20201137516 2. Bijlage 1 Bestemmingsplan Nieuw Boerhaave - toelichting & planregels
Tekst van het document
Bestemmingsplan Nieuw Boerhaave Toelichting & planregels Februari 2021 Omgevingsbeleid
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
2
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Inhoudsopgave
T oelichting Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6
Hoofdstuk 2 2.1 2.2
Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 4.15 4.16 4.17
Hoofdstuk 5 5.1 5.2
Hoofdstuk 6 6.1 6.2 6.3
5 INLEIDING
7
Bestemmingsplan Begrenzing van het plangebied Aanleiding en doel van het bestemmingsplan Geldende planologische regelingen Bestemmingsplanprocedure Leeswijzer plantoelichting
ONTWIKKELING
8 8 9 9 11 12
13
Bestaande situatie Toekomstige situatie
13 13
BELEIDSKADER
19
Rijksbeleid Provinciaal beleid Regionaal beleid Beleid van het hoogheemraadschap Gemeentelijk beleid
19 20 25 27 28
MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN
47
Ladder voor duurzame verstedelijking Bedrijven en milieuzonering Bodemparagraaf Externe veiligheid Geluid Luchtkwaliteit Archeologie Cultuurhistorie Duurzaamheid en energie Groenparagraaf Kabels, leidingen, straalpaden en andere belemmeringen Natuurwaarden Verkeer en parkeren Vliegverkeer Waterparagraaf Bezonning MER-beoordeling
47 48 52 53 56 57 59 61 62 63 65 66 69 72 73 77 77
JURIDISCHE ASPECTEN Inleiding Juridische planopzet
81 81 81
UITVOERBAARHEID Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid Handhaving
87 87 87 88
3
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
4
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Toelichting
5
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
6
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Hoofdstuk 1
INLEIDING
Het plangebied maakt onderdeel uit van de 'Poort van Boerhaave', welke een representatieve entree moet (gaan) vormen voor Schalkwijk en Boerhaavewijk. Stichting Sint Jacob, eigenaar van de voormalige Boerhaavekliniek, is voornemens het conceptueel en technisch verouderde vastgoed ter plaatse te slopen en te vervangen door nieuwbouw. De nieuwbouw zal bestaan uit circa 250 (zorg)woningen en daarbij behorende commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Om de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken is voorliggend bestemmingsplan opgesteld.
Afbeelding 1.1: Ligging van het bestemmingsplangebied
7
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
1.1
Bestemmingsplan Het bestemmingsplan Nieuw Boerhaave bestaat uit een verbeelding, regels en een toelichting. De regels bevatten juridische regels over het gebruik van de ruimte. Deze regels geven aan of, en zo ja, hoe ruimte bebouwd mag worden en welke functies (bestemmingen) zijn toegestaan. De verbeelding geeft de exacte plaats van de bestemmingen aan, en verwijst naar de regels. De toelichting, tenslotte, is de onderbouwing van regels en verbeelding. Hierin staan het doel van het bestemmingsplan en de toekomstige ontwikkeling van het gebied. De toelichting gaat in op onderwerpen die voor die ontwikkeling van belang zijn, zoals de stedenbouwkundige structuur, de haalbaarheid van het plan en milieuaspecten.
1.2
Begrenzing van het plangebied Het plangebied van bestemmingsplan Nieuw Boerhaave ligt ten zuidoosten van de binnenstad van Haarlem en beslaat een oppervlakte van circa 22.000 m2. Het plangebied wordt aan de westzijde begrensd door de Amerikavaart, aan de noordzijde door de Boerhaavelaan, aan de oostzijde door het Zuster Rebelpad, Westermanstraat en Louis Pasteurstraat en aan de zuidzijde door het Willem van Ospark. Het plangebied is weergegeven op onderstaand figuur.
Afbeelding 1.2: Plangebied (bron: QGIS, eigen bewerking)
8
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
1.3
Aanleiding en doel van het bestemmingsplan De aanleiding tot het opstellen van onderhavig bestemmingsplan is gelegen in de voorziene nieuwbouw in het plangebied. In de huidige situatie is een sterk verouderd gebouw aanwezig, wat in het verleden dienst had als revalidatiekliniek. Het pand staat reeds een aantal jaren leeg en Stichting Sint Jacob is voornemens ter plaatse een toekomstbestendig woon-zorg-leefconcept te realiseren met circa 250 nieuwe zorgwoningen en overige (zorg)functies die passen bij de ontwikkelingen in de zorg. Deze ontwikkeling is echter qua functie en bouwmogelijkheden in strijd met het vigerende bestemmingsplan "Schalkwijk-Midden". Derhalve dient te worden voorzien in een nieuw planologisch kader voor het Boerhaaveterrein. Onderhavig bestemmingsplan voorziet hierin.
1.4
Geldende planologische regelingen Binnen het plangebied Nieuw Boerhaave gelden de volgende bestemmingsplannen:
nr. Naam van het plan Vastgesteld NL.IMRO.0392 Schalkwijk-Midden 6 juni 2013 .BP9080004-0 003 NL.IMRO.0392 Parapluplan Parkeernormen 17 mei 2018 .BP0120001-v Haarlem 2018 a01 NL.IMRO.0392 Reparatieplan B Haarlem 2019 21 november 2019 .BP0120003-v a01 Tabel 1.1: Geldende bestemmingsplannen op moment van opstellen bestemmingsplan. De vigerende bestemmingsplannen worden in de volgende paragrafen nader toegelicht. 1.4.1 Schalkwijk-Midden Op basis van het vigerende bestemmingsplan "Schalkwijk-Midden" heeft het plangebied de volgende bestemmingen: enkelbestemming 'Maatschappelijk'; enkelbestemming 'Groen'; dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 4'; dubbelbestemming 'Leiding - Water'; functieaanduiding 'parkeerterrein'. Tevens geldt er een bouwvlak, waarbinnen de bouwhoogtes variëren van vier tot vijftien meter.
9
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Figuur 1.3: uitsnede bestemmingsplan Schalkwijk-Midden (QGIS, eigen bewerking) Relatie tot ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling is op een tweetal onderdelen in strijd met het vigerende bestemmingsplan. De strijdigheden zijn gelegen in: de functie, welke niet volledig past binnen de enkelbestemming 'Maatschappelijk' en 'Groen'; de bouwmogelijkheden, daar de ontwikkeling buiten het bestaande bouwvlak wordt gerealiseerd en op diverse plaatsen de toegestane bouwhoogte overschrijdt. 1.4.2 Parapluplan parkeernormen Haarlem 2018 Dit parapluplan voorziet in een toetsingskader om te kunnen bepalen of er sprake is van voldoende parkeergelegenheid bij nieuwe bouwontwikkeling en/of gewijzigd gebruik. Daarnaast is een uniforme regeling voor parkeren, stallen, laden en lossen opgenomen. Relatie tot ontwikkeling De toets aan de verkeer- en parkeeraspecten voor onderhavige ontwikkeling vindt plaats in paragraaf 4.13 van deze toelichting. 1.4.3 Reparatieplan B Haarlem 2019 Het bestemmingsplan "Reparatieplan B Haarlem 2019" is van toepassing op heel Haarlem. Het reparatieplan is om meerdere redenen opgesteld. In november 2013 zijn voor de centrumgebieden Bakenes, Burgwal, Heiliglanden-De Kamp, Oude Stad, Nieuwstad, Papentorenvest en Vijfhoek 10
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Bouwhistorische Waardenkaarten gemaakt. Deze kaarten geven weer welke panden vermoedelijk waardevol zijn vanuit cultuurhistorisch oogpunt. Het is belangrijk zorgvuldig met deze panden om te gaan. Aanduidingen en voorschriften kunnen bijdragen aan het behoud van de betreffende gebouwen. In het Reparatieplan B zijn hiervoor beschermende maatregelen opgenomen. Daarnaast is herstel van een aantal andere bestemmingsplannen nodig. Dit vanwege geconstateerde onvolkomenheden in de voorschriften dan wel de verbeelding. Ook zijn wijzigingen in de wet van invloed geweest op de inhoud van de bestemmingsplannen. Het Reparatieplan B herstelt de onvolkomenheden in de betreffende bestemmingsplannen. Relatie tot ontwikkeling Het plangebied is gelegen binnen de gebiedsaanduiding 'Overige zone herziening planregels 1'. Deze gebiedsaanduiding bepaalt dat de wijzigingen zoals opgenomen in het Reparatieplan van toepassing zijn. Deze wijzigingen zien toe op de het hanteren van één definitie voor een woonschip en zijn derhalve niet relevant voor onderhavige ontwikkeling.
1.5
Bestemmingsplanprocedure Het bestemmingsplan Nieuw Boerhaave doorloopt de wettelijke procedure. Het conceptontwerp is op basis van het wettelijk vooroverleg ex artikel 3.1.1 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) toegestuurd aan de verschillende (semi)overheden en belangenorganisaties. Vervolgens geeft het college van burgemeester en wethouders het ontwerp vrij voor tervisielegging volgens artikel 3.8 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Na publicatie wordt het ontwerp gedurende zes weken ter inzage gelegd. In die tijd kunnen door eenieder zowel mondeling als schriftelijk zienswijzen worden ingediend bij de gemeenteraad. De initiatiefnemer organiseert in deze periode een informatiebijeenkomst waarin het bestemmingsplan wordt toegelicht. Na verwerking van de zienswijzen en mogelijke ambtelijke aanpassingen besluit de gemeenteraad over de vaststelling van het . Na aanpassing van het bestemmingsplan met inachtneming van de door de raad aangebrachte wijzigingen wordt het vastgestelde bestemmingsplan weer zes weken ter inzage gelegd (aanvang beroepstermijn). Belanghebbenden die een zienswijze bij de gemeenteraad hebben ingediend kunnen beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daarnaast kunnen belanghebbenden beroep instellen tegen wijzigingen die de gemeenteraad bij de vaststelling van het bestemmingsplan heeft aangebracht.
11
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
1.6
Leeswijzer plantoelichting Dit hoofdstuk van de toelichting is de inleiding van het bestemmingsplan. Vervolgens gaat hoofdstuk 2 in op de bestaande ruimtelijk-functionele structuur van het plangebied. De ontstaansgeschiedenis van het gebied verklaart namelijk de huidige verschijningsvorm voor een belangrijk deel. Hoofdstuk 3 behandelt het voor het plangebied relevante beleid. Hoofdstuk 4 bevat een inventarisatie van de verschillende milieu- en omgevingsaspecten en de resultaten van de verschillende onderzoeken. Het gaat hierbij om alle zaken die kunnen leiden tot ruimtelijke beperkingen. Het uitvoeren van onderzoeken en het maken van analyses van het plangebied is nodig op basis van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening. Hoofdstuk 5 beschrijft de visie op het plangebied en gaat in op ontwikkelingen die nu of mogelijk in de toekomst in het plangebied spelen. Hoofdstuk 6 gaat in op de juridische aspecten en licht de planregels toe. Het laatste hoofdstuk beschrijft de financieel-economische uitvoerbaarheid en licht de uitkomsten van het gevoerde vooroverleg toe. Bij de toelichting hoort ook een aantal bijlagen. Daarmee sluit de toelichting af.
12
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Hoofdstuk 2
ONTWIKKELING
In dit hoofdstuk wordt zowel de bestaande als de toekomstige situatie beschreven.
2.1
Bestaande situatie Het plangebied is gelegen in het stadsdeel Schalkwijk. Het stadsdeel Schalkwijk is hét grote uitbreidingsgebied van Haarlem uit de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw. Doordat dit voormalige veenweidegebied vrij geïsoleerd lag ten opzichte van de stad, bood het door zijn omvang voldoende mogelijkheden om woningen te bouwen. Vanaf de allereerste opzet is Schalkwijk opgevat als een los en zelfstandig stadsdeel van Haarlem. Rond het nieuwe stadsdeel is een strook landschap open gehouden, de zogenaamde Groene Zoom. Brede hoofdwegen vormen de kern van de hele verkeersafwikkeling van Schalkwijk: de Europaweg, Amerikaweg, Aziëweg en Boerhaavelaan. Deze hoofdwegen doorsnijden het stadsdeel Schalkwijk en scheiden de vier woonwijken van het middengebied. Dit middengebied vormt een soort 'tussenzone' tussen de woonwijken en de hoofdwegen en is gevuld met voorzieningen die, ten tijde van de aanleg, ongeschikt werden geacht om te mengen met een woonomgeving. Het plangebied van het bestemmingsplan Nieuw Boerhaave is gelegen in het 'middengebied' van Schalkwijk. Het middengebied wordt gescheiden door de Amerikaweg. Aan de oostzijde van de Amerikaweg waren conform de stedenbouwkundige principes van de jaren '60 twee bovenwijkse voorzieningen als losse elementen in een groene zone geplaatst.
Dit betreffen de voormalige Boerhaavekliniek van Stichting Sint Jacob (onderhavig plangebied) en een schoolgebouw van de voormalige LTS, het Damiate college.
2.2
T oekomstige situatie
2.2.1 Visie op wonen en ontmoeten Stichting Sint Jacob streeft naar de realisatie van een totaalconcept dat in het teken staat van 'samen meer waarde' creëren voor de bewoner het woongebied en de medewerkers van Sint Jacob. Binnen het plangebied wordt een levendig woongebied voor senioren met en zonder een zorgvraag gerealiseerd. In dit gebied gaan ontmoeten, behoud van eigen regie, zorg dichtbij en levendigheid hand in hand. Ouderen zijn geen eenduidige doelgroep. Ook ouderen met dementie of een somatische zorgvraag verschillen net als ieder ander van elkaar. Ze zijn een afspiegeling van de maatschappij, zoals ieder andere willekeurige groep. Deze diversiteit in mensen vraagt om voldoende diversiteit, zowel in wonen als in ondersteuning. Om hiermee de mogelijkheid te hebben aan de hand van de persoonlijke situatie een keus te kunnen maken. Bijvoorbeeld voor echtparen waarvan één een intensieve zorgvraag heeft en die toch bij elkaar willen blijven. Of vanwege de verschillende sociale en culturele achtergronden en daarmee samenhangende persoonlijke voorkeuren. Daarnaast vraagt de keuzevrijheid
13
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
binnen de Wet langdurige zorg en de overige financieringsvormen van zorg ook om diversiteit in wonen, zorg en diensten. Het groen van de locatie en de ligging maken het mogelijk dat het plangebied zodanig in verbinding wordt gebracht met de omliggende wijk dat hier interactie ontstaat. Ten behoeve van de samenwerking tussen voorzieningen en de maatschappelijke organisaties maar bovenal in het contact tussen mensen. 2.2.2 Programma Het voorgenomen programma bestaat uit een woonprogramma, het Hart van Jacob en De ZOED (Zorg Onder Een Dak). Het woonprogramma bestaat uit circa 250 wooneenheden, welke zijn onderverdeeld in de concepten 'Beschermd Wonen', 'Tijdelijk te Gast', 'Verzorgd wonen sociaal segment' en 'Verzorgd wonen middensegment'. Het Beschermd Wonen is bedoeld voor mensen met een intensieve zorgvraag, waarbij 24-uurs aanwezigheid van professionele zorg noodzakelijk is (Wlz). Verzorgd Wonen kan gezien worden als een alternatief voorde traditionele verzorgingshuizen, maar kan als woonconcept ook breder worden ingezet dan alleen voor ouderen. Met het woonconcept wordt gestreefd naar het creëren van een vitale leefgemeenschap voor mensen die hier bewust voor kiezen of dit nodig hebben om gezondheidsredenen. Zoals echtparen waarvan één een intensieve zorgvraag heeft en door deze woonvorm samen kunnen blijven wonen.
Het streven is dat als men hier eenmaal woont men niet meer hoeft te verhuizen. Tenzij dit om veiligheidsreden voor zichzelf of de woonomgeving niet meer verantwoord is. Het Hart van Jacob is een centrale plek in het plangebied, welke ruimte biedt voor (maatschappelijke) bedrijven en ondernemingen zodat de toekomstige bewoners gefaciliteerd worden in het ondernemen van activiteiten die zij vroeger ook al deden. In het Hart van Jacob is ruimte voor een multifunctionele, opdeelbare brasserie, kantoren van de maatschappelijke zorgorganisaties en overige maatschappelijke- en dienstverlenende functies. Het plan voorziet daarnaast in de huisvesting van de ZOED. De ZOED is in de huidige situatie gehuisvest op een tijdelijke locatie nabij het plangebied. Tot slot voorziet het plan in de realisatie van parkeerplaatsen (130) op eigen terrein.
14
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
2.2.3 Stedenbouwkundige inpassing Voor de ontwikkeling van Nieuw Boerhaave zijn door gemeente Haarlem stedenbouwkundige randvoorwaarden opgesteld. Deze stedenbouwkundige randvoorwaarden zijn vastgelegd in de nota 'Stedenbouwkundige randvoorwaarden Poort van Boerhaave - locatie Sint Jacob' (2016/601470) hebben de basis gevormd voor de nadere planuitwerking. Zo dient parkeren plaats te vinden op eigen terrein, mag niet het hele kavel bebouwd worden, dient de relatie met de omgeving duidelijk gelegd te worden, dient een representatieve en stedelijke wand langs de Amerikaweg/-vaart gerealiseerd te worden die de entree van Schalkwijk en Boerhaavewijk vorm geeft, geldt een maximale bouwhoogte en dient de interactie met de omgeving te worden verbeterd. De stedenbouwkundige opzet is ontworpen vanuit het idee dat de gebouwen en hun programma's een mini wijk vormen voor de bewoners van Sint Jacob. Een wijkje waar ook de bewoners uit de omgeving als gast welkom zijn en gebruik kunnen maken van zowel de openbare ruimte als de voorzieningen. De verschillende gebouwen vormen samen een open bouwblok waar de binnentuin via verschillende controleerbare en uitnodigende openingen in directe relatie staat tot de publieke randen rondom de kavel.
De binnentuin is erop gericht om eenzaamheid te voorkomen, de cliënten uit te nodigen om te bewegen en bewoners actief te blijven betrekken bij het sociale leven. De randen van het plangebied zijn zeer verschillend van elkaar. Juist deze diversiteit is interessant voor de bewoners om onderdeel van te zijn. Langs deze randen wisselen drukte, rust, groen, stad, wijk, grootschalig, kleinschalig, zon, schaduw elkaar hier af. Om helderheid aan de structuur en overgang van bestaande context naar Sint Jacob te geven worden de gebouwen, net als bij de zuidelijk gelegen Damiatelocatie, voorzien van een helder klinkerprofiel. Nieuw Boerhaave wordt gevormd door een samenspel van gebouwen, programma's, buitenruimte en gebruikers. Aan de Amerikavaart bieden twee L-vormige gebouwen onderdak aan bewoners met een intramurale zorgvraag (beschermd wonen). Deze gebouwen worden vormgegeven als onderdeel van het hier wenselijke stedelijke beeld. Langs de centrale fietsroute en de hier gelegen parkeervoorziening liggen de dynamische programma's van het gebied. Hier activeert het Hart van Jacob (brasserie, kinderdagopvang (met buitenruimte) en kantoren), samen met de ZOED en de daarboven gelegen sociale woningen de leefomgeving van Nieuw Boerhaave.
In de nabijheid van deze voorzieningen, in de overgang naar de woonwijk liggen de appartementen voor ouderen met een lichte zorg- en ondersteuningsvraag; ‘verzorgd wonen’. De opbouw van de volumes is zo gekozen dat de zwaarste massa's richting de Boerhaavelaan en de Amerikavaart liggen. Deze vormen een stedelijke wand die aan de binnenzijde zorgt voor een beschermd en rustig gebied. De volumes lopen trapsgewijs af richting het ‘Hart van Jacob’ welke met zijn 2 laagse opbouw het karakter van een openbaar gebouw zal krijgen. De drie identieke 3 laagse volumes voor verzorgd wonen, sluiten qua woonvorm, opbouw en oriëntatie aan op de bestaande woonwijk. 15
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Afbeelding 2:1
stedenbouwkundige opzet Nieuw Boerhaave
is een vanzelfsprekend onderdeel van de Poort van Boerhaave. Nieuw Boerhaave en Damiate zijn samenhangend ingepast in de de groene en parkachtige openbare ruimtes. Door de wisselwerking van beide locaties ontstaat een aantrekkelijke woon-, werk-, zorg- en verblijfomgeving. De buurt is verbonden door een hiërarchisch opgezet netwerk van routes. Hierdoor ontstaat er een aangename uitwisseling van de verschillende inwoners van het gebied. Een impressie van de Poort van Boerhaave is weergegeven op onderstaande afbeelding.
16
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Afbeelding 2:2
Stedenbouwkundige opzet Poort van Boerhaave
17
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
18
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
Hoofdstuk 3 3.1
BELEIDSKADER
Rijksbeleid
3.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte In de in 2012 vastgestelde Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Het Rijk heeft drie hoofddoelen geformuleerd om Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden voor de middellange termijn (2028): het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland; het verbeteren, instandhouden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden blijven. De nationale ruimtelijke belangen omvatten globaal de nationale planologische principes zoals gebundelde verstedelijking, de ontwikkeling van de mainports, het kustfundament, de bescherming en ontwikkeling van een aantal groene en blauwe gebiedscategorieën en ruimtelijke garanties met betrekking tot defensiedoeleinden en energieproductie en -voorziening. Het Rijk is verantwoordelijk voor een goed systeem van ruimtelijke ordening inclusief zorgvuldige, transparante ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Ruimte moet zorgvuldig worden benut en overprogrammering dient te worden voorkomen. Om dat te bereiken is er in het Besluit ruimtelijke ordening een ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen.
Paragraaf 4.1 gaat daar verder op in. Relatie tot ontwikkeling Voor dit bestemmingsplan is vooral de bevordering van krachtige steden van belang. Behoud van het stedelijk draagvlak voor voorzieningen en van voldoende stedelijke “massa” en de daarbij horende economische agglomeratievoordelen zijn van groot belang. In dit bestemmingsplan zijn geen nationale belangen in het geding. Het bestemmingsplan is in overeenstemming met de SVIR omdat het bijdraagt aan het bevorderen van een krachtige stad. Daarnaast wordt geen van de dertien nationale belangen geraakt met voorliggend project. 3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) stelt regels aan de inhoud van bestemmingsplannen en vergelijkbare besluiten. Dit besluit is uitgewerkt in de onderliggende Regeling algemene regels ruimtelijke ordening. De regels van het Barro moeten ervoor zorgen dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening voor 13 door de minister genoemde nationale belangen. Relatie tot ontwikkeling Het plangebied bevindt zich niet binnen een gebied waar één van de dertien nationale belangen van kracht is. Het Barro vormt daarom geen belemmering voor de voorgenomen ontwikkeling. 19
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
3.1.3 Bestuursakkoord Water Het Bestuursakkoord Water (2011) vervangt het Nationaal Bestuursakkoord Water (2003 en geactualiseerd in 2008) en het Bestuursakkoord Waterketen (2007). In het Bestuursakkoord Water zetten het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven in op versterking van de watersector door te investeren in kennis, innovatie en samenwerking mede ter uitvoering van de Europese Kaderrichtlijn Water. Het doel is een mooi, veilig, schoon, gezond en duurzaam beheer van het watersysteem en de waterketen tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. Relatie tot ontwikkeling Paragraaf 4.15 beschrijft hoe in het plangebied met de waterhuishouding wordt omgegaan. 3.1.4 Nationaal Waterplan en Deltaprogramma Het in december 2015 vastgestelde Nationaal Waterplan 2016-2021 (NWP2) bevat de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid in de planperiode 2016-2021 met een vooruitblik richting 2050. In het plan zijn de afspraken uit het Bestuursakkoord Water en de Deltabeslissingen uit het Deltaprogramma opgenomen. Het NWP2 richt zich op een klimaatbestendige inrichting van het watersysteem met een goede bescherming tegen overstromingen, het voorkomen van wateroverlast en droogte en het bereiken van een goede waterkwaliteit en een gezond ecosysteem als basis voor welzijn en welvaart.
Het Deltaprogramma anticipeert op ons veranderende klimaat en heeft als doel Nederland te beschermen tegen overstromingen en te zorgen voor voldoende zoetwater. Uit het Deltaprogramma zijn vijf zogenaamde Deltabeslissingen voortgekomen, waaronder de Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie, dat zich richt op een klimaatbestendige (her)ontwikkeling in bebouwd gebied. Relatie tot ontwikkeling Paragraaf 4.15 beschrijft hoe in het plangebied met de waterhuishouding wordt omgegaan.
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1 Omgevingsvisie NH2050 De Omgevingsvisie NH2050 is vastgesteld door de Provinciale Staten van Noord-Holland op 19 november 2018. De leidende hoofdambitie in de Omgevingsvisie NH2050 is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. De Omgevingsvisie richt zich op lange termijn ambities en –doelen, met oog voor kwaliteiten die de provincie langjarig wil koesteren en die proberen in te spelen op veranderingen en transities die tijd nodig hebben. De visie spreekt zich dus uit over het 'waarom' en ten dele over het 'wat'. Onder de hoofdambitie, 'balans tussen economische groei en leefbaarheid', zijn samenhangende ambities geformuleerd. De ambities zijn uitgewerkt in zogenaamde samenhangende bewegingen naar de toekomst. In die bewegingen worden meerdere ontwikkelprincipes gehanteerd. Alle ontwikkelprincipes hangen met elkaar samen. 20
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
De omgevingsvisie laat in algemene zin zien wat de ontwikkelprincipes zijn voor de hele provincie om een hoge leefomgevingskwaliteit te bieden. Deze principes zijn overkoepelend: ze gelden voor de hele provincie. Hierbij komen de thema's gezondheid, veiligheid, klimaatadaptatie en landschap aan bod, alsook een aantal generieke principes voor het gebruik van de fysieke leefomgeving. Daarnaast schetst de provincie vijf samenhangende bewegingen, die laten zien hoe wordt omgegaan met opgaven die op de samenleving afkomen en die de provincie wil faciliteren. Deze bewegingen zijn niet overkoepelend en zijn locatie- of onderwerp specifiek. Het gaat om de onderwerpen: Dynamisch Schiereiland, Metropool in ontwikkeling, Sterke kernen, sterke regio's, Nieuwe energie en Natuurlijk en Vitaal landelijke omgeving. Relatie tot ontwikkeling De ambitie ten aanzien van woningbouw is dat vraag en aanbod van woon- en werklocatie, zowel kwantitatief als kwalitatief, beter met elkaar in overeenstemming zijn. De woningbouw wordt vooral in en aansluitend op de bestaande verstedelijkte gebieden gepland, in overeenstemming met de kwalitatieve behoeftes en trends. Duurzaamheid van de totale voorraad is uitgangspunt. De beoogde ontwikkeling voorziet in de realisatie van verschillende woningen in het zorgsegment: beschermd wonen, kortdurend verblijf en verzorgd wonen.
Een trend in Schalkwijk is de toenemende vergrijzing, waarmee ook de behoefte aan zorg toeneemt. Daarnaast wordt een programma van maatschappelijke voorzieningen mogelijk gemaakt middels voorgenomen ontwikkeling. De realisatie van dit programma verbeterd het met elkaar in overeenstemming zijn van vraag en aanbod van werk- en woonlocaties. De voorgenomen ontwikkeling is daarmee in lijn met de ambities en doelstellingen uit de Omgevingsvisie NH2050. 3.2.2 Provinciale Ruimtelijke Verordening De belangrijkste onderwerpen uit de Omgevingsvisie worden verankerd in de nieuwe Omgevingsverordening Noord-Holland. Deze vervangt alle bestaande verordeningen die betrekking hebben op de leefomgeving zoals de Provinciale Ruimtelijke Verordening, de Provinciale Milieuverordening, de Waterverordeningen en de Wegenverordening. De Omgevingsverordening is op dit moment nog in procedure en is derhalve nog niet van kracht. Wel is een ambtelijk concept vrijgegeven. Dit biedt inzage in de onderwerpen die zullen worden geregeld in de toekomstige Omgevingsverordening. Omdat de Omgevingsverordening nog niet van kracht is, is op dit moment nog de Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) vigerend. De laatste wijziging van de PRV is op 27 mei 2019 door Provinciale Staten vastgesteld. De gewijzigde PRV is op 7 juni 2019 in werking getreden.
De regels gaan onder andere over stedelijke ontwikkeling in het buitengebied en de daaraan te stellen ruimtelijke kwaliteitseisen, de Ruimte voor Ruimte-regeling en de mogelijkheden voor verbrede landbouw. Relatie tot ontwikkeling De genoemde onderwerpen zijn voor voorliggend project niet aan de orde, omdat de projectlocatie onderdeel uit maakt van het 'Bestaand Bebouwd Gebied'. Wel relevant voor de beoogde ontwikkeling is het bepaalde ten 21
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
aanzien van nieuwe stedelijke ontwikkeling, hetgeen geldt voor het gehele provinciale grondgebied. Artikel 5a van de PRV geeft aan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling in overeenstemming dient te zijn met binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken daaromtrent. Gelet op de aard van de ontwikkeling zijn deels de regionale afspraken ten aanzien van zorgwoningen relevant. Hierop wordt ingegaan in paragraaf 3.3 van voorliggende toelichting. De projectlocatie is niet gelegen binnen specifieke zones of gebieden waarbinnen PRV regels van toepassing zijn. 3.2.3 Provinciale Woonvisie 2010 - 2020 'Goed Wonen in Noord-Holland' De provincie heeft op 25 mei 2010 de woonvisie 'Goed wonen in Noord-Holland' vastgesteld. De woonvisie beschrijft drie speerpunten: 1. Afstemming vraag en aanbod; 2. Voorzieningen in de woonomgeving; 3. Duurzaamheid en transformatie. De provinciale woonvisie komt voort uit de provinciale structuurvisie (welke inmiddels is vervangen door de Omgevingsvisie). Op basis van de woonvisie wil de provincie Noord-Holland samen met de gemeenten en corporaties en andere woonpartners afspraken maken over de aantallen en het soort woningen dat moet worden gerealiseerd. Deze afspraken zijn vastgelegd in bestuurlijke overeenkomsten, in de vorm van Regionale Actieprogramma's (RAP's).
De RAP's Wonen geven hiermee uitvoering aan de Provinciale Woonvisie 2010-2020 'Goed Wonen in Noord-Holland'. Voor de projectlocatie is het RAP Wonen 2016 t/m 2020 van Zuid-Kennemerland/IJmond van toepassing. De Provinciale Woonvisie geeft tevens aan dat er verschillende demografische trends waarneembaar zijn, waarvan vergrijzing er één is. De vraag naar zorgvoorzieningen in woning en woonomgeving zal toenemen. De vergrijzing leidt tot een vraag naar woningen waarin mensen langdurig zelfstandig kunnen blijven wonen en actief deel kunnen blijven nemen aan de samenleving. Dit wekt de verwachting dat de bevolking in zorginstellingen zal afnemen. Ondanks het feit dat ouderen steeds langer zelfstandig blijven wonen, doet de enorme vergrijzing de vraag naar intramurale zorg (verzorgingshuizen) toch toenemen. De extramuralisering van jongere mensen met een handicap neemt niet verder toe. Nu is al een toename te zien van jongeren in instellingen. Deze maatschappelijke ontwikkelingen vertalen zich in een toenemende vraag naar levensloopbestendige woningen en woningen waar zorg geboden kan worden. Daarnaast zet de Provincie ook in op het verbeteren van de duurzaamheid van het woningaanbod en de woonomgeving om bij te dragen aan klimaatverbetering. Relatie tot ontwikkeling Uit de woonvisie blijkt dat de realisatie van nieuwe woningen goed moet aansluiten bij de behoefte daarvan.
Met de Ladder voor duurzame verstedelijking zal de behoefte aan nieuwe zorgwoningen in Haarlem worden aangetoond. Uit de Provinciale Woonvisie kan worden afgeleid dat er meer behoefte is aan (zorg)woningen en de bijbehorende voorzieningen. De voorgenomen ontwikkeling voorziet in deze behoefte door de realisatie van verschillende soorten zorgwoningen en aansluitende maatschappelijke 22
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
voorzieningen. 3.2.4 Woonagenda provincie Noord-Holland 2020-2025 De Woonagenda is de uitvoeringsagenda van het woonbeleid van de provincie Noord-Holland voor de komende vijf jaar. De Woonagenda volgt uit en past binnen de randvoorwaarden van het provinciaal ruimtelijk beleid, zoals beschreven in de provinciale Omgevingsvisie NH2050 en het coalitieakkoord ‘Duurzaam doorpakken’. Vanuit het provinciaal én regionaal belang dat de woningmarkt goed functioneert en het wonen optimaal bijdraagt aan het versterken van de kwaliteiten van Noord-Holland, maakt deze agenda de inzet en bijdrage van de provincie daaraan concreet. De Woonagenda bestaat uit drie delen die samen, binnen de kaders van de Omgevingsvisie, de uitvoeringsagenda voor de komende vijf jaar bevat: 1. Actieagenda 2020 - 2025 2. De ambitie, doelstelling, rol en ruimtelijke uitgangspunten 3. Speerpunten provincie en richtinggevende principes voor het woonbeleid In de Actieagenda staan de concrete actiepunten en kaders voor de uitvoering van de Woonagenda. De Actieagenda bestaat uit acht actiepunten, te weten. 1. Het vastleggen van maatwerkafspraken in regionale woonakkoorden. 2. Het bieden van kennis, meedenkkracht en hulp. 3. Het versnellen van de woningbouwproductie. 4. Samenwerking stimuleren. 5. Gezond, duurzaam en toekomstbestendig wonen. 6. Meer flexibiliteit in de woningmarkt. 7. Stimuleren circulair bouwen. 8.
Leveren van informatie en monitoring. Het doel voor het woonbeleid in de provincie is dat de provincie Noord-Holland zorg draagt voor voldoende betaalbare, duurzame en toekomstbestendige woningen voor alle doelgroepen. De speerpunten voor het woonbeleid 2020-2025 van de provincie Noord-Holland zijn: A. Een woning voor iedereen: 1. Adaptief en vraaggestuurd programmeren. 2. Productie op peil: aanjagen woningbouwproductie. 3. Kwalitatief, betaalbaar en divers woningaanbod. B. Gezond, duurzaam en toekomstbestendig wonen in een aantrekkelijke provincie. Relatie tot ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling betreft een mix van woningen in het sociale- en middeldure huursegment en zorgwoningen en de daarbij behorende voorzieningen. Met een dergelijke ontwikkeling wordt bijgedragen aan het doel van de provincie en de speerpunten uit de Woonagenda om voldoende betaalbare, duurzame en toekomstbestendige woningen voor alle doelgroepen 23
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
te realiseren. Daar komt bij dat in de woonagenda is opgenomen dat de provincie constateert dat mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben, steeds langer zelfstandig willen en kunnen wonen. Ouderen bijvoorbeeld gaan niet meer, zoals vroeger, naar een verzorgingshuis. Het realiseren van geschikte en bijzondere woonvormen en het bevorderen van doorstroming kunnen bijdragen aan het zelfstandig wonen. Ook bij vele andere doelgroepen met een zorgvraag, is de eerste oplossing zorg-aan-huis. Onderhavige ontwikkeling voorziet hierin. De voorgenomen ontwikkeling is derhalve in lijn met de Woonagenda provincie Noord-Holland 2020 - 2025. 3.2.5 Watervisie 2021 Met de Watervisie 2021 zoals vastgesteld op 16 november 2015 geeft de provincie Noord-Holland vervolg aan het Provinciaal Waterplan 2010-2015. De Watervisie is afgestemd met de Stroomgebiedbeheerplannen uit de Kaderrichtlijn Water. De Watervisie is een strategisch beleidsdocument voor de periode 2016-2012 en beschrijft de ambitie en kaders voor het regionale waterbeheer in Noord-Holland richting 2021 met doorkijk naar 2040. De Watervisie is integraal onderdeel van het strategisch omgevingsbeleid en heeft een directe relatie met de provinciale structuurvisie.
In de Watervisie richt de provincie zich op de thema's veilig, schoon en voldoende water en werkt die uit in doelstellingen voor onder andere veilige dijken en duinen, robuuste inrichting van het achterland, rampenbeheersing bij overstromingen, kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater, zoetwatervoorziening en het tegengaan van wateroverlast. Relatie tot ontwikkeling Paragraaf 4.15 beschrijft hoe in het plangebied met de waterhuishouding wordt omgegaan. 3.2.6 Archeologie De provincie heeft een wettelijke taak op het gebied van archeologie. In het Verdrag van Malta ligt vast dat de provincie vindplaatsen in de bodem moet beschermen. Ten tweede moet, wanneer vindplaatsen verstoord worden, archeologisch onderzoek plaatsvinden. En ten derde, moeten de archeologische vondsten toegankelijk zijn voor het grote publiek. Het archeologische beleid van het provinciaal bestuur van Noord-Holland ligt vast in de Provinciale Cultuurnota. Verder geeft de Informatiekaart Landschap en Cultuurhistorie informatie over onder andere archeologische verwachtingen. Relatie tot ontwikkeling Paragraaf 4.7 werkt het aspect archeologie verder uit.
24
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
3.3
Regionaal beleid
3.3.1 Regionale visie Als uitvoeringsinstrument van de Provinciale Woonvisie 2010 - 2020 stelt elke regio in Noord-Holland twee Regionale Actieprogramma's Wonen (RAP) vast. Zo heeft de regio Zuid-Kennemerland-IJmond een eerste RAP 2012 tot en met 2015 vastgesteld. De regionale samenwerking is opnieuw bekrachtigd door vaststelling van het RAP 2016 tot en met 2020, dat als motto heeft: 'De regio Zuid-Kennemerland en IJmond geeft thuis! Dit tweede RAP draagt bij aan een zo goed mogelijke afstemming van vraag en aanbod op de regionale woningmarkt in Zuid-Kennemerland en IJmond met bijzondere aandacht voor groepen die in de verdrukking dreigen te komen, zoals inwoners met lagere inkomens en zorgbehoevenden. De regio Zuid-Kennemerland / IJmond maakt deel uit van de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Tot 2040 wordt nog een forse huishoudensgroei verwacht binnen de MRA. Dit zorgt voor druk op de woningmarkt, ook in de regio ZuidKennemerland / IJmond. De groep ouderen (vanaf 65 jaar) groeit de komende jaren veruit het snelst. De groep huishoudens die in aanmerking komt voor een sociale huurwoning groeit tot 2025 met ongeveer 4.000 huishoudens (dit is exclusief huidige tekorten). Mede door de extra instroom van statushouders en andere groepen die een beroep doen op de sociale huursector, blijft het nodig om te investeren in passende huisvesting voor mensen met de laagste inkomens.
Als gevolg van de vergrijzing en de ontwikkelingen in de zorg is de huisvesting van senioren en mensen met een zorgvraag een actueel thema in de regio. Hierbij is een breed scala aan partijen betrokken waaronder gemeenten, zorgorganisaties, ontwikkelaars, woningcorporaties en natuurlijk bij de doelgroepen zelf (o.a. ouderenbonden en belangenorganisaties). Net als in het beleidsveld wonen, zijn ook in de zorg de afgelopen jaren een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd. Bijvoorbeeld decentralisaties (meer taken naar gemeenten), het scheiden van wonen en zorg en extramuralisaties. Veel van deze wijzigingen hebben direct of indirect ook invloed op de huisvesting van mensen met een zorgvraag. Daarnaast is er sprake van een landelijk extramuraliseringsbeleid, waarbij groepen die vroeger in instellingen woonden nu eerder en langer in een reguliere woning blijven of gaan wonen. Dit geeft extra druk op de sociale huurmarkt. Het gaat echter niet alleen om passende huisvesting, maar vooral ook om een nieuwe organisatie van de zorg. Mensen met een (lichte) verstandelijke handicap (L)VG) of mensen vanuit de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) die vanuit instellingen zelfstandig gaan wonen, hebben vaak (woon)begeleiding en zorg nodig. Die moet uiteraard anders worden georganiseerd dan vanuit een centrale instelling.
Bovendien moet deze doelgroep zorgvuldig in bestaande complexen en buurten worden geïntegreerd. Een bepaalde concentratie kan gewenst zijn vanuit de begeleiding en zorgaanbieders, maar een te grote concentratie kan negatieve invloed hebben op de leefbaarheid en draagvlak in bestaande buurten. Veel van de opgaven met betrekking tot zorgwoningen zijn 25
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
verdelingsvraagstukken. Wanneer er onvoldoende sociale huurwoningen beschikbaar zijn, stagneert bijvoorbeeld de doorstroming uit de instellingen (GGZ/GZ/dak- en thuislozen). Doorstroming en beschikbaarheid van voldoende sociale huurwoningen is dus ook voor deze doelgroep van essentieel belang. Om in de woningbehoefte te kunnen voorzien, is een woningbouwprogramma van 8.100 woningen met een bandbreedte van 20 procent gewenst voor de periode 2016 tot en met 2020. Voor Haarlem zijn dit 4.133 woningen. Relatie tot het project Het plangebied voorziet in de toevoeging van circa 250 zorgwoningen met bijbehorende voorzieningen. In detail voorziet de voorgenomen ontwikkeling in: 160 appartementen voor beschermd wonen; 20 studio's voor kortdurend verblijf; 30 appartementen verzorgd wonen in het sociale huursegment; 40 appartementen verzorg wonen in het midden huursegment. Daarnaast wordt voorzien in de benodigde maatschappelijke voorzieningen zoals het kantoor van Sint Jacob en ZOED. Het Regionale Actieprogramma Wonen Zuid Kennemerland / IJmond toont aan dat er een belangrijke focus dient te liggen op de realisatie van zorgwoningen. Daarnaast zou het toevoegen van zorgwoningen bevorderlijk zijn voor de doorstroom binnen het sociale huursegment, waar een groot tekort aan woningen is.
De beoogde ontwikkeling voorziet in de realisatie van zorgwoningen, waarmee aan deze behoefte wordt voldaan. Hierdoor zal er meer ruimte vrijkomen voor sociale huurwoningen. Daarnaast voorziet de beoogde ontwikkeling ook in de realisatie van enkele sociale huurwoningen voor verzorgd wonen, waardoor de druk op de sociale woningmarkt verder afneemt. Onderhavig plan is in lijn met het regionaal beleid. 3.3.2 Intergemeentelijke Structuurscan Zuid-Kennemerland 2012 In 2012 is door de vijf gemeenten van Zuid-Kennemerland (Haarlem, Haarlemmerliede, Zandvoort, Bloemendaal en Heemstede) een intergemeentelijke structuurscan uitgevoerd. Doel van deze scan is onder andere de kernkwaliteiten van Zuid-Kennemerland in kaart te brengen en aan te geven op welk gebied aandachtspunten en opgaven liggen. De kernkwaliteiten van Zuid-Kennemerland omvatten: hoogwaardig milieu als grote gemeenschappelijke drager; het landschap is een belangrijk principe voor de regio en vormt de onderlegger voor nieuwe ontwikkelingen; op alle schaalniveaus zijn indrukwekkende 'zichten' ontstaan of ontworpen die het landschap beleefbaar en herkenbaar maken; grote verscheidenheid aan cultuurhistorische elementen en structuren uit verschillende tijdsperiodes; een zeer gevarieerd woningaanbod; groot belang van toerisme en recreatie; gedifferentieerde bevolking.
Ontwikkelingen binnen Zuid-Kennemerland dienen rekening te houden met de 26
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
kernkwaliteiten en waar mogelijk te versterken. Wonen Zuid-Kennemerland wil haar waarde als top-woonmilieu behouden. Door het toevoegen van woonfuncties binnen bestaand stedelijk gebied, wil Zuid-Kennemerland haar landschappen sparen en het OV–systeem efficiënter benutten. Uitbreiding van de woningvoorraad is primair gericht op ouderen en jonge gezinnen. De regio Zuid-Kennemerland is op dit moment een bovengemiddeld vergrijsde regio binnen de MRA. De vergrijzing zet door; gevolg is dat de behoefte aan meer geschikte woningen voor die doelgroep groeit. Relatie tot het project De beoogde ontwikkeling voorziet in de realisatie van 250 (zorg)woningen. De Intergemeentelijke Structuurscan Zuid-Kennemerland 2012 toont de vergrijzing aan evenals de behoefte aan meer geschikte woningen. Ook deze woningen behoren tot zorgwoningen. De beoogde ontwikkeling voorziet daarom in de behoefte aan meer geschikte woningen voor senioren. Het toevoegen van zorgwoningen in verschillende vormen verbeterd de waarde van het top-woonmilieu binnen de regio Zuid-Kennemerland.
3.4
Beleid van het hoogheemraadschap
3.4.1 Waterbeheerplan 5 Het hoogheemraadschap van Rijnland is verantwoordelijk voor het watersysteem in haar beheersgebied dat zich uitstrekt van Gouda tot Spaarndam. Het hele plangebied is daar onderdeel van. Elke zes jaar leggen waterschappen het beleid en de aanpak die noodzakelijk zijn om de watertaken goed te kunnen uitvoeren vast in een waterbeheerplan. De belangrijkste taken van Rijnland zijn: veiligheid tegen overstromingen; voldoende, schoon en gezond oppervlaktewater en het zuiveren van afvalwater. Het WBP5 formuleert de ambities van Rijnland voor bovengenoemde taken in de periode 2016 -2021 en werkt deze uit in doelstellingen en maatregelen. Het WBP5 integreert daarbij de actuele hoofdlijnen voor de aanpak voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) zoals voorgeschreven door de Europese Unie. Om initiatieven van burgers, bedrijven en organisaties die het watersysteem kunnen beïnvloeden te reguleren, gebruikt Rijnland de Keur en bijbehorende uitvoeringsregels. Hierin staat waar werkzaamheden die invloed hebben op het watersysteem aan moeten voldoen. Relatie tot ontwikkeling Paragraaf 4.15 beschrijft hoe in het plangebied met de waterhuishouding wordt omgegaan.
27
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
3.4.2 Keur van Rijnland Om initiatieven van burgers, bedrijven en organisaties die het watersysteem kunnen beïnvloeden te kunnen reguleren, maakt Rijnland gebruik van de Keur en bijbehorende uitvoeringsregels. Hierin staat waaraan werkzaamheden die invloed hebben op het watersysteem moeten voldoen. In de Keur 2015 gaat Rijnland niet langer uit van een 'nee, tenzij' aanpak maar van een 'ja, mits' en geeft daarmee verantwoordelijkheid en flexibiliteit aan de initiatiefnemers waar dat kan en stelt regels waar dat moet. Deze aanpak zorgt voor minder regeldruk en daarmee voor minder vergunningen en meldingen. Ook voor het plangebied is het hoogheemraadschap van Rijnland de waterbeheerder. Relatie tot ontwikkeling Paragraaf 4.15 beschrijft hoe in het plangebied met de waterhuishouding wordt omgegaan.
3.5
Gemeentelijk beleid
3.5.1 Structuurplan Haarlem 2020 De gemeenteraad van Haarlem heeft op 20 april 2005 het Structuurplan Haarlem 2020 vastgesteld. Dit plan geeft op hoofdlijnen de ruimtelijke ontwikkeling van de stad tot het jaar 2020. Ambities en wensen over gebruik van de (beperkte) ruimte zijn hierin vastgelegd. In de toekomst wil Haarlem de bestaande aantrekkelijkheid behouden en verder uitbouwen. Haarlem wil voor zijn inwoners een levendige en veilige stad zijn met veel aandacht voor een leefbare woonomgeving en voldoende voorzieningen voor alle leeftijdsgroepen. Voor bedrijven moet Haarlem nog interessanter worden als vestigingsplaats. De strategische ligging vlakbij Schiphol, Amsterdam en IJmond, de goede bereikbaarheid over de weg en per openbaar vervoer, en de aanwezigheid van een hoogopgeleide beroepsbevolking spelen daarbij een cruciale rol. De speerpunten van beleid zijn profilering op een duurzaam goed woonklimaat, versterking van de zakelijke dienstverlening en versterking van de culturele en toeristische wervingskracht. Uitgangspunt voor de ruimtelijke ontwikkeling van Haarlem is dat bewust met schaarse ruimte wordt omgegaan en dat er contrasten in de stad zijn. Naast plekken waar dynamiek wordt voorgestaan (in herstructureringsgebieden, op knooppunten van openbaar vervoer en in veranderzones) zijn er ook rustige woonwijken waar plaats is voor ondersteunende wijkvoorzieningen.
Een belangrijke doelstelling betreft de verbetering van het woonklimaat in aandachtswijken en meer zorg voor kwetsbare groepen. Ook wordt er gestreefd naar de realisatie van meer passende woningen voor de inwoners van Haarlem en omstreken, en intensiever gebruik van de beschikbare ruimte door functievermenging van wonen en werken. De ontwikkeling van wonen-welzijn-zorg milieus Overal in Nederland zijn ontwikkelingen gaande om zelfstandig wonen voor zorgbehoevende bewoners te versterken. Welzijn en zorg worden daarmee 28
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
anders georganiseerd; minder in grote instellingen, meer in de wijken en aan huis. Vooral in de ouderenzorg en geestelijke gezondheidszorg gaan centrale zorgvoorzieningen steeds meer over naar extramuralisering: zorgbehoevenden krijgen zo veel mogelijk thuis of nabij huis zorg aangeboden. Als gevolg daarvan komen inwoners van zorginstellingen weer in de woonwijken wonen. Hierdoor is er sterk behoefte aan de bouw van nieuwe, aanpasbare woningen voor die doelgroep. Kansrijk zijn bouwlocaties in gebieden nabij AWBZ-locaties (verpleeghuizen en verzorgingshuizen) of andere zorgvoorzieningen. Door die woningen daar te bouwen kunnen mensen gebruik blijven maken van de voorzieningen (‘woonzorgzones’). De AWBZ-locaties of andere zorgvoorzieningen moeten wel op die extra (verzorgende) functie geoutilleerd worden. Haarlem Noord en Schalkwijk springen er qua te verwachten vergrijzingsgolf uit. Om mensen de kans te geven zolang mogelijk in hun buurt te blijven wonen, is in deze wijken (extra) aandacht nodig voor extra zorgvoorzieningen, OV-bereikbaarheid en voldoende ouderenwoningen. Samengevat: er zijn nieuwe woningen nodig voor ouderen en gehandicapten als gevolg van extramuralisering.
Daarnaast zal mensen die nu nog thuis wonen de kans gegeven worden daar te blijven wonen - of op zijn minst in de eigen buurt te blijven – door voorwaarden te scheppen voor OV-bereikbaarheid, welzijns- en zorgvoorzieningen in de nabijheid te bouwen en voldoende bouw van woningen op maat (aanpasbaar aan ouder worden). Aandacht is nodig voor vraag naar verschillende niveaus in woonzorgkwaliteit met een differentatie van volledig zelfstandig wonen, wonen gekoppeld aan (beperkt) welzijnsvoorzieningen en –services, wonen met een (intensieve) zorgtaak, wonen in een zorginstelling.
Afbeelding 3.1: Uitsnede structuurplankaart, plangebied groen omcirkeld. Relatie tot ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling bevindt zich binnen de OPH-zone 'Schalkwijk', 29
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
ook wel ontwikkelingszone Schalkwijk. Schalkwijk is aangeduid als een aandachtswijk: een wijk waar versterking van maatschappelijke participatie en afname van kwetsbaarheid nodig zijn. Deze wijk staat tevens bekend als een wijk waar veel vergrijzing is, welke doorzet in de toekomst. Daarnaast is op verschillende niveaus behoefte aan zorg. Het voorgenomen programma bestaat uit een woonprogramma en het zogenoemde Hart van Jacob. Het woonprogramma bestaat uit circa 250 wooneenheden, welke zijn onderverdeeld in de concepten 'Beschermd Wonen', 'Tijdelijk te Gast', 'Verzorgd wonen sociaal segment' en 'Verzorgd wonen middensegment'. De beoogde ontwikkeling voorziet hiermee in verschillende tijdelijke, permanente en oproepbare zorg. Met dit concept wordt invulling gegeven aan de wens uit de Structuurvisie om een gedifferentieerde woonzorgkwaliteit te creëren. 3.5.2 Gebiedsvisie Boerhaavewijk In 2012 heeft de gemeenteraad de Gebiedsvisie Boerhaavewijk vastgesteld. Hoofddoel van de gebiedsvisie is een integraal beeld te geven van de ontwikkeling van de wijk tot 2020 en een doorkijk naar verdere toekomst. Boerhaavewijk is een van de vier wijken van het stadsdeel Schalkwijk in het zuidoosten van Haarlem. De wijk is begin jaren zestig gerealiseerd als onderdeel van de naoorlogse uitbreiding van woningbouw.
De wijk ligt ingeklemd tussen de Schipholweg aan de noordzijde, de Amerikaweg aan de westkant, de Aziëweg in het zuiden. Aan de oostkant ligt de Poelpolder. Een belangrijke doorgaande route doorkruist het hart van de wijk: de Floris van Adrichemlaan. De gebiedsvisie definieert vier verandergebieden waarvan de Poort van Boerhaave er een is, bestaande uit de Sint Jacob kliniek aan de Amerikaweg en het Damiatecollege. De wijkrand aan de Amerikavaart is het eerste beeld van Boerhaavewijk bij binnenkomst via de Amerikaweg en bepaalt voor een belangrijk deel het imago van de wijk. Fysieke verbetering met een herkenbare identiteit is hier gewenst. De opgave is om dit ‘randgebied’ om te vormen tot een representatieve wijkrand van de vernieuwde Boerhaavewijk. Van verouderde bebouwing is sprake in de huisvesting voor de ouderenzorg in de Sint Jacob Kliniek. Deze kliniek is onvoldoende toegerust om aan te kunnen sluiten bij de trend van het zogenaamde extramuraliseren van de zorg. Hiermee wordt bedoeld dat de landelijke overheden en zorgstellingen af willen van grootschalige verzorgings- en verpleeghuizen en deze willen vervangen door kleinschalige woonzorgcomplexen en woonservicezones. Met het doel om betere zorg te kunnen leveren. Sint Jacob heeft de wens om haar vastgoed aan deze ontwikkelingen aan te passen. De Amerikavaart is een parel in potentie.
De wijkrand wordt een groengebied met een toegankelijke oever en een vernieuwd buurtpark. Tussen het hart van de Boerhaavewijk en ontwikkeling van De Entree komt een nieuwe snelle fietsverbinding over de Louis Pasteurstraat. De volgende tien randvoorwaarden zijn opgesteld welke uitgangspunt zijn voor planontwikkeling op de Poort van Boerhaave - Sint Jacob locatie: 1. verbetering kwaliteit fietsverbinding; 30
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
2. behoud bestaande bomen; 3. grondruil zuidkant kavel; 4. rooilijnen; 5. parkeren; 6. ontsluiting; 7. oriëntatie en accenten; 8. bouwhoogte; 9. interactie met de buurt; 10.fasering. Relatie tot ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling bestaat uit de realisatie van de concepten 'Beschermd Wonen', 'Verzorgd Wonen', 'Tijdelijk te Gast' en 'Aanvullende (zorg)functie'. Deze vorm van zorg draagt niet alleen bij aan de trend van het extramuraliseren van de zorg, maar sluit tevens aan bij een nieuwe en uitnodigende entree voor de Boerhaavewijk: de Poort van Boerhaave. Aan de randvoorwaarden wordt tevens voldaan. Zo wordt bijvoorbeeld een nieuwe fietsverbinding gerealiseerd door de kavel van Sint Jacob heen, van de Boerhaavelaan naar de Louis Pasteurstraat. De bestaande bomenlaan blijft behouden als belangrijk onderdeel van de voorgenomen ontwikkeling. Aan de genoemde rooilijnen wordt voldaan, waar tevens niet de gehele kavel wordt bebouwd. Daarnaast heeft er een grondruil met de zuidelijke kavel plaatsgevonden. Parkeren en ontsluiting zal worden besproken in paragraaf 4.13. Aan de oriëntatie en accenten wordt voldaan, middels de hoekaccenten langs de Amerikavaart. Ook wordt aan de bouwhoogtes voldaan middels een maximale bouwhoogte van drie bouwlagen aan de oostzijde en een maximale bouwhoogte van zes tot zeven bouwlagen van de westzijde.
Door middel van het noord-zuid fietspad, een west-oost wandelroute en een aangrenzend park wordt interactie met de buurt bevorderd.
31
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
3.5.3 Ruimtelijke kwaliteit In de Nota Ruimtelijke Kwaliteit (2012) wordt een integrale stadsbrede visie gegeven op ruimtelijke kwaliteit die voor ieder nieuw ruimtelijk plan de basis vormt. Met de visie wil Haarlem kernachtig uitdragen waar haar kracht en haar ambitie ligt. De relatie tussen duurzaamheid, in de zin van toekomstbestendigheid en de kwaliteit van de leefomgeving, cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk thema van de visie. Er zijn tien gouden regels geformuleerd die een prioriteit voor ruimtelijke ontwikkeling in Haarlem uitspreken. De Nota Ruimtelijke Kwaliteit (2012) bestaat uit twee delen. Het eerste deel is de Visie op Ruimtelijke Kwaliteit. Deel twee is het Beoordelingskader voor Ruimtelijke Kwaliteit. De in deel 2 opgenomen criteria hebben betrekking op alle vergunningplichtige plannen. Relatie tot ontwikkeling Het plangebied ligt aan de oostkant van het Spaarne, ten zuiden van de de N232 (Boerhaavelaan), in het gebied dat in de nota behoort tot de 'de stad in transformatie'. De gehele stad in transformatie is gelegen tussen het Spaarne en de Stelling van Amsterdam, omgeven door water.
Het gebied is grofweg opgebouwd uit drie sferen, van elkaar gescheiden door de Amsterdamsevaart en de Schipholweg: Schalkwijk op het veen in het zuiden, een divers gebied met woonbuurten in het midden (Parkwijk, Oude Amsterdamse buurt, Zuiderpolder), in het noorden een bedrijven- en kantorengebied (Waarderpolder). Van belang bij de stedenbouwkundige opzet van Schalkwijk zijn de vier kwadranten met een eigen karakter, van elkaar gescheiden door een water- en groenstructuur. Grootschalige groenstructuren langs de randen bedden de wijk in. De kwaliteiten van dit gebied liggen in deze onbebouwde ruimten: de groene randen, deels veenweidegebied, deels park- en recreatiegebied, deels oude bebouwing langs het Spaarne. De groene randen vallen deels samen met het vanuit UNESCO beschermde inundatiegebied van de Stelling van Amsterdam. 3.5.4 Wonen 3.5.4.1
Beleidscontext Wonen Woonvisie Haarlem 2017 - 2020 'Doorbouwen aan een (thuis)' In de Woonvisie Haarlem 2017 - 2020 'Doorbouwen aan een (t)huis' wordt ingezet op doorbouwen. Er wordt gestreefd naar een toename van sociale huurwoningen, zodat de wachttijd korter wordt. Dit is ook noodzakelijk omdat er veel ontwikkelingen zijn die vragen om een grotere voorraad. Hierbij te denken aan ouderen die langer zelfstandig blijven wonen, aan statushouders, een groep nieuwe Haarlemmers die ook een plek moeten krijgen, maar ook aan de jonge woningzoekers en aan mensen die vanuit de maatschappelijke opvang komen en weer een eigen plek moeten vinden. Haarlem wil een inclusieve stad zijn, een stad voor iedereen. Om bovenstaande reden moet de komende jaren, tot en met 2025, 7.500 extra woningen worden toegevoegd, waarvan 1.900 sociale huurwoningen. De sociale huurwoningen dienen voornamelijk aan de westkant van de stad gerealiseerd te worden. In Schalkwijk dienen 400 sociale huurwoningen
32
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
gerealiseerd te worden om de voorraad sociale huurwoningen beperkt te laten toenemen. Vanwege het grote (groeiend) aantal ouderen wordt nadrukkelijk uitvoering gegeven aan het Langer Zelfstandig Thuis wonen. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan ouderen die te groot wonen, en door te zoeken naar een alternatieve woning, liefst in de wijk. Er zijn voor dit stadsdeel tot 2025 ruim 670 huishoudens die naar een geschikte woning voor mensen met een zorgbehoefte moeten doorverhuizen en waarvoor de woningvoorraad in het stadsdeel nu nog geen ruimte biedt. Via nieuwbouw en aanpassing van de bestaande voorraad zouden deze woningen moeten worden gerealiseerd. De ambities voor 2030 wat betreft 'doelgroepen' zijn als volgt beschreven: in Haarlem is voldoende aanbod van betaalbare woonruimte voor woningzoekenden; specifieke doelgroepen, zoals ouderen, gezinnen met een laag inkomen, alleenstaanden en zorgdoelgroepen, kunnen in Haarlem een passende woning vinden; er is voldoende zorg en ondersteuning, zodat inwoners met een zorgvraag en ouderen kunnen blijven wonen in de buurt van hun keuze; het aanbod van ouderenwoningen sluit aan op de woonwensen van ouderen. Coalitieprogramma 'Duurzaam doen!' en de 'Nota Kaders en instrumenten sociale huur en middensegment' Op 1 juni 2018 is het Coalitieprogramma 'Duurzaam doen 2018-2022' vastgesteld.
Daarin is onder andere het streven opgenomen om de toevoeging van 7.500 (uit de Woonvisie) woningen te verhogen naar 10.000 woningen. Daarnaast is in het coalitieprogramma opgenomen dat voor nieuwe projecten een minimale procentuele verdeling geldt van veertig procent sociale huur, veertig procent middeldure huur of koop en twintig procent overige woningen. De doelstelling 40-40-20 is, samen met aanvullende kaders op dit gebied uitgewerkt in de 'Nota Kaders en instrumenten sociale huur en middensegment'. De overige doelstellingen uit de Woonvisie blijven van kracht. Uitzondering hierop zijn projecten waar reeds (privaatrechtelijke) afspraken zijn gemaakt. Verder kent de nota ook de mogelijkheid voor uitzonderingen op de gestelde kaders voor sociale huur. Dit wordt uitgebreid toegelicht in paragraaf 2.4 van de nota. Doelgroepenverordening woningbouw Haarlem 2020 In de Woonvisie van Haarlem 2017-2020 Doorbouwen aan een (t)huis, is opgenomen dat Haarlem er naar streeft de voorraad sociale huurwoningen te laten groeien. De gemeente wil hier aan bijdragen door onder andere de inzet van ruimtelijk instrumentarium. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeenten de mogelijkheid om per deelgebied in bestemmingsplannen te eisen dat een bepaald percentage van categorieën woningen wordt gerealiseerd in nieuwbouwplannen.
Dit kan voor de categorieën sociale huur, middeldure huur, sociale koop en particulier opdrachtgeverschap. Het doorvoeren van gemeentelijk woonbeleid in bestemmingsplannen, kan door het opstellen van een doelgroepenverordening. 33
bestemmingsplan "Nieuw Boerhaave" (vastgesteld)
De doelgroepenverordening heeft primair betrekking op nieuwbouw. De gemeente kan hierdoor sturen op een goede mix aan aanbod van (huur)woningen. De mogelijkheid om te sturen op de bouw van een bepaald percentage van categorieën woningen, de woningbouwplannen, de volkshuisvestelijke doelen van de gemeente Haarlem en specifiek de Woonvisie 2017-2020 Doorbouwen aan een (t)huis en de Nota Kaders en instrumenten sociale huur en middensegment van 18 december 2018 vormen de uitgangspunten voor deze doelgroepenverordening. Om de doelgroepenverordening toe te passen moet dit in het betreffende bestemmingsplan vastgelegd worden. In deze verordening zijn de sociale huurwoning, middeldure huurwoning en sociale koopwoning omschreven aan de hand van de huur en koopprijsgrenzen. De doelgroepenverordening geeft tevens aan voor welke doelgroepen de te bouwen sociale huurwoningen en middeldure huurwoningen bedoeld zijn. De doelgroepen worden bepaald aan de hand van inkomensgrenzen. Ook regelt de verordening dat de sociale en middeldure huurwoning en sociale koopwoning gedurende een bepaalde periode beschikbaar moeten blijven voor de daarvoor aangewezen doelgroepen. Dit zijn de instandhoudingstermijnen. Relatie tot ontwikkeling De beoogde ontwikkeling voorziet in meerdere segmenten van zorgwoningen en sociale huurwoningen.