20210025829 2. Bijlage A Woonvisie en Uitvoeringsagenda Haarlem 2021-2025 "Samen Doorbouwen aan een Duurzaam (t)huis"

De aandachtspunten voor Oost zijn: • We stellen ons ten doel dat er eind 2025 circa 570 woningen extra zijn in de ontwikkelzones Oostpoort en Spaarnesprong. Voor de periode 2025-2030 is dit aantal circa 1.280 (bron: plancapaciteit gemeente Haarlem).

• We houden aandacht en voor de lopende projecten buiten de ontwikkelzones en zorgen voor voldoende plancapaciteit. • Gezien de transformatie van Oost die gaande is, houden we aandacht voor huidige bewoners, zodat ze zich blijven thuis voelen in hun wijk: voorzieningen behouden en toevoegen, doorstromingsmogelijkheden bieden, levensloopbestendige woningen toevoegen, woningomzettingen realiseren en toezien op woningsplitsing. • De concentratie van kwetsbare bewoners in bepaalde delen van Oost is een aandachtspunt. We trekken op met corporaties en zorgaanbieders om dit in beeld te brengen en te verbeteren. • We houden aandacht voor woningdifferentiatie: er komen veel kleine woningen bij in Oost. We streven naar een gevarieerd aanbod van kleine en grotere woningen voor een vitale en veerkrachtige wijk. • Wonen in de Waarderpolder is niet aan de orde, behalve in de ontwikkelzone Oostpoort (coalitieprogramma Duurzaam Doen 2018-2022 en convenant Waarderpolder 2021-2025). We handhaven daar op. • Rapport Groeipotentie (gemeente Haarlem 2019) laat zien dat in Oost (uitgezonderd Waarderpolder) in de ontwikkelzones kansen liggen voor jonge stellen (31,4%), jonge alleenstaanden (15,6%), jonge gezinnen (15,4%), (beneden)modale 60+’ers (14%), welvarende empty nesters (12,2%) en (beneden)modale 50tot 65-jarigen (medioren) (11,4%).

53 van 82

Renovatie woningen, Florence Nightingale straat, Elan Wonen

Stadsdeel Schalkwijk Dit stadsdeel wijkt met zijn grote hoeveelheid naoorlogse woningen af van de overige stadsdelen. Schalkwijk is ruim en groen van opzet en kenmerkt zich door de scheiding van functies, zoals dat in de jaren zestig gebruikelijk was. Er is relatief veel ruimte voor extra woningen. Doordat veel woningen in een korte tijd zijn gebouwd, is er weinig differentiatie in woonmilieus, zowel in type als in prijssegment. In dit stadsdeel is bijna 60 procent van de woningen van corporaties. Vooral Boerhaavewijk en Meerwijk hebben veel sociale huurwoningen. Er is een nogal eenzijdige samenstelling van de bevolking. Schalkwijk is een van de meest vergrijsde stadsdelen in Haarlem: een op de vijf inwoners is 65 jaar of ouder. Tegelijkertijd zijn er in Schalkwijk volop kansen door de ruime opzet van de wijk. Er zijn twee ontwikkel-zones in Schalkwijk. Er wordt hard gewerkt aan het weerbaarder en vitaler maken van dit stadsdeel. We verwachten dat door extra woningen in verschillende segmenten en typen een nieuw elan ontstaat en de bevolkingsopbouw naar leeftijd en inkomen gedifferentieerder wordt. De aandachtspunten voor Schalkwijk zijn: • We stellen ons tot doel dat er eind 2025 circa 2.350 woningen extra zijn in de ontwikkelzones Europaweg en Schipholweg. Voor de periode 2025-2030 is dit aantal circa 3.100 (bron: plancapaciteit gemeente Haarlem).

• Er zijn veel sociale huurwoningen in Meerwijk en Boerhaavewijk. Overeenkomstig de nota Kaders en instrumenten sociale huur en middensegment bepalen we bij nieuw te bouwen woningen in deze wijken per situatie of een lager percentage sociale huurwoningen passend is.

• De concentratie van kwetsbare bewoners in bepaalde delen en wooncomplexen van Schalkwijk is een aandachtspunt. We trekken op met corporaties en zorgaanbieders om dit in beeld te brengen en te verbeteren. • In Schalkwijk wonen veel ouderen alleen of als stel in eengezinswoningen (empty nesters). Behalve woningen bouwen die voor ouderen geschikt zijn, willen we stimuleren dat ouderen doorstromen binnen de wijk. • We werken mee aan nieuwe woonvormen voor ouderen, zoals beschutte woonvormen tussen zelfstandig wonen en verpleegtehuis in, met aandacht voor de (woon- en leef)omgeving in de wijk. • We willen de van oorsprong monofunctionele inrichting van het stadsdeel verder doorbreken. Bijvoorbeeld door wonen en werken te mengen in ontwikkelzone Europaweg, door innovatie en door te experimenteren met andere woonvormen. • Samen met corporaties en bewoners vervolg geven aan de duurzaamheidsaanpak in de wijk. • We werken samen met partners in de stad aan imagoverbetering van de wijk, bijvoorbeeld door positieve berichtgeving over opgeleverde woningbouwprojecten te publiceren. Bovendien gaan we meer en betere informatie delen over ontwikkelingen in Schalkwijk.

• Rapport Groeipotentie (gemeente Haarlem, 2019) laat zien dat in dit stadsdeel in de ontwikkelzones kansen liggen voor jonge stellen (38,9%), jonge gezinnen (13,3%), (beneden)modale 60+'ers (13,2%), jonge alleenstaanden (12,6%), (beneden) modale 50- tot 65-jarigen (medioren) (10,2%), welvarende empty nesters (11,1%).

54 van 82

7

bron: ABC centrum

Samenwerking

55 van 82

7. Samenwerking Visie en ambitie 2030 We werken al jaren samen met onze (regionale) partners om ervoor te zorgen dat er voldoende (betaalbare) woningen bij komen in Haarlem. We bouwen zelf geen woningen en we hebben ook weinig eigen grond. Samenwerking is noodzakelijk om onze ambities en wensen te realiseren. Prettig wonen is meer dan een goede woning, een stad is meer dan een optelsom van woningen. Een groeiende stad vraagt om meegroeiende (publieke) voorzieningen, werkgelegenheid en bereikbaarheid om kwaliteit te behouden en in balans te blijven.

Samenwerken om onze ambities waar te maken We werken al jaren intensief met de corporaties samen, zij zijn onze partner op het gebied van bouw, beheer en gebruik van sociale huurwoningen en de vitaliteit van wijken. Op basis van deze woonvisie brengen de corporaties een bod uit waarop we met elkaar meerjarige prestatieafspraken maken. De huurders en toekomstige huurders zijn een even belangrijke partij bij deze afspraken, zij worden in het overleg vertegenwoordigd door de huurdersorganisatie van de corporatie. Wij maken afspraken met corporaties en huurdersvertegenwoordiging. Sinds de invoering van de Woningwet in 2015 is de functie van huurdersvertegenwoordiging versterkt en is het belangrijker dat zij hun taak goed kunnen uitvoeren. Dat bereiken ze onder meer door een goede relatie met de achterban, voldoende kennis en indien gewenst goede professionele ondersteuning. De huurdervertegenwoordiging moet de gelegenheid krijgen inbreng te leveren binnen de samenwerking. Voor de ondersteuning kunnen zij een beroep doen op de corporatie voor wier huurders zij de belangen behartigen.

Meer ruimte voor ontwikkelende partijen De opgave om (betaalbare) woningen te realiseren, is fors en dringend. We willen vooral sociale huurwoningen toevoegen op de plekken in de stad waar relatief weinig betaalbare woningen zijn. Die opgave is complex en vraagt om samenwerking tussen alle betrokken partijen. Aansluitend op het actieplan Versnellen woningbouw willen we de woningbouwplannen versnellen en meer ruimte geven aan ontwikkelende partijen, uiteraard binnen de vastgestelde kaders. We vinden het belangrijk dat woningcorporaties – waar hun investeringscapaciteit dat toelaat – de sociale huur in eigendom en beheer krijgen. De gemeente wil hierover afspraken met partijen maken. Wanneer corporaties meer middeldure huur kunnen realiseren en in bezit krijgen, kunnen we mogelijk ook op dat vlak samenwerken. We willen daarnaast met ontwikkelende partijen nadrukkelijker kijken naar aanbod voor doelgroepen buiten de sociale huur. Alternatieve woon-zorgvormen Voor de begeleiding van mensen met een (ambulante) zorgvraag die onder verantwoordelijkheid van de gemeente vallen is er al goede samenwerking met zorgaanbieders aanwezig. De aandacht gaat uit naar herstel van deze mensen en het helpen ze zo goed mogelijke te laten aarden in de buurt waar ze komen te wonen.

Bij de herontwikkeling en uitbreidingsbehoefte van woningen voor inwoners die zorg nodig hebben, willen we met zorgaanbieders verkennen wat de mogelijkheden zijn voor alternatieve woonzorgvormen, als tussenvormen van zorginstelling en zelfstandige woning. Bovendien moet zo’n tussenvorm passen in de wijk en moeten de voorzieningen toereikend zijn. Een voorbeeld van nieuwe vormen van wonen en zorg is de Boerhaave-locatie van St. Jacob in Schalkwijk. Hier wordt de wijk naar de bewoners gebracht en biedt de zorgaanbieder verschillende vormen van wonen en zorg aan in samenwerking met onder meer een corporatie.

56 van 82

Actieve Haarlemmers Haarlemmers willen steeds vaker invloed op gemeentelijke plannen en op beslissingen die de gemeente neemt. Het actieprogramma Nieuwe democratie is opgezet om hier vorm aan te geven. Ook bij de energietransitie is de inzet van actieve inwoners van wezenlijk belang, bijvoorbeeld bij de wijkuitvoeringsplannen. Bij de aanpak van de funderingsproblemen hebben we ervaren hoe inwoners en gemeente kunnen samenwerken. Wijkraden hebben tot kerntaak om de belangen van bewoners in een gebied te behartigen, en kunnen het gemeentebestuur gevraagd en ongevraagd adviseren. Vanuit die functie zijn zij betrokken bij o.a. gebiedsprogramma’s, woningbouwprojecten en wijkverbetering. Samenwerking helpt de woningbouwambities uit te voeren In de Haarlemse ontwikkelzones werken we intensief samen met betrokken partijen om onze (woningbouw)ambities uit te voeren. De regeling Woningbouwimpuls 2020 – de subsidie van het Rijk voor woningbouwversnelling – draagt hier ook aan bij. De recent ingestelde stadstafels zijn bedoeld om sneller met ontwikkelende partijen tot gedeelde uitgangspunten en resultaat te komen als er een concreet plan is. In de netwerkbijeenkomst Bouwend Haarlem, die we jaarlijks samen met enkele ontwikkelaars en corporaties organiseren, overleggen we met elkaar over verschillende woonthema's.

Hier komen onderwerpen aan de orde zoals woningbouwversnelling, duurzaamheid en kwaliteit. Sinds een aantal jaren komen in kleiner verband de partners van Bouwend Haarlem vaker bijeen.

Regionaal samenwerken essentieel bij deze grote woningbouwopgave De woningmarkt is regionaal. Op verschillende regionale niveaus werken we samen aan toevoeging van woningen en versnelling van de woningbouw, stemmen we ons beleid af en wisselen we kennis en ervaring uit.

Oplevering project Groene Linten, Parkwijk, Pre Wonen

57 van 82

Metropoolregio Amsterdam (MRA) We volgen de ontwikkelingen op de woningmarkt steeds vaker samen met de andere gemeenten en provincies van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en werken steeds intensiever samen om de (groeiende) woningtekorten te verminderen. We delen kennis, voeren gezamenlijk onderzoek uit en monitoren onze woningbouwplannen. We maken gezamenlijk afspraken met het Rijk en voeren ze gezamenlijk uit zoals die van de Woondeal. We maken afspraken om woningbouw verder te versnellen en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de ontwikkelingen op het gebied van woningbouw, economie, mobiliteit en duurzaamheid op elkaar aansluiten (de verstedelijkingsstrategie). De samenwerking in MRA-verband leidt tot een sterke lobby bij het Rijk. De Woondeal zorgt ervoor dat agendapunten bij het Rijk aangekaart kunnen worden, zoals de afschaffing van de verhuurdersheffing voor corporaties. Ook in G40 verband werken we samen om de woningmarkt in steden te verbeteren door kennis uit te wisselen, elkaar te adviseren en beleid op de Rijksagenda krijgen.

Provincie Noord-Holland en regio ZuidKennemerland/IJmond Dat we een goede relatie hebben met de deelregio is duidelijk, getuige onder meer de afspraken over de regionale woningbouwopgave met de regiogemeenten Zuid-Kennemerland/IJmond. Haarlem stelt samen met deze regiogemeenten en de provincie Noord-Holland een Woonakkoord 2021-2025 op. Dat is de regionale uitwerking van de provinciale omgevingsvisie zoals die in de provinciale Woonagenda 2020-2025 staat. Het woonakkoord is de opvolger van het Regionaal Actieprogramma (RAP) wonen Zuid-Kennemerland/IJmond 2016-2020. Voor de uitvoering stelt de provincie subsidie beschikbaar. Door samenwerking kunnen we de woningbouwopgave beter verdelen, kennis en informatie delen en regelgeving op elkaar afstemmen. Een voorbeeld van samenwerking met regionale corporaties en zorg- en welzijnsorganisaties is het Pact van Uitstroom, waarin we afspreken dat we regionaal de uitstroom vanuit maatschappelijke opvang en beschermd wonen verzorgen.

De onderwerpen in het woonakkoord komen overeen met die van de woonvisie. De regionale samenwerking zorgt er dus ook voor dat we onze Haarlemse woonvisie kunnen uitvoeren. Regio Zuid-Kennemerland De deelregio Zuid-Kennemerland heeft onlangs de Zuid-Kennemer-agenda 2020 opgesteld, de samenwerkingsagenda van de gemeenten van Zuid-Kennemerland. Dit is de uitvoering van de omgevingsvisie met gezamenlijke prioriteiten. De Zuid-Kennemer-agenda geeft aan dat de gemeentebesturen voor iedereen plek willen creëren, bijvoorbeeld door woningen toe te voegen, door in ons nieuwbouwprogramma afspraken te maken over sociale en middeldure huur en door onderdak te bieden aan kwetsbare bewoners. Met corporaties en marktpartijen stimuleren we dat ouderen doorstromen naar passende woningen en maken we afspraken over kleinschalige woonzorgconcepten.

Een duurzaam thuis is meer dan alleen een huis We willen een toegankelijke stad zijn die aan alle mensen een thuis biedt. Deze woonvisie heeft vooral aandacht voor de verbetering van de toegang van de woningmarkt. De Raad voor de Leefomgeving constateert dat ook de toegang tot publieke voorzieningen en vervoer onder druk staat en de toegang voor grote groepen burgers aan het stedelijk leven beperkt. Er zijn veel raakvlakken met andere beleidsterreinen die de kwaliteit van wonen bepalen, en de kwaliteit van de stad is meer dan de kwaliteit van wonen. Hieronder noemen we – zonder compleet te zijn – een aantal raakvlakken waar we de komende jaren aandacht voor hebben. Wonen en werken met elkaar verweven We willen vitale en veerkrachtige wijken met meer mogelijkheden om wonen en werken te combineren. Dit zorgt voor meer levendigheid, beter gebruik van de openbare ruimte, meer (gevoel van) veiligheid en kwalitatief betere voorzieningen, waarvan bovendien meer gebruik wordt gemaakt. Vooral bij ov-knooppunten willen we woningbouw combineren met bedrijvigheid en werkplekken. Daarmee volgen we de economische visie. We voegen woningen toe voor lage en middeninkomens, volgens de vastgestelde kaders. We willen inwoners die van belang zijn voor vitale en veerkrachtige wijken extra ondersteunen, zoals starters en professionals in zorg en onderwijs.

58 van 82

Door de coronacrisis zijn wonen en werken meer met elkaar verweven. Al kunnen we op dit moment nog niet precies aangeven wat de gevolgen zullen zijn, wel is duidelijk dat wonen en werken ook na deze crisis meer verweven zullen blijven, ook al omdat we dat al vóór de coronacrisis meer en meer zagen gebeuren. Goede bereikbaarheid en mobiliteit dragen bij aan prettig wonen Het aantal inwoners van Haarlem en de regio groeit. We willen niet alleen voldoende geschikte woningen, maar ook een goede bereikbaarheid. Het vraagstuk van mobiliteit is groot. De groei van de stad en de regio, de toenemende druk op het wegennet en de opgave uit het klimaatakkoord om de CO2-uitstoot van verkeer terug te dringen, dwingen ons anders om te gaan met mobiliteit. Om Haarlem te laten groeien en tegelijkertijd groen, bereikbaar en leefbaar te houden, is een mobiliteitsverschuiving nodig: van autogebruik naar lopen, fietsen en openbaar vervoer, ook wel de mobiliteitstransitie genoemd. De kaders hiervoor staan in de structuurvisie Openbare Ruimte. De gemeente investeert in aantrekkelijkere alternatieven voor de auto. Het mobiliteitsbeleid werkt de mobiliteitstransitie uit en is waarschijnlijk in het voorjaar van 2021 klaar. Onderdeel van het mobiliteitsbeleid is het parkeerbeleid, dat voor de bouw van nieuwe woningen van groot belang is.

Actualisatie van de nota Bouwen en parkeren is onderdeel van het mobiliteitsbeleid.

Langer zelfstandig dankzij geschikte woonomgeving We bouwen binnen bestaand stedelijk gebied en halen de woningbouwopgave door onder meer sloop-nieuwbouw, herstructurering, transformatie en door toevoegingen anderszins. Dit alles mag niet ten koste gaan van duurzaam groen. Verdwijnt ergens groen of openbare ruimte, dan moet er groen of kwalitatief goed ingerichte openbare ruimte voor terugkomen. Een goede privé buitenruimte – of anders openbare ruimte vlakbij de woning – is belangrijk om langer zelfstandig te wonen; de coronacrisis heeft ons dat nog duidelijker gemaakt. Bij de inrichting van nieuwe woningen moeten we hier dus aandacht aan besteden. Onder meer vanwege de vergrijzing is het van belang dat die ruimte voor iedereen toegankelijk is. De Raad voor de Leefomgeving benadrukt in het rapport Toegang tot de stad dat het niet alleen belangrijk is dat woningen betaalbaar zijn, maar dat er ook publieke voorzieningen in de buurt zijn, zoals zorg, bibliotheek, sport of welzijnscentrum. Waar we specifieke woonvormen creëren voor mensen die zorg nodig hebben, moeten we er ook op toezien dat er voldoende zorg- en welzijnsvoorzieningen zijn, in de woning of in de buurt. Ook moeten deze bewoners buurtgenoten eenvoudig kunnen ontmoeten.

59 van 82

Uitvoeringsagenda 2025 • We maken beter gebruik van de deskundigheid en capaciteit van marktpartijen. Met duidelijke regels geven we hen meer ruimte om met kwalitatief goede woningbouwplannen te komen. • Via netwerkbijeenkomsten en overleggen gaan we regelmatig in gesprek met ontwikkelende partijen om kennis en informatie te delen. • We gaan efficiënt om met de beschikbare ruimte in de stad bij het realiseren van onze woningbouwambitie. Waar mogelijk combineren we wonen met andere functies, als dit aangenaam wonen versterkt. • We besteden bij woningbouwprojecten aandacht aan een goede buitenruimte (dit kan zowel privé als openbaar zijn). • We stemmen onze woonopgaven af met de andere regiogemeenten van Zuid-Kennemerland/ IJmond en binnen de MRA. • Met de MRA-gemeenten voeren we de afspraken van de Woondeal met het Rijk uit. • We leveren een bijdrage aan de uitvoering van de MRA-agenda. • Met de regiogemeenten Zuid-Kennemerland/IJmond voeren we het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond uit.

60 van 82

Kenaupark, gemeente Haarlem

8

Zicht op Bakenesse toren, ABC centrum

Uitvoeringsagenda wonen 2025 61 van 82

8. Uitvoeringsagenda Wonen 2025 Voor 2021 is budget beschikbaar en voldoende capaciteit. In onderstaand overzicht wordt met * aangegeven waarvoor dekking nog moet worden gevonden (bijvoorbeeld in de gemeentelijke begroting en/of externe subsidies).

Hoofdstuk 2 Beschikbaarheid Bouwambitie actualiseren • In de periode 2020 t/m 2025 moeten er nog 7.200 woningen worden gerealiseerd, gemiddeld 1.200 woningen per jaar en gemiddeld 40% sociale huur en 40% middensegment. • Tot 2030 netto 8.000-10.000 extra woningen, waarvan 3.200-4.000 sociale huur en een breed aanbod van middeldure huur-en koopwoningen voor diverse woningzoekenden. • Realisatie van woningbouw en ruimtelijke opgaven binnen bestaand stedelijk gebied in samenhang met andere ruimtelijke opgaven en behoud ruimtelijke kwaliteit. Woningbouw versnellen • Uitvoering actieplan Versnelling woningbouw (2020). • Verbetering monitoring plancapaciteit en koppellen deze aan het planningsysteem. • Continuering samenwerking met de MRA en de regio Zuid-Kennemerland/ IJmond. • Benutting financiële middelen van het Rijk, MRA en provincie Noord-Holland voor woningbouwversnelling. Programmatische uitgangspunten • Afspraken met ontwikkelende partijen voor meer beschikbare en diverse woningen. Meer aanbod door voorrang voor doorstroming • Woonruimteverdeling voor doorstroming (naar nieuwbouw) en betere benutting bestaande sociale huurvoorraad. Samenwerking met corporaties en marktpartijen • Samenwerking continueren en versterken met corporaties en marktpartijen voor extra, betaalbare woningen. • (Prestatie)afspraken met corporaties over de groei van het aantal sociale huurwoningen.

• Regie voeren over woningbouw, de markt zorgt voor een gedragen programma, samenwerking bij woningbouwplannen via samenwerkingstafels en stadstafels. • Netwerkbijeenkomsten zoals Bouwend Haarlem voor behoud en versterking relatie stakeholders • Betere informatieverstrekking over woningbouw aan Haarlemse woningzoekenden* Ruimte voor nieuwe woonconcepten • Openstaan voor nieuwe woonconcepten en initiatieven en brengen samenwerking tot stand tussen ontwikkelende partijen en initiatiefnemer. Grip op de bestaande voorraad • Beter in beeld brengen van de groei van het aantal woningen in de bestaande vooraad*. • Kennis over woningvergroting via dak- en aanbouwen meenemen in de uitwerking van de omgevingsvisie. • Bekijken hoe we misstanden in particuliere huursector zichtbaar kunnen krijgen. • Werken aan een goede balans tussen nieuwe woningen en leefbaarheid van buurten. • Beleid woningvormen, omzetten en kadastraal splitsen. Bij evaluatie wordt (toekomstige) schaarste van eengezinswoningen meegenomen. • Onderzoeken of corporaties bestaande woningen beter kunnen benutten (bouwkundig splitsen, woningdelen en optoppen). Groei van particuliere verhuur beperken • Zoeken naar sturingsmogelijkheden voor behoud van betaalbare en bereikbare particuliere sector voor grotere groep Haarlemmers (waaronder de mogelijkheid van opkoopbescherming indien dit mogelijk wordt).

Woningonttrekking, leegstand en woonfraude bestrijden • Voortzetting woningonttrekking beleid + conform nieuwe Wet Toeristische Verhuur* • Monitoren woningleegstand. • Stimuleren woningen boven winkels. 62 van 82

Hoofdstuk 3 Betaalbaar wonen • Realisatie en behoud betaalbare en middeldure huur en betaalbare koopwoningen met ontwikkelende partijen. • Actieve schuldhulpverlening ter voorkoming van betalingsproblemen en huisuitzetting. • (Prestatie)afspraken met huurders en verhuurders over duurzaamheid en behoud gelijke woonlasten. • Samenwerking met overheden en allianties in lobby voor rijksmaatregelen voor behoud betaalbare (huur- en koop)woningen (zoals afschaffen van verhuurdersheffing voor corporaties).

Hoofdstuk 4 Bijzondere doelgroepen Starters • Samenwerking met partners aan realisatie van betaalbare nieuwbouw voor startende huur- en koophuishoudens. • Invoeren van huisvestingvergunning voor nieuwbouw van middeldure huurwoningen. • Onderzoek nieuwe mogelijkheden voor behoud bestaande woningen voor koopstarters. (mogelijk invoering opkoopbescherming als wet aanwezig is) • Behoud betaalbare woningen voor (huur en koop)starters door regels woningvormen en -splitsen in huisvestingsverordening. • Verkenning tussenvormen voor betaalbare koop met corporaties en ontwikkelaars. • Continuering starterslening. • Verbetering informatievoorziening met ontwikkelende partijen rondom nieuwbouw(projecten).* • Verkoop nieuwbouw richten op woningzoekenden Haarlem en regio Zuid-Kennemerland/IJmond Jongeren en studenten • Bijhouden (via Woonservice, Studentenwoningweb, ROOM) of jongeren en studenten makkelijk een woning vinden. • Meewerken aan initiatieven voor jongerenwoningen • Evaluatie pilot woningdelen. • Beter informatie over wonen in samenwerking met jongeren, studenten en onderwijsinstellingen. Vitale beroepsgroepen • Evaluatie pilot Toewijzing onderwijzend personeel Rozenprieel. • Bespreken met ontwikkelende partijen voorrangspositie vitale beroepsgroepen voor middenhuur*.

Uitstroom maatschappelijke opvang en beschermd wonen • Toevoegen van betaalbare sociale huur woningen voor kleine huishoudens, verspreid over de stad, samen met partners. • Ontwikkelen met partners woonvormen tussen opvang en zelfstandig wonen voor Haarlemmers die uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang komen. • Zorg dragen voor beschutte woonvormen, zoals woongroepen, hofjes of beschut wonen, met partners. • Meewerken aan realisatie van Domus plus en Skaeve Huse voor specifieke doelgroepen. • Onderzoeken of bij vrijkomend c.q. veranderend zorg- en gemeentelijk vastgoed de doelgroep (tijdelijk) kan wonen. • Sociale huurwoningen worden met begeleiding toegewezen aan de doelgroep. • Afspraken met zorgaanbieders, corporaties en regio voor circa 200 woningen jaarlijks voor doelgroep en uitstromers uit kleine instellingen buiten de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. • Uitwerken onderdelen Pact van Uitstroom. • Onderzoek of tijdelijke verhuur leegstaande woningen via Leegstandswet aan specifieke spoedzoekers kan worden verhuurd*.

63 van 82

Senioren • Toevoegen van aantrekkelijk nieuwbouw voor ouderen in diverse segmenten. Tot 2030 minimaal 3.000 gelijkvloerse woningen erbij (waarvan 600 in geclusterde vorm). • Betere informatie aan ouderen over geschikte woningbouwprojecten. • Betere ondersteuning ouderen bij overweging verhuizing naar levensloopbestendige woning. • Samen met zorgpartijen realisatie van tussen- en beschutte woonvormen met flexibele zorgzwaarte. • Opstellen en uitvoeren “Stadsdeal Ouderenhuisvesting” (levensloopbestendige woningen). • Voldoende toegankelijke woningen voor rolstoel en rollator”. • Betere aansluiting woningclassificatie en indicatie woningzoekende door aanpassing huisvestingsverordening. • Verankering regeling “Ouder Worden Prettig Wonen” in de huisvestingsverordening. • Evaluatie blijverslening. Woonwagenstandplaatsen • Uitvoering actieplan “woonwagenstandplaatsen”, na vaststelling, voor verbetering van het huisvestingsklimaat en genormaliseerde situatie op de bestaande locaties (leefbaarheid, veiligheid en openbare ruimte).* Internationalisering • Onderwerp huisvesting arbeidsmigranten opnemen in het regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond. • In MRA-verband kennisuitwisseling en op de agenda zetten van huisvesting arbeidsmigranten.

Hoofdstuk 5 Duurzaam en toekomstbestendig Energietransitie • Vanuit Transitie Visie Warmte wordt samengewerkt met partners aan energietransitie. • Opstellen van wijkuitvoeringsplannen samen met partners. • Stimulering no-regret maatregelen voor particuliere woningeigenaren.* • Voor de start van energietransitie in de wijk wordt gewerkt aan bewustwording en draagvlak bewoners.* • Binnen sociale energietransitie worden gerichte projecten uitgewerkt en bewoners en eigenaren voor wie energietransitie lastig is, ontzorgd. • Ontplooien van activiteiten die bijdragen aan de doelen van het actieplan Schone energie, o.a. kansenkaart (inzicht voor bewoners in bescherm stadsgezicht of op hun dak zonnepanelen mogen). • Vastlegging van doelstelling van corporaties voor realisatie duurzame energie in 2030 (actieplan Schone energie) in prestatieafspraken. • Afspraken met corporaties over duurzaamheidsmaatregelen bij huurdersmutatie. (o.a. verwijderen kookgas en isolatie) Duurzame nieuwbouw • Stimulering van bovenwettelijke (landelijke) duurzaamheidsmaatregelen door bijstellen van beleid, vernieuwing van en informeren over richtlijn Duurzaam Bouwen en kennis delen met partners.* • Gebruik regelgeving bovenop Bouwbesluit voor duurzame opwek, als faciliteren, stimuleren en informeren onvoldoende is.

Circulair (ver)bouwen • Uitvoeren van pilots circulaire sloop, nieuwbouw en renovatie, kennisdelen van en vastleggen van deze pilots in prestatieafspraken met corporaties.* • Stimulering van marktpartijen voor pilots van circulaire nieuwbouwprojecten, zoals houtbouw. • Stimulering partners voor kennis inbrengen en halen in het Bouwlab. • Deelname aan Regionale Programma Cirkelstad door kennis delen van concrete projecten. • Gebruik regelgeving bovenop Bouwbesluit voor circulair bouwen, als faciliteren, stimuleren en informeren onvoldoende is.

64 van 82

Klimaatadaptatie en natuur inclusief bouwen • Afspraken met corporaties over klimaatbestendigheid. • Informatieverstrekking en stimulering ter bevordering klimaatbestendige particuliere woningen. • Streven naar concrete richtlijnen voor klimaatbestendige gebouwde omgeving. • Gebruik regelgeving bovenop Bouwbesluit voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen, als faciliteren, stimuleren en informeren onvoldoende is. Kwaliteitsverbetering bestaande woningen Onderhoud huurwoningen • Bij onveilige situatie door onderhoudsstaat van de woning wordt het Bouwbesluit gehandhaafd. • Met corporaties bespreken hoe achterstallig onderhoud woningcomplexen voorkomen wordt. Loden leidingen • In overleg met de GGD en corporaties sluiten we aan bij landelijke campagnes. Funderingsproblematiek • Funderingsonderzoek en Fundermaps maakt omvang en funderingsprobleem inzichtelijk. • Stimulering van particulieren door informeren en begeleiden van particulieren voor funderingsaanpak in risicogebieden, vooral bij gemeentelijke werk in uitvoering in de openbare ruimte die hier invloed op heeft. Asbest • Activering particulieren voor vervanging asbestdaken van minder dan 35m2. Onderzoek met de Omgevingsdienst of er behoefte is aan meer hulp.

Hoofdstuk 6 Vitale en veerkrachtige wijken • We werken door aan de ongedeelde stad met gebruik van de kaders voor nieuwbouw. Voor de ontwikkelzones Zuidwest, Zijlweg West en Orionweg/ Planetenlaan hanteren we 50% sociale huur. • Onderzoek met zorgaanbieders en corporaties waar concentratie kwetsbare doelgroepen tot problemen leidt en welke instrumenten ingezet kunnen worden, vooral in Haarlem oost. • Doorgaan met aanpak woonfraude samen met politie en corporaties, inzet op snellere aanpak (o.a. door terugvordering panden en bestuurlijke boetes).

Hoofdstuk 7 Samenwerking • Meer ruimte geven aan marktpartijen met duidelijke regels voor kwalitatief goede woningbouwplanen en gebruik van hun deskundigheid en capaciteit. • Informatie en kennisdelen met ontwikkelende partijen via (netwerk)bijeenkomsten en overleggen. • Efficiënt gebruik van beschikbare ruimte voor woningbouwopgave en waar mogelijk in combinatie met andere functies. • Aandacht voor goede buitenruimte voor woningbouwprojecten. • Afstemming woningbouwopgave met de regio Zuid-Kennemerland/IJmond en MRA. • Bijdrage leveren aan de uitvoering van de MRA-agenda. • Uitvoeren van het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond.

65 van 82

Spaarne, gemeente Haarlem

Bijlagen 66 van 82

Bijlage 1

Kerncijfers Wonen

Huishoudens totaal huishoudens woningvoorraad

77.813 75.632

alleenwonenden stel zonder kinderen eenoudergezin stel met kinderen

40% 25% 8% 26%

18-34 jaar 35-54 jaar 55-75 jaar 75 jaar en ouder

19% 39% 33% 9%

lage inkomens tot huurtoeslaggrens* inkomens vanaf de huurtoeslaggrens tot € 38.035 laagste middeninkomens € 38.035 - € 42.436 lagere middeninkomens € 42.436 - € 47.544 middeninkomens € 47.544 - € 57.053 hogere inkomens € 57.053 - € 76.070 hoogste inkomens > € 76.070

20% 21% 5% 3% 9% 10% 31%

huishoudens woningen

* eenpersoonshuishoudens € 22.700, meerpersoonshuishoudens € 30.825.

Woningvoorraad sociale huur, corporatie sociale huur, particulier vrije sector huur, corporatie** vrije sector huur, particulier

27% 7% 4% 9%

koopwoning WOZ < € 175.000 koopwoning WOZ € 175.000 - € 279.000 koopwoning WOZ € 279.000 - € 409.000 koopwoning WOZ > € 409.000

5% 18% 17% 14%

** indeling op basis van huurprijs, inclusief woningen met een sociaal contract.

67 van 82

Bron: WiMRA 2019/ CBS

Bijlage 2

Woonsegmenten

Woonsegmenten koop en huur en bijbehorende inkomensgroepen, 2019 Inkomensgroep (€ bruto per jaar)

€ kale huur per maand

WOZ waarde koop

bruto hypotheek/ maand

segmenten gemeente Haarlem

lage inkomens tot tot € 607,46 Tot € 72.000 € 238 sociale huur (tot 1e huurtoeslaggrens 1 aftoppingsgrens) € 22.700 lage inkomens tot tot € 607,46 € 72.000 € 238 - € 423 sociale huur (tot 2e huurtoeslaggrens 2 resp. € 651,03 € 128.000 aftoppingsgrens) € 22.700 - € 30.825

segment WiMRA 2019 doelgroep tot huurtoeslaggrens 1

doelgroep tot huurtoeslaggrens 2

lage inkomens huurtoeslaggrens tot EU-grens (€ 38.035)

tot € 651,03 resp. € 720,42

€ 128.000 € 423 - € 578 sociale huur € 175.000

bereikbaar

lage middeninkomens (€ 38.035 tot € 47.544)

€ 720,42 € 901

€ 175.000 € 578 - € 730 middeldure huur € 221.000

middelduur 1

middeninkomens (€ 47.544 tot € 57.053)

€ 901 € 1009

€ 221.000 € 730 - € 922 middeldure huur € 279.000

middelduur 2

hoge middeninkomens (€ 57.053 tot € 76.070)

€ 1.009 € 1.341

€ 279.000 € 922 - € 1.352 € 409.000

hoge middeldure huur/ middeldure koop

duur 1

v.a. € 409.000

vrij

duur 2

hoge inkomen vanaf € 1.341 € 76.070 en meer

v.a. € 1.352

Bron: WiMRA 2019

68 van 82

Voorbeelden van beroepen naar salarisniveau Inkomensgroep (€ bruto per jaar)

€ netto/ maand

beroep

sociale huur (tot 1e tot € 1593 aftoppingsgrens) € 22.700

geen/bijstandsuitkering (€ 1060) hotelportier (€ 1200 - € 1500) onderhoudsmonteur (€ 1400 - € 1800) logistiek medewerker (€ 1350 - €2200)

sociale huur (tot 2e € 1593 - € 1949 aftoppingsgrens) € 22.700 - € 30.825

kraamverzorger (€ 1400-€ 2350) reparatie- en onderhoudsmonteur (€ 1500 - € 2100) apothekersassistent (€ 1500-€ 2590)

sociale huur €1949 tot € 2317 tot € 38.035

politieagent (€ 1400 - € 2700) buschauffeur (€ 1600- € 2900) vrachtwagenchauffeur (€ 1600 - € 2300)

middeldure huur € 2317 tot € 2784 € 38.035 tot € 47.544

verpleegkundige (€ 1600 - €2700) conducteur (€ 1850-€ 2500) ICT supportmedewerker (€ 1900 - € 2800)

middeldure huur € 2784 - € 3187 € 47.544 tot € 57.053

leraar (€ 2300 - € 6000) PR adviseur (€ 2000 - € 4000) App Developer (€ 2500 - € 4500)

hoge middeldure huur/ € 3187 - € 3938 middeldure koop € 57.053 tot € 76.070

huisarts (€ 3460 - € 5900) beleidsmedewerker (€ 2100 - € 7000) projectleider (€ 2800 - € 6000)

vrije sector (hoogste inkomens) € 3938 en meer € 57.053 tot € 76.070

burgemeester (€ 3340 - € 10325) longarts (€ 3000 - € 21000) accountant (€ 2250 - € 13500) Bron: WiMRA 2019

Huurtoeslag en passend toewijzen 2021 Huurtoeslag 2021 (incl. kinderen)

Jaarinkomen (max.)

Rekenhuur per maand tot

1 persoons

€ 24.233 € 28.950 € 30.061 € 31.826

€ 442,46 € 633,25 € 678,66 € 752,33

kwaliteitskortingsgrens lage aftoppingsgrens hoge aftoppingsgrens huurtoeslaggrens

€ 31.554 € 38.514 2 persoons

€ 442,46 € 633,25 € 678,66 € 752,33

kwaliteitskortingsgrens lage aftoppingsgrens hoge aftoppingsgrens huurtoeslaggrens

€ 31.224 € 38.541 € 40.004 3 persoons en meer

€ 442,46 € 633,25 € 678,66 € 752,33

kwaliteitskortingsgrens lage aftoppingsgrens hoge aftoppingsgrens huurtoeslaggrens

• • • •

Bruto

de bedragen voor de inkomens van ouderen (AOW-leeftijd) wijken iets af jongeren tot 23 jaar krijgen alleen huurtoeslag met een huur tot de kwaliteitskortingsgrens de rekenhuur is de kale huur + subsidiabele servicekosten (a max. € 48,- per maand) de grenzen worden elk jaar aangepast en bekendgemaakt op rijksoverheid.nl

69 van 82

Bijlage 3

Samengevat: de Spelregels voor woningbouw-programmering

In deze samenvatting van de nota kaders en instrumenten sociale huur en middensegment (maart 2019) zijn kaders gesteld voor de realisatie van sociale -en middeldure huurwoningen. Uit oogpunt van helderheid en duidelijkheid zijn de spelregels (op basis van deze kaders en het onlangs vastgestelde collegebesluit) opgesteld. Deze spelregels voor het programmeren van woningbouw zijn gemaakt om uitvoering te geven aan het nieuwe stedelijke uitgangspunt (gesteld in het coalitie-programma) woningbouwprogrammering. Dit is 40% sociale huur, 40% middelduur (koop en huur) en 20% overige woningen. De spelregels zijn gewenst om de programmering van 40-40-20 op een goede wijze toe te passen in projecten.

Spelregel 1

Spelregel 5

Voor nieuwe initiatieven en projecten (met meer dan 29 woningen) geldt de woningbouwprogrammering van 40-40-20.

Definitie sociale huurwoningen. Dit zijn woningen die vallen onder de gereguleerde huursector met een huur onder de € 710,68 (prijspeil 2018). Het zijn permanente, (zelfstandige) woningen. De minimale afmeting van een sociale huurwoning bedraagt 40 m2 GBO en beschikt over minimaal 1 slaapkamer. De woningen worden ‘passend toegewezen’ cf. Woningwet. De verdeling/toewijzing verloopt via Woonservice.

Spelregel 2 Het uitgangspunt 40-40-20 is niet van toepassing bij: • Lopende projecten en gebieden aan de westkant van de stad waarin tot op heden meer dan 40% sociale huur als uitgangspunt is opgenomen. • Projecten die kleiner zijn dan 30 woningen. Dit geldt niet voor gemeentelijk eigendom (grond en vastgoed). • Sloop/nieuwbouwprojecten van corporaties daar waar binnen vigerend bestemmingsplan gebouwd kan worden • Projecten waarvoor privaatrechtelijke afspraken zijn gemaakt waarbij een programmatische wijziging niet meer haalbaar is zonder verwachte vergaande juridische en/of financiële consequenties (zie Collegebesluit 28 augustus 2018 voor lijst benoemde projecten).

Spelregel 6 1. De verhuurder van sociale huurwoningen is bij voorkeur een toegelaten instelling. 2. Voor zover de verhuurder geen toegelaten instelling is worden de huren conform het Rijkshuurbeleid geïndexeerd. 3. Er geldt een verbod op uitponden/liberaliseren gedurende 25 jaar. 4. 70% van de op te leveren sociale huurwoningen wordt toegewezen aan huishoudens met recht op huurtoeslag;

Spelregel 3

Spelregel 7

Lopende projecten, die buiten de in spelregel 2 genoemde uitgangspunten vallen, zullen per geval beoordeeld worden (maatwerk). Maximale inzet op 40-40-20.

40% van de nieuw te bouwen woningen wordt in het middeldure segment gerealiseerd. Van deze 40% wordt: • 60% (=24% van het totale programma) als middeldure huurwoning met een maximale kale aanvangshuur van € 971 per maand gerealiseerd en/of als lage middeldure koopwoning in de prijscategorie € 182.000 - € 250.000,-. • de overige 40% (=16% van het totale programma) als middeldure koopwoning met een maximale

Spelregel 4 Startnotities voor projecten worden voortaan vastgesteld door de gemeenteraad, zodat de uitgangspunten daarvoor vastliggen.

70 van 82

VON-prijs van € 363.000 of als hoge middeldure huurwoning met een maximale kale huurprijs tussen de € 971 en € 1.300 gerealiseerd.

Spelregel 8 Definitie middeldure huurwoningen. Een middeldure huurwoning (of middenhuur) is een huurwoning met een kale huurprijs vanaf de huurprijsgrens (liberalisatiegrens) tot € 971 (kale aanvangshuur). Minimaal de helft van de nieuw op te leveren middeldure huurwoningen heeft een minimum oppervlak van 60m2 GBO en de woningen zijn niet kleiner zijn dan 50 m2 GBO.

Spelregel 9 1. De huren in het middeldure huursegment zijn inflatievolgend op basis van het Consumentenprijsindexcijfer (CPI, maandcijfer) voor een periode van minimaal 15 jaar. 2. Er geldt een verbod op verkoop bij leegstaan/ uitponden gedurende 15 jaar. 3. De nieuw op te leveren woningen en de woningen die na mutatie vrijkomen worden toegewezen aan huishoudens met een middeninkomen tot 1,5x modaal. 4. De nieuw op te leveren woningen worden bij voorrang toegewezen (tot een maximum van 50%) aan huishoudens die een sociale huurwoning achter laten;

Spelregel 11 Definitie hoge middeldure huurwoningen. Hoge middeldure huurwoningen hebben een maximale kale huurprijs tussen de € 971 en € 1.300.

Spelregel 12 Definitie middeldure koopwoningen. Middeldure koopwoningen zijn koopwoningen met een prijs tot € 363.000 VON.

Spelregel 13 Binnen het ruimtelijk project is de menging nader te bepalen. Met het oog op voortvarende planontwikkeling worden sociale huurwoningen, middensegment woningen en dure woningen zoveel mogelijk op aparte bouwkavels geprogrammeerd.

Spelregel 14 De gemeente streeft bij gebiedsontwikkeling naar een situatie waarbij zoveel mogelijk van de in het plan opgenomen marktsegmenten parallel worden ontwikkeld en uitgevoerd.

Spelregel 10 Definitie lage middeldure koopwoningen. Een lage middeldure koopwoning is een koopwoning met een vrij op naamprijs tussen de € 182.000 - € 250.000,Minimaal de helft van de nieuw op te leveren woningen heeft een minimum oppervlakte van 60 m2 gbo en de woningen zijn niet kleiner dan 50 m2 gbo. Voor deze woningen geldt in principe een zelfbewoningsplicht en antispeculatie-beding. Deze worden nog uitgewerkt. Voor de woningen tot de € 200.000 geldt daarnaast: 1. Dat deze bij voorrang worden toegewezen (tot een maximum van 50%) aan huishoudens die een sociale huurwoning achter laten. 2. Dat deze worden verkocht aan huishoudens met een inkomen tot 1,5x modaal. 3. Indexering volgt vanuit het Besluit Ruimtelijke Ordening.

71 van 82

Bijlage 4 Regels voor wijzigingen in de woonruimtevoorraad Vergunningsplichtige gebieden voor wijzigingen in de woonruimtevoorraad

72 van 82

Samenvatting beleidsregels ‘wijzigingen in de woonruimtevoorraad’

Wijziging aan de woonruimtevoorraad

Woningonttrekking: Het onttrekken van een woning aan de woonruimtevoorraad door bijvoorbeeld particuliere vakantieverhuur

Omzetten: Het omzetten van een woning naar meerdere onzelfstandige woningen (kamerverhuur)

TE HUUR

TE KOOP

Woningvormen: Het verbouwen van een woning naar meerdere zelfstandige woningen (bouwkundig splitsen)

Kadastraal splitsen: Het kadastraal splitsen van een woning met het doel om de woningen los van elkaar te verkopen

Voorwaarden

• Het beleid voor woningonttrekking geldt in heel Haarlem • Vergunningsvrij bij: - Maximaal 30 nachten per kalenderjaar - Maximaal 4 personen en 2 kinderen onder de 16 jaar per nacht - Meldingsplicht voor aanvrager

• In gebied 1 is omzetten niet toegestaan • In gebied 2 wordt alleen een vergunning onder voorwaarden verleend • Tot en met 4 kamers: - 12 m2 GBO per huurder en 1 huurder per kamer - 11 m2 GBO gedeelde ruimte - Geluidsisolatie eisen - Bijdrage middelen afvalinzameling - Autoparkeren/fietsparkeren oplossing - Voldoen aan ‘goed verhuurdersschap’ • Extra vanaf 5 kamers: - beheer door instelling en ingeschreven bij KvK • Hospitaverhuur is onder voorwaarden zonder vergunning toegestaan.

• In gebied 1 is woningvormen niet toegestaan • In gebied 2 wordt alleen een vergunning onder voorwaarden verleend • Oorspronkelijke woning niet kleiner dan 100 m2 BVO • 18 m2 GBO per te vormen woning • 12 m2 GBO beschikbaar per persoon • Geluidsisolatie eisen • Bijdrage middelen afvalinzameling • Autoparkeren/fietsparkeren oplossing • Voldoen aan ‘goed verhuurdersschap’

• In vooroorlogs Haarlem (gebied 1 en 2) is kadastraal splitsen onder voorwaarden met vergunning toegestaan. • Er mogen na splitsing geen woningen ontstaan kleiner dan 50 m2 BVO.

NB: geen fysieke bouwkundige handeling, de woningen zijn al gevormd.

73 van 82

Bijlage 5

Evaluatie woonvisie 2017 - 2020

De evaluatie van de woonvisie 2017-2020 heeft plaats gevonden aan de hand van de activiteiten opgenomen in de uitvoeringsagenda 2017-2020. Dit overzicht laat zien dat veel activiteiten zijn uitgevoerd of in uitvoering zijn. Per thema wordt dit toegelicht. Verder wordt er per activiteit een kleur gegeven:

gereed/ afgerond

in uitvoering

doorlopend bestaand beleid (geworden)

deels uitgevoerd

niet uitgevoerd

Thema Betaalbaar wonen Uitwerken woonlastenwaarborg. Dit is landelijk beleid geworden, bij het toepassen van energieverbeteringen aan sociale huurwoningen blijven de woonlasten in totaal gelijk.

Verlenen Starterslening. De verordening starterslening is geactualiseerd. De lening is ook beschikbaar voor overstap-pende huurders, voor de gehele regio Zuid-Kennemerland/ IJmond. Het college zal Q2 2020 aan de raad voostellen aan te laten sluiten op de geldende NHG grens.

Zorg voor behoud van gelijke slaagkansen voor verschillende huishoudens in verschillende doelgroepen (waaronder ouderen en gezinnen). Dit wordt in beeld gebracht door de monitor “ passend toewijzen” van corporaties. Het is een doorlopende activiteit.

Beperking van bovenmatige stijging van de prijzen door meer aanbod. Er wordt optimaal ingezet op het vergroten van het aanbod, zie ook thema beschikbaarheid. Andere relevante onderdelen op gebied van betaalbaarheid zijn: de huursomverhoging + 1% is ingevoerd Er zijn afspraken over Preventie Huisuitzetting, het Woonlastenakkoord, er is samenwerking met schulddienstverlening en minimabeleid.

Thema Beschikbaarheid van woningen Vergroten van aanbod woningen Er wordt uitvoering gegeven aan versnelling en gewenste samenstelling van het nieuw bouwprogramma. Het aantal van 7.500 woningen is door het coalitieakkoord “Duurzaam Doen” verhoogd naar 10.000 woningen. De data verzameling en -verwerking van woningbouwprojecten en plancapaciteit is verbeterd, maar nog niet geïmplementeerd in de projectplanningssystemen. Er wordt onderzocht of aangehaakt kan worden op de software monitor die door veel gemeenten binnen de MRA wordt gebruikt. Daarnaast zijn er afspraken in de MRA Woondeal gemaakt met het Rijk. De binnenstedelijke locaties van Haarlem zijn

74 van 82

aangemerkt als sleutelgebied richting het Rijk (met nadruk op de ontwikkelzones). Haarlem is een van de negen sleutelgebieden binnen de MRA, en krijgt hierdoor in een aantal gevallen prioriteit.

Aanbod sociale huurwoningen en woningcorporaties vergroten. De nota en “kaders en instrumenten sociale huur en middensegment” is maart 2019 vastgesteld. Deze nota zorgt ervoor dat 40% van de nieuw te bouwen woningen uit sociale huur bestaat en aanvullende voorwaarden voldoet. Een van deze voorwaarde is dat 70% van de toegevoegde sociale huurwoningen voor de primaire doelgroep worden gerealiseerd. Sinds vaststelling wordt uitvoering gegeven aan de nota.

Realisatie groei sociale huurwoningvoorraad Er wordt gewerkt aan de uitvoering van de acht ontwikkelzones in Haarlem. De gewenste groei voor de periode 2016 t/m 2025 bedraagt 10.000 woningen. In de periode 2016 t/m 2019 is de woningvoorraad netto met bijna 2.800 woningen gegroeid. Op basis van de huidige kennis van de woningbouwplannen is voor de periode 2020 t/m 2025 een groei mogelijk van nog eens bijna 9.000 woningen. Uitbreiding van de woningvoorraad met 10.000 woningen lijkt daarmee haalbaar wanneer ook de “toevoegingen anderszins” worden meegerekend. Van belang is dat de nieuwbouwproductie t.o.v. eerdere jaren stevig wordt verhoogd. De nieuwe plannen liggen op koers voor de verdeling van 40% sociale huur, 40% middensegment huur en koop en 20% overige woningen. Er vindt maximale inzet plaats om de gewenste segmentering te halen.

Afspraken over toegankelijkheid en toewijzing middeldure huur met corporaties. Dit is met de corporaties ten dele uitgevoerd. Voor de nieuwbouw is e.e.a. opgenomen in de doelgroepenverordening en de huisvestingsverordening.

Beter in beeld brengen ontwikkelingen particuliere huur en mogelijk daarna eigenaren betrekken Het onderzoek naar particuliere huur is uitgevoerd. De conclusie is dat er een groeiend aanbod particuliere huurwoningen in Haarlem is, vooral in de duurste categorie. Er is beperkt aanbod in de lage middeldure huur. Er wordt actief gestuurd op het toevoegen van middeldure huur-woningen, conform het coalitieakkoord.

Thema Dynamiek Instrumenten inzetten die de doorstroming bevorderen.

Er wordt volop ingezet om extra woningen toe te voegen (zie thema’s beschikbaarheid en nieuwe woningen).

Tijdelijke huurcontracten voor jongeren wordt inmiddels toegepast door Elan Wonen en Ymere (omzet van studentenwoningen).

Haarlem levert een bijdrage aan de regeling “Ouder worden en prettig wonen” voor doorstroom van ouderen binnen de sociale huurwoningen. Inmiddels zijn, naast de drie grootste Haarlemse corporaties, ook Woonzorg Nederland aangesloten en woningbouwvereniging Rosehaghe. Corporaties hebben woonmakelaars ter ondersteuning van deze regeling. Heemstede is voornemens aan te sluiten. IJmond heeft een soortgelijke regeling. De regeling wordt medio 2020 geëvalueerd.

75 van 82

Er lopen enkele pilots voor de ondersteuning woningdelen in Haarlem, waaronder ‘’onder de panne’’

Volledig gebruik en benutting van de woningvoorraad

Haarlem en de corporaties werken samen in bestrijding van de woonfraude. Er is een convenant gesloten voor gegevensuitwisseling. Er is een werkgroep in oprichting voor meer gerichte inzet (gebiedsgericht of voor thema’s).

De ontwikkelingen rondom tijdelijke vakantieverhuur worden gevolgd. De monitor tijdelijke vakantie_ verhuur is opgezet. Er worden 4 x per jaar datascrapings uitgevoerd om ontwikkelingen in beeld te brengen. Regelgeving wordt intensief gevolgd en toegepast.

Het onderzoek naar transnationaal wonen (d.w.z. woningen die leegstaan, omdat ouderen voor langere tijd in buitenland wonen) heeft beperkt plaatsgevonden. Er is vooral ingezet op uitleg regels voor specifieke groepen.

Om leegstaande woningen beter in beeld te krijgen, wordt de leegstand gemonitord. Er is 2x een monitor uitgevoerd. De conclusie is dat er geen toename is en de leegstand beperkt blijft. Uit de monitoring komt een evenwichtig en constant beeld.

Thema Nieuwe woningen Er wordt ingezet op toename van woningen en op een versnellingsplan woningbouw met regio Om tot versnelling van de woningbouw te komen, zijn de diverse woningbouwprojecten geclusterd in acht ontwikkelzones. Voor het bereiken van de beoogde woningbouwprogramma’s zijn voor de ontwikkelzones zogenaamde samenwerkingstafels georganiseerd waarbij de samenwerking tussen corporaties en marktpartijen centraal stond. De samenwerking moet nog verder worden geconcretiseerd. Het expertteam woningbouw van het Rijk heeft aan de hand van een casus gekeken naar versnellingsmogelijkheden. Er is een ontwikkelstrategie Groei in de maak t.b.v. versnelling van de woningbouw in Haarlem. Op regionaal niveau van Zuid-Kennemerland/ IJmond worden bijeenkomsten georganiseerd over knelpunten van woningbouw(productie) om onderling kennis uit te wisselen. Haarlem bereidt een aanvraag voor t.b.v. twee ontwikkelzones om in aanmerking te komen voor de Rijksmiddelen die beschikbaar zijn gesteld voor de Bouwimpuls. Er wordt binnen MRA samen opgetrokken. Het Rijk heeft recent voor de versnelling van woningbouw 1 miljard ter beschikking gesteld.

Uitgangspunt is bouwen Binnen Bestaand Stedelijk Gebied met nadruk op Ruimtelijke Kwaliteit. Dit is geldend beleid en wordt zo uitgevoerd. Sinds 1 mei 2019 is er voor een periode van drie jaar Willem Hein Schenk tot stadsarchitect van Haarlem benoemd. Hij is een onafhankelijk stadsadviseur die meekijkt en denkt bij de vraagstukken waar Haarlem voor staat in brede zin en overstijgt de losse bouw- en ontwikkelingsprojecten. Het gaat om ruimtelijke vraagstukken op het snijvlak van stedelijke ontwikkeling, duurzaamheid, mobiliteit en sociale inclusiviteit.

76 van 82

Gedifferentieerd bouwen. In de woonvisie is een verdeling naar huur- en koopsegmenten en prijsklassen gemaakt, nl.: 25% sociale huur, 27% lage middeldure huur en koop, 29% dure middeldure huur en koopwoningen en 19% dure huur en koopwoningen. Het coalitieakkoord “ Duurzaam Doen” 2018-2022 heeft de differentiatie van nieuwbouwwoningen naar prijssegmenten als volgt opgenomen. 40% sociale huur, 40% middensegment en 20% overige woningen. Deze verdeling is vastgelegd in de nota “kaders en instrumenten voor sociale huur en middensegment”. Hierin is het middensegment nog nader onderverdeeld, naar huur en koop, en van laag midden en hoger middensegment.

25% van het bouwprogramma moet sociale huurwoningen zijn. In het coalitieakkoord “ Duurzaam Doen” is het uitgangspunt 40% sociale huur geworden. Dit is bekrachtigd door de vaststelling van de nota “kaders en instrumenten sociale huur en middensegment” waarmee het percentage van 25% uit de woonvisie is verhoogd naar 40% bij elk nieuwbouwproject vanaf 30 woningen.

Uitvoering ontwikkelstrategie Zelfbouw en onderzoek naar faciliteiten gezinnen met middeninkomens. De ontwikkelstrategie Zelfbouw is uitgevoerd, inclusief het financieringsinstrument. Binnen waar mogelijk en beschikbaar is, worden locaties en gemeentelijk vastgoed ingezet voor zelfbouw.

Ondersteuning mogelijkheden initiatiefnemers met nieuwe woonvormen en innovatieve bouwvormen, eventueel met een pilot. Ondersteuning heeft plaats gevonden via platform Zelfbouw. Dit Platform is uitgebreid met ondersteuning in breder verband, o.a. ook kluswoningen e.d. Voorbeelden van gerealiseerde vormen zijn: tiny tims en project “ Onder de pannen”.

Faciliteren initiatieven van wooncoöperaties met lage en middeldure huur-en koopwoningen. De gemeente ondersteunt een wooncoöperatie op het Slachthuisterrein. Er zijn verkenningen geweest voor Centraal Wonen Romolenpolder. Haarlem is aangehaakt bij het Rijkspilot-programma voor wooncoöperaties uitgevoerd door Platform 31.

Thema Haarlemse Wijken Toename sociale huurwoningen vooral aan de westkant, oost minder toevoeging, met uitzondering van Boerhaavewijk, Meerwijk en Slachthuiswijk. Het uitgangspunt “meer sociale huurwoningen toevoegen” is vastgelegd voor de acht ontwikkelzones. Aan de westkant van Haarlem is 50% sociale huur in de nieuwbouw uitgangspunt geworden. Verder is aan de oostkant van Haarlem een toevoeging van 40% sociale huur vastgelegd. In de nota “ kaders en instrumenten sociale huur en middensegment” is opgenomen dat de wijken Boerhaavewijk, Meerwijk en Slachthuiswijk ook een percentage sociale huur gerealiseerd moet worden, omdat de wens is dat de totale sociale huurvoorraad in Haarlem toe gaat nemen. Dit wordt wel situationeel bepaald, mede aan de hand van bestaande voorraad en de geprognotiseerde ontwikkeling daarvan.

Ruimtelijk instrumentarium voor toevoeging van sociale huur De doelgroepenverordening is vastgesteld en wordt ingezet bij bestemmingsplannen. Met de doelgroepenverordening kunnen afspraken over realisatie van sociale huur en middeldure woningen in de nieuwbouw via het bestemmingsplan worden verankerd. Hiermee blijven de woningen betaalbaar en bewoonbaar voor bepaalde groepen die hierop zijn aangewezen.

77 van 82

Plan van Aanpak Ontwikkelzones en woningbouwprogrammering. Bijna alle Ontwikkelzones hebben een visie opgesteld. Het programma “Groei van Haarlem” is ontstaan om de verwachte groei voor Haarlem in beeld te brengen. De woningbouwopgave moet hand in hand gaan met de Ruimtelijke Kwaliteit en leefbaarheid (sociale cohesie, veiligheid en gezondheidsaspecten), zodat Haarlem een stad blijft waar het prettig wonen, leven en werken is. Momenteel wordt een stedelijke Ontwikkelstrategie Groei gemaakt die in beeld brengt hoe de verder voortgang en uitvoering van de ontwikkelzones kan plaatsvinden.

Onderzoek naar locaties voor verdichting en differentiatie in Oost en Schalkwijk De verdichting met toevoeging duurdere woningen heeft op diverse locaties plaatsgevonden, zoals in Parkwijk, Aart vd Leeuwstraat en het Spaarnegasthuisterrein. Ook in Schalkwijk Midden en de Entree wordt flink gebouwd. Daarnaast zijn nog veel plannen in de maak zoals aan de noordkant van Schalkwijk, nabij de Entree, nl. de locatie van Rijkswaterstaat. De toekomstige nieuwbouw gaat conform de uitgangspunten 40% sociale huur, 40% middensegment en 20% overig plaats vinden. Op termijn ontstaat een andere differentiatie in de wijken.

Uitwerking woonprogramma in de gebiedsopgave van de stadsdelen m.b.v. plancapaciteit.  De uitgangspunten en doelstellingen van de woonvisie zijn verwerkt in de gebiedsopgaven, gebiedsprogramma’s en de ontwikkelzones. De inzet op de gebieden is daarnaast jaarlijks onderwerp bij de prestatieafspraken.

Thema Doelgroepen Uitvoering van agenda “langer zelfstandig wonen” De agenda “langer zelfstandig wonen” is in uitvoering. In maart 2019 is de rapportage Langer Zelfstandig Wonen bestaande uit drie delen: sociaal domein, fysiek domein en informatie & communicatie vastgesteld. Hierin staan de huidige activiteiten omschreven.

Uitvoeringsprogramma “ Wonen, Opvang en Herstel”. Het uitvoeringprogramma Wonen, Opvang en Herstel loopt van 2017 t/m 2020. In dit programma staan drie actielijnen centraal. 1. Preventie. 2 een traject op maat en 3. zelfstandig thuis wonen versterkt. Dit programma wordt zowel lokaal als met de regio Zuid-Kennemerland/ IJmond met Haarlemmermeer opgepakt. Doel is dat alle cliënten uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen zo gewoon mogelijk wonen met herstelondersteuning gericht op inclusie, volwaardig burgerschap, participatie, zelfredzaamheid en informele steun in de lokale omgeving. We sturen komende periode een voortgangsrapportage naar de raad.

Plan van Aanpak extra woningen voor doorstroom BW en MO en overige spoedzoekers Er is een Taskforce opgericht. De Taskforce heeft actief naar locaties gezocht. De resultaten zijn gemeld in de tussenrapportage Wonen, Opvang en Herstel.

Sociale huurwoningen voor alleenstaande jongeren Deze activiteit is opgenomen in diverse woningbouwprogramma’s.

78 van 82

Instrumenten ontwikkelen voor sterkere positie jongeren In de huisvestingsverordening is een jongerenlabel toegevoegd. In het studentenaanbod zijn tijdelijke huurcontracten voor jongeren mogelijk gemaakt. Verder zijn aan het Delftplein tijdelijk woningen toegevoegd voor jongeren en statushouders.

Extra aandacht voor gezinnen met recht op huurtoeslag Met Ymere is invulling gegeven aan het woonlastenakkoord van Ymere. Daarin kunnen huishoudens die langdurig een minimum inkomen hebben en een voor hun inkomen te hoge huur betalen een beroep doen op huurverlaging. De andere corporaties passen maatwerk toe.

Regionale woonzorgagenda opstellen Jaarlijks wordt er in de regio Zuid-Kennemerland/ IJmond een regionale woonzorgagenda opgesteld, met een aantal activiteiten. Zo zijn er kennisbijeenkomsten op het gebied van wonen en zorg georganiseerd. Er zijn pilots bij enkele regiogemeenten uitgevoerd om het langer zelfstandig wonen in de wijk te bevorderen.

Inzet van huisvesting statushouders We hebben aan het Delftplein aanvullend tijdelijke huisvesting voor statushouders gerealiseerd. De urgente positie van statushouders is in de huisvestingsverordening aangepast. Om continuïteit van plaatsing te waarborgen, vindt regelmatig overleg plaats met corporaties en COA.

Thema Duurzame woningen Versnelling duurzaamheidsprogramma met Routekaart Haarlem Klimaat Neutraal 2030 In 2017 is het duurzaamheidsprogramma verbreed en gekozen voor een versnelling van de energietransitie (2017/93567). Doelstellingen zijn Haarlem aardgasvrij, Circulair in 2040 en Klimaat adaptief in 2050. Hiervoor zijn twee programmamanagers aangesteld en is team duurzaamheid uitgebreid. Vanuit het programma wordt duurzaamheid uitgevoerd binnen de gehele organisatie. Er is de afgelopen vier jaar veel gebeurd; onderzoek zoals de energiestrategie van CE Delft, het opstellen van kaderstellend beleid bijvoorbeeld voor ontwikkeling van warmtenetten en de sociale energietransitie, het stimuleren en faciliteren van Haarlemmers voor bijdrage aan verduurzaming, pilotprojecten, nieuwe samenwerkingsverbanden, maar ook qua wet- en regelgeving en de Haarlemse invulling daarvan.

Afkoppeling van aardgas Haarlem heeft de ambitie om in 2040 aardgasvrij te zijn, dat is 10 jaar eerder dan het Rijk. Daarom stelde Haarlem samen met de regio, een half jaar eerder dan landelijk verplicht werd, de eis dat alle nieuwbouw aardgasvrij moet zijn. Verder onderzocht Haarlem al op welke manier de wijken tegen de laagste maatschappelijke kosten aardgasvrij kunnen worden (Energiestrategie CE Delft); Welke duurzame bronnen beschikbaar zijn (Bronnenstudie) en werkt beleidskaders uit voor het vormgeven van de energietransitie. Waaronder kaders voor het ontwikkelen van collectieve warmteoplossingen; de transitie visie warmte (TVW) waarin wordt aangegeven wanneer en op welke manier wijken van het aardgas afgaan; de regionale energie strategie (RES) een overzicht van de beschikbare locaties voor duurzame energie (zowel elektriciteit als warmte) en de benodigde infrastructuur. De TVW wordt in 2020 opgeleverd en de RES in 2021.

79 van 82

Pilotprojecten aardgasloos in bestaande bouw en nieuwbouw De ontwikkelingen zijn snel gegaan. In de nieuwbouw is geen sprake geweest van pilotprojecten, omdat er gedurende de looptijd landelijke wetgeving is vastgesteld. Aardgasvrij bouwen is inmiddels de standaard. In de bestaande bouw zijn we de pilotfase inmiddels ook gepasseerd. Samen met Stichting Huizen aanpak (SHA) is de Molenaarswoning aardgasvrij gemaakt. Dit is een voorbeeldwoning voor aardgasvrij wonen en is te bezoeken door geïnteresseerde Haarlemmers.

Verduurzaming bestaande voorraad (zie ook verduurzaming particulier bezit) Om bewoners te stimuleren en faciliteren zet Haarlem in op de campagne Haarlem wordt steeds gasvrijer. Er wordt samengewerkt met Stichting Huizen Aanpak voor het organiseren van collectieve inkoopacties (enkelvoudige maatregelen) en de ontwikkeling van product markt combinaties (PMC). Zo zijn er PMC’s voor de jaren ’90 woningen, VvE’s en het Buurtonderhoudsplan ontwikkeld en ingezet. Het Duurzaam Bouwloket geeft onafhankelijk advies op maat. Er zijn concrete projecten zoals energiecoaches. Voor de verduurzaming van de particuliere woningen wordt met de regio Zuid Kennemerland/IJmond samengewerkt. Daarnaast stelt Haarlem diverse financieringsconstructies beschikbaar zoals de duurzaamheidslening en subsidie aardgasvrij.