20210100565 2. Bijlage 1 Evaluatie contracten MO Haarlem

Vanuit deze invalshoek (uitstroom naar een zelfstandige woning) geredeneerd zou de eigen bijdrage voor deze doelgroep verhoogd moeten worden, met inachtneming van het minimum dat het ministerie van VWS stelt aan resterend zak- en kleedgeld. Deze alternatieve manier om de hoogte van de eigen bijdrage te bepalen hebben we niet verder uitgewerkt.

21 De hoogte kan men jaarlijks bij- en vaststellen met de rekenhulp van het CAK. De hoogte van het bijstandsniveau van een alleenstaande volwassene van 21 jaar tot de AOW leeftijd kan bepaald

worden aan de hand van rijksoverheid.nl/bijstand 22 hetcak.nl/zelf-regelen/eigen-bijdrage-rekenhulp

PB/20/2132/rtmoh

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 22

Innen eigen bijdrage We stellen voor de inning van de eigen bijdrage als volgt in te richten: • Voor de 24-uursopvang: — Bij mensen die een (bijstand of andere) uitkering ontvangen van (de sociale dienst) van een gemeente, verzoekt de client via een machtiging de uitkerende instantie om de eigen bijdrage in mindering te brengen op de uitkering en deze te doen toekomen aan de MO-aanbieder. Zo nodig ondersteunt de MO-aanbieder de cliënt bij het indienen van de machtiging. — Bij mensen met een eigen inkomen int de instelling zelf de eigen bijdrage • Voor de nachtopvang kan de huidige werkwijze waarbij de BCT de eigen bijdrage int worden gecontinueerd. Door deze manier van innen wordt de RIBW bij een substantieel aantal cliënten van het ‘tweepettenprobleem’ verlost. Verder zal het gerealiseerde inningspercentage zeer waarschijnlijk gaan stijgen zodat het meer in de buurt komt van het voor de RIBW veronderstelde percentage van 95%.

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

4.4 Toets op parameterwaarden tariefopbouw Reflectie aanbieders We hebben in afzonderlijke bijeenkomsten met aanbieders de parameterwaarden gepresenteerd die de gemeente (na overleg met aanbieders) in 2018 had vastgesteld voor de opbouw van de tarieven in de MO. We hebben de aanbieders gevraagd om onderbouwd aan te geven met welke parameterwaarde zij het niet eens zijn en welke waarde zij beter vinden en waarom.

Een belangrijk punt van aandacht dat al tijdens de bijeenkomsten naar voren kwam, was dat de aanbieders feitelijk meer uren woonbegeleiding inzetten dan waar in de tarieven vanuit is gegaan. Op dat aspect zijn we in paragraaf 4.2 ingegaan. Daarnaast hebben aanbieders onderbouwd dat zij hoger ingeschaald personeel inzetten en dat voor gezinnen de kosten van huisvesting en hotelmatige voorzieningen hoger zijn dan voor alleenstaanden. Op de overige parameterwaarden is door de aanbieders nagenoeg geen fundamentele kritiek gegeven. Reflectie HHM Wij hebben in het kader van dit onderzoek gekeken wat de actuele reële waarden voor die parameters zouden zijn waarvan de aanbieders hadden aangegeven dat deze niet reëel zijn. Dat hebben we gedaan op basis van uitkomsten van vergelijkbare trajecten elders en weging van kennis die we op dit punt in eigen huis hebben. In bijlage 2 zijn de uitkomsten daarvan opgenomen. In tabel 4 hebben we de parameterwaarden die Haarlem momenteel hanteert vergeleken met de advieswaarden die wij in bijlage 2 hebben onderbouwd. De tabel laat zien dat de advieswaarden die wij daarin voorstellen soms boven en soms onder de waarden liggen die Haarlem momenteel hanteert. De uurtarieven voor de inzet van de woonbegeleiding overdag en de trajectbegeleiding, die bij toepassing van de parameterwaarden ontstaan, verschillen echter maar in beperkte mate.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 23

Waarden Haarlem 2018

Advieswaarden HHM 2020

Inschaling (cao en opleidingsniveau)

Cao GGZ

Cao GGZ (50%) en SW (50%) Woonbegeleiding 70% MBO-4 en 30% HBO Trajectbegeleiding 30% MBO-4 en 70% HBO

Inschaling (treden)

FWG 40-45 (voor de berekening van de uurtarieven zijn we uitgegaan van 50% FWG 40 en 50% FWG 45)

MBO-4: GGZ FWG 40 (50%) en FWG 45 (50%); SW schaal 6 (50%) en schaal 7 (50%) HBO-4: GGZ FWG 45 (50%) en FWG 50 (50%); SW schaal 7 (50%) en schaal 8 (50%) Op 93% van salaris hoogste trede

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Opslagen

Vakantie: 8% EJU: 8,05% ORT: 0% bij beperkte begeleiding, 12,64% bij middelzware begeleiding en 19,95% bij zware begeleiding op de groep

Vakantie: 8% EJU: 8,33% ORT: woonbegeleiding 14%; trajectbegeleiding 0%

Opslag sociale lasten

22,3%

30,89%

Opslag overige kosten

4,9%

Verdisconteerd in opslag sociale lasten en overhead

Opslag overhead

29,7%

30,0%

Productiviteit

70,0%

73,4%

Opslag risico

2%

2%

Prijspeil 2020

Prijspeil 2020

Uurtarief woonbegeleiding

Beperkte begeleiding € 56,71 Middelzware begeleiding € 62,89 Intensieve begeleiding € 66,46

€ 61,85

Uurtarief trajectbegeleiding

€ 56,35 (voor traject opvoeden en ondersteunen: € 48,52)

€ 57,21

Kindtoeslag

Niet opgenomen

€ 9 per etmaal

Piketdienst

€ 2,30 per etmaal

€ 1,73 per etmaal

Slaapwacht

€ 11,69 per etmaal

€ 13 per etmaal

Wakende wacht

€ 23,48 per etmaal

€28,89 per etmaal

Tabel 4: Overzicht huidige parameterwaarden en advies parameterwaarden (zie bijlage 2 voor onderbouwing advies parameterwaarden)

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 24

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

4.5 Conclusies De gecontracteerde aanbieders geven dat zij met de huidige tarieven niet goed uit de voeten kunnen. Dat lijkt voornamelijk een gevolg van het feit dat ze meer uren begeleiding inzetten dan waarvan uitgegaan is bij de opbouw van de tarieven in 2018.

Voor het innen van de eigen bijdrage stellen we een wijziging voor die ertoe leidt dat de gemeente voor en groot deel van de cliënten in de 24-uursopvang de eigen bijdrage in mindering brengt op de uitkering en deze vervolgens aan de aanbieder van de 24-uursopvang doet toekomen.

Op basis van de huidige productstructuur adviseren wij de gemeente Haarlem om de uitgangspunten voor de intensiteit van de personele inzet op de groep overdag te herijken. We hebben hiertoe een aanzet gedaan in tabel 3 en we adviseren om deze nader te concretiseren in overleg met de betrokken aanbieders. Mogelijk kan daar ook de inzet voor de trajectbegeleiding en de beveiliging in worden meegenomen. Na het herijken van deze uitgangspunten kunnen vervolgens de tarieven opnieuw worden vastgesteld. Bij dat laatste kunnen de door ons geadviseerde parameterwaarden worden gebruikt om tot reële tarieven te komen.

Overweging In het verlengde van de opmerking aan het einde van hoofdstuk 3, zien we ook in de huidige productstructuur van de MO in Haarlem aanleiding voor een overweging. De huidige productstructuur is tamelijk gedetailleerd en leidt tot budgetten per locatie die onvoldoende blijken aan te sluiten op de werkelijke kosten per locatie. De vraag is of een dergelijk gedetailleerde productstructuur past bij het feit dat er slechts twee aanbieders zijn die de MO uitvoeren.

Daarnaast adviseren we de dagopvang aan de Wilhelminastraat te bekostigen in termen van het aantal uren openstelling per etmaal. We hebben een voorstel gedaan voor de opbouw van het tarief per uur openstelling. De parameterwaarden die gemeente Haarlem momenteel hanteert om tot uurtarieven te komen, wijken niet veel af van de waarden die HHM adviseert. We hebben de hoogte van de eigen bijdrage en de systematiek van het innen van de eigen bijdrage geanalyseerd. We adviseren om voor de bepaling van de hoogte van de eigen bijdrage gebruik te maken van de systematiek uit de Wlz en het Beschermd Wonen. Per saldo leidt dit tot grotendeels dezelfde bedragen per etmaal als die Haarlem nu hanteert.

Wij geven Haarlem in overweging ook op dit punt een vereenvoudiging te verkennen met beide aanbieders. Immers, er is een bepaald budget beschikbaar voor de uitvoering van de doelen van de MO te realiseren De twee aanbieders die hiervoor verantwoordelijkheid willen dragen, maken daarbij keuzes op basis van professionele opvattingen, binnen de kaders van de gemeente (contractueel, financieel). Door afspraken te maken op het niveau van de maatschappelijke resultaten rond de MO, ontstaat voor de aanbieder meer vrijheid van handelen en meer vrijheid in de inzet van de financiële middelen gericht op het behalen van die maatschappelijke resultaten. Een dergelijke (simpele) wijze van bekostigen leidt ook tot lagere (administratieve) lasten bij de aanbieders.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 25

5. Beantwoording onderzoeksvragen en aanbevelingen We sluiten de rapportage af met het beantwoorden van de onderzoeksvragen. Daarnaast doen we enkele aanbevelingen.

5.1 Zijn de tarieven reëel? Gemeente Haarlem heeft ons gevraagd om na te gaan of de tarieven voor de beschikbaarheidsfinanciering en de trajectbegeleiding reëel zijn.

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Het onderzoek wijst uit dat de tarieven voor de componenten waaruit de beschikbaarheidsfinanciering en de trajectbegeleiding over het algemeen reëel zijn. Daarmee doelen we op de uurtarieven van medewerkers die woongeleiding en trajectbegeleiding bieden en op de kosten van de aanwezigheid en begeleiding ’s nachts. Op het punt van de intensiteit van de personeelsinzet overdag op de verschillende locaties bestaat er echter wel een verschil tussen de uitgangspunten die gemeente Haarlem hanteert en de werkelijke inzet door de aanbieders. Het feit dat de werkelijke inzet veelal hoger is, is in lijn met wat we elders aantreffen.

de verschillende varianten van MO die Haarlem onderscheidt. We stellen voor dit samen met de betrokken aanbieders nader uit te werken naar een passende omvang van de inzet voor elke locatie. Het huidige aanbestedingsdocument biedt ruimte voor een dergelijke aanpassing. We doelen hierbij op de zinsnede: “omdat de kosten verbonden aan de locatie en de beschikbaarheid van personeel op de locatie van verschillende elementen afhankelijk zijn, zal opdrachtgever per aanbieder per locatie het totale beschikbaarheidstarief vaststellen.”

5.2 Kan de Wilhelminastraat ook via de huidige inkoopafspraken worden bekostigd? De locatie aan de Wilhelminastraat wordt momenteel gesubsidieerd. We zien geen belemmeringen in het omzetten van de subsidiëring in een bekostiging van de beschikbaarheid voor de nachtopvang aan de Wilhelminastraat. Voor de dagopvang die op deze locatie wordt geboden hebben we een bekostigingstitel voorgesteld die gebaseerd is op het aantal uren openstelling per etmaal. Dit vergt mogelijk een aanpassing binnen de huidige contracten omdat het product dagopvang daarin niet voorkomt. We adviseren daarom om binnen de huidige contracten enkele aanpassingen te doen en deze vervolgens voor 1,5 jaar te verlengen. Daarnaast adviseren we om de Wilhelminastraat volgens de huidige (aangepaste) inkoopafspraken te bekostigen.

Er bestaan geen normen voor de omvang van de personeelsinzet in de MO. We hebben een voorstel gedaan voor de omvang van de inzet voor

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 26

5.3 Innen eigen bijdrage Er bestaan momenteel verschillen in de hoogte van de eigen bijdrage voor de verschillende voorzieningen binnen de MO en verschillen in de wijze van inning tussen beide aanbieders. Op grond van ons onderzoek adviseren wij dat enige differentiatie in stand wordt gehouden bij de hoogte van de eigen bijdrage. De huidige wijze van inning van de eigen bijdrage pakt voor de RIBW ongunstig uit (het risico op wanbetaling ligt bij de RIBW en het door de RIBW innen van de eigen bijdrage kan de vertrouwensband tussen hulpverlener en cliënt verstoren). We adviseren daarom om waar mogelijk de eigen bijdrage door de gemeente te laten inhouden op de uitkering van de cliënt.

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

5.4 Scheiden opvang en traject? De opvang van een bepaalde cliënt en de trajectbegeleiding voor die cliënt worden momenteel door dezelfde aanbieder geboden. In principe is het mogelijk om de trajectbegeleiding door een andere aanbieder te laten leveren dan de aanbieder waar de cliënt verblijft. Dat vergt dan wel een aanpassing van het aanbestedingsdocument omdat in perceel 2 (traject in opvang) slechts één product wordt genoemd (de combinatie van ‘opvang’ en ‘traject’). Uit ons onderzoek blijkt echter geen meerwaarde in het toewijzen van de trajectbegeleiding aan een andere aanbieder. Het scheiden van opvang en traject vergroot naar onze mening namelijk de kans op discussie over wie verantwoordelijk is voor de resultaten op cliëntniveau en leidt tot extra administratieve lasten

Doorontwikkeling MO Zoals wij in de twee overwegingen aan het eind van beide resultatenhoofdstukken hebben aangegeven, is ons opgevallen dat de huidige wijze van het bekostigen van de MO erg ingewikkeld is (geworden). Op de basis productstructuur zijn allerlei uitzonderingen gemaakt en toevoegingen gedaan, waardoor het nauwelijks lukt om concreet inzicht te krijgen in de werkelijke praktijk. Sturing op de gewenste ontwikkeling wordt daardoor vrijwel ondoenlijk. Bijstelling op onderdelen van de contractering en bekostiging laat de huidige complexiteit in stand, terwijl daar mogelijk meer mee te ‘winnen’ is. Wij denken dat een heroverweging op de inrichting van de MO in Haarlem voordelen kan bieden. Daarbij staan de beleidsdoelen van de MO en de maatschappelijke opgave centraal. De kaders hierbij zijn globaal te definiëren vanuit de huidige praktijk, namelijk twee aanbieders (RIBW K/AM en HVO-Querido) en een beschikbaar budget ter grootte van de huidige uitgaven voor de MO. Door in nauwe afstemming met beide aanbieders te bespreken welke reële resultaten haalbaar zijn en onder welke condities, kunnen nieuwe afspraken worden opgesteld die aanbieders voldoende bewegingsvrijheid bieden om op een effectieve en efficiënte wijze beschikbare middelen in te zetten om de gezamenlijk gedefinieerde resultaten te bereiken en daarop te sturen.

Zo kan er mogelijk een kostenbesparing ontstaan wanneer de inzet van begeleiding en beveiliging op een slimme wijze worden gecombineerd. Datzelfde geldt voor het combineren van de woonbegeleiding en de trajectbegeleiding. Wanneer vanuit het resultaat wordt geredeneerd

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 27

kan volgens ons de huidige complexe bekostiging op basis van een veelheid van parameters, sterk worden vereenvoudigd. Een dergelijke doorontwikkeling vergt echter een intensieve dialoog, waarvoor een aantal maanden doorlooptijd wenselijk is. Dat sluit aan bij de aanbeveling om de op basis van de uitkomsten van dit onderzoek de lopende afspraken te verlengen, met aanscherping op onderdelen.

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

5.5 Aanbevelingen We sluiten dit hoofdstuk af met een korte opsomming van de aanbevelingen die we in deze rapportage hebben gedaan. • Breng enkele aanpassingen aan in de huidige contracten. — Pas, in overleg met aanbieders, de intensiteit van de begeleiding op de groep overdag aan. — Voeg een ‘product’ dagopvang toe aan de productstructuur. • Zet de subsidie van de Wilhelminastraat om naar bekostiging op basis van beschikbaarheid. • Verleng de huidige contracten vanaf 01-07-2021 voor anderhalf jaar. • Handhaaf een differentiatie in de hoogte van de eigen bijdrage en in deze waar mogelijk via een inhouding op de uitkering. • Start een dialoog op over een brede herijking van de MO vanaf 2023.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 28

Bijlage 1. Geraadpleegde beleidsdocumenten Voor de inventarisatie van de beleidsdoelen hebben we de volgende documenten geanalyseerd: • Beleidskader Maatschappelijke Opvang – Beschermd Wonen – Vrouwenopvang 2017- 2020 • Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel Zuid Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer (maart 2017) • Handboek Maatschappelijke Opvang Regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer (versie 7 april 2020) • Regionaal Kompas 2015- 2020, februari 2014 • Regionale verwervingsstrategie Sociaal Domein 2018 Kennemerland (versie 29 september 2016) • Aanbestedingsdocument en Programma van Eisen Wmo, Opvang, Wonen en Herstel vanaf 2018 e.v. • Voortgangsrapportage en bijstelling Uitvoeringsprogramma Opvang, wonen en herstel (juni 2020) • Verbetervoorstel Hulp aan kinderen in de maatschappelijke en vrouwenopvang. 2019 • Rapport Trajectbegeleiding Maatschappelijke Opvang Gemeente Haarlem, Zorgfocus (augustus 2019). • Conceptnotitie Monitoring Maatschappelijke Opvang Gemeente Haarlem, Zorgfocus (augustus 2019).

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 29

Bijlage 2. Reële tarieven MO Haarlem Om de ‘MO-producten’ van een tarief te voorzien maken we gebruik van een kostprijsmodel waarin de verschillende elementen van de opbouw van een reëel tarief zijn opgenomen. In het navolgende beschrijven we het kostprijsmodel en doen we een voorstel voor de ‘waarden’ van de verschillende elementen. Kostprijsmodel We hebben gebruikgemaakt van onderstaand kostprijsmodel. De nummers bij de parameters verwijzen naar de hierna volgende paragrafen waarin we de verschillende componenten van de kostprijs toelichten. Aansluitend geven we, per product, weer welke keuzes wij voorstellen.

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Parameter

Omschrijving

Inschaling (1)

Dit betreft de functiemix van personeel in de directe hulpverlening, als vertaling van de kwaliteitseisen voor een bepaalde dienst of product. Hierbij kan een combinatie worden gemaakt van verschillende cao’s en verschillende functieniveaus.

Opslagen (2)

Hierbij gaat het om reguliere opslagen op het salaris bij de gekozen functieniveaus, zoals vakantietoeslag, eindejaarsuitkering, individuele keuzebudgetten, onregelmatigheidstoeslag, etc.

Sociale lasten (3)

Dit betreft de werkgeverslasten, zoals de verschillende verplichte verzekeringen, pensioen, etc. Deze kunnen per cao verschillen. Ook worden hier vaak opleidingskosten en reiskosten onder begrepen.

Overhead (4)

Hierbij gaat het om een opslag voor de kosten van de organisatie waarin het personeel dat de behandeling/

Parameter

Omschrijving ondersteuning biedt, werkzaam is. Vaak onderverdeeld in personele overhead (de kosten van overig personeel, zoals management, staf, beleid, administratie, etc.) en de overige kosten (alle overige, materiële kosten).

Productiviteit/ declarabiliteit (5)

Dit betreft een correctie op de kosten van een medewerker in de directe hulpverlening voor niet-productieve (nietdeclarabele) uren. Vaak als het jaarlijks aantal werkbare en declarabele uren waardoor de totale jaarlijkse kosten per fte worden gedeeld. Hierin zit bijvoorbeeld een correctie voor vrije dagen, feestdagen, algemene tijd, werkoverleg, ziekteverzuim, etc.

Risico-opslag (6)

Ook wordt een opslag toegevoegd voor risico’s. Alle overige elementen hebben betrekking op de feitelijke kostprijs; deze parameter waarborgt de continuïteit van de organisatie. Innovatie valt hier buiten.

Overige kosten voorziening (7)

Voor bepaalde vormen van zorg gelden er aanvullende kosten gekoppeld aan de voorziening. Bij intramurale zorg gaat het bijvoorbeeld om de kosten van de stenen (huur, onderhoud, afschrijvingen, rente, etc.) en de kosten van het hotelmatige voorzieningen (schoonmaak, levensonderhoud, maaltijden, etc.). De waarde van deze component drukken we uit in een vast bedrag per etmaal.

Tabel 1: algemeen kostprijsmodel voor het sociaal domein

Een belangrijk aandachtspunt bij dit model is dat de beschreven parameterwaarden dienen als een onderlegger voor de bepaling van reële tarieven. Het zijn nadrukkelijk geen eisen/normen waaraan de zorgaanbieders zich moeten houden bij de zorglevering! 1. Maandsalaris en inschaling De ondersteuning in de MO wordt geboden door professionals met verschillende opleidingsniveaus. De inschaling (de hoogte van het Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 30

salaris) hangt samen met het opleidingsniveau. Daarnaast zijn de verschillende aanbieders van MO in de praktijk vanuit de historie verbonden met meerdere cao’s. In tabel 2 is weergegeven met welke mix van schalen we hebben gerekend per opleidingsniveau. Deze indeling is gebaseerd op diverse bronnen, zoals: functieboeken, ijkfuncties uit de FWG-systematiek, vacatures en uitkomsten van onderzoeken in andere regio’s bij vergelijkbare trajecten. Niveau Cao MBO – 4 HBO

Woonbegeleiding overdag/’s nachts

70% MBO-4 30% HBO

Trajectbegeleiding

30% MBO-4 70% HBO

Tabel 3: opleidingsmix per product

2. Opslagen De opslagen worden rechtstreeks uit de cao’s afgeleid.

SW

40 (50%) 45 (50%)

6 (50%) 7 (50%)

Parameter

Waarden

Toelichting

Vakantie

8%

Dit is in alle cao’s gelijk.

45 (50%) 50 (50%)

7 (50%) 8 (50%)

Eindejaar

8,33%

Dit is in alle cao’s gelijk.

Omdat niet elke hulpverlener op de hoogste trede (periodiek) binnen de schaal wordt uitbetaald, rekenen we steeds met 93% van het maximum van het hoogste (reguliere) salarisbedrag van de aangegeven salarisschaal.23

Tabel 4: uitwerking opslagen

De opslag voor ORT varieert per product(variant). Product

Variant

ORT

Woonbegeleiding overdag

Beperkte begeleiding (dagelijkse aanwezigheid begeleiders tussen 7 en 22 uur)

14%24

Middelzware begeleiding (dagelijkse aanwezigheid begeleiders tussen 7 en 22 uur)

14%

Intensieve begeleiding (dagelijkse aanwezigheid begeleiders tussen 7 en 22 uur)

14%

Piketdienst

-

In tabel 3 is aangegeven met welke mix van opleidingsniveaus we rekenen per product. Deze mix is mede gebaseerd op een uitvraag onder de MO-aanbieders. Nachtelijk toezicht

23 24

PB/20/2132/rtmoh

Opleidingsmix

GGZ

Tabel 2: inschaling per opleidingsniveau en per cao

❶ ❷ ❸ ❹ ❺

Product

Dit komt ongeveer overeen met een inschaling op het derde kwartiel van de treden binnen een schaal. Zie bijlage 2.1 voor de berekening.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 31

Product

Trajectbegeleiding

Variant

ORT

Slaapwacht

-

Wakende wacht

46%

We gaan ervan uit dat de trajectbegeleiding enkel tijdens de ‘0% ORT-uren’ worden geboden (ma-vrij tussen 7 en 20 uur en za tussen 8 en 12 uur).

0%

premiedifferentiatie in de WW. We rekenen met de aanname dat 85% van de medewerkers van de zorgaanbieders een aanstelling voor onbepaalde tijd heeft. Component

Percentage 2020

WAO/IVA/WGA basispremie (Aof) incl. toeslag kinderopvang

Tabel 5: opslag ORT

WW premie (Awf) laag (aanstelling voor onbepaalde tijd)

85%

2,94%

Voor de piketdienst, de slaapwacht en de wakende wacht bepalen we een tarief per etmaal (zie paragraaf 7).

WW premie (Awf) hoog (overige dienstbetrekkingen)

15%

7,94%

3. Sociale lasten De opslag sociale lasten is gebaseerd op de wettelijk verplichte percentages. Daarbij is voor de pensioenafdracht een gemiddelde waarde bepaald, aangezien die afdracht leeftijd- en salarisafhankelijk is.

ZVW premie werkgever

6,70%

Werkhervattingskas (gezondheidszorg)

1,23%

Pensioenpremie werkgever Totaal

❶ ❷ ❸ ❹ ❺

Parameter

Waarde

Toelichting

Sociale lasten

30,89%

Gebaseerd op de feitelijke (verplichte) percentages, en een gemiddelde pensioenpremie; inclusief een opslag van 3,5% voor andere personeelskosten (zoals reiskosten woon-werkverkeer, opleidingskosten, kosten werving & selectie)25.

Tabel 6: sociale lasten

Voor de sociale lasten hebben we met onderstaande premiepercentages gerekend. De Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) leidt tot 25

PB/20/2132/rtmoh

7,27%

gemiddeld 8,50% 27,39%

Tabel 7: Opbouw sociale lasten

4. Opslag overhead Dit betreft de kosten van de organisatie van waaruit de professionals werkzaam zijn. Dit is een ingewikkelde parameter, mede omdat er in de praktijk grote verschillen voorkomen en er vaak discussie over ontstaat. Deze verschillen, zowel tussen branches als tussen vergelijkbare aanbieders binnen een bepaalde branche, omvatten een bandbreedte van soms wel tientallen procenten. Daarnaast worden in de verschillende rapporten over onderzoeken naar de feitelijke opbouw en waarde van het percentage overhead, verschillende definities gehanteerd. Wij

In andere kostprijsmodellen worden de andere personeelskosten vaak onder de opslag overhead gerekend.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 32

hanteren de volgende definities van de kosten die tot de personele en overige overhead worden gerekend:

30%. Gezien de verschillen in de omvang van de overhead tussen de sectoren die blijken uit de benchmarks, zullen de percentages niet voor iedere aanbieder feitelijk kostendekkend zijn.

Overhead

Dit betreft het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Het primaire proces is het geheel aan diensten en voorzieningen dat door een zorgorganisatie geboden wordt aan een cliënt, om direct in de behoefte aan begeleiding, verzorging, voeding (en verpleging, behandeling, opvoeding) van de cliënt te voorzien. (Personele) overhead

Niet-cliëntgebonden personele kosten ten behoeve van het primaire proces (leidinggevenden, hotelfuncties, terrein- en gebouwgebonden functies en overig niet-cliëntgebonden personeel). Overige materiële kosten

❶ ❷ ❸ ❹ ❺

Overige (niet personele) kosten ten behoeve van het primaire proces (voeding, hotelmatige kosten, cliënt c.q. bewoner gebonden kosten, terrein- en gebouwgebonden kosten, afschrijving, huur, lease, interest en algemene kosten (waaronder ICT, kantoorbenodigdheden, marketing, abonnementen etc.). We hebben verschillende benchmarks geanalyseerd26 en de definities en waarden met elkaar vergeleken27. Op basis van de door ons geanalyseerde benchmarks, stellen wij voor de Maatschappelijke Opvang een opslagpercentage voor de dekking van de overheadkosten voor van

Parameter

Waarde

Toelichting

Overhead

30%

Gebaseerd op openbare cijfers uit verschillende benchmarks.

Tabel 8: Uitwerking overhead als opslag op de kosten van het direct dienstverlenend personeel

Nota Bene: de kapitaallasten van het verblijf, de kosten van voeding en de hotelmatige kosten gerelateerd aan verblijf, worden via de toevoeging van afzonderlijke componenten in de tariefopbouw opgenomen. 5. Productiviteit/declarabiliteit Basis voor de productiviteit is de inzet die kan worden gedeclareerd. Voor de MO in Haarlem gaan we ervan uit dat alle cliëntgebonden tijd declarabel is, dus zowel de direct cliëntgebonden tijd als de indirect cliëntgebonden tijd; met uitzondering van de reistijd van en naar cliënten. Niet-cliëntgebonden tijd is niet declarabel. Aantal declarabele uren per fte

In tabel 9 is het aantal declarabele uren per jaar afgeleid uit de bruto beschikbare aanstellingsuren (1.87828) verminderd met de feest- en verlofdagen (cao-afhankelijk), ziekteverzuim en niet-cliëntgebonden uren. De laatste zijn gebaseerd op verschillende benchmarks.

26 Onder andere: Berenschot (2018) Tarieven ambulante Jeugdzorg; Berenschot (2013) Rapportage benchmark overhead; KPMG (2014) Inzicht in tarieven Wmo en Jeugdzorg, 27 Zie bijlage 2.2 voor de definities zoals wij die gebruiken. 28

PB/20/2132/rtmoh

Dit is een gemiddelde waarin ook het schrikkeljaar is meegenomen.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 33

Na vermindering blijven er 1.378 declarabele uren, dit komt overeen met een productiviteit van 73,4%. Product Bruto beschikbare uren per jaar

Woonbegeleiding/ trajectbegeleiding

50

Verlof, incl. bovenwettelijk

210

Ziekteverzuim (6,18%)29

100

Werkbare uren per jaar

1.518

Niet cliëntgebonden activiteiten: Opleiding, intervisie

40

Algemeen overleg en administratie

80

Overig (koffie/thee, etc.)

20 1.378

Tabel 9: uitwerking declarabiliteit

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Parameter

Waarde

Toelichting

Risico-opslag

2%

Te berekenen over de bruto loonkosten inclusief sociale lasten en opslag voor overhead.

1.878

Feestdagen

Declarabele uren

van discussie; er zijn geen landelijke richtlijnen voor wat hierbij reëel genoemd kan worden.

6. Risico-opslag Om de continuïteit richting cliënten en werknemers te garanderen, moet een aanbieder rekening houden met (financiële) tegenvallers. Om die tegenvallers te kunnen opvangen, heeft een aanbieder een weerstandsvermogen30 nodig. Hiertoe is een opslag voor het creëren van dergelijke buffers realistisch. De hoogte van de opslag is onderwerp

Tabel 10: uitwerking risico-opslag

7. Kosten van de verblijfsvoorziening Voor de opvang gelden aanvullende kosten, dit betreft de kapitaallasten van het verblijf en de hotelmatige voorzieningen gerelateerd aan het verblijf. Aangezien de aanbieders de tarieven van de gemeente Haarlem voor deze componenten reëel achten, stellen we voor die te handhaven. We adviseren de gemeente wel om een ‘kindtoeslag’ op te nemen voor de extra kosten voor kinderen in relatie tot het verblijf Kindtoeslag

In de situaties dat er een ouder samen met één of meer kinderen verblijft, zijn er extra kosten op het gebied van huisvesting en hotelmatige voorzieningen: meer m2 vloeroppervlak, meubels, schoonmaak, linnenvoorziening, e.d.). Aangezien gezinnen zelf voor voeding zorgen, laten we de extra kosten daarvan buiten beschouwing. We begroten de extra kosten voor alle kinderen in relatie tot het verblijf op 25% van het huidige tarief dat gemeente Haarlem voor de huisvesting en hotelmatige kosten hanteert (€36,13). Daarmee komen we uit op een toeslag van € 9,00 per etmaal voor de extra kosten voor alle kinderen in relatie

29

Gebaseerd op de gemiddelde verzuimpercentages in Q4 van 2016, 2017, 2018 en 2019 (VVT, GHZ en GGZ gebaseerd op cijfers van Vernet; Jeugdzorg gebaseerd op de barometer Nederlandse Gezondheidszorg van EY). 30 Door voor een weerstandsvermogen te zorgen voorkomt een organisatie dat het meteen in financiële problemen komt bij een calamiteit. De weerstandsratio geeft aan in hoeverre een organisatie eventuele calamiteiten financieel op kan vangen.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 34

tot het verblijf (€ 6,50 voor de kapitaallasten en €2,50 voor de hotelmatige kosten). Piketdienst

Voor de bereikbaarheid tijdens piketdiensten gaan we uit van de vervangende uren die in de cao zijn beschreven. Op basis van een piketdienst van 9 uren per etmaal (van 22:00 – 07:00 uur) en alle dagen van de week, betekent dat voor een groep van 24 cliënten waarvoor de bereikbaarheid beschikbaar is, een compensatie van 0,028 uur per etmaal. Doorgerekend tegen het uurtarief van de woonbegeleiding, betekent dat een opslag van € 1,73 per cliënt per etmaal. Hierbij gaan we ervan uit dat de daadwerkelijke inzet tijdens piketdienst wordt bekostigd uit tarief woonbegeleiding.

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Slaapwacht

Op basis van onderzoek elders hanteren een tarief van gemiddeld € 400 per cliënt per maand (prijspeil 2020) ter dekking van deze kosten, dit komt overeen met € 13 per cliënt per etmaal (gebaseerd op een slaapwacht voor 20 cliënten). Wakende wacht

Voor de berekening van de kosten van de wakende wacht gaan we uit van het uurtarief van een woonbegeleider met 46% ORT, een duur van een nachtdienst van 9 uur en een groep van 24 cliënten. Dat leidt tot een tarief van € 28,89 per nacht. 8. Vergelijking parameterwaarden In tabel 11 hebben we de parameterwaarden die Haarlem momenteel hanteert vergeleken met onze advieswaarden.

Waarden Haarlem 2018

Advieswaarden HHM 2020

Inschaling (cao en opleidingsniveau)

Cao GGZ

Cao GGZ (50%) en SW (50%) Woonbegeleiding 70% MBO-4 en 30% HBO Trajectbegeleiding 30% MBO-4 en 70% HBO

Inschaling (treden)

FWG 40-45 (voor de berekening van de uurtarieven zijn we uitgegaan van 50% FWG 40 en 50% FWG 45)

MBO-4: GGZ FWG 40 (50%) en FWG 45 (50%); SW schaal 6 (50%) en schaal 7 (50%) HBO-4: GGZ FWG 45 (50%) en FWG 50 (50%); SW schaal 7 (50%) en schaal 8 (50%) Op 93% van salaris hoogste trede

Opslagen

Vakantie: 8% EJU: 8,05% ORT: 0% bij beperkte begeleiding, 12,64% bij middelzware begeleiding en 19,95% bij zware begeleiding op de groep

Vakantie: 8% EJU: 8,33% ORT: woonbegeleiding 14%; trajectbegeleiding 0%

Opslag sociale lasten

22,3%

30,89%

Opslag overige kosten

4,9%

Verdisconteerd in opslag sociale lasten en overhead

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 35

Waarden Haarlem 2018

Advieswaarden HHM 2020

Opslag overhead

29,7%

30,0%

Productiviteit

70,0%

73,4%

Opslag risico

2%

2%

Prijspeil 2020

Prijspeil 2020

Uurtarief woonbegeleiding

Beperkte begeleiding € 56,71 Middelzware begeleiding € 62,89 Intensieve begeleiding € 66,46

€ 61,85

Uurtarief trajectbegeleiding

€ 56,35 (voor traject opvoeden en ondersteunen: € 48,52)

€ 57,21

Kindtoeslag

Niet opgenomen

€ 9 per etmaal

Piketdienst

€ 2,30 per etmaal

€ 1,73 per etmaal

Slaapwacht

€ 11,69 per etmaal

€ 13 per etmaal

Wakende wacht

€ 23,48 per etmaal

€28,89 per etmaal

Tabel 11: Overzicht huidige parameterwaarden en advies parameterwaarden

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 36

Bijlage 2.1 Berekening ORT Woonbegeleiding Bij de woonbegeleiding overdag is ook sprake van inzet van begeleiders gedurende de weekenden en feestdagen. Voor de resterende 15 uur per etmaal is hieronder het gemiddelde ORT-percentage berekend. Dit leidt tot een opslag voor de ORT in het tarief voor de personele inzet van 14%. Inzet bij arrangement 1 Dag

Tijdvak

ORT%

maandag-vrijdag

00:00-06:00

44%

06:00-07:00

22%

07:00-20:00

0%

13

20:00-22:00

22%

2

22:00-24:00

44%

00:00-06:00

49%

06:00-08:00

38%

1

08:00-12:00

0%

4

12:00-22:00

38%

10

22:00-24:00

49%

00:00-24:00

60%

zaterdag

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Uren per etmaal

zon- & feestdagen

ma-vr

zat

zon-/ feestdagen

15

ORT gemiddeld per dag

3%

25%

60%

Aantal dagen per week

5

1

1

Gemiddeld ORT

14%

Tabel B1. ORT bij woonbegeleiding

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 37

Bijlage 2.2 Definities bij het toepassen van een kostprijsmodel in het sociaal domein Bij een aantal kostencomponenten verwijzen we naar de nummers uit het Prismant rekenschema voor zorginstellingen, een in de sector erkende opbouw van de administratie. Overhead Dit betreft het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Het primaire proces is het geheel aan diensten en voorzieningen dat door een zorgorganisatie geboden wordt aan een cliënt, om direct in de behoefte aan begeleiding, verzorging, voeding (en verpleging, behandeling, opvoeding) van de cliënt te voorzien. (Personele) overhead Niet- cliëntgebonden personele kosten ten behoeve van het primaire proces (leidinggevenden, hotelfuncties, terrein- en gebouwgebonden functies en overig niet-cliëntgebonden personeel).

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ PB/20/2132/rtmoh

Overige materiële kosten Overige (niet personele) kosten ten behoeve van het primaire proces (voeding, hotelmatige kosten, cliënt c.q. bewoner gebonden kosten, terrein en gebouw gebonden kosten, afschrijving, huur, lease, interest en algemene kosten (waaronder ICT, kantoorbenodigdheden, marketing, abonnementen etc.).

Andere hotelmatige kosten Deze kostengroep bevat de materiële kosten die aan de hotelfunctie van de instelling kunnen worden toegerekend (inclusief de kosten van het vervoer van cliënten), met uitzondering van de kosten van voeding. In het Prismant rekeningschema zijn dit alle rekeningen uit rubriek 44. Algemene kosten Kosten van algemene aard. Denk hierbij aan: kosten voor dienstreizen, materiele kosten voor administratie en registratie, ICT, communicatiekosten, kosten algemeen beheer, zakelijke lasten en verzekeringen, kosten audiovisuele apparatuur en andere algemene kosten. In het Prismant rekeningschema zijn dit alle rekeningen uit rubriek 45. Cliënt c.q. bewonergebonden kosten Dit betreft o.a. kosten voor onderzoek, laboratorium, geneesmiddelen en hulpmiddelen. In het Prismant rekeningschema zijn dit alle rekeningen uit rubriek 46. Terrein- en gebouwgebonden kosten Het betreft hier de kosten die worden gemaakt voor onderhouden de dotaties die worden gedaan aan groot onderhoud, en de kosten voor nutsvoorzieningen: gas, elektriciteit, water. In het Prismant rekeningschema zijn dit alle rekeningen uit rubriek 47. Afschrijvingen, huur en leasing en interest Afschrijvingskosten en huur van vervoersmiddelen, immateriële activa, gebouwen, automatisering, financieringskosten en dotaties egalisatie. In het Prismant rekeningschema zijn dit alle kosten die vallen onder rubriek 48.

Kosten van voeding Totaaltelling van de materiële kosten die verband houden met de bereiding en verstrekking van maaltijden en andere voedingsproducten. In het Prismant rekeningschema zijn dit alle rekeningen uit rubriek 43.

Evaluatie contracten MO Haarlem | © bureau HHM 2020 | 38