20210222848 2. Bijlage 1 Integrale Toekomstvisie 2020-2040 Stationsgebied
Tekst van het document
Stalling binnenstadzijde: 2800 - 5250 fietsen
Ontwerpverkenning
51
52
Het stationsgebied in Haarlem blijft ook in de toekomst een goed functionerende openbaarvervoersknoop. De reiziger beweegt zich aangenaam, eenvoudig en snel tussen de modaliteiten voet, fiets, bus, auto en trein. We houden rekening met op termijn een tram.
Ambitie: Reizigers bewegen zich moeiteloos en snel
Het stationsgebied blijft natuurlijk dé plek in Haarlem om een reis te beginnen, te eindigen of te vervolgen met trein, bus, fiets of te voet. Dat betekent dat er voldoende ruimte blijft voor de bussen en de treinen én voor een tram in de toekomst. De routes rondom het station zijn comfortabel en prettig, ook voor (visueel) gehandicapten. De routes worden bijvoorbeeld niet doorkruist door andere verkeersstromen. Mogelijk kan een fietstunnel onder het Kennemerplein een directe toegang tot de fietsenstalling krijgen. Vanuit de fietsenstalling kom je snel en veilig bij de trein of de bus. Vanuit de trein kun je de route naar de bus of het centrum gemakkelijk vinden. Het busstation krijgt ten minste een overkapping, zodat reizigers droog kunnen wachten. Ook kan het zo zijn dat het busstation in of onder een gebouw komt. Aan de noordzijde krijgen de kiss & ride en taxi’s de ruimte, omdat het station daar via het Kennemerplein en de N200 per auto goed bereikbaar is.
53
54
Een hoogwaardig busstation
of door te laten rijden. Ook komen er bij voorkeur
Het busstation is een hoogwaardige, veilige
geen laadplaatsen voor elektrische bussen op het
omgeving waar reizigers comfortabel kunnen
Stationsplein.
wachten op de bus. Een overkapping is een
Overkapping (referentie: Tilburg)
een overkapping... ...of een gebouw
minimumvereiste. Zowel bussen op maaiveld
Snelle verbindingen en een evenwichtige bezetting
als bussen in een gebouwde oplossing zijn
De verbindingen voor reizigers tussen
een optie. Een gebouwd busstation is royaal
fietsenstallingen, busstation en treinstation zijn
gedimensioneerd (ook in de hoogte) en er
comfortabel en frictieloos, ook voor (visueel)
heerst een ‘binnengevoel’. Het station heeft zo
gehandicapten: de routes worden niet doorkruist
min mogelijk een buffer- of laadfunctie. Dat
door andere grote verkeersstromen. Reizigers
betekent dat ernaar gestreefd wordt het station
zijn evenwichtig gespreid in het stationsgebied,
minder als eindstation te laten functioneren voor
waaronder in de transfertunnels naar de perrons
verschillende buslijnen, door lijnen te koppelen
aan de oost- en westzijde van het stationsgebouw.
Busgebouw (referentie: Breda)
frictieloze verbindingen
55
56
Voorbereid op een tram
Auto’s aan de noordzijde
Minder parkeerplekken door slimme strategie
In het stationsgebied anticiperen we op de komst
De autogerelateerde functies (zoals kiss & ride,
Een slimme parkeerstrategie is belangrijk voor
van een tram. Uit vervolgonderzoek moet blijken
taxi) worden zoveel mogelijk geconcentreerd aan
het slagen van de stedelijke ontwikkeling. Hierbij
of de tram daadwerkelijk haalbaar is. Ruimtelijk
de noordzijde van het station, waar het station als
spelen verschillende opgaven en belangen. In
gezien moet een tram in het stationsgebied
bestemming voor de auto goed bereikbaar is.
de volgende fase van het traject werken we aan een pakket aan maatregelen waarin met
inpasbaar zijn. Er zijn nog geen keuzes gemaakt wat betreft de halteplaatsen aan de zuidkant.
Laden en lossen binnen venstertijden
de verschillende betrokken partijen naar een
We weten ook nog niet of de tram doorrijdt naar
Een ruimte voor laden en lossen bij het
maatwerkoplossing wordt gezocht. Uitgangspunt
Haarlem Noord. Dit wordt na vaststelling van de
stationsgebouw is noodzakelijk om de
is dat zo min mogelijk ruimte wordt ingenomen
visie nader uitgewerkt.
voorzieningen als winkeltjes en restauratie rond
door geparkeerde auto’s. De gebruikers van het
het station goed te laten functioneren. Omdat het
gebied reizen zo veel mogelijk met de fiets, te voet
De tram zal een flink deel van het busvervoer
gaat om een tijdelijk gebruik van de openbare
of met het openbaar vervoer. De aanwezigheid
vervangen. De oplossing die nu gekozen wordt
ruimte op gezette tijden, kan laden en lossen
van hoogwaardig ov en maatregelen als
voor het busstation in het stationsgebied, moet dus
eventueel in het voetgangersgebied plaatsvinden.
mobiliteitsmanagement voor bedrijven, deelauto’s,
flexibel en transformeerbaar zijn voor het geval het
Zowel aan de bolwerkzijde als aan de stadszijde
beperken van het aantal parkeerplaatsen en
aantal bussen in de toekomst gereduceerd wordt.
dient rekening te worden gehouden met ruimte
stimuleren van het gebruik van e-bikes leiden tot
voor laden en lossen.
een afname van het autogebruik. Daarnaast wordt parkeren op eigen terrein opgelost, niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte en bij voorkeur ondergronds.
Met de komst van een tram zullen er minder bussen door de binnenstad rijden (referentie: Rio de Janeiro)
ruimte voor een tram
kiss & ride
57
Ambitie: Bolwerk en binnenstad komen samen
58
De unieke ligging van het Haarlemse station binnen
De stationsomgeving vormt de verbinding tussen de parken van de Bolwerken en de dynamische, historische
het bolwerk en de binnenstad komt straks goed
en het Kennemerplein aan de noordzijde. We willen van het Stationsplein een stadsplein met een historische
tot zijn recht. Het Stationsplein aan de zuidzijde
binnenstad. Het station krijgt een voorkant aan beide zijden; het levendige Stationsplein aan de zuidzijde en binnenstedelijke ambiance maken. Het Stationsplein wordt een prettige plek en een mooie en sfeervolle toegang tot het centrum, met ruimte voor reizigers én ruimte om te verblijven. De bebouwing aan het
representeert de kwaliteiten van de Haarlemse
Stationsplein moet aansluiten bij de maat en sfeer van de binnenstad. Met uitzondering van de bestaande
binnenstad met haar kenmerkende tussenschaal:
goed zichtbaar. Ook de noordzijde van het station wordt een prettige omgeving, door onder andere een
aangenaam, hoogwaardig en met klasse. Het
dat als open ruimte zelf bijdraagt aan een positieve ervaring van deze plek. Het plein dient als verdeelpunt
groene bolwerk met zijn statige panden, grote
de belangrijkste kwaliteitsbieders, als entrees naar een achterliggende waarde: ontmoeting, reizen,
bomen en glooiende groene lijnen is vanaf de noordzijde van het station direct ervaarbaar. Zowel de zuidzijde als de noordzijde van het station zijn onderdeel van een aantrekkelijk entreegebied.
woontoren is er voor nieuwe hoogbouw geen ruimte op en rond het Stationsplein. Het stationsgebouw blijft betere inrichting van het Kennemerplein voor voetgangers en fietsers en meer groen. Het is een klein plein voor een vervolgstap die de passant hier wil maken. Feitelijk zijn het aangrenzende station en de Bolwerken park. Dit kan nog versterkt worden door bijvoorbeeld beter ontworpen toegangen naar stationshal en fietsenstalling en beter zichtbare en toegankelijke parkingangen van de Bolwerken.
59
60
Bebouwing sluit aan bij de Haarlemse maat
Strakke rooilijnen en heldere overgang
Nieuwe bebouwing en herontwikkeling in het
openbaar-privé
stationsgebied sluit wat betreft bouwhoogte en
Rond het station ontstaat een fijnmazig netwerk
korrelgrootte aan op de maat en schaal van de
voor voetgangers. Het in ere herstellen van
Haarlemse binnenstad. De Haarlemse binnenstad
de oost-westverbinding (voormalige Lange
kenmerkt zich vooral als een laagbouwstad
Molenstraat) tussen Kenaupark en Ripperdapark,
met een basis van drie à vier lagen hoog. Deze
en/of het toevoegen van extra noord-
bouwhoogte is herkenbaar in het stationsgebied.
zuidverbindingen kan daarin een bijdrage leveren.
Maat en schaal Stationsplein sluit aan bij
Hoogwaardig entreegebied aan de Bolwerkzijde
Uitschieters in bouwhoogte (vijf à acht lagen)
De structuur van de Haarlemse binnenstad
Haarlemse binnenstad
Aan de noordzijde krijgt het station ook een
markeren in de Haarlemse binnenstad vaak
kenmerkt zich door een straatgewijze bebouwing
Het nieuwe Stationsplein past wat betreft maat
hoogwaardige entree, zowel de openbare ruimte
bijzondere functies, zoals het voormalige V&D-
met strakke rooilijnen en een heldere overgang
en schaal in de Haarlemse binnenstad. Het in ere
als de functies en bebouwing van het station.
pand en het voormalige postkantoor. Deze hoge
tussen openbaar en privé. Nieuwe bouwblokken in
herstellen van de oorspronkelijke rooilijn van het
Er komt meer ruimte voor de voetganger en
laagbouw is ook voor het stationsgebied op
het stationsgebied sluiten hierop aan.
Stationsplein (in het verlengde van de Rozenstraat) is
de ingangen van het station worden duidelijk
markante plekken kansrijk, waarbij niet de hoogte
mogelijk interessant. Een heldere afbakening van het
herkenbaar. De relatie met de Bolwerken wordt
doorslaggevend is, maar juist hoe het gebouw aan
Stationsplein is van belang: bebouwing markeert de
versterkt door de barrière van de N200 te
de straat staat, vaak als verbijzondering van de
wanden van de openbare ruimte, zoals gebruikelijk
verminderen en te vergroenen. Er wordt veel
hoek.
is in de Haarlemse binnenstad. Het monumentale
aandacht besteed aan de verbindingen naar en de
stationsgebouw is nadrukkelijk de stedelijke blikvanger;
entrees tot de Bolwerken.
Architectuur van pandjes, maar ook van bijzondere gebouwen en zelfs hallen, is mogelijk. Nieuwe
de zichtbaarheid van het gebouw blijft gewaarborgd.
bouwblokken in het stationsgebied sluiten aan op bestaande blokmaten in de Haarlemse binnenstad.
Lessen uit ontwerpend onderzoek In de totstandkoming van de visie zijn bij wijze van
onvoorziene ontwikkelingen rond het station een plek te
ontwerpend onderzoek diverse modellen voor het
kunnen geven. Stationsomgevingen zijn complex, enige
Stationsplein gemaakt. Deze modellen zijn met de experts,
flexibiliteit is altijd nodig.
stakeholders en klankbordgroep besproken. Op basis van de
•
lessen die hieruit naar voren zijn gekomen, zijn de ambities
voor de beleving op het Stationsplein, maar ook voor het
voor het stationsgebied aangescherpt.
goed functioneren van het bussysteem. •
Het belang van de aanrijroutes voor de bussen: cruciaal
Waar worden de modellen op beoordeeld? Niet alleen
Een paar voorbeelden van belangrijke lessen uit de
op stedenbouwkundige kwaliteit en mobiliteitskwesties,
modellenstudie:
maar ook op de programmatische mogelijkheden, kosten en
•
opbrengsten, technische realiseerbaarheid, complexiteit in
Het belang van de maat van het Stationsplein: niet te
groot, maar ook niet te klein. Het plein moet passen bij de Haarlemse identiteit, maar ook groot genoeg zijn om
proces en flexibiliteit naar de toekomst.
61
Intermezzo: ontwerpverkenningen N200
62
De N200 is de doorgaande route van Amsterdam naar
De straatbreedte aan de noordzijde van het station is beperkt.
Bloemendaal en Zandvoort en loopt dwars door de binnenstad
Wanneer we kijken naar de beschikbare breedte in het
van Haarlem, direct voor het station langs. De N200 vormt een
straatprofiel, kan een tunnel slechts op twee manieren worden
grote barrière tussen noord en zuid, tussen stad en bolwerk.
ingepast:
Niets doen is geen optie, een duidelijk uitgangspunt in de
-
Startnotitie voor deze visie. Maar welke opties zijn er dan wel? In het kader van deze visie zijn verschillende opties om de
63
Een korte tunnel tussen Jansweg en Kruisweg: lengte circa vijftig meter.
-
barrièrewerking van de N200 te slechten onderzocht.
Een lange tunnel: lengte minimaal 575 meter. Deze lengte is minimaal, maar niet afgestemd op aansluiting op routes in de omgeving. Het beste zou zijn om de gehele lengte
Tunnel N200
van het bolwerk te nemen.
Grote infrastructurele ingreep, een ontkenning van het probleem
Korte tunnel: voldoet niet aan de randvoorwaarden Bussen en auto’s kunnen slechts in één richting van noord
Een tunnel voor de N200 zou bedoeld zijn voor het
naar zuid rijden. Hiermee voldoet deze optie dus niet aan de
doorgaande autoverkeer. Voetgangers en fietsers blijven
randvoorwaarden. Ook is de oversteekbaarheid voor fietsers-
bovengronds en moeten het tunneldek gemakkelijk
en voetgangers beperkt. Het lijkt misschien een goede
kunnen oversteken. Het station blijft bereikbaar voor
oplossing om auto’s onder de grond te laten rijden, maar het
bestemmingsverkeer, wat betekent dat er ook auto’s bovenop
is belangrijk om je te realiseren dat kruisend verkeer over de
de tunnel rijden. Een andere randvoorwaarde is dat er bussen
gehele lengte van de hellingbanen niet kan oversteken. Op
en auto’s via de Jansweg en / of Kruisweg van noord naar zuid
zijn eigen manier vormt een tunnel dan een nieuwe barrière.
rijden.
Fietsers en voetgangers kunnen in dit scenario slechts op één
Architectuur van pandjes, met hier en daar een hoger gebouw
centraal punt oversteken. Voor beide ingangen van het station Om de tunnel in en uit te kunnen rijden, is aan weerszijden een
ligt een hellingbaan.
hellingbaan nodig van minimaal negentig meter. Daarnaast
Kansen voor voorzieningen achter de rijtuigenkap
Nieuwe voetgangersverbinding van noord naar zuid
De vernieuwing van het Stationsplein biedt
Als de rijtuigenkap beter benut wordt,
kansen voor de rijtuigenkap van het station. De
kan overwogen worden een extra
moet rekening worden gehouden met de breedte van het
Lange tunnel: onwenselijk
straatprofiel. Aan de start van beide hellingbanen is een
De lange tunnel, over de gehele lengte van het bolwerk is
straatprofiel nodig van minimaal 25 meter (in twee richtingen
technisch gezien inpasbaar. Een grote tunnelbak door een
kap, momenteel ingezet als wachtruimte voor
voetgangersverbinding van noord naar zuid te
een rijstrook voor auto’s die de tunnel in rijden, in twee
deel van de binnenstad is echter een overmaatse ingreep met
de busreiziger, heeft een bijzondere uitstraling
maken worden dwars door het (zandlichaam
richtingen een rijstrook voor auto’s die bovengronds blijven,
grote financiële consequenties. Ook is dit een ontkenning van
aan weerzijde een fietspad en trottoir).
het echte probleem: auto’s blijven op deze manier dwars door
en draagt bij aan de monumentale kwaliteit
onder het) station. Vanuit deze derde tunnel in
van het gebouw. Met de komst van een nieuw
het stationsgebouw kunnen toegangen worden
busplein is de wachtruimte onder de kap niet meer
gemaakt naar de oostelijke en westelijke
noodzakelijk voor busreizigers. De rijtuigenkap kan
transfertunnel en een koppeling met ondergrondse
natuurlijk blijven dienen als verblijfsruimte, een
fietsenstallingen.
de binnenstad rijden.
verlengde van het stationsplein. Maar er zijn nog meer mogelijkheden. Als de fietsen geconcentreerd worden in een hoogwaardige stalling, komt ook de ruimte achter de rijtuigenkap vrij, waar nu het fietscarré ligt. Hier kunnen de winkeltjes en ondersteunende voorzieningen van het station een prominente, centrale plek in het stationsgebied te krijgen.
Inpassingsstudie van een korte en lange tunnel. Weergegeven zijn de hellingbanen en minimale breedtes van het straatprofiel.
De rijtuigenkap
Ambitie: Duurzaam op elk vlak
64
In het stationsgebied wordt volop ingezet op duurzame mobiliteit, zoals langzaam verkeer, openbaar vervoer en het gebruik van deelsystemen. De bebouwing is adaptief en flexibel, zodat men in de toekomst kan inspringen op een veranderende vraag. De openbare ruimte is klimaatbestendig en groen ingericht en draagt bij aan een prettig verblijfsklimaat. We maken optimaal gebruik van hernieuwbare energiebronnen en circulaire materialen.
Duurzaam op elk vlak houdt in dat er wordt gekozen voor duurzame manieren van vervoer. Het gebied wordt zo ingericht dat de keuze voor de fiets, het openbaar vervoer of de benenwagen een vanzelfsprekende is. Ook houden we nu al rekening met de mogelijke komst van een tram. De openbare ruimte wordt klimaatbestendig ingericht en er komt meer groen. Bij de nieuwe bebouwing houden we rekening met de mogelijkheid om er een andere functie in te plaatsen. Kantoren kunnen bijvoorbeeld later worden verbouwd naar woningen.
65
66
Klimaatadaptatie door vergroening van de
microklimaat in de stad en is hittebestendig. Het
stationsomgeving
stationsgebied wordt zoveel mogelijk vergroend,
Een klimaatadaptief gebied is noodzakelijk
en er is aandacht voor de opvang en buffering
voor een aantrekkelijk, comfortabel en goed
van regenwater. Waar mogelijk dragen ook de
functionerend stationsgebied en stadsentree.
gebouwen in het stationsgebied hieraan bij
Hittestress heeft bijvoorbeeld gevolgen voor
middels het gebruik van groene en blauwe daken
gezondheid en comfort en wateroverlast kan
en groene gevels, en groene binnenterreinen.
67
keuzemogelijkheden in gedeeld e-vervoer (referentie: Rotterdam)
de bereikbaarheid beperken. Daarom wordt de openbare ruimte in het stationsgebied wordt klimaatadaptief: kan pieken en dalen in neerslag doorstaan, levert een bijdrage aan een prettig
groen netwerk
vergroening van de openbare ruimte (referentie: Tilburg)
duurzame mobiliteit
Groene verbinding tussen Kenaupark en
Duurzame mobiliteitstransitie: meer lopen, fietsen
Ripperdapark
en openbaar vervoer
De vergroening van de openbare ruimte rond het
In het stationsgebied wordt volop ingezet op
station, met een variatie in beplanting, draagt bij
het gebruik van openbaar vervoer. Het gebied
aan de stedelijke biodiversiteit. Doordat de groene
wordt zo ingericht dat de keuze voor de fiets, het
ruimtes in contact staan met andere groene
openbaar vervoer of te voet een vanzelfsprekende
plekken en parken in Haarlem, zoals de bolwerken,
is. Een hoogwaardig trein- en busstation maken
het Kenaupark, de Parklaan en het Ripperdapark,
de reis aangenaam en aantrekkelijk. Voor de
wordt het ecologische netwerk versterkt. We gaan
nieuwbouw in het stationsgebied streven we naar
respectvol om met aanwezige bomen.
op een autoparkeernorm voor gebruikers van nul. Het gebruik van slimme vormen van mobiliteit, als de e-bike en deelsystemen voor de auto, fiets en scooter wordt gestimuleerd.
klimaatadaptief
klimaatbestendig (referentie: Nijverdal)
68
Hoogwaardige materialen en tijdloos ontwerp
Toekomstbestendig en flexibel door
Natuurinclusief en circulair bouwen
Bebouwing en openbare ruimte in het
transformeerbare gebouwen
De nieuwe bebouwing in het stationsgebied
stationsgebied worden gemaakt voor een
Een onderdeel van toekomstbestendigheid is
wordt circulair gebouwd. Door rekening te
lange termijn en dienen de tand des tijds te
flexibiliteit. Om in te kunnen springen op een
houden met hergebruik van materialen en
kunnen doorstaan. Door gebruik te maken van
veranderende mobiliteitsvraag in de toekomst
de nieuwe bebouwing te voorzien van een
hoogwaardige materialen en te streven naar een
moet de bebouwing in het stationsgebied
materialenpaspoort, dragen we bij een circulaire
tijdloos ontwerp dat aansluit Haarlemse identiteit
transformeerbaar zijn. Dit is met name een
economie. De nieuwe bebouwing in het
en deze zelfs versterkt, bouwen we niet alleen voor
aandachtspunt voor gebouwde busoplossingen.
stationsgebied wordt ook natuurinclusief, wat
nu maar ook voor de toekomst.
Deze zouden op termijn geschikt moeten zijn
betekent dat de bebouwing een positieve bijdrage
voor andere functies, bijvoorbeeld creatieve
levert aan de natuurwaarden. Ook de inrichting
Station(sgebied) als opwekker van duurzame
werkplekken, sport of indoor evenementen. Dat
van de openbare ruimte speelt hierin een rol.
energie
stelt eisen aan de constructie en de inrichting van
Een grote diversiteit aan planten en bomen trekt
De nieuwe bebouwing is uiteraard aardgasvrij en
het gebouw. Ook kantoor- en woonbebouwing
vogels, zoogdieren en insecten en schimmels.
mogelijk zelfs energieleverend. Alle nieuwbouw
dient transformeerbaar te zijn: indien de vraag
Zo ontstaat er rond het station een interessante
zal op het gebied van energie prestaties en
naar kantoorruimte in de toekomst afneemt of de
stadsnatuur.
materiaalgebruik voldoen aan de hoogste
wensen op het gebied van wonen veranderen,
kwaliteits- en duurzaamheidseisen.
moeten de gebouwen vrij eenvoudig een andere functie kunnen krijgen of aanpasbaar zijn naar de vraag. Een zekere flexibiliteit in de
Bebouwing heeft Haarlemse identiteit, en kan de tand des tijds doorstaan (referentie: Haarlem)
69
Een materialenpaspoort geeft inzicht in de circulariteitswaarde van een gebouw (referentie: Madaster)
Bebouwing levert een positieve bijdrage aan natuurwaarden (referentie: Bordeaux)
mobiliteitsoplossingen is noodzakelijk.
Transformatie busstation naar creatieve hub (referentie: Whitehaven)
natuurinclusief en circulair
70
5. Stedenbouwkundige mogelijkheden
moet nader worden onderzocht. Op lange
om de zichtbaarheid van de stationsentrees.
termijn kan deze ondergrondse fietsenstalling
Het Kennemerplein wordt een hoogwaardig
In dit hoofdstuk gaan we in op de stedenbouwkundige mogelijkheden voor het stationsgebied. De
mogelijk gekoppeld worden met de bestaande
onderdeel van het stationsgebied. De openbare
ambities vormen het fundament én het cement van de uitwerkingen. Er wordt een onderscheid
fietskelder onder het Stationsplein of met een
ruimte van het plein is aangenaam, de flanken
gemaakt tussen de bolwerkzijde en de binnenstadzijde, beide als onderdeel van een representatief
nieuwe noord zuid verbinding centraal onder
zijn uitnodigend geprogrammeerd en het
entreegebied van de stad. Voor de bolwerkzijde noemen we de belangrijkste stedenbouwkundige
de sporen.
bolwerk is goed zichtbaar en toegankelijk. Het plein zelf kan ook verder vergroend
uitgangspunten en aan binnenstadzijde etaleren we verschillende varianten en voorbeelden. Varianten die kansrijk zijn, mits ze bijdragen aan de ambities. In deze visie werken we niet toe naar een voorkeur.
Bolwerkzijde
Tweede voorkant
worden. Dit vereist een aantal forse ingrepen
In lijn met ambities wordt de bolwerkzijde van
in de verkeersstructuur, de inrichting van de
het station een volwaardige tweede voorkant.
openbare ruimte, de bebouwing van het station
Op termijn is het wenselijk om de uitstraling
zelf en de aanvullende functies.
van de bebouwing aan de noordzijde te verbeteren. Dit gaat zowel om architectonische
Verminderen barrièrewerking N200
Kiss & ride aan de noordzijde
De ambitie is om de barrièrewerking van
Aan de noordzijde blijft ruimte voor
de N200 voor fietsers en voetgangers te
autogerelateerde functies, zoals (elektrische)
verminderen. Daarvoor moet het aantal
taxi’s, deelauto’s en een kiss & ride-voorziening.
doorgaande auto’s op de N200 aanzienlijk
Het stationsgebied blijft als bestemming goed
worden teruggebracht. Dat is een ambitieuze
bereikbaar. Ook is het denkbaar dat NS-bussen,
stedelijke en zelfs regionale opgave en dat
bij calamiteiten of werkzaamheden op het
raakt niet alleen de harde infrastructurele
spoor, aan de noordzijde halteren.
beeldkwaliteit van de stationsbebouwing als
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid •
Het aanzienlijk terugbrengen van het doorgaande autoverkeer is cruciaal voor de inrichtingsmogelijkheden rond het Kennemerplein.
Ondergrondse fietsenstalling bereikbaar via een fietstunnel
maatregelen, maar ook toekomstig mobiliteits- en parkeerbeleid.
Ondergrondse fietsenstalling aan het
Heldere toegangen naar de treinstations
Kennemerplein Het reduceren van het aantal
Voor fietsers zetten we in op een nieuwe
autobewegingen biedt de mogelijkheid
ondergrondse fietsenstalling onder het
om meer ruimte te geven aan fietsers en
Kennemerplein. Deze kan worden vanuit
voetgangers. Het biedt de mogelijkheid om
de richting van het Franshalsplein worden
de (binnen)stad leefbaarder te maken. Ook
verbonden via een royaal opgezette en
kan de openbare ruimte vergroend worden.
veilige fietstunnel onder de N200. Deze
Dat versterkt het bijzondere karakter van het
fietsvoorziening biedt kansen om de bestaande
bolwerk. Het bolwerk wordt ruimtelijk meer
(tijdelijke) fietsgevel aan het Kennemerplein te
verbonden met de binnenstad. De inrichting
vervangen. De fietsvoorziening biedt ook ruimte
van de nieuwe openbare ruimte wordt in een
aan bijzondere fietsen, zoals e-bikes, bakfietsen
latere fase nader uitgewerkt.
en kratjesfietsen. Dat stelt eisen aan de toegang
Ruimte voor taxi’s en kiss & ride
K+R
tot de stalling. De exacte stallingscapaciteit
Het bolwerk toegankelijk en beleefbaar Deze afbeelding toont de nieuwe maatregelen aan de bolwerkzijde en de huidige bebouwing aan de binnenstadszijde, dit omdat er voor de binnenstadszijde nog verschillende stedenbouwkundige mogelijkheden zijn.
N200: voetgangers, fietsers en gemotoriseerdverkeerinevenwicht
71
Binnenstadzijde 72
3 varianten
Aan de binnenstadszijde wil de particuliere
Het draait bij de varianten om een samenspel
vastgoedeigenaar het Beresteyncomplex en
tussen mobiliteit, inrichting van de openbare
de Beijneshal herontwikkelen. Er is onderzocht
ruimte en bebouwing. De positie van het
hoe de investeringen die nodig zijn in het
Stationsplein en het toekomstige busstation zijn
vastgoed op een slimme manier gekoppeld
belangrijke variabelen. In de varianten gaan
kunnen worden aan de mobiliteitsopgave.
wij uit van sloop-nieuwbouw van de aanwezige
Er zijn drie varianten voor de ontwikkeling
bebouwing die bij het Beresteyncomplex hoort,
van het vastgoed en de inrichting van de
met uitzondering van de woontoren die bestaat uit
binnenstadzijde van het stationsgebied. Deze
koopappartementen. Er zijn per variant meerdere
hebben de titel ‘goed huwelijk’, ‘goede buren’
uitwerkingen mogelijk. In het visiedocument
en ‘goede vrienden’ gekregen. Die naam heeft
worden twee voorbeelden uitgelicht. In alle
betrekking op de relatie tussen busplein en
voorbeelduitwerkingen wordt minimaal hetzelfde
vastgoed én op de manier van samenwerken.
ontwikkelvolume mogelijk gemaakt als op dit
In het stationsgebied zijn namelijk meerdere
moment aanwezig in het stationsgebied. In de visie
partijen actief, zoals de gemeente Haarlem,
wordt niet aangestuurd op een keuze voor een
de provincie Noord-Holland, NS, ProRail en
voorkeursvariant of uitwerking.
vastgoedeigenaren, maar ook de oude en nieuwe bewoners en ondernemers. De manier waarop zij met elkaar gaan samenwerken heeft invloed op hoe het plein eruit komt te zien.
Goed huwelijk Een integrale samenwerking tussen publieke en private partijen op het gebied van mobiliteit, openbare ruimte en vastgoed.
Goede buren Na een gedeeltelijke grondruil gaan publieke en private partijen los van elkaar aan de slag.
Goede vrienden Door het busstation aan de oostzijde te positioneren, zijn Huidige programmamix Beresteyn-Beynes Het complex Beresteyn is circa 15.773 m2 gebruiksoppervlak (ruim 18.000 inclusiefkelders). Het complex Beynes is circa 27.370 m2 gebruiksoppervlak, waarvan bijna de helft parkeergarage is. In de varianten blijft de woontoren (particulier eigendom) behouden.
verschillende samenwerkingsvormen voor integrale herontwikkeling mogelijk.
73
Goed huwelijk 74
In deze variant wordt het busstation opgenomen
1: Stadsblokken en een gebouwd busstation
in nieuwbouw op het Stationsplein. Het
In dit voorbeeld worden verschillende bouwblokken
busstation komt dan op de begane grond, met
gemaakt die aansluiten bij de maat van de
daarboven woningen en kantoren. In het gebouw
binnenstad. In de bouwblokken zijn verschillende
zijn ook goede voorzieningen voor reizigers,
functies mogelijk, zoals wonen aan de Lange
zoals prettige wachtruimtes en kleinschalige
Herenstraat en in de nieuwe binnenstraatjes
voorzieningen. De bussen staan in deze variant
tussen de blokken. De hogere bouwlagen zijn
in het gebouw en zijn niet meer prominent in het
geschikt voor wonen en kantoren en misschien
zicht vanaf het Stationsplein. Het Stationsplein
een restaurant met dakterras. Op de begane
wordt daardoor een voetgangersgebied met
grond aan het Stationsplein komen levendige
ruimte voor terrassen en groen. De publieke en
functies, zoals kleine winkels en horeca. In één
private partijen trekken gezamenlijk op in de
van de blokken bevindt zich het busstation. Het is
ontwikkeling. Er is tijd nodig om goede afspraken
belangrijk dat het busstation makkelijk te vinden
te maken over de samenwerking en gedeelde
en goed toegankelijk is, ook voor mensen die
verantwoordelijkheden.
bijvoorbeeld slechtziend of slecht ter been zijn.
75
Bussen uit het zicht in een busgebouw
Een mix van wonen, werken en voorzieningen zorgt voor levendigheid
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid •
De flexibiliteit van het busgebouw is cruciaal. Als in de toekomst blijkt dat de mobiliteitsvraag verandert,
De bussen rijden niet meer over het Stationsplein,
bijvoorbeeld door de komst van een tram, dan is
dat is een voetgangersgebied. Er zijn verschillende
het belangrijk dat het busgebouw (gedeeltelijk) van
routes voor de bus mogelijk, in dit voorbeeld is dat door de Lange Herenstraat. Voor de tram is op het Stationsplein straks wel ruimte. Als er een tram komt zijn er vermoedelijk minder bussen nodig. We willen daarom dat het busstation flexibel is en later gedeeltelijk een andere functie kan krijgen. In dit voorbeeld is aan de westzijde van het plein ruimte vrijgehouden.
functie kan veranderen. •
In dit voorbeeld worden de bussen ontsloten vanaf de Jansweg, mogelijk met een verbinding via de Lange Herenstraat naar de Kruisweg. Dit moet nader onderzocht worden.
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid
76
•
2: Groot stadsblok
de toekomst blijkt dat de mobiliteitsvraag verandert,
In dit voorbeeld wordt één groot bouwblok
saai uitziet. Middenin het blok, op de begane
gemaakt voor alle verschillende functies. Het
grond, is het busstation. De bussen rijden dwars
busstation, wonen, werken en voorzieningen
door het gebouw van Jansweg naar Kruisweg en
Het grote complex dient zich te voegen naar de maat
worden gecombineerd in een bijzonder complex
rijden niet meer over het Stationsplein. Daardoor
en schaal van de binnenstad. Dat is in alle gevallen
met een bijzondere architectuur. Het wordt een
ontstaat aan de kant van het station een breed
een voorwaarde en bij een grootschalig complex een
uitdaging om de samenwerking met alle betrokken
voetgangersplein met ruimte voor groen en
partijen goed te organiseren, maar het is ook een
terrassen en in de toekomst ruimte voor de tram.
kans om een bijzonder gebouw toe te voegen aan
Ook in dit voorbeeld moeten we zorgen voor een
de stad. Op de begane grond aan het Stationsplein
flexibel gebouw zodat er andere functies kunnen
komen levendige functies, zoals kleine winkels en
komen als er straks mogelijk minder bussen nodig
horeca. Aan de Lange Herenstraat wordt een fijne
zijn.
bijvoorbeeld door de komst van een tram, dan is het belangrijk dat het busgebouw (gedeeltelijk) van functie kan veranderen. •
grote uitdaging. •
77
De flexibiliteit van het busgebouw is cruciaal. Als in
Dit voorbeeld vraagt om een verregaande vorm van samenwerking tijdens de realisatie en het beheer. Het complex is zeer lastig faseerbaar te realiseren.
inrichting gemaakt door bijvoorbeeld woningen op de begane grond te realiseren. Een inspringende gevel of gebruik van verschillende materialen voorkomen dat het bouwblok er massaal en
Het busstation, wonen, werken en voorzieningenwordengecombineerd in een bijzonder complex
Goede buren 78
In deze variant staat het busstation los van de
1: Overdekt busplein tussen twee stadsblokken
bebouwing. Aan de zuidzijde van het Stationsplein,
Er is centraal op het Stationsplein een overkapt
waar nu het Beresteyngebouw staat, kan een
busstation ingetekend met aan weerszijden
blok met kantoren en woningen komen. Tussen
bouwblokken. In de bouwblokken zijn verschillende
deze bebouwing en het stationsgebouw liggen
functies mogelijk. De bedoeling is de begane
nu de sporthal Beynes en het busstation. In de
grond van de gebouwen zoveel mogelijk
variant ‘goede buren’ komen op deze plek een
toegankelijk te maken door daar winkels, horeca en
overkapt busstation en ruimte voor een levendig
dienstverlenende functies te realiseren. De hogere
plein met groen en terrassen en kleinschalige
bouwlagen zijn geschikt voor wonen en kantoren.
bebouwing. Het langwerpige plein voor het station
In dit voorbeeld rijden de bussen door de Lange
wordt een voetgangersgebied. In de optie ‘goede
Herenstraat en niet direct voor het stationsgebouw
buren’ zijn de publieke en private partijen ieder
langs. Zo ontstaat een heel ruim voetgangersplein
verantwoordelijk voor het eigen deel, maar moeten
voor het stationsgebouw met veel ruimte voor
zij goed samenwerken om ervoor te zorgen dat het
groen, terrassen en plek om elkaar te ontmoeten.
Stationsplein een prettige plek wordt voor reizigers
De consequentie is dat er in dit voorbeeld minder
en Haarlemmers.
ruimte is om woningen en kantoren toe te voegen.
79
Om hetzelfde ontwikkelvolume te realiseren Een hoogwaardig busstation met overkapping
betekent dat bij deze variant de bebouwing gemiddeld hoger zal zijn dan in andere varianten. Voor de tram is op het Stationsplein straks ook ruimte. Als er een tram komt zijn vermoedelijk
Een mix van werken, wonen en voorzieningen zorgt voor levendigheid
minder bussen nodig. Het overkapte busstation kan
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid •
De ontwikkelmogelijkheden voor dit voorbeeld zijn relatief beperkt. Het overdekte busplein en het Stationsplein nemen relatief veel ruimte in beslag.
gemakkelijk aangepast worden aan een nieuwe situatie of deels gaan functioneren als overdekte wachtruimte voor de tram. Er moet aandacht zijn voor een mooie architectuur van de kap en groen op het busstation. Ook moet er in dit voorbeeld veel aandacht zijn voor een veilige en bij voorkeur groene inrichting van de Lange Herenstraat. Een voordeel van een symmetrische plaatsing van busstation en bebouwing is dat straks de oostelijke en westelijke route naar de binnenstad even belangrijk en zichtbaar zijn.
•
In dit voorbeeld worden het busstation ontsloten via de Lange Herenstraat. De haalbaarheid moet nader onderzocht worden.
80
•
busstation aan de Jansweg
De ontwikkelmogelijkheden voor dit voorbeeld zijn
Ook in dit voorbeeld worden verschillende
zich in dit voorbeeld als een rode loper gericht op
relatief beperkt. Het overdekte busplein en het
bouwblokken gemaakt die aansluiten bij de
langzaam verkeer. Er rijden geen bussen meer
maat van de binnenstad. In de bouwblokken zijn
over het Stationsplein, dat geldt in ieder geval
via de Jansweg . De haalbaarheid moet nader
verschillende functies mogelijk, zoals wonen aan
voor de westzijde, dat wordt voetgangersgebied.
onderzocht worden, mede in het licht van de ambitie
de Lange Herenstraat. De hogere bouwlagen zijn
Voor de tram is op het Stationsplein straks wel
om de kwaliteit van de Jansweg als verbinding
geschikt voor wonen en kantoren en misschien
ruimte. Als er een tram komt zijn vermoedelijk
voor voetgangers en fietsers naar de binnenstad te
een restaurant met dakterras. Op de begane
minder bussen nodig. Het overkapte busstation kan
grond aan het Stationsplein komen levendige
gemakkelijk aangepast worden aan een nieuwe
functies, zoals kleine winkels en horeca. In dit
situatie of deels gaan functioneren als overdekte
voorbeeld is een overdekt busstation ingetekend
wachtruimte voor de tram. Er moet aandacht zijn
aan de oostzijde van het Stationsplein en rijden
voor een mooie architectuur van de kap en groen
de bussen via de Jansstraat. Dat betekent dat
op het busstation. We vinden het belangrijk dat
er veel aandacht moet zijn voor een veilige en
bezoekers een goede indruk van Haarlem krijgen
prettige inrichting van de Jansstraat, ook voor
als ze het stationsgebouw uitstappen. Aan de
fietsers en voetgangers. De Kruisweg manifesteert
westzijde van het plein is ruimte vrijgehouden.
Stationsplein nemen relatief veel ruimte in beslag. •
81
2: Stationsplein aan de Kruisweg, overdekt
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid
In dit voorbeeld worden de bussen volledig ontsloten
verbeteren.
Een hoogwaardig busstation met overkapping
Een mix van werken, wonen en voorzieningen zorgt voor leveldigheid
Goede vrienden Het busstation ligt aan de Jansweg
82 In deze variant wordt het busstation verplaatst
1: Een stationsplein aan de Kruisweg
naar de Jansweg, waar nu nog andere bebouwing
In dit voorbeeld worden verschillende bouwblokken
staat, en gedeeltelijk onder het spoor. Zo komt er
gemaakt die aansluiten bij de maat van de
op het Stationsplein ruimte voor het toevoegen van
binnenstad. Dat betekent een combinatie van
bebouwing, maar ook voor een mooi Haarlems
bouwblokken in verschillende hoogtes, onder
plein met verblijfskwaliteit door mooie architectuur,
andere door het principe van ‘hoge laagbouw’ toe
groen en gezellige terrassen. De bedoeling is dat
te passen. In de bouwblokken zijn verschillende
het busstation deels overbouwd wordt, maar alleen
functies mogelijk, zoals wonen aan de Lange
een overkapping kan ook. De route van en naar
Herenstraat en in de nieuwe binnenstraatjes
het busstation is via de Jansweg. Het is belangrijk
tussen de blokken. De hogere bouwlagen zijn
dat het busstation makkelijk te vinden en goed
geschikt voor wonen en kantoren en misschien een
toegankelijk is, ook voor mensen die bijvoorbeeld
restaurant met dakterras. Op de begane grond
slechtziend of slecht ter been zijn.
aan het Stationsplein komen levendige functies, zoals kleine winkels en horeca. Het busstation ligt
Het idee is dat er vanaf het busstation een directe
aan de Jansweg. De bussen rijden niet meer over
en overdekte toegang naar de sporen en/of de
het Stationsplein, dat is een voetgangersgebied,
stationshal is en een directe toegang tot een
net als de straatjes tussen de nieuwe bouwblokken.
Er zijn veel mogelijkheden voor de indeling van het Stationsplein
grote fietsenstalling. Er rijden in deze variant geen bussen meer over het Stationsplein, dat wordt een voetgangersgebied. In deze variant is de indeling
Een mix van werken, wonen en voorzieningen zorgt voor levendigheid
van het Stationsplein vrij en kunnen uiteindelijk meer woningen en kantoren worden gebouwd. De gemeente en provincie vinden het interessant om de haalbaarheid van deze variant verder te onderzoeken. Er moet overlegd worden met de
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid
grondeigenaren en de technische mogelijkheden
•
om onder het spoor te bouwen moeten verder
Het realiseren van een busstation dat deels onder het spoortalud ligt, is een technisch complex vraagstuk.
worden uitgezocht.
Het moet voldoen aan strenge eisen omtrent
Voor de tram is op het Stationsplein straks wel
veiligheid en comfort voor de reiziger. Ook is een
ruimte. Een nadeel van de afstand tussen de
rechtstreekse verbinding met de treinperrons en een ondergrondse fietsenstalling een voorwaarde.
toekomstige tramhaltes en het busstation is dat voorzieningen voor reizigers lastig gecombineerd
•
In dit voorbeeld worden de bussen volledig ontsloten via de Jansweg. De haalbaarheid moet nader
kunnen worden. In dit voorbeeld is aan de
onderzocht worden, mede in het licht van de ambitie
westzijde van het plein ruimte vrijgehouden.
om de kwaliteit van de Jansweg als verbinding voor voetgangers en fietsers naar de binnenstad te verbeteren. •
De transfertunnels onder de sporen moeten evenwichtig in gebruik blijven, ook als het busstation naar de oostzijde verplaatst wordt.
83
Kritische succesfactoren die bepalend zijn voor de haalbaarheid
84
•
Het realiseren van een busstation dat deels onder het
2. Oude stadsstructuur
spoortalud ligt is een technisch complex vraagstuk.
Voor de variant ‘goede vrienden’ zijn veel
Het moet voldoen aan strenge eisen omtrent
uitwerkingen mogelijk, omdat de bussen niet meer
veiligheid en comfort voor de reiziger. Ook is een
op het Stationsplein komen. Het ligt voor de hand
rechtstreeks verbinding met de treinperrons en een •
ondergrondse fietsenstalling is een voorwaarde.
verschillende bouwblokken te maken die aansluiten
In dit voorbeeld worden de bussen volledig ontsloten
bij de maat van de binnenstad. In de bouwblokken
via Jansweg. De haalbaarheid moet nader onderzocht
zijn verschillende functies mogelijk. In dit voorbeeld
worden, mede in het licht van de ambitie om
wordt de oude 19e eeuwse stadsstructuur in ere
de kwaliteit van de Jansweg als verbinding voor
hersteld en komt de oude Lange Molenstraat
voetgangers en fietsers naar de binnenstad te •
verbeteren.
weer terug. Het Stationsplein wordt smaller maar
De transfertunnels onder de sporen moeten
houdt nog steeds de breedte van bijvoorbeeld
evenwichtig in gebruik blijven, ook als het busstation
de Botermarkt (en is in het voorbeeld ruim twee
naar de oostzijde verplaatst wordt.
keer zo groot als de Botermarkt). Een argument om voor deze uitwerking te kiezen is dat veel extra woningen en werkruimte kunnen worden gebouwd. Zo ontstaat een hele nieuwe buurt Het busstation ligt aan de Jansweg
Er zijn veel mogelijkheden voor de indeling van het Stationsplein
Een mix van werken, wonen en voorzieningen zorgt voor levendigheid
tussen stationsgebouw en Lange Herenstraat.
85
86
87
Voorbereid op een tram In het stationsgebied anticiperen we op de komst van een
gekozen wordt voor het busstation in het stationsgebied, moet
tram. In alle voorbeelduitwerkingen is gezorgd dat de tram
dus flexibel en transformeerbaar zijn voor het geval het aantal
ruimtelijk inpasbaar is. Daarnaast betekent de komst van een
bussen in de toekomst gereduceerd wordt.
tram dat er minder bussen zullen rijden. De oplossing die nu
In het stationsgebied anticiperen we op de komst van een tram. Ruimtelijk gezien moet een tram in het stationsgebied inpasbaar zijn.
6. Perspectief op uitvoering 88
89 De realisatie van de ambities voor het stationsgebied gebeurt niet over één nacht ijs. In dit hoofdstuk gaan we nader in op de uitvoerings- en ontwikkelstrategie, de specifieke uitwerkingen en tot slot de mogelijkheden voor dekking van de kosten, samenwerking en besluitvorming.
Deze visie schetst een ambitieus, maar reëel toekomstperspectief voor de ontwikkeling van het stationsgebied, als belangrijke regionale mobiliteitsknoop en als aangename stedelijke ruimte en betekenisvolle plek.
Deze integrale visie schetst een ambitieus,
(ontwikkel)ruimte. Ook moeten uitspraken
maar reëel toekomstperspectief voor de
worden gedaan over de samenwerking
ontwikkeling van het stationsgebied. Als
met grondeigenaren en belanghebbenden
belangrijke regionale mobiliteitsknoop maar
en over de wijze van participatie in het
ook als aangename stedelijke ruimte en
vervolgproces. Dit is van belang voor een
betekenisvolle plek. De visie ziet op de periode
haalbare ontwikkeling en voor de huidige
tot 2040 en is daarom nog globaal van
eigenaren, gebruikers en omwonenden. De
karakter. Voordat er daadwerkelijk gebouwd
ontwikkelstrategie voor het gebied wordt
kan worden, wordt de haalbaarheid van
in het vervolgproces verder uitgewerkt en
een aantal zaken nog uitgezocht en meer
er worden diverse programma’s van eisen
in detail uitgewerkt. Zoals de inpassing van
opgesteld. Hierin worden de beleidsmatige
het busvervoer, de ontwikkelpotentie van het
kaders, kwaliteitsdoelen en randvoorwaarden
Stationsplein en de inrichting van de N200.
uitgewerkt voor partijen die ontwikkelen en
Het gaat hierbij om technische onderzoeken
investeren in het vastgoed, de openbare
maar ook over strategische keuzes ten aanzien
ruimte en in een nieuw busstation. Zo geven
van financiering, fasering en benutting van
we handen en voeten aan de ambities en doelstellingen uit de visie en wordt de basis gelegd voor het omgevingsplan en het uitvoeringsproces.
90
Naar een uitvoerings- en ontwikkelstrategie
91
Een belangrijke keuze die voorligt na het vaststellen van de visie is het convergeren richting een voorkeursvariant voor de
Maatregelen korte termijn, 2020-2021
binnenstadszijde. Een keuze die samenhangt
Rode loper
met de samenwerkingsvorm en de kritische
1. Kleine ingreep in openbare buitenruimte t.b.v.
succesfactoren die verder onderzocht moeten
verbeteren bereikbaarheidfietsenstallingen Jansweg
worden. Vastgoedontwikkeling en vernieuwing
2. Onderzoek naar (tijdelijk) benutten deel van de
van de openbare ruimte gaan samen met het
parkeergarage ofkeldersvan hetBeijnescomplexvoor
faciliteren van de reiziger en de mobiliteitsstromen
het stallen van fietsen.
in het gebied. De keuze voor een voorkeursvariant
3. Herinrichten openbare ruimte t.b.v.
bepaalt in belangrijke mate de uitvoeringsstrategie
verbeteren fietsroute van het station, over de
voor vernieuwing van de binnenstadzijde. In alle
Kennemerbrug, naar de Schoterweg (opstarten
gevallen geldt dat de ‘winkel openblijft tijdens
in 2021, loopt door in 2022)
de verbouwing’. Voor de bolwerkzijde zijn de
4. Planvorming uitbreiden ondergrondse
mogelijkheden om het autoverkeer te reduceren
fietsenstallingen (Stationsplein, Kennemerplein
van belang. Uit onderzoek moet blijken welke
of onder de sporen)
inrichtingsmogelijkheden voor de openbare ruimte mogelijk zijn. De realisatie zal uiteindelijk in stappen plaatsvinden. Hieronder volgt een overzicht van maatregelen:
5. Onderzoek optionele tunnelverbinding fietsenkelder met Frans Halsplein 6. Onderzoek langzaamverkeertunnel door het
Maatregelen lange termijn, na 2025
stationsgebouw van Kennemerplein naar Stationsplein
Rode Loper Maatregelen middellange termijn, 2022-2025
1. Onderzoek en verbeteren fiets- en
Maatregelen die al gestart zijn:
Bolwerk
Rode loper
wandelverbinding
Rode Loper
7. Nader onderzoek verminderen autoverkeer
1. Uitvoeren uitbreiding ondergrondsefietsenstallingen
over de Jansweg (in combinatie met
op de N200 en verbeteren oversteekbaarheid
2. Optioneel uitvoeren fietstunnel
busverkeer).
Kennemerplein.
Bolwerk
Bolwerk 2. Mogelijk vernieuwen bebouwing tegen de
1. Verdubbelen fietsenrekken aan de Jansweg, naast de sporthal Bolwerk
Stationsplein
3. Maatregelen zijn afhankelijk van nader onderzoek
2. Aanpassen verkeersregelinstallatie om de
8. Opstellen Programma van Eisen voor het busstation.
Stationsplein
9. Nader onderzoek financiële en technische
4. Vaststellen voorkeursvariant Stationsplein
Stationsplein
5. Opstellen SPvE en stedenbouwkundig plan
3. Planvoorbereiding en uitvoering
wachttijd voor fietsers te verkorten Stationsplein 3. Onderzoek naar herroutering van bussen. 4. Locatie onderzoek voor OV knoop Haarlem Nieuw-Zuid Overige 5. Onderzoeksopzet voor schaalsprong ov
maatregelen die al gestart zijn
haalbaarheid drie varianten. 10. Nader uitwerken programmatische invulling stationsgebied/Stationsplein
noordzijde van het stationsgebouw
stationsgebied/Stationsplein als basis voor
herontwikkeling
omgevingsplan
Stationsplein en vastgoed; afhankelijk van te
Overige
Overige
11. Onderzoek en opstarten mogelijkheden voor
6. Integrale Toekomstvisie Stationsgebied
placemaking op en rondom het Stationsplein.
opnemen in omgevingsvisie
korte termijn, 2020-2021
middellange termijn, 2022-2025
kiezen variant. Overige 4. Mogelijk een tram
lange termijn, na 2025
Terugkoppeling op de mobiliteitsopgaven In deze visie worden naar aanleiding van mobiliteitsopgaven (toegelicht in hoofdstuk 1) de volgende voorstellen gedaan. 92
Meer hoogwaardige fietsenstallingen rondom het station:
Nieuwe busroutes
In aanvulling op de huidige ondergrondse fietsenstalling aan
Om de binnenstad en het Stationsplein niet verder te belasten
de Kruisweg,
en andere gebieden in de stad beter te ontsluiten, komen er
•
wordt de ondergrondse fietsenstalling uitgebreid, en
nieuwe busroutes.
•
komt er een nieuwe ondergrondse fietsenstalling aan de
Specifieke uitwerkingen
93
Verschillende samenwerkingsvormen mogelijk
busvoorziening te realiseren. Het aangrenzende
Schaalsprong openbaar vervoer
In de visie worden voor de binnenstadszijde
vastgoed, inclusief het Beresteijncomplex en
De fietsenstallingen krijgen een toegang aan de zuidoostzijde
Voor de toekomstige mobiliteit in Haarlem is een betere
( Jansweg) en aan de noordzijde (Kennemerplein).
openbaarvervoerverbinding tussen Haarlem en Schiphol
verschillende varianten geschetst op basis van de
ontwikkelingen op het huidige busplein, kan privaat
samenwerkingsvorm:
ontwikkeld worden. Vooraf worden gezamenlijk
noordzijde (ter vervanging van de fietsflat)
en Amsterdam-Zuid onontbeerlijk. Bijvoorbeeld door de
randvoorwaarden vastgesteld. In beheer staan de
Betere fietsroute naar Haarlem Noord
komst van een tram of lightrail. Dat staat ook in het OV-
De ambitie is om het aantal auto’s op de N200 sterk te
Toekomstbeeld van de MRA en de provincie Noord-Holland.
‘Goed huwelijk’ gaat uit van verregaande publiek-
verminderen. Daarvoor zijn forse maatregelen buiten
We willen immers dat het aandeel reizigers dat met het
het stationsgebied nodig, die ook van invloed zijn op het
private samenwerking. Er is een (gedeeltelijke)
openbaar vervoer reist (ten opzichte van de auto) ook na
verkeerssysteem van de stad als geheel en de bereikbaarheid
2040 blijft groeien. Voor de korte termijn wordt ingezet op
herziening van grondposities nodig om deze
In de variant ‘goede vrienden’ is het
van de regio. Door herinrichting kan vaker voorrang worden
optimalisatie van het huidige HOV. Voor de lange termijn
variant te realiseren. Zowel in de planvorming,
randvoorwaardelijk dat de kavels aan de oostzijde
gegeven aan fietsers. Een fietstunnel vanaf het Frans Halsplein
verkennen de gemeente, provincie, de vervoerregio
uitvoering als in het beheer werken publieke en
(deel van het spoortalud en het huidige UWV-
naar het station is een optie.
Amsterdam en de vervoerbedrijven in MRA-verband de
private partijen intensief samen. Primair omdat
pand) verworven worden om de busvoorziening
mogelijkheden van verschillende vormen van vervoer,
de (publieke) gebouwde busvoorziening wordt
te realiseren. Er ontstaat op deze manier een
geïntegreerd met (private) vastgoedontwikkeling.
helder onderscheid tussen de publieke kant van
busvoorziening en vastgoed los van elkaar.
Betere fiets- en wandelroutes naar het centrum
waaronder een tram of lightrail. Ook in relatie tot kosten en
Het is de ambitie om de Kruisweg en Jansweg in twee
financiering. Dat betekent dat we een ruimtereservering voor
richtingen toegankelijk te maken voor fietsers en voetgangers.
trambaan en halteplaatsen opnemen in de visie. De mogelijke
De fietsenstallingen aan de Jansweg worden vanaf zowel de
tracés, reistijden, vervoerswaarde, fysieke inpassing, kosten,
Bij de variant ‘goede buren’ is de
de busvoorziening, en een private kant, gericht
noord- als zuidzijde goed bereikbaar.
ontwikkelpotentieel langs de lijn en mogelijke fasering worden
samenwerkingsvorm lichter. Er is voor het deel van
op vastgoedontwikkeling. De ontwikkeling van
onderzocht.
de Beyneshal een herziening van de grondposities
de bebouwing aan het Stationsplein kan binnen
nodig. Dit perceel wordt ingezet om de nieuwe
de huidige eigendomsgrenzen plaatsvinden.
Nieuw busstation in Haarlem Nieuw-Zuid Om de groei van het aantal reizigers op te vangen, zal
de ontwikkeling, gericht op het realiseren van
een deel van de bussen worden omgeleid en wordt de OV
Daarvoor is een herziening van grondposities niet
knoop Haarlem Nieuw-Zuid gerealiseerd. De toekomstige
noodzakelijk. In het beheer staat vastgoed en de
herontwikkeling van het Beresteyngebouw wordt aangegrepen
busvoorziening los van elkaar.
om ook het bestaande busstation efficiënter in te richten.
Eigendom in het stationsgebied Gemeente Prorail NS Vastgoed MVG Fonds BV Transit Haarlem BV Nederlandse Monumenten Bezit BV SP 20 BV Particulieren Rijksvastgoedbedrijf
Investeringen, samenwerking en besluitvorming
94
Inpassing busstation en ontwikkelpotentie
als doel om met relatief beperkte middelen het
Financiële strategie
Samenwerking en besluitvorming
Stationsplein concreet uitwerken
gebied aantrekkelijker en leefbaarder te maken.
De ontwikkelingen binnen het stationsgebied
Voor het opstellen van de visie is door gemeente
zullen aanzienlijke investeringen vragen.
en de provincie intensief samengewerkt met
Het niet verder uitbreiden van het busstation draagt bij aan de ontwikkelpotentie van het Stationsplein.
Keuze maken inrichting Kennemerplein/Bolwerk
Daarnaast hebben voorgestelde ingrepen
belanghebbende partijen. Het doel is de visie ter
Door het busstation te bebouwen (goed huwelijk),
Ingrepen op het Kennemerplein én op de N200
kwalitatieve effecten die verder reiken dan
besluitvorming voor te leggen aan het College
efficiënter in te richten (goede buren) of elders te
buiten het stationsgebied moeten ertoe leiden
het stationsgebied alleen. Het gaat hier om
van B&W en de gemeenteraad van de gemeente
situeren (goede vrienden), wordt de gebruikswaarde
dat het Kennemerplein beter oversteekbaar is
bijvoorbeeld de herroutering van bussen, de
Haarlem, en tevens ter besluitvorming aan te
van het Stationsplein substantieel verbeterd. Met
voor voetgangers en fietsers. De geringe ruimte
ontwikkeling van nieuwe bushubs, de ingrepen
bieden aan Gedeputeerde Staten van de provincie
deze visie zijn de kansen voor verbetering en
in combinatie met het vele kruisende autoverkeer,
op het Kennemerplein en een mogelijke
Noord-Holland. Om tot vaststelling van deze visie
verdichting onderzocht en is een integrale afweging
beperken de mogelijkheden voor een herinrichting.
toekomstige tram. Nu de visie is vrijgegeven voor
komen, wordt nog een traject doorlopen. Als eerste
omtrent mobiliteit (place to go) en programma
Het ontmoedigen van doorgaand oostwest
inspraak wordt een ontwikkelstrategie voor de
dient het College van B&W de visie vrij te geven
(place to be) gemaakt.
autoverkeer, het combineren van ruimte voor fietsers
middellange en lange termijn verder uitgewerkt.
voor de inspraakprocedure. Daarna zal de visie
en voetgangers, ander materiaalgebruik en een
Het organiseren van adequate dekking voor
voorgelegd worden aan de commissie Ontwikkeling
Volgende stappen richting daadwerkelijke
groenere inrichting kunnen bijdragen aan een
de noodzakelijke investeringen is een cruciaal
van de gemeenteraad. Na behandeling in de
ontwikkeling zijn:
aantrekkelijke openbare ruimte. De aanpassingen
onderdeel in de ontwikkelstrategie. Voor grote
commissie zal de visie in procedure worden
- Samen met concessieverleners en vervoerders
kunnen stapsgewijs worden ingevoerd en zijn
ingrepen wordt ingezet op co-financiering door
gebracht voor de inspraakperiode van 6 weken.
opstellen van een Programma van Eisen voor
afhankelijk van hun effecten op de doorstroming
andere overheden en marktpartijen. Daartoe
In deze periode wordt aan geïnteresseerden,
het nieuwe busstation. Dat is inclusief de plek
en intensiteit van het verkeer elders. Een fietstunnel
is overleg tussen gemeente en provincie, de
Haarlemmers en reizigers de mogelijkheid
die nodig is voor de bussen die NS inzet voor
onder het Kennemerplein is een oplossing die op
MRA en het Rijk reeds gestart. Aanvullende
geboden zich digitaal te informeren over de
vervangend vervoer en inclusief een onderzoek
middellange termijn al doorgevoerd kan worden.
mogelijkheden om de investeringen te bekostigen
concept visie. Na inspraak worden de ingediende
naar de aan- en afrijroutes.
Een voorstel daarvoor, in brede context en als
zijn: gronduitgifte door de gemeente; het verhalen
zienswijzen beantwoord en gebundeld in een Nota
onderdeel van de N200 discussie, zal in 2021 worden
van kosten op grondeigenaren middels anterieure
van Beantwoording. Indien nodig, zal de visie naar
onderzoeken van de financiële en technische
voorgelegd aan de gemeenteraad. Afhankelijk
overeenkomsten, fondsvorming etcetera. Ook
aanleiding van de zienswijzen bijgesteld worden.
haalbaarheid van de drie varianten
van de plannen van de eigenaar kan, op de lange
met de concessiehouders voor het busvervoer,
Beide documenten (de integrale visie en de Nota
en gezamenlijk keuzes maken voor verdere
termijn, gedacht worden aan herontwikkeling van
provincie Noord-Holland en de vervoerregio
van Beantwoording) worden vervolgens via het
uitwerking en fasering.
het bestaande pand aan de noordzijde tegen het
Amsterdam, worden afspraken gemaakt over de
College van B&W in procedure gebracht naar
station.
bekostiging.
de commissie Ontwikkeling met als doel om de
- Samen met de vastgoedeigenaren nader
- In samenspraak met vastgoedeigenaren en Haarlemmers/Haarlemse ondernemers nader
visie te laten vaststellen door de gemeenteraad.
uitwerken van de programmatische invulling
Uitbreiden fietsenstalling
voor de herontwikkelingsopgave op het
Er zijn drie mogelijke locaties in beeld; uitbreiden
stationsgebied/Stationsplein. - In samenspraak met vastgoedeigenaren en
Bouwsteen voor omgevingsvisie en omgevingsplan
De definitieve visie zal ook ter besluitvorming
De visie is straks een bouwsteen voor de omgevingsvisie
worden aangeboden aan het College van
van de bestaande ondergrondse stalling, onder
en het omgevingsplan. Omdat de visie niet past binnen
Gedeputeerde Staten. Dit alles geeft de visie
het Kennemerplein en onder de sporen. De keuze
de vigerende regels moet het bestemmingsplan
bestuurlijke status en formeel rechtskracht als
Haarlemmers/Haarlemse ondernemers worden,
voor een voorkeurslocatie wordt in het vervolg
voor de korte termijn, de mogelijkheden
op deze visie bepaald op basis van veiligheid
onderzocht voor placemaking op en rondom
worden aangepast. Vanaf 1 januari 2022 heet dat omgevingsplan. Er kan een omgevingsplan worden
basis voor het omgevingsplan en de uitwerking
opgesteld op het moment dat er overeenstemming is
van een uitvoeringsstrategie. Daarnaast dient de
van de aanrijroutes, de technische haalbaarheid
met de belanghebbenden over de te kiezen variant voor
visie als basis voor het zoeken naar aanvullende
het Stationsplein. Placemaking legt verbinding
en de financiële haalbaarheid ten aanzien van
het Stationsplein. De visie wordt eerst opgenomen in de
financiering bij regio en Rijk. Na het vaststellen van
tussen openbare ruimtes en haar gebruikers, met
realisatiekosten en exploitatie.
omgevingsvisie.
de visie breekt een nieuwe fase aan in het proces.
95
Colofon 96
Tekst, afbeeldingen en vormgeving in deze visie
NS
zijn samengesteld door Urhahn | stedenbouw
Remco Aates, Niels Herber, Daan Klaasse
& strategie, Amsterdam. Enkele referentiefoto’s zijn gevonden op internet. Deze visie is niet voor
Bureau Spoorbouwmeester
commercieel gebruik. Mocht er toch bezwaar zijn
Miguel Loos
tegen het gebruik van een foto, neem dan contact op met de gemeente Haarlem.
ProRail Luna Heringa, Folkert Piersma, Marije Wijga
APPM Management Consultants Juliette van Baar, Erik van der Kooij, Paul Steeneken
Vervoerregio Amsterdam
Goudappel Coffeng
Clive Ceder
Aart de Koning, Freek Lier, Ellen van der Werff Urhahn | stedenbouw & strategie
Connexxion
Sjoerd Feenstra, Lieke Robben, Georgia Ion
Remmelt Jan Oosting
Deze visie is gemaakt door en met hulp van de
Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB)
volgende mensen en organisaties:
Bas Schimmel (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat), Anne Blankert (gemeente Amsterdam)
De projectgroep gemeente Haarlem
De klankbordgroep
Ricsi van Beek, Ruud Boetekees, Martijn Dekker,
wijkraad Binnenstad Bus-Kruit Fietsersbond
Debby Houtgraaf, Emma Huiberts, Wendy Dieben
Centrum managementgroep oogvereniging Retina
(projectleider),
Rover afgevaardigden voormalige wijkraad FransHals
provincie Noord-Holland Wendy Dallinga, Anouk Distelbrink, Jan Wijkhuizen,
De digitale klankbordgroep
Jelle Hengstmengel (projectleider)
Bijna 600 betrokken Haarlemmers en reizigers namen deel aan de digitale klankbordgroep.
De stakeholdersgroep
Zij bezochten workshops, vulden enquêtes in,
gemeente Haarlem
discussieerden mee op het digitale forum en
Karin Bodewes, Silvana Cornelius, Nadya Ensing,
stelden goede vragen. Waarvoor veel dank!
Ingrid Hamer, Kasper Janssen, Marson Jesus, Christien Jordaan, Aletta Koster, Marijn Leijten, Willem Hein Schenk, Joeri Stork, Belinde Vermeulen provincie Noord-Holland Dick Jacobs, Jan-Albert de Leur, Martijn Lelieveld, Maaike Alles