20201150972 2. Bijlage 1 Toelichting concept ontwerpbestemmingsplan Spaarne Gasthuis Buurt

Spaarne Gasthuis buurt

Toelichting concept ontwerp d.d. 26 november 2020

1

Inhoud Hoofdstuk 1 INLEIDING ...............................................................................................................................................................5 1.1 Aanleiding en doel bestemmingsplan .................................................................................................................5 1.2 Opzet bestemmingsplan .............................................................................................................................................6 1.3 Ligging en begrenzing van het plangebied ......................................................................................................6 1.4 Geldende planologische regelingen ......................................................................................................................7 1.5 Bestemmingsplanprocedure .....................................................................................................................................7 1.6 Leeswijzer plantoelichting ..........................................................................................................................................7 Hoofdstuk 2 ONTWIKKELING ..........................................................................................................................................................9 2.1 Bestaande situatie en omgeving

........................................................................................................................................9 2.2 Beoogde ontwikkeling ....................................................................................................................................................... 11 Hoofdstuk 3 BELEIDSKADER ......................................................................................................................................................... 15 3.1 Rijksbeleid ............................................................................................................................................................................ 15 3.2 Provinciaal beleid................................................................................................................................................................ 17 3.3 Gemeentelijk beleid ........................................................................................................................................................... 18 3.3.1 Structuurplan Haarlem 2020 ................................................................................................................................... 18 3.3.2 Structuurvisie openbare ruimte ..............................................................................................................................

21 3.3.3 Stedenbouwkundig kader ......................................................................................................................................... 21 3.3.4 Ruimtelijke kwaliteit .................................................................................................................................................. 25 3.3.5 Wonen........................................................................................................................................................................... 26 3.3.6 Verkeer en vervoer .................................................................................................................................................... 27 3.3.7 Water ............................................................................................................................................................................ 28 3.3.8 Duurzaamheid en energie ........................................................................................................................................ 30 Hoofdstuk 4 MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN ...................................................................................................................

35 4.1 Milieuzonering .................................................................................................................................................................... 35 4.2 Bodem ................................................................................................................................................................................... 36 4.3 Geluid .................................................................................................................................................................................... 39 4.4 Luchtkwaliteit ...................................................................................................................................................................... 40 4.5 Externe veiligheid ............................................................................................................................................................... 41 4.6 Duurzaamheid en energie ................................................................................................................................................ 42 4.7 Mobiliteit ..............................................................................................................................................................................

43 4.8 Waterparagraaf ................................................................................................................................................................... 45 4.9 Cultuurhistorie .................................................................................................................................................................... 48 4.10 Archeologie ........................................................................................................................................................................ 49 4.11 Groenparagraaf ................................................................................................................................................................ 50 4.12 Natuurwaarden................................................................................................................................................................. 53 2

4.13 Vliegverkeer ....................................................................................................................................................................... 54 4.14 Bezonning .......................................................................................................................................................................... 54 4.15 Windhinder ........................................................................................................................................................................ 55 4.16 Kabels, leidingen straalpaden en andere belemmeringen ..................................................................................... 55 4.17 Mer-beoordeling .............................................................................................................................................................. 55 Hoofdstuk 5 JURIDISCHE ASPECTEN .................................................................................................................................. 58 5.1 Inleiding ............................................................................................................................................................................

58 5.2 Juridische planopzet................................................................................................................................................... 58 Hoofdstuk 6 UITVOERBAARHEID.......................................................................................................................................... 63 6.1 Economische uitvoerbaarheid ............................................................................................................................... 63 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ..................................................................................................................... 63 6.3 Handhaving ..................................................................................................................................................................... 67

3

Toelichting

4

Hoofdstuk 1 INLEIDING

Afbeelding 1.1 - Ligging van het bestemmingsplangebied

1.1 Aanleiding en doel bestemmingsplan Spaarne Gasthuis is voornemens om het gebied her te ontwikkelen door realisatie van een nieuw ziekenhuis en 200 woningen, waarvan ten minste 40% sociaal, in een groene omgeving. Enkele bestaande relatief nieuwe gebouwen aan de oostzijde blijven hierbij gehandhaafd. Als onderdeel van de ontwikkeling wordt het bestaande ziekenhuisgebouw gesloopt (zie par. 2.2.2). In het bestemmingsplan is enige flexibiliteit opgenomen in verband met de verdere planuitwerking. Waar mogelijk en wenselijk wordt in het plan ruimte geboden voor functieverandering of aanpassing van de bebouwingsmogelijkheden. Bij een afwijking hoeft het bestemmingsplan niet te worden aangepast, bij een wijziging wel. Dergelijke afwijkingen en wijzigingen kunnen doorgaans worden toegepast, indien dit leidt tot een verbetering in de ruimtelijke en functionele structuur en is aangetoond dat zich geen negatieve gevolgen voor de omgeving voordoen. In de planregels zijn de exacte voorwaarden vastgelegd.

5

1.2 Opzet bestemmingsplan Dit bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en een toelichting. De regels bevatten juridische regels over het gebruik van de ruimte. Deze regels geven aan of, en zo ja, hoe ruimte bebouwd mag worden en welke functies (bestemmingen) zijn toegestaan. De verbeelding geeft de exacte plaats van de bestemmingen aan, en verwijst naar de regels. De toelichting, tenslotte, is de onderbouwing van regels en verbeelding. Hierin staan het doel van het bestemmingsplan en de toekomstige ontwikkeling van het gebied. De toelichting gaat in op onderwerpen die voor die ontwikkeling van belang zijn, zoals de stedenbouwkundige structuur, de haalbaarheid van het plan en milieuaspecten.

1.3 Ligging en begrenzing van het plangebied Het plangebied van bestemmingsplan Spaarne Gasthuis buurt ligt in Haarlem Zuid en wordt aan de noordzijde begrensd door de Boerhaavelaan, aan de oostzijde door de Amerikaweg, aan de zuidzijde door de Kennedylaan en aan de westzijde door de Europaweg (zie afbeelding 1.2). Het gebied beslaat een oppervlak van ca. 10 ha.

Afbeelding 1.2 - Plangebied

6

1.4 Geldende planologische regelingen Binnen het plangebied Spaarne Gasthuis buurt gelden de volgende bestemmingsplannen Bestemmingsplan

Datum vaststelling

Bestemmingsplan Schalkwijk Midden

6 juni 2013

Paraplubestemmingsplan parkeren

17 mei 2018

Bestemmingsplan Veegplan Haarlem 2017

15 maart 2018

Reparatieplan B Haarlem 2019

21 november 2019

Tabel 1.1 - Vigerende bestemmingsplannen binnen Spaarne Gasthuis buurt Bij de inwerkingtreding van het bestemmingsplan Spaarne Gasthuis buurt zullen de in het schema genoemde plannen komen te vervallen, voor zover het de delen betreft die liggen in onderhavig plangebied. Voor zover in het verleden bouw- of omgevingsvergunningen zijn verleend in afwijking van de vigerende bestemmingsplannen, zijn deze wijzigingen direct vastgelegd in het onderhavige plan.

1.5 Bestemmingsplanprocedure Het bestemmingsplan doorloopt de wettelijke procedure. Het conceptontwerpbestemmingsplan wordt op basis van het wettelijk vooroverleg ex artikel 3.1.1 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) toegestuurd aan de verschillende (semi)overheden en belangenorganisaties. Ook wordt in het kader van participatie overleg gevoerd met de betrokken wijkra(a)d(en) in het plangebied. De gemaakte opmerkingen van de wijkra(a)d(en) en de reacties op basis van het wettelijke vooroverleg, kunnen leiden tot aanpassing van het conceptontwerpbestemmingsplan. Vervolgens geeft het college van burgemeester en wethouders het ontwerpbestemmingsplan vrij voor tervisielegging volgens artikel 3.8 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Na publicatie wordt het ontwerp gedurende zes weken ter inzage gelegd. In die tijd kan iedereen mondeling, digitaal dan wel schriftelijk zienswijzen indienen bij de gemeenteraad. Het ontwerpbestemmingsplan wordt ter informatie aan de raadscommissie Ontwikkeling gestuurd. Na verwerking van de zienswijzen en mogelijke ambtelijke aanpassingen besluit de gemeenteraad over de vaststelling van het bestemmingsplan. Na aanpassing van het bestemmingsplan met inachtneming van de door de raad aangebrachte wijzigingen wordt het vastgestelde bestemmingsplan weer zes weken ter inzage gelegd (aanvang beroepstermijn).

Belanghebbenden die een zienswijze bij de gemeenteraad hebben ingediend kunnen beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daarnaast kunnen belanghebbenden beroep instellen tegen wijzigingen die de gemeenteraad bij de vaststelling van het bestemmingsplan heeft aangebracht.

1.6 Leeswijzer plantoelichting De toelichting van het bestemmingsplan dient om een onderbouwing te geven van de in de regels en de verbeelding gestelde kaders. Enerzijds is het van belang om inzicht te krijgen in de ruimtelijke structuur en het functioneren van een gebied. Anderzijds is een inventarisatie van beleidsdocumenten nodig omdat deze documenten immers de basis vormen voor de van toepassing zijnde kaders binnen het plangebied.

7

Hoofdstuk 2 gaat in op de visie op en ontwikkeling van het plangebied. Hierbij wordt eerst ingegaan op de bestaande ruimtelijk-functionele structuur van het plangebied. De structuur van een gebied is vaak te herleiden op de historische ontwikkeling van het gebied. Door hieraan aandacht te besteden ontstaan inzichten over wat belangrijk en waardevol is in het gebied. In hoofdstuk 3 worden de relevante beleidsdocumenten weergegeven, voor zover van belang voor het plangebied. Per document wordt kort samengevat welke kaders er voor de inrichting en/of voor de functies in het plangebied zijn vastgelegd. Hoofdstuk 4 bevat een inventarisatie van de verschillende milieu- en omgevingsaspecten. Het gaat hierbij om alle zaken die kunnen leiden tot ruimtelijke beperkingen. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de juridische aspecten waarbij een toelichting op de planregels en verbeelding wordt gegeven. Tenslotte wordt in hoofdstuk 6 ingegaan op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan. In dat hoofdstuk worden te zijner tijd de reacties uit vooroverleg en zienswijzen weergegeven inclusief de bijbehorende beantwoording.

8

Hoofdstuk 2 ONTWIKKELING 2.1 Bestaande situatie en omgeving Het plangebied ligt in Haarlem Zuid in stadsdeel Schalkwijk, tussen het Spaarne en de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder. Het is onderdeel van de wijk Boerhaavewijk. Deze wijk ligt ten noorden van de Meerwijk en ten oosten van de Europawijk. De Boerhaavelaan, de Amerikaweg, de Kennedylaan en de Europaweg vormen aan respectievelijk de noord-, oost-, zuid- en westzijde de omsluiting van het gebied. Schalkwijk is in de jaren ´60 / ’70 gebouwd volgens de toen populaire stedenbouwkundige principes van functiescheiding en auto-bereikbaarheid. De wijk is opgebouwd uit een aantal vrij in zichzelf gekeerde woonwijken, gescheiden door brede infrastructuur en groenzones. Een brede middenzone biedt ruimte aan andere functies dan wonen: kantoren, winkels en het ziekenhuis. De grond binnen het plangebied is in bezit van verschillende partijen (zie afbeelding 2.1). Het grootste deel van het terrein is in bezit van het Spaarne Gasthuis, maar ook de gemeente Haarlem en Pré Wonen bezitten delen van het terrein. Het terrein van de gesloopte zusterflat is van Pré Wonen. De gemeente heeft een groot deel van de noordwestelijke hoek van het terrein in eigendom. De gronden van de gemeente en Pré Wonen worden nu aan het Spaarne Gasthuis verhuurd, ten behoeve van parkeren op maaiveld.

Het huidige Spaarne Gasthuis wordt gestructureerd door een noord-zuid as bestaande uit de entreelaan vanaf de Boerhaavelaan en de grote vijver. Het huidige beddenhuis staat haaks op die as en is 10 bouwlagen hoog. De noord-zuid as deelt het terrein grofweg in tweeën. De westzijde bestaat uit een groot parkeerterrein. Aan de oostzijde zijn de verschillende zorggerelateerde gebouwen geconcentreerd (zie onderstaand).

Afbeelding 2.1 - Eigendomsverhoudingen De huidige hoofdontsluiting voor patiënten en bezoekers tot het terrein is aan de Boerhaavelaan gesitueerd. Hiernaast ligt ook de ontsluiting voor medewerkers aan de Boerhaavelaan. Ook de ontsluiting voor ambulance en voor logistiek ligt aan de Boerhaavelaan, namelijk in de noordoostelijke 9

punt van het plangebied. De uitgangen voor patiënten en bezoekers die het terrein met de auto bezoeken liggen aan de Kennedylaan en de Boerhaavelaan. De westzijde van het terrein is ingericht als parkeerterrein op maaiveld. In het noordwestelijke deel van het terrein liggen de parkeerplaatsen voor medewerkers. Het zuidwestelijke deel van het terrein is ingevuld als parkeerterrein voor bezoekers en patiënten.

Afbeelding 2.2 – Luchtfoto plangebied Stadsdeel Schalkwijk wordt inmiddels grootschalig vernieuwd, waarbij de focus ligt op het tegengaan van de barrièrewerking van de infrastructuur en groenzones tussen de wijken, het verbinden van afgesloten monofunctionele delen en het toevoegen van woningen. Met het toevoegen van woningen wordt ook een grotere diversiteit in woonmilieus en doelgroepen beoogd. Ook direct rondom het Spaarne Gasthuis vinden ontwikkelingen plaats, te weten: • de herprofilering van de Europaweg tot stadsstraat in het westen; • de transformatie van Schalkwijk Midden: een aantrekkelijk, levendig en groen woonwerkgebied ten zuiden van het plangebied; • woonwerkbuurt De Entree tussen de Schipholweg en de Boerhaavelaan ten noorden van het plangebied • de ontwikkeling aan de overzijde van de Amerikaweg en Amerikavaart ten oosten van het plangebied.

10

2.2 Beoogde ontwikkeling Het Spaarne Gasthuis is voornemens een nieuw ziekenhuisgebouw te realiseren, ter vervanging van het bestaande ziekenhuis op de huidige locatie, in omvang circa 60.000 m² bvo. Hiertoe ontwikkelde het Spaarne Gasthuis met de gemeente Haarlem een masterplan (vastgesteld eind 2019, versie 5 november 2019; bijlage 1). Ten behoeve van de verkoop van de gronden van de gemeente en Pré Wonen aan Spaarne Gasthuis zijn op 15 november 2019 koopovereenkomsten gesloten. Dit bestemmingsplan is gericht op het faciliteren en bestemmen van de volgende onderdelen: • 60.000 m² nieuw ziekenhuis: vervanging van bestaand ziekenhuis, behoudens polikliniek • 200 woningen in zuidwestelijk deel (40% sociaal) • Parkeergarage westelijk 500 plaatsen • Parkeergarage oostelijk 500 plaatsen • Boerhaavegebouw, Labgebouw, Apotheekgebouw (noordoost hoek conserverend bestemd) • Polikliniek (blijft gehandhaafd) • Zuiderpoort (GGZ gebouw) conservatief bestemd.

2.2.1 Het stedenbouwkundig programma Met de gemeente Haarlem is gekomen tot een stedenbouwkundige programma dat uitgewerkt is in een stedenbouwkundig plan en een beeldkwaliteit voor de opstallen. Zoals eerder aangegeven in symbiose met de visie op het landschap en de beeldkwaliteit van de inrichting hiervan. De beoogde vernieuwing van het ziekenhuis in meerdere fasen is leidend in het stedenbouwkundige programma. De centrale as van het nieuwe ziekenhuis op 3 bouwlagen is het verbindende element in de gefaseerde doorontwikkeling van het ziekenhuis en verbindt in eerste instantie de eerste fase van de nieuwbouw met het polikliniekgebouw en vervolgens de dan gerealiseerde nieuwbouw met de toekomstige nieuwbouw in de 2e en 3e fase. Ook verbindt de centrale as het logistieke centrum, ontsloten vanaf de Boerhaavelaan, en de parkeer- en stallingsvoorzieningen voor medewerkers aan de Amerikaweg. Het Spaarne Gasthuis realiseert in een eerste fase nieuwbouw voor circa 60.000 m². Uitgangspunt voor de ontwikkeling van het nieuwe ziekenhuis is een compacte zorglogistiek en een prettige en gastvrije omgeving. De verschillende bouwdelen zijn daarmee onderling fysiek verbonden om onderling adequaat verbonden zorgfuncties te kunnen huisvesten. De nieuwbouw wordt opgebouwd uit gelede onderling verbonden clusters of bouwdelen.

De clusters en bouwdelen zijn heldere en herkenbare volumes, met aan de Europawegzijde een tussenliggende groene snede. In deze binnenruimte zullen op 1 plek transparante verbindingen tussen de clusters en bouwdelen worden aangebracht. De nieuwbouw kenmerkt zich verder door groene daken, daktuinen en patio's, in en op het gebouw, al dan niet overdekt. Het nieuwe ziekenhuis wordt ontsloten door een nieuw entreegebouw dat in het hart van het plangebied ligt. Het ontsluit daarmee zowel de nieuwbouw als het bestaande polikliniekgebouw. Het entreegebouw is circa 12 meter hoog en grotendeels transparant. Het nieuwe entreegebouw is tussen 07.00 – 21.00 uur publiektoegankelijk, waarmee het ook een essentiële schakel vormt tussen het zuidelijk en noordelijk deel van het plangebied. Door zijn transparantie vormt het entreegebouw ook een visuele verbinding tussen de vijver en de brontuin. Deze verbinding wordt landschappelijk versterkt door de doorgaande bomenrij en de doorgaande watergangen, die in het beeld door het entreegebouw worden geleid. De beide parkeergebouwen zijn essentieel voor de bereikbaarheid en daarmee het functioneren van het nieuwe ziekenhuis. Om de verkeersdruk op de omliggende wegen goed te reguleren wordt 11

uitgegaan van twee parkeergebouwen, één aan de Europaweg en één aan de Amerikaweg. Uitgangspunten voor de beide parkeergebouwen zijn de veiligheid voor bezoekers, patiënten en medewerkers en een optimale parkeerlogistiek. De parkeergebouwen zijn 7 (bezoekersgarage) respectievelijk 6 (personeelsgarage) bouwlagen hoog en hebben ieder een capaciteit van circa 500 parkeerplaatsen. Daarnaast heeft de spoedeisende hulp/huisartsenpost (SEH/HAP) aan de Boerhaavelaan een eigen parkeervoorziening voor circa 75 parkeerplaatsen. De in- en uitrit voor ambulances is eveneens gelegen aan de Boerhaavelaan, in de noordwestelijke punt van het plangebied. De beide parkeergebouwen hebben stedenbouwkundig een autonome maar ook verbindende positie en tonen zich alzijdig naar de verschillende functies en omgevingen rond de parkeergebouwen. De parkeergebouwen zijn ook onderdeel van de healthy valley en gaan daarmee in hun verschijningsvorm op in de groene en gastvrije omgeving. Het woongebied bestaat uit vijf woonblokken waarbij twee woonblokken direct gelegen zijn aan de Europaweg bestemd voor sociale huur met 50 en circa 30 woningen van 6 tot 9 bouwlagen, en drie woonblokken gelegen aan de Kennedylaan en de zijde van de vijver bestemd voor koop in het middeldure segment, met in totaal circa 120 woningen.

Bij de nadere uitwerking van het woonprogramma wordt de ‘Nota Kaders en instrumenten sociale huur en middensegment’ in acht genomen. De parkeerplaatsen voor de huurders van de sociale huurwoningen zijn voorzien in de parkeergarage voor bezoekers. Voor de bezoekers van de sociale huurwoningen worden parkeerplaatsen voorzien door middel van langsparkeren langs de Europaweg. De parkeerplaatsen voor de eigenaren en bezoekers van de koopwoningen zijn voorzien in een parkeergarage onder de drie woonblokken, en worden ontsloten vanaf de Kennedylaan.

2.2.2 Wijze van uitvoering Om de continuïteit van het ziekenhuis te kunnen borgen zal de planontwikkeling in meerdere stappen worden doorlopen (zie afbeelding 2.3). Als eerste stap wordt op de huidige parkeerplaats van het Spaarne Gasthuis in het zuidwestelijk deel van het plangebied een tijdelijke parkeergarage voor bezoekers/medewerkers gerealiseerd met circa 500 plaatsen. Deze tijdelijke parkeergarage wordt ontsloten vanaf de Kennedylaan, ter plaatse van de toekomstige ontsluiting van de parkeergarage voor de woningen. Mogelijk zal in combinatie hiermee een uitrit aan de Europaweg nodig zijn wanneer de beoogde rotonde op de kruising Kennedylaan en Europaweg is gerealiseerd. Als tweede stap wordt op de hiermee vrijgespeelde ruimte de definitieve parkeergarage voor bezoekers gerealiseerd. Deze wordt conform de beoogde ontwikkeling definitief ontsloten vanaf de Europaweg. Gelijktijdig hiermee wordt het eerste deel van de woningen gebouwd, te weten de woningen voor sociale huur langs de Europaweg. Deze woningen hebben allen een entree aan de Europaweg. Voorafgaand hieraan wordt ook de nieuwe ontsluiting aan de Europaweg gerealiseerd. Als derde stap wordt de bouw van het nieuwe ziekenhuis ter hand genomen. Onderdeel van de realisatie van het nieuwe ziekenhuis is de nieuwe ontsluiting van de SEH/HAP aan de Boerhaavelaan.

Ook wordt dan het plein tussen de nieuwe parkeergarage voor bezoekers en de nieuwbouw van het ziekenhuis gerealiseerd (het entreedal/entreeplein). Na realisatie en ingebruikneming van de nieuwbouw wordt als vierde stap het bestaande ziekenhuisgebouw gesloopt. Dit biedt vervolgens de benodigde ruimte om de centrale as en de verbinding met het bestaande polikliniekgebouw te completeren, het nieuwe logistieke hof te realiseren en de parkeergarage voor medewerkers te bouwen. Voorafgaand hieraan worden ook de nieuwe ontsluitingen voor het logistieke hof en de parkeergarage voor medewerkers aan de Boerhaavelaan en de Amerikaweg gerealiseerd. 12

Als vijfde stap wordt de tijdelijke parkeergarage gesloopt, om plaats te maken voor de realisatie van het tweede deel van de woningen, voor het (middel)dure segment. Tijdens deze stap wordt ook de definitieve ontsluiting voor de parkeergarage voor de woningen aan de Kennedylaan gerealiseerd en wordt de beoogde terreininrichting gecompleteerd. In het bestemmingsplan is de eindsituatie vastgelegd. Voor de tussenstappen, in het bijzonder de tijdelijke parkeergarage (eerste stap), wordt een separate planologische procedure gevoerd. Die stap wordt dus niet rechtstreeks in dit bestemmingsplan mogelijk gemaakt. De verkeerskundige gevolgen van die stap zijn wel onderzocht (zie par. 4.7).

13

Afbeelding 2.3 – Wijze van uitvoering

14

Hoofdstuk 3 BELEIDSKADER 3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) In de in maart 2012 vastgestelde Structuurvisie voor Infrastructuur en Ruimte schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Het Rijk heeft drie hoofddoelen geformuleerd om Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden voor middellange termijn (2028): het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijkeconomische structuur van Nederland; • het verbeteren, instandhouden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; • het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden blijven. De belangen van het nationale ruimtelijke beleid worden geborgd in de AMvB Ruimte, een juridische vertaling van het rijksbeleid. De nationale ruimtelijke belangen omvatten globaal de nationale planologische principes zoals gebundelde verstedelijking, de ontwikkeling van de mainports, het kustfundament, de bescherming en ontwikkeling van een aantal groene en blauwe gebiedscategorieën en ruimtelijke garanties met betrekking tot defensiedoeleinden en energieproductie en -voorziening. •

Voor dit bestemmingsplan is vooral de bevordering van krachtige steden relevant. Het behoud van het stedelijk draagvlak voor voorzieningen en van voldoende stedelijke “massa” en de daarbij horende economische agglomeratievoordelen is van groot belang. In dit bestemmingsplan zijn geen nationale belangen in het geding.

3.1.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De aanstaande NOVI vervangt de SVIR en biedt een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Hiermee kan er ingespeeld worden op de grote uitdagingen die voor ons liggen. Allerlei trends en ontwikkelingen hebben invloed op onze leefomgeving. Veranderende en groeiende steden, de overgang naar een duurzame en circulaire economie en het aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering vormen slechts een deel van de opgave. Dit biedt kansen, maar vraagt wel om zorgvuldige keuzes. Want onze ruimte, zowel boven-, als ondergronds, is een schaars goed. Het combineren van al die opgaven vraagt een nieuwe manier van werken. Niet van bovenaf opgelegd, maar in goede samenwerking tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en burgers. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zetten we een proces in gang waarmee we keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter kunnen maken. Zo bouwen we samen aan een mooier en sterker Nederland.

De NOVI komt voort uit de Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2022 in werking treedt. Voor dit bestemmingsplan is relevant invulling te geven aan klimaatverandering, de energietransitie, het gebied te verduurzamen, de leefbaarheid van de omgeving te verbeteren en een toekomstbestendige ontwikkeling vorm te geven. In dit bestemmingsplan wordt op verschillende manieren invulling aan deze prioriteiten gegeven. 15

3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) wordt onder meer de bescherming van erfgoederen van uitzonderlijk nationaal belang juridisch geregeld. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte heeft de Rijksoverheid de nationale belangen gedefinieerd waarvoor het Rijk verantwoordelijkheid draagt. Een aantal van deze nationale belangen wordt juridisch geborgd via het Barro. In dit bestemmingsplan zijn geen nationale belangen in het geding.

3.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking De Ladder voor duurzame verstedelijking (Ladder) is een instrument voor efficiënt ruimtegebruik. Het bevoegd gezag moet voldoen aan een motiveringsvereiste als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) stelt een aantal eisen aan de toelichting bij het bestemmingsplan bij het mogelijk maken van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Dit moet voor de nieuwe stedelijke ontwikkeling borgen dat er sprake is van een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming. Doel is om bij de wens om een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk te maken te zorgen voor een zorgvuldig of duurzaam gebruik van ruimte, met oog voor de toekomstige ruimtebehoefte en de ontwikkeling van de omgeving. De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat daarom een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling. Indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied bevat het ook een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Het Bro definieert een stedelijke ontwikkeling als een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.

In het plangebied wordt voorzien in een stedelijke ontwikkeling door de toevoeging van 200 woningen. Per saldo neemt het aantal vierkante meter ziekenhuis af, waardoor geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling en er geen ladderbeoordeling voor dat onderdeel van het project gedaan hoeft te worden. De 'stappen van de ladder' zijn in artikel 3.1.6, lid 2 Bro als volgt omschreven: 1.

De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling;

2.

Indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, geeft in de toelichting een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.

Ad. 1 Haarlem kiest in de Woonvisie Haarlem 2017-2020 'Doorbouwen aan een (t)huis' voor behoud en versterking van de aantrekkelijkheid van Haarlem als kwalitatief goede woonstad. De stad wil een thuis bieden aan een brede groep inwoners met verschillende inkomens, opleidingsniveaus, leeftijden en culturen. Een ongedeelde stad met gemengde wijken waar plaats is voor iedereen.

16

De opgave geformuleerd in de woonvisie bedraagt het toevoegen van 7.500 woningen, waarvan 1.900 in het sociale huursegment: 1.200 sociale huurwoningen voor het westelijke deel van de stad en 700 (waarvan 400 in Schalkwijk) voor het oostelijke deel. Daarnaast dient ook geïnvesteerd te worden in de sociale infrastructuur. Ook het verduurzamen van zowel de bestaande als de nieuwe woningvoorraad heeft hoge prioriteit in Haarlem. Uitgangspunt bij nieuwbouw is dat er aandacht wordt besteed aan levensloopbestendig bouwen, flexibiliteit en duurzaamheid. Haarlem is een aantrekkelijke stad waar mensen graag (blijven) wonen. Er zijn daarom meer woningen nodig. Het versnellen van de bouw van woningen staat daarom hoog op de agenda. De inzet is daarom vanuit het coalitieakkoord Duurzaam Doen! Verhoogd van het toevoegen van 7.500 woningen naar 10.000 woningen voor 2025. Naast de wens de lokale kwaliteit van 'Haarlem woonstad' te koesteren en te versterken, ervaart Haarlem steeds meer betrokkenheid bij regionale ontwikkelingen. Met de Metropoolregio Amsterdam (MRA) wordt op diverse manieren steeds intensiever samengewerkt. In de MRA wordt samengewerkt aan het aanjagen van de woningproductie en gebiedsontwikkeling voor de korte termijn (tot 2025).

In het Actieprogramma Woningproductie 2018-2025 MRA is afgesproken tot 2025 ruim 105.000 woningen te bouwen (15.000 per jaar) en circa 250.000 woningen tot 2040. Met de provincie zijn in dat verband afspraken gemaakt over de regionale woningbouwopgave in het Regionaal Actie Programma Wonen (RAP). Hieraan zal Haarlem ook moeten bijdragen. Ad.2 De 200 woningen in het plangebied bevinden zich binnen bestaand stedelijk gebied. De genoemde motivering is voor dit project niet van toepassing. Het bovenstaande toont aan dat aan de Ladder voor duurzame verstedelijking wordt voldaan.

3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie NH2050 De Omgevingswet integreert een groot deel van de wetgeving op het gebied van ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Eén van de kerninstrumenten van de Omgevingswet is de Omgevingsvisie. De omgevingsvisie NH2050 is op 26 november 2018 vastgesteld. Daarmee komen de wettelijke verplichte provinciale plannen (Structuurvisie, het Provinciaal Verkeer- en Vervoerplan, het Milieubeleidsplan en de Watervisie) te vervallen. Door de provincie Noord Holland is een Omgevingsvisie opgesteld om koers te zetten richting de toekomst in de wetenschap dat de wereld om ons heen continu in verandering is en deze veranderingen steeds sneller gaan. Belangrijke veranderingen zijn onder meer klimaatverandering, energietransitie, veranderende economieën, grote woningbehoeftes, bodemdaling en verminderde biodiversiteit. De leidende hoofdambitie in de Omgevingsvisie NH2050 is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. Een gezonde en veilige leefomgeving, die goed is voor mens, plant én dier, is een voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat. Tegelijkertijd is duurzame economische ontwikkeling een voorwaarde voor het kúnnen investeren in een prettige leefomgeving.

Omdat het leefbaar houden van de provincie ook vraagt om grote investeringen in bijvoorbeeld het landschap, natuurontwikkeling en de transitie naar een duurzame energiehuishouding. Economische kansen bijvoorbeeld van energietransitie, ingegeven door de gunstige ligging van Noord-Holland. Kansen voor mooie aanvullende woonmilieus en aansprekende landschappen, om de mensen die in de Provincie wonen, werken en op bezoek komen in een prettig leefbare omgeving te verwelkomen. Kansen ook om nieuwe mobiliteitsconcepten uit te proberen in een gebied met 17

bereikbaarheidsopgaven. Mogelijkheden voor de ontwikkeling van circulaire economie door slimmer om te gaan met de al aanwezige grondstoffen. En uitdagingen om in een drukker wordende provincie oplossingen te bedenken waardoor het hier leefbaar blijft. De Omgevingsvisie pretendeert daarbij niet te kunnen voorspellen hoe de wereld en Noord-Holland in het bijzonder er in 2050 uitziet. De visie probeert, vanuit de bestaande kwaliteiten en de kansen die veranderingen met zich meebrengen, een richting uit te zetten om houvast te bieden naar die onzekere toekomst. Die richting bestaat uit het benoemen van een aantal bewegingen naar de toekomst toe, een aantal ontwikkelprincipes die ons moeten helpen om in samenhang naar ontwikkelingen te kijken. En uiteindelijk ook een aantal randvoorwaarden waar soms ook gewoon regels bij horen om iedereen duidelijkheid te geven over de letterlijke en figuurlijke ruimte die er is om de veranderingen die op ons afkomen in goede banen te leiden. Dit bestemmingsplan geeft een bijdrage aan de provinciale ambities om de geschetste uitdagingen te vertalen in toekomstgerichte nieuwe omgevingen en voldoet daarmee aan de omgevingsvisie NH2050.

3.2.2 Provinciale Ruimtelijke Verordening De Provincie Noord Holland heeft de Provinciale Ruimtelijke Verordening vastgesteld om de provinciale belangen juridisch te borgen. De PRV richt zich op bestemmingsplannen, beheersverordeningen, wijzigings- en uitwerkingsplannen en omgevingsvergunningen waarbij wordt afgeweken van het bestemmingsplan. Hierbij gaat het om algemene regels omtrent de inhoud. Uiteraard moet het provinciale belang de inzet van de verordening altijd rechtvaardigen. Het voorliggende bestemmingsplan is in overeenstemming met de PRV. De artikelen 5 (ladder duurzame verstedelijking) en 8a (overstromingsrobuust inrichten) van de PRV zijn relevant voor dit bestemmingsplan. In paragraaf 3.1.3 is gemotiveerd dat de voorziene stedelijke ontwikkeling (200 woningen) in lijn is met regionale afspraken. In paragraaf 4.8 wordt nader ingegaan op het aspect overstromingsrobuust inrichten.

3.2.2.2 Omgevingsverordening in voorbereiding De Omgevingsverordening, die op dit moment wordt opgesteld, zorgt waar nodig voor juridische doorwerking van de visie. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet worden voorstellen gedaan aan Provinciale Staten met betrekking tot de overgangsperiode tot aan de invoering van de Omgevingswet. Uitgangspunt daarbij is toewerken naar een eerste integrale Omgevingsverordening, gebaseerd op de huidige wetgeving. Er is in dat verband op 18 februari 2020 een ontwerp omgevingsverordening gepubliceerd. Dit bestemmingsplan wordt naar verwachting vastgesteld voordat de aangepaste omgevingsverordening in werking treedt. Op inhoud is dit bestemmingsplan in overeenstemming met de ontwerp omgevingsverordening.

3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Structuurplan Haarlem 2020 De gemeenteraad van Haarlem heeft op 20 april 2005 het Structuurplan Haarlem 2020 vastgesteld. Dit plan geeft op hoofdlijnen de ruimtelijke ontwikkeling van de stad voor de komende 15 jaar. Ambities en wensen over gebruik van de (beperkte) ruimte zijn hierin vastgelegd. In de toekomst wil Haarlem de bestaande aantrekkelijkheid behouden en verder uitbouwen. Haarlem wil voor zijn inwoners een levendige en veilige stad zijn met veel aandacht voor een leefbare woonomgeving en voldoende 18

voorzieningen voor alle leeftijdsgroepen. Voor bedrijven moet Haarlem nog interessanter worden als vestigingsplaats. De strategische ligging vlakbij Schiphol, Amsterdam en IJmond, de goede bereikbaarheid over de weg en per openbaar vervoer, en de aanwezigheid van een hoogopgeleide beroepsbevolking spelen daarbij een cruciale rol.

3.3.1.1 Buurtidentiteit Relevant voor het plangebied Spaarne Gasthuis buurt is het terrein onderdeel te maken van de stad, goed verbonden met zijn omgeving en met verschillende functies. Het beoogde ziekenhuisgebouw zal een bijzonder element vormen in de omgeving. Ook dient het gebouw veel kwaliteiten te krijgen voor de gebruikers hiervan. Een heldere oriëntatie, contact met buiten, veel daglicht en een healing environment zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Wonen speelt gelet op het verbinden met de omgeving ook een belangrijke rol. In de stedenbouwkundige randvoorwaarden is grofweg de zuidwestzijde van het terrein aangewezen voor woondoeleinden. De zuidoostzijde is en blijft aangewezen voor zorgfuncties.

3.3.1.2 Functiemenging en maatschappelijk De deelgebieden Toekanweg en Boerhaavelaan zijn op de Structuurplankaart opgenomen als multifunctioneel knooppunt HOV en maken deel uit van het Verandergebied Schipholweg. Dit gebied rondom een halte van de Zuidtangent wordt beschouwd als stedelijk knooppunt waar optimaal gebruik moet worden gemaakt van dubbel grondgebruik en functiemenging. Het deelgebied Surinameweg is op de Structuurplankaart opgenomen als centrumgebied, waarvoor wordt gestreefd naar (het versterken van) functiemenging. Boerhaavewijk-West is op de Structuurplankaart opgenomen als woongebied. Het plangebied maakt tevens deel uit van de sociaal-maatschappelijke ontwikkelingszone Rijksstraatweg-Schalkwijk. Het beleid is er opgericht sociaal-maatschappelijke voorzieningen meer in elkaars nabijheid te clusteren en deze clusters voldoende te spreiden over de stadsdelen en wijken. In de bestemming Maatschappelijk worden medische voorzieningen, welzijnsinstellingen, woonzorgvoorzieningen en zorginstellingen toegelaten. Ook worden aan die voorzieningen en instellingen gerelateerde dienstverlening, waaronder zorg gerelateerde dienstverlening en aan deze voorzieningen en instellingen gerelateerde -horeca, -detailhandel en bedrijven en een zorghotel toegelaten. In de ruimten die grenzen aan de Europaweg worden commerciële voorzieningen van beperkte omvang toegestaan.

3.3.1.3 Groen en natuurwaarden De hoofdgroenstructuur ligt vast in het Structuurplan Haarlem 2020. Doelstelling is zowel versterking van groen met ecologische waarde als van groen met stedelijke waarde. Dit wordt bereikt door het in stand houden en versterken van de bestaande groene gebieden en lijnen. Bomen vormen een belangrijk tegenwicht voor de verstening van onze leefomgeving. Het Bomenbeleidsplan 2009-2019 geeft de visie van de gemeente op bomen en schept samenhang in de uitvoering van het bomenbeleid. Uitgangspunt voor de bomenstructuur is de verdere uitbouw en verbetering van het Haarlemse bomenbestand.

19

De gemeente beschikt verder over een Haarlemse Monumentale Bomenlijst (2009). Vanwege de waarden van monumentale bomen zal in beginsel geen omgevingsvergunning voor het kappen worden verleend voor deze bomen. De Bomenverordening beschermt monumentale bomen. Op die manier zijn niet alleen de monumentale bomen beschermd op basis van de Bomenverordening, maar op basis van het bestemmingsplan ook de ruimtes die de monumentale bomen nodig hebben om te kunnen groeien. In het plangebied zijn geen monumentale bomen aanwezig (zie ook par. 4.11). De doelstelling voor de ontwikkeling van het groen netwerk in Haarlem is tweevoudig: versterking van groen met vooral ecologische waarden en versterking van groen met vooral stedelijke waarden Relatie met het plangebied Spaarne Gasthuis buurt krijgt een zeer groene en vriendelijke, parkachtige sfeer. Hierbij worden bestaande groenelementen dankbaar ingepast in het plan zodat de groenstructuur direct een volwassen status heeft. De belangrijkste bestaande elementen zijn de grote vijver, de volwassen bomenstructuur rondom de vijver en het te handhaven deel van de bomenstructuur langs de huidige entreelaan (Boerhaavelaan). De hoofdgroenstructuur van de Gasthuisbuurt bestaat uit het park rond de vijver en de tuinen rondom het ziekenhuis. De huidige centrale verkeersruimte wordt daarmee een plek van rust en groen.

Al het gemotoriseerde verkeer en het fietsverkeer wordt geweerd zodat deze ruimte kan worden ingericht als één van de beide introverte en besloten binnentuinen. Een Healthy Valley, een groene healing environment voor patiënten, bezoekers en medewerkers van het ziekenhuis. De bestaande bomen worden zoveel mogelijk ingepast in het tuinontwerp. Het park is een meer open groene ruimte. Het park bestaat uit vijf delen: • de bestaande vijver met oevers; • een groenzone tussen de vijver en het Entreeplein; • de (tijdelijke) besloten tuin • de hoge tuin tussen de woonblokken • de brontuin annex de nieuwbouw van het ziekenhuis. De vijver wordt in noordelijke richting aangepast/verlegd en vergroot. Bestaande bomen rond de vijver blijven zoveel mogelijk, als de levensvatbaarheid van de boom het toelaat, behouden. De corridor uit Schalkwijk Midden wordt aan de westoever van de vijver voortgezet. De vijver krijgt een rustige zijde aan de oostelijke oever en een levendige zijde aan de westelijke oever. Langs de westelijke oever komt ook een voetpad in de vorm van een brede boardwalk als overgang van het woonblok naar het park. De corridor en de boardwalk worden ingericht voor de voetganger. Ontsluitingen van het gebied voor fietsen vinden plaats via fietspaden rondom het plangebied.

De groenzone, het deel tussen het Entreeplein aan de noordkant en de vijver aan de zuidkant, is een parkachtige ruimte waar rust heerst en bezoekers en medewerkers van het ziekenhuis en bewoners kunnen verblijven, spelen en ontmoeten, en die in noord-zuidelijke richting doorwaadbaar is voor voetgangers. De tijdelijke besloten tuin is een ruimte die ontstaat na de sloop van het beddenhuis. Op deze plek wordt een besloten tuin voor patiënten, bezoekers en medewerkers van het ziekenhuis ingericht. Wanneer in de toekomst de tweede fase van het ziekenhuis wordt gerealiseerd, zal de besloten tuin worden gesitueerd op de plek van het huidige polikliniekgebouw. Het bestemmen en gebruik van de tuin ligt bij het ziekenhuis. Tussen de woonblokken wordt een hoge tuin gerealiseerd op de nieuwe parkeergarage voor de woningen. De hoge tuin staat in verbinding met het gebied rond de vijver en is deels afgeschermd voor de bewoners. 20

De brontuin is omsloten door de nieuwbouw, het polikliniekgebouw, het Boerhaavegebouw en het Laboratorium gebouw. De brontuin vormt een groene oase, een plek voor rust, gelegen tussen deels bestaande en deels nieuwe gebouwen.

3.3.2 Structuurvisie openbare ruimte De Structuurvisie openbare ruimte Haarlem 2040 groen en bereikbaar. In die titel ligt de ambitie voor Haarlem besloten: een stad waar ruimte is om met elkaar te kunnen wonen, leven en verblijven. De Structuurvisie beschrijft de keuzes die Haarlem in de toekomst groen en bereikbaar houden. Haarlem kiest voor een stad waar de openbare ruimte uitnodigt tot ontmoeten, kinderen die kunnen spelen op de stoep, een stad waar alles op loop- en fietsafstand is, ook voor ouderen en mindervaliden. Een stad waar ruimte is voor stadsnatuur, met gezonde straatbomen, waarin je gemakkelijk kan bewegen naar recreatiegebieden rondom de stad. Een stad die bij nieuwe inrichtingen rekening houdt met klimaatveranderingen en klimaatadaptatie. Waar je gemakkelijk kunt kiezen voor verschillende vervoersvormen. Een stad waar auto’s die niet in Haarlem hoeven te zijn zoveel mogelijk om de stad worden geleid. Met het oog daarop zal, waar mogelijk, bij de inrichting van de openbare ruimte gekeken worden naar het belang van voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en tot slot de auto.

Doel is Haarlem ook de komende decennia een groene en bereikbare stad te laten blijven, waar mensen wonen, ondernemen en elkaar ontmoeten Het bestemmingsplan Spaarne Gasthuis buurt sluit zo veel als mogelijk aan op de gedachten uit de Structuurvisie openbare ruimte en geeft onder meer invulling aan meer groen en meer ruimte voor ontmoeting en het primaat voor voetgangers. In het beeldkwaliteitsplan voor de gebouwen en de terreininrichting wordt uitwerking gegeven aan ruimte voor stadsnatuur.

3.3.3 Stedenbouwkundig kader De Stedenbouwkundige Randvoorwaarden voor de ontwikkeling zijn in mei 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. In november 2019 stelde het college het masterplan vast.

3.3.3.1 Stedenbouwkundige Randvoorwaarden De stedenbouwkundige randvoorwaarden zijn opgesteld door de gemeente in samenspraak met Pré Wonen en het Spaarne Gasthuis. Hierin plaatst de gemeente de ontwikkeling van het terrein in het bredere perspectief van de gebiedstransformatie van Schalkwijk als nieuwe stadswijk. Met name de herprofilering van de Europaweg als stadsstraat en de ontwikkeling van Schalkwijk Midden tot gemengde woon-werkbuurt zijn van invloed op de ontwikkeling van het Spaarne Gasthuis. De gemeentelijk ambitie is dat het plangebied getransformeerd wordt naar een gemengd stedelijk gebied dat onderdeel van de stad is en een mix van functies herbergt. De buurt opent zich naar de stad en krijgt een duidelijker gezicht naar de omgeving en heeft een goede aansluiting op de Europaweg en Schalkwijk Midden. In de stedenbouwkundige randvoorwaarden wordt de ruimtelijke ontwikkeling schematisch weergegeven. De nieuwbouw van het ziekenhuis is in de noordwestelijke hoek en het wonen is in de zuidwestelijke hoek voorzien. Een deel van de woningen (ten minste 40%) zijn woningen in het sociale segment, waarvan Pré Wonen er 50 zal afnemen ter compensatie van de sloop van de zusterflat op het terrein van het Spaarne Gasthuis.

Het woonmilieu is verbonden met de ontwikkelingen in Schalkwijk Midden: hoge dichtheden in een campusachtige groene setting waarbij ruimte is voor een mix van functies. 21

In het document worden de volgende randvoorwaarden beschreven die allemaal zijn meegenomen bij het opstellen van dit bestemmingsplan: • • • • • • • •

openen van het gebied rooilijnen oriëntatie en plinten bouwhoogtes ontsluiting langzaam verkeer, autoverkeer, ambulance en expeditie parkeren uit het zicht behoud van bestaande groene kwaliteiten toekomst bestaande bebouwing.

3.3.3.2 Masterplan Spaarne Gasthuis Haarlem Zuid In de stedenbouwkundige randvoorwaarden en het masterplan is de visie op de structuur van het Spaarne Gasthuis weergegeven, die een gefaseerde ontwikkeling mogelijk maakt. Belangrijk element in deze visie is de centrale as die de nieuwbouw en het te behouden polikliniekgebouw verbindt. Aan deze centrale as worden tevens de toekomstige vervangende nieuwbouw (fase 2) en de toekomstige fase 3 gekoppeld, waarmee een toekomstbestendige compacte ziekenhuisstructuur wordt gerealiseerd. Tijdens de ontwikkeling van het masterplan is de ligging van deze centrale as bepaald. De centrale as vormt daarmee een voor de ziekenhuiszorg essentieel verbindend element in oostwestelijke richting in het plangebied. In de stedenbouwkundige randvoorwaarden is voorzien dat enkele deels recent gerealiseerde bestaande gebouwen die functioneel in verbinding staan met het ziekenhuis, te weten het Boerhaavegebouw, het Laboratoriumgebouw, het Apotheekgebouw en het Zuiderpoort, behouden blijven. Het instandhouden van deze gebouwen is opgenomen in dit bestemmingsplan. Voor het gebouw Zuiderpoort is op afzienbare termijn vervangende nieuwbouw of een ingrijpende renovatie voorzien. Mocht deze voorziene ontwikkeling doorgang vinden dan moet voor dit deelgebied een separate planologische procedure worden doorlopen.

Visie op de ontwikkeling van het ziekenhuis Het beoogde ziekenhuisgebouw zal een bijzonder element vormen in een helende omgeving, waarin hoogwaardige medisch specialiseerde zorg wordt gegeven aan de cliënten van het Spaarne Gasthuis. Het beoogde ziekenhuisgebouw zal een acuut, klinisch karakter krijgen met een groot aantal interventiefuncties, zoals een OK-complex, afdelingen voor intensieve zorg, klinieken voor acute en complexe zorg, technologisch hoogstaande diagnostische voorzieningen en een moderne spoedeisende hulp. De functionaliteit van het beoogde ziekenhuisgebouw staat daarmee voorop. Het gebouw wordt primair ontwikkeld op basis van nieuwe innovatieve medische technologieën en zorgconcepten en de eisen die door patiënten worden gesteld aan moderne ziekenhuiszorg. Ook moet het gebouw toekomstbestendig worden ontwikkeld en in die zin voldoen aan de toekomst van de zorg. Het krijgt daarmee een functionele structuur die toekomstige veranderingen relatief eenvoudig mogelijk maakt. Ook dient het gebouw veel kwaliteiten te krijgen voor de patiënten, bezoekers en medewerkers. Een heldere oriëntatie, contact met buiten, veel daglicht en een healing environment zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Vorm volgt functie, oftewel vanuit een goed functionerend nieuw ziekenhuisgebouw is een inpassing op de locatie ontwikkeld die voldoet aan de gestelde uitgangspunten.

22

Visie op ontwikkeling van de woningen De gebiedsvisie Schalkwijk Midden (2009) beschrijft voor deze locatie een intensivering van het gebruik en menging van functies voor, waarbij het gebied veel meer een gezicht naar zijn omgeving krijgt. In de stedenbouwkundige randvoorwaarden is deze visie voor het plangebied nader uitgewerkt en daarna vertaald in het masterplan. Dit bestemmingsplan is een doorontwikkeling van het masterplan. Zoals beschreven in de gebiedsvisie Schalkwijk Midden en in de stedenbouwkundige randvoorwaarden is het plangebied een monofunctioneel en afgesloten gebied. De ambitie is om het terrein onderdeel te maken van de stad, goed verbonden met zijn omgeving en met verschillende functies. Wonen speelt daarom een belangrijke rol. In de stedenbouwkundige randvoorwaarden is de zuidzijde van het terrein aangewezen voor woondoeleinden. Hiervoor is in grove contouren een bouwveld aangegeven parallel aan de Europaweg. In dit bestemmingsplan is dit bestemmingsvlak verder uitgewerkt. Het bestemmingsvlak biedt ruimte aan meerdere gebouwen geschikt voor verschillende doelgroepen. Dat betekent een hoge dichtheid met woningen in verschillende typologieën. Aan de zijde van de Europaweg komen twee bouwblokken voor woningen in het sociale segment, met respectievelijk 50 en circa 30 woningen.

De woningen in het middeldure segment zijn gedacht aan de Kennedylaan en de luwe parkzijde, tegenover de vijver. Ook een parkeergarage voor de bezoekers van het ziekenhuis is een zelfstandig gebouw binnen het bestemmingsvlak. Het parkeren voor bewoners en bezoekers van de woningen in het middeldure segment is voorzien in een geheel verdiepte parkeergarage onder het deel waarop de woningen in het middeldure segment en de collectieve binnentuin komen. De woonbuurt heeft twee gezichten. Het heeft een meer gesloten zijde aan de Europaweg met bebouwing in 6 tot 9 bouwlagen en een hoogteaccent tot 13 bouwlagen aan de vijver. De andere kant van de woonbuurt is gericht op de bestaande vijver van het Spaarne Gasthuis. Ook aan de kant van de Kennedylaan krijgt de woonbuurt een eigen gezicht, passend bij het groene karakter van de laan. De ruimte tussen de bouwblokken is opgevat als een collectieve binnentuin voor de bewoners. De binnentuin is het exclusieve domein van de bewoners van de woningen. Zoals hiervoor aangegeven wordt het bestaande Zuiderpoort gerenoveerd of vervangen door nieuwbouw. Om deze reden is dit deel van het plangebied conserverend bestemd. Visie op ontwikkeling van het landschap Het Spaarne Gasthuis is een topklinisch opleidingsziekenhuis en is een organisatie met een maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Alles wat het Spaarne Gasthuis doet, start met de wil om de best mogelijke zorg te leveren. Als topklinisch opleidingsziekenhuis verbetert Spaarne Gasthuis continu de kwaliteit van de zorg en behandelingen. Samen met zijn patiënten werkt Spaarne Gasthuis continu aan de gezondheid van zijn patiënten en medewerkers. Spaarne Gasthuis wil met zijn zorg waarde toevoegen voor zijn patiënten. Duurzaamheid is dan ook een belangrijk uitgangspunt van het Spaarne Gasthuis. In het vastgoedbeleid zijn daarom duurzaamheid, een helende omgeving (healing environment), een groene en gastvrije omgeving, en ook flexibiliteit en circulariteit belangrijke uitgangspunten. Bij de nieuwbouw gaat het om een omgeving te realiseren die actief bijdraagt aan de kwaliteit van de zorg en om een gezonde en groene zorg- en werkomgeving voor patiënten, bezoekers en medewerkers. Belangrijk is onder meer mogelijkheden te bieden aan patiënten, bezoekers en medewerkers voor beweging, rust en ontspanning, zowel in als om het ziekenhuis. Dit bevordert het herstelproces, welzijn en welbevinden

23

van patiënten, bezoekers en medewerkers. Een gezondheid bevorderende werkomgeving voor zorgmedewerkers is cruciaal voor duurzame inzetbaarheid en persoonlijk welbevinden en welzijn. Met de gemeente Haarlem is gekomen tot een gezamenlijk gedragen ambitie voor het plangebied uitgewerkt in een landschapsvisie en een beeldkwaliteit van de terreinen, in symbiose met het stedenbouwkundige plan en de beeldkwaliteit van de opstallen. Voor de ontwikkeling van het gebied is een visie ontwikkeld met als uitgangspunt gezondheid. Het ziekenhuis staat in een healing environment, gecombineerd wonen in de vorm van healthy living, met elkaar verbonden middels een healthy valley. Samen vormen het ziekenhuis, het woongedeelte en de openbare ruimte een ‘Healthy City’. Doelstelling is te komen tot een gebied wat een gezond en groen onderdeel van de stad is, met meerdere functies waarvan het ziekenhuis de belangrijkste functie is. Gezondheid, levendigheid, landschap, afleiding en ruimte voor rust en herstel krijgen een plek in de planuitwerking. De Spaarne Gasthuis buurt krijgt een groene bomenrijke sfeer en een groene verbinding met Schalkwijk Midden. Het zo goed mogelijk inpassen van de bestaande flora en fauna is hierbij uitgangspunt. Waar dit niet mogelijk is, worden flora en fauna gemitigeerd of versterkt teruggebracht.

Al met al is het de gezamenlijke ambitie van de gemeente Haarlem en Spaarne Gasthuis tot een zo hoogwaardig mogelijke gebiedsinvulling te komen die bijdraagt aan duurzaamheid, een helende omgeving een gezonde woonomgeving en een groene en gezonde invulling van de ruimte. Ruimtelijk plan en Essentiekaart De bovenstaande visies op de ontwikkelingen zijn vervat in een Ruimtelijk plan. In het masterplan is hieraan een apart hoofdstuk gewijd, waarin alle facetten van de planvorming zijn uitgeschreven. Dit alles is samengevat in een Essentiekaart die hieronder is weergegeven. De ontwikkelingen die in dit bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt houden rekening met alle onderdelen uit deze kaart.

24

Afbeelding 3.1 – Essentiekaart (Bron: beeldkwaliteitsplan)

3.3.4 Ruimtelijke kwaliteit In de Nota Ruimtelijke Kwaliteit (2012) wordt een integrale stadsbrede visie gegeven op ruimtelijke kwaliteit die voor ieder nieuw ruimtelijk plan de basis vormt. Met de visie wil de gemeente kernachtig uitdragen waar haar kracht en haar ambitie ligt. De relatie tussen duurzaamheid, in de zin van toekomstbestendigheid en de kwaliteit van de leefomgeving, cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk thema van de visie. In de nota ruimtelijke kwaliteit is het regieniveau bepaald en zijn gebiedstypen en -structuren aangegeven.

3.3.4.1 Regie Het middengebied van Schalkwijk, waaronder Spaarne Gasthuis buurt, heeft in de nota het niveau transformatie regie gekregen. De transformatie regie is bedoeld voor de (relatief jongere) stadsdelen waar de stedelijke structuur een veranderingsproces doormaakt. De ruimtelijke dynamiek is hoog. De gemeente stuurt hier door middel van gebiedsvisies waarin de bestaande en de nieuwe kwaliteiten van bebouwing en de openbare ruimte in samenhang met de bredere context, worden verbeeld en toetsbaar gemaakt.

25

De Amerikaweg en de Europaweg hebben het niveau bijzondere regie gekregen omdat deze als lange lijn deel uitmaken van de structuur van de stad en gebied overschrijdend zijn. Ze hebben een gecompliceerd karakter: ze verbinden of begrenzen woonwijken en bieden oriëntatie. Toetscriteria zijn opgenomen in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit (Deel 2: beoordelingskaders ruimtelijke kwaliteit, pagina 103).

3.3.4.2 Gebiedstype Het middengebied is in de nota aangemerkt als gebiedstype Divers omdat binnen het gebied het stratenpatroon en bebouwing weinig relatie met elkaar hebben. Het gebied ten oosten van de Amerikaweg is aangemerkt als gebiedstype Strokenbouw. Dit gebied kenmerkt zich door een hoofdstructuur van doorgaande wegen met daaraan gekoppeld woonstraten en -hoven, winkelpleinen en andere voorzieningen.