar is er van een optimale verdeling geen sprake. In dat geval kunnen eventueel middelen als het anders labelen van bijvoorbeeld een

r2022-0007JW

appartementencomplex of het anders toewijzen worden ingezet om de woningen bij de juiste doelgroep te krijgen.

Onderstaande figuur geeft de huidige voorraad (kolom links) en de vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens per wijk. Van de 21 wijken in Haarlem bezit de wijk Haarlemmerhoutkwartier met 900 woningen de meeste door ouderen bewoonde geschikte woningen. De vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens is in absolute zin met ruim 900 woningen het grootst in de wijk Oude Stad en komt neer op bijna 140 procent van de huidige capaciteit door ouderen bewoonde geschikte voorraad in deze wijk. Ook in de Transvaalwijk is de vraag naar uitbreiding van de geschikte woningvoorraad voor 65-plushuishoudens relatief hoog; zo’n 340 woningen, zijnde 130 procent van de huidige capaciteit.

Figuur 7.2 Huidige voorraad en uitbreidingsbehoefte naar voor ouderen geschikte woningen door 65plushuishoudens per wijk, Haarlem (2021-2040) Bron: Fortuna 2021 Basis

De gewenste toename van geclusterde ouderenwoningen in Haarlem, totaal zo’n 720, concentreert zich met 130 woningen in de wijk Haarlemmerhoutkwartier en 80 woningen in de Amsterdamsewijk. Daarnaast is er een vraag naar 60 respectievelijk 50 van dit type woningen in de wijk Oude Stad en Te Zaanenkwartier en Europawijk. Aan de hand van Tabel 7-1 kan worden geconstateerd dat deze uitbreidingsbehoefte van

r2022-0007JW | Verkenning wonen met zorg Regio Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2040

geclusterde woningen in deze wijken voor het grootste deel in de huursector moet worden gerealiseerd, en dan vooral in het sociale huursegment. De vraag naar aangepaste woningen in Haarlem, totaal 1.120 woningen groot, concentreert zich in de wijken Oude Stad en Transvaalwijk. In de wijk Oude Stad heeft deze vraag voornamelijk betrekking op de duurdere segmenten in zowel huur als koop en in Transvaalwijk zou deze vraag gelijkelijk moeten worden verdeeld over alle marktsegmenten. De vraag naar aangepaste woningen in de wijken Zijlwegkwartier, Houtvaartkwartier, Indische wijk en Ter Kleefkwartier betreft hoofdzakelijk het duurder koopsegment. Tabel 7-1 Uitbreidingsbehoefte naar voor ouderen geschikte woningen door 65-plushuishoudens per marktsegment per wijk, Haarlem (2021-2040)) Bron: Fortuna 2021 Basis * Huishoudens 65+

Oude Stad

Haarlemmerhoutkwartier

Zijlwegkwartier

Houtvaartkwartier

Duinwijk

Waarder- en Veerpolder

Amsterdamsewijk

Slachthuiswijk

Parkwijk

Transvaalwijk

Indischewijk

Ter Kleefkwartier

Te Zaanenkwartier

Vogelenwijk

Delftwijk

Vondelkwartier

Spaarndam

Europawijk

Boerhaavewijk

Molenwijk

Meerwijk

Haarlem

Totaal

Huur < € 710

200

30 20

960

590

Nultreden

120

-10 10

30 -10

400

Aangepast

20 -10

-10 10

170

130

Geclusterd

30 20

390

380

Huur > € 710

280

20 20

110

30 20

920

860

Nultreden

160

10 -10

10 10

20 10

540

510

Aangepast

190

170

Geclusterd

10 10

-10

190

170

Koop t/m € 310.000

10 20

50 20

0 170 20 190 50

880 1.500

Nultreden

10 10

30 10

0 100 20 150 30

560 1.170

Aangepast

10 10

20 10

250

270

Geclusterd

Koop > € 310.000

360 140 160 110 20

50 50

120

110 180 100 50

10 -10 40

40 1.670 2.090

Nultreden

230 120 110 70

30 30

70 100 60

0 -10 40

30 1.110 1.530

Aangepast

130

20 10

500

Geclusterd

Totaal

910 360 230 170 130

20 240 190 70

330

200 270 220 60 120 60 -10 290 180 250 140 4.420 5.030

Toevoeging van 30 w oningen of meer Afname van 20 w oningen of meer Door afronding op tientallen kan de optelling van de delen afwijken van de totalen 65+.

Opgave intramuraal Figuur 7.3 toont voor Haarlem de verwachte toename van het aantal intramurale cliënten Wlz per sector per wijk. Het aantal intramurale cliënten V&V in Haarlem stijgt volgens de aanbodraming tussen 2021 en 2040 in totaal met 420 cliënten. De stijging van dit aanbod binnen de V&V is vooral geconcentreerd in de wijken Haarlemmerhoutkwartier, Te Zaanenkwartier, Oude stad en Parkwijk en -in mindere mate- ook in Duinwijk, Meerwijk, Terkleefkwartier, Europawijk en Boerhaavewijk. Uit Tabel 7-2 is af te lezen dat het hierbij voornamelijk om beschermd wonen gaat.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12267863/1