20201124018 2. Bijlage Mobiliteitsbeleid

toegenomen met 9%, van 55.000 naar 60.000 (particuliere)

van grote stromen voetgangers bij evenementen.

MaaS (Mobility as a Service).

personenauto’s. In 2006 telde Haarlem ± 147.000 inwoners, in 2017 is

Multimodaal reizen – zowel binnen dezelfde reis als verdeeld

Europaweg, rotonde Kleverlaan, Zijlsingel/Raaksbruggen, kruising

over verschillende reizen. Onder invloed van de afname van het

Wagenweg-N205, Paviljoenslaan, Delftplein.

bezit van eigen vervoermiddelen, is het veel logischer dat een reis wordt gepland met het doel van de reis als uitgangspunt in plaats

dit toegenomen naar ± 159.000 inwoners, een groei van 8%. Het aantal •

•

•

De mobiliteitshub. De ontwikkelingen in voertuigen en diensten creëren ook vraag naar vervoershubs of mobiliteitshubs; plekken

•

Vervoermiddelen veranderen door voertuig- en

waar gemakkelijk van vervoermiddel gewisseld kan worden, zowel

Slimmer reizen – betekent soms ook niet reizen. Als we

personenauto’s in de stad is in de afgelopen jaren gelijk toegenomen

informatietechnologie. De afgelopen 20 jaar brachten de

voor personenvervoer als logistiek. Hubs worden als een belangrijk

doelgerichter reizen, kan een uitkomst ook zijn dat de reis helemaal

met de groei van het aantal inwoners.

e-bike, de e-scooter, het navigatiesysteem en talloze apps voor

instrument gezien om schone en ruimte-efficiënte mobiliteit te

het plannen van reizen, afrekenen van betaald parkeren en

stimuleren. Hubs aan de stadsranden die goederen en personen

een rustige plek in de stad op loopafstand of op een plek waar je

Als ingezoomd wordt op de wijken valt op dat de grootte van de

het ontgrendelen van een deelfiets. Jaarlijks komen er nieuwe

de gelegenheid bieden om vanuit de auto over te stappen op

samenwerkt met collega’s. Door Covid-19 heeft het thuiswerken een

groei kan wisselen per wijk, maar dat de groei van inwoners en

voertuigen; elektrische bakfietsen in de stadslogistiek, stepjes en

fiets, OV, vervoer-over-water of een zero-emissie deelauto. Maar

enorme vlucht genomen, waardoor de mobiele werkplekken steeds

personenauto’s vergelijkbaar is per wijk. Echter valt bij de binnenstad

wheelers op de stoep. De verwachting is dat deze ontwikkeling

ook hubs in de wijken waar bewoners kunnen kiezen uit een groot

normaler worden. Als je bijvoorbeeld met drie mensen één uur als

(wijk Oude Stad volgens CBS) op dat tussen 2009 en 2018 het aantal

volop doorzet. Het aandeel elektrische auto’s en andere voertuigen

aantal deelvervoermiddelen.

team wil samenwerken, kan de oplossing een mobiel kantoor zijn of

inwoners met 11% is toegenomen en het aantal auto’s maar met 2%.

zal de komende jaren snel toenemen. Dat verandert niet alleen de

een ‘co-workingspace’ op een station.

(Bron: CBS Statline). Parkeerbeleid speelt een grote rol bij de (verdere)

belasting voor de omgeving (schoon en stiller) maar leidt ook tot

ontwikkeling van het autobezit.

een ander gebruik. De kosten van bezit zijn namelijk hoger en die

niet nodig is. Het werk kan opgedeeld worden in taken thuis, op

•

De opkomst van vervoerdiensten. Het gebruik van deelfietsen,

Rijker Reizen. Mobiliteit is meer dan doelgericht van A naar B

van gebruik juist lager. Een grote vraag is of, en op welke termijn,

reizen. Het is ook meer dan de ervaring en het gebruik ervan als

zelfrijdende auto’s en andere automatisch bestuurde voertuigen

men eenmaal bij B gearriveerd is. Soms zijn de reis en de ervaring

beschikbaar komen. De verwachting is dat dit niet binnen de termijn van het mobiliteitsbeleid zal spelen in de stad.

68

69

Overige trends en ontwikkelingen

•

Daarnaast zien we verschillende ontwikkelingen op de volgende

De biodiversiteit staat landelijk en wereldwijd onder druk. Voor het

De economie in de MRA groeit met name rondom Amsterdam

De digitale revolutie kent geen grenzen. De informatie-infrastructuur

thema’s die ook van invloed zijn op de Haarlemse mobiliteit:

behoud van een gezond stedelijk ecosysteem in Haarlem, is er meer

en Haarlemmermeer en veroorzaakt zo een extra druk op de

speelt een steeds belangrijker rol in de maatschappij. Burgers doen

ruimte nodig voor aanééngesloten groen/blauwe structuren. Deze

bereikbaarheid, terwijl bereikbaarheid een voorwaarde is voor een

hun inkopen online, werken kan steeds meer plaatsonafhankelijk en

structuren maken deel uit van de openbare ruimte en zijn zodoende ook

sterke economie. Er is een groeiende pendel vanuit de regio richting

steeds meer (mobiliteits)diensten vinden plaats op basis van data en

In het klimaatakkoord zijn per sector afspraken gemaakt om verdere

van invloed op de mobiliteit. Barrières voor fauna, die onder andere in

Amsterdam, Schiphol en de Haarlemmermeer. Ook ontwikkelt de

informatie.

opwarming van de aarde zoveel mogelijk te voorkomen.

de vorm van wegen optreden, moeten hierbij voorkomen worden. Bij de

IJmond zich als logistiek transitiepunt en energieknooppunt.

•

Voor de mobiliteitssector (verantwoordelijk voor ca. 25% van de uitstoot)

inrichting van de openbare ruimte is het nodig om hier rekening mee te

is de afspraak om in 2030 het aantal zakelijke autokilometers met 8

houden (bijvoorbeeld door de toepassing van faunapassages).

•

Klimaat

Biodiversiteit.

miljard en de CO2 uitstoot van de totale mobiliteitssector met 22% te verminderen.

•

Verstedelijking en woningbouwopgave

•

Economie

•

Informatietechnologie en technologische ontwikkelingen

Demografische kenmerken

In totaal stijgt de gemiddelde leeftijd en de vergrijzing in Haarlem. Om •

Landschap en recreatie

ervoor te zorgen dat (ook) oudere inwoners de dagelijkse voorzieningen

De toename van het aantal woningen in de regio Haarlem en een

goed en veilig kunnen bereiken, is het belangrijk om extra in te zetten op

stijging in de mogelijkheden tot thuiswerken gaan in de komende jaren

een toegankelijke en veilige openbare ruimte.

Sinds het begin van het nieuwe millennium neemt de bevolking van

naar verwachting zorgen voor een nog grotere druk op beschikbare

de grote steden sterk toe. Dit is een wereldwijde trend die economisch

recreatieruimte.

•

In samenhang met het voorgaande punt is het streven om in

wordt verklaard door de groei van de diensten- en kenniseconomie. Dit

Dit veroorzaakt een toenemende druk op de mobilititeit in en

Vanaf maart 2020 heeft ook Haarlem te maken met de Coronacrisis.

2050 de energievoorziening in Nederland volledig aan duurzame

maakt de grote steden en stedelijke regio’s motoren van economische

bereikbaarheid van de stad. Zeker op piekmomenten als op zaterdag

De mobiliteit in het afgelopen jaar is hierdoor aanzienlijk veranderd;

energiebronnen te onttrekken. Om de (extra) energievraag vanuit de

groei en verklaart mede de trek naar de stad. Haarlem wil circa

en bij evenementen. En ook op de bereikbaarheid van landschap en

verandering van verplaatsingsgedrag en dagelijkse activiteiten. Het

mobiliteitssector zo beperkt mogelijk te houden, is het noodzakelijk

10.000 woningen in de komende 5 jaar realiseren. De regionale

kust. De recreatie en toeristische sector kan alleen versterkt worden als

is op dit moment onzeker wat de deze huidige gedragsverandering

om bij het verduurzamen van de mobiliteit niet (alleen) te kijken naar

woningbehoefte groeit ook in de periode 2025- 2040 nog door. Deze

er ook vervoersmogelijkheden zijn voor het groeiende aantal bezoekers.

voor de lange termijn betekent en of het weer terugkeert naar de oude

het verschonen/elektrificeren van mobiliteit, maar vooral ook naar het

toename leidt tot verdichting binnen de steden en legt een grotere

verminderen en veranderen van mobiliteit.

druk op de (regionale) bereikbaarheid, hoeveelheid en kwaliteit van

•

de openbare ruimte en de leefbaarheid en (verkeers)veiligheid in de

Het aantal mensen met chronische en welvaartsziekten neemt toe. Een

een grote verandering gaat plaatsvinden; onderliggende langjarige

stad. en het legt een druk op de toekomstbestendigheid (i.h.k.v. een

groot deel van de toename van chronische ziekten, zoals diabetes en

trends die nu plaatsvinden (zoals verstedelijking en focus op nabijheid,

klimaatadaptieve omgeving en een ecologisch gezonde stad).

obesitas, wordt veroorzaakt door consumentengedrag en kan beïnvloed

ontmoeting, uitwisseling) stoppen niet zomaar. Daarom wordt

stad meer (flexibele) ruimte nodig voor groen en water. Daarnaast

worden door meer aandacht voor preventie. Een effectieve manier om

uitgegaan van de oude situatie, maar wordt wel binnen mobiliteit

vraagt het in sommige gevallen om andere inrichtingseisen van de

dit te doen, is door in te zetten op een omgeving die uitnodigt om meer

gekeken hoe de positieve gedragsveranderingen (spreiding van reizen

openbare ruimte (bijv. wegen als stroombanen, zonder drempels).

te bewegen.

op momenten over de dag, thuiswerken) verduurzaamd kunnen

•

•

Energietransitie

Klimaatadaptatie

Om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen, is er in de

Coronacrisis

situatie. Echter wordt in het mobiliteitsbeleid voorzichtig omgegaan Gezondheid

met de aanname dat er - zodra mensen weer kunnen gaan reizen -

worden.

70

71

Haarlem in de regio

en bijbehorende investeringspakketten rond de knooppunten in

OV-knooppunten en corridors

middelgrote steden rond Amsterdam. Deze investeringspakketten

De Provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht hebben met NS

Bereikbaarheid en mobiliteit gaan over systemen, netwerken en routes

opgesteld. Kort gezegd zet het Ontwikkelpad de route uit hoe de MRA

worden voorgelegd in het BO MIRT van november 2021.

afgesproken om voor een aantal corridors/gebieden een Regionale

en houden zich niet aan gemeente- of provinciegrenzen. Om de

verder kan verstedelijken en welk mobiliteitssysteem daar het beste bij

Het streven van de regio en ook van Haarlem is om al deze ambities

Ontwikkelagenda op te gaan stellen. Doel van de Regionale

bereikbaarheid én leefbaarheid van de regio te kunnen borgen, is ook

past, zowel voor de lange als voor de korte termijn.

te realiseren binnen de taakstelling van het klimaatakkoord. Hiervoor

Ontwikkelagenda is in algemene zin het versterken van de samenhang

voor Haarlem samenwerking op meerdere schaalniveaus nodig.

wordt het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP) opgesteld, dat

tussen verstedelijking en het openbaar vervoer. In de regio Haarlem

Voor de lange termijn is binnen SBaB een richtinggevende keuze

jaarlijks wordt geactualiseerd om zo goed mogelijk gebruik te

gaat het om ontwikkelagenda’s t.a.v. de Haarlemlijn (Amsterdam –

MRA - Verstedelijkingsstrategie en Samen Bouwen aan

gemaakt door prioriteit te geven aan het doortrekken van de Noord-

maken van de verduurzamingskansen die er op dat moment zijn.

Zandvoort) en de Kennemerlijn (Haarlem – Uitgeest).

Bereikbaarheid (SBaB)

Zuidlijn naar Schiphol/Hoofddorp. Deze keuze is voor de Haarlemse

De coördinatie voor het opstellen van het RMP ligt bij de regionale

OV-knooppunten maken ook onderdeel uit van de programmalijn

Samen met de andere overheden binnen de Metropoolregio

regio van groot belang, omdat hiermee de mogelijkheden om

overheden (Provincie Noord-Holland, Vervoerregio Amsterdam en

“Ketens en Knopen” van het landelijk OV-Toekomstbeeld. Het OV-

Amsterdam (MRA) en het Rijk werkt Haarlem aan een

structureel een hoogwaardige openbaarvervoerverbinding te

Provincie Flevoland). Van gemeenten wordt een actieve inbreng

knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid is hierbinnen benoemd als prioritair

Verstedelijkingsstrategie. In de Verstedelijkingsstrategie komen veel

realiseren vanuit Haarlem naar Schiphol en de Zuidas van Amsterdam

verwacht om de doelen uit het Klimaatakkoord te bereiken. Tevens

knooppunt.

opgaven samen waar de overheden in de MRA en het Rijk gezamenlijk

worden vergroot. Het streven is om de komende jaren te komen tot

wordt het RMP het vertrekpunt voor toekomstige subsidieaanvragen

mee te maken hebben. De enorme behoefte aan woningen,

een voorkeursalternatief uitgewerkt in samenhang met de onderdelen

op het gebied van duurzame mobiliteit. Het RMP is ook onderdeel van

Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV)

bereikbaarheid van deze woningen en van werklocaties, de druk op de

verstedelijking, OV, fiets en weg.

SBaB.

Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) beschrijft

en de sociaal-maatschappelijke effecten van keuzes die moeten

De korte termijn (tot 2030) maatregelen zijn opgenomen in het

Provincie Noord-Holland

verkeersprofessionals om het aantal verkeersslachtoffers drastisch

worden gemaakt. In de verstedelijkingsstrategie worden die keuzes

uitvoeringsprogramma van SBaB, dat jaarlijks wordt geactualiseerd

Aanvullend op de samenwerking via de MRA zoekt de gemeente

te verminderen. De provincies hebben de regierol om meer risico

in samenhang gemaakt, zodat deze voor het totale opgavenpakket

en voorgelegd in het BO MIRT. In Haarlem worden met behulp van

Haarlem samenwerking met de provincie Noord-Holland. Op dit

gestuurd verkeersveiligheidsbeleid op te stellen, voorzien van een

zo evenwichtig en optimaal mogelijk uitpakken. Relevante lopende

de rijksbijdragen voor dit uitvoeringsprogramma o.a. de volgende

moment wordt gewerkt aan een strategische samenwerkingsagenda

regionaal uitvoeringsprogramma. De gemeente Haarlem werkt actief

trajecten zijn bouwstenen voor de verstedelijkingsstrategie.

projecten opgepakt: invoering Milieuzone voor vrachtverkeer,

regio Zuid-Kennemerland/IJmond – Provincie NH. Deze zal enerzijds

mee aan het beleid en het uitvoeringsprogramma dat de provincie

werkgeversaanpak Beter op weg, mobiliteitshub Waarderpolder en

bestaan uit een lobbyagenda en anderzijds uit een werkagenda

Noord-Holland opstelt. Om dit een extra impuls te geven ontwikkelt

fietsparkeren bij R-net haltes.

met regionale prioriteiten. Op dit moment zijn er reeds verschillende

de gemeente Haarlem, voortbouwend op het Strategisch Plan

projecten en programma’s van de provincie waar de gemeente

Verkeersveiligheid, ook het lokale verkeersveiligheidsbeleid.

ruimte en het landschap, aanpassingen aan de klimaatveranderingen

Eén van die lopende trajecten is het MRA Programma Samen Bouwen

landelijk een gezamenlijke koers van wegbeheerders en andere

aan Bereikbaarheid (SBaB). Via dit Rijk-regio programma worden voor de lange termijn, maar ook voor de komende jaren, keuzes en

Haarlem richt zich erop om verbeteringen van de OV-knooppunten

Haarlem aan bijdraagt en meewerkt om samen tot een veiliger,

afwegingen voorbereid die het MRA-gebied als geheel betreffen.

Haarlem station, Haarlem Nieuw-Zuid en Oostpoort ook onderdeel

schoner of slimmere mobiliteit te komen.

Het programma SBaB adviseert direct de minister over projecten die

te laten uitmaken van het uitvoeringsprogramma. De basis hiertoe

voor de MRA-regio in het MIRT (meerjarenprogramma infrastructuur

wordt gelegd in het project Bereikbare Steden, waar Haarlem

en transport) worden opgenomen. Het MIRT-Rottepolderplein valt

mede bestuurlijk trekker van is. Dit project binnen SBaB richt zich

hier bijvoorbeeld ook onder. Binnen SBaB is een ontwikkelpad 2040

op een samenhangend verhaal over werken, wonen en mobiliteit

72

73

Regionaal OV-Toekomstbeeld

Met de regio Zuid-Kennemerland en de gemeente Haarlemmermeer

Eind 2019 is het Regionaal OV Toekomstbeeld (ROVTKB) vastgesteld.

wordt aan een samenwerkingsagenda ZKL-Haarlemmermeer

De focus van het vervolg van het Regionaal OVTKB ligt op de regionale

gewerkt om te komen met prioriteiten, specifiek voor deze regio. Deze

HOV-bus- en trambouwstenen. In onze regio gaat hiervoor binnenkort

samenwerkingsagenda bouwt voort op de Bereikbaarheidsvisie Zuid-

het onderzoek “HOV-corridors Haarlem-Zuidas/Schiphol incl. (her)

Kennemerland. Ook zal Haarlem bijvoorbeeld samen met deze regio

routering netwerk” lopen. Haarlem is hier mede-opdrachtgever

een voorkeurstrategie uitwerken over hoe de regio aan kan haken op

voor, samen met de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio

het doortrekken van de Noord-Zuidlijn naar Schiphol/Hoofddorp.

Amsterdam. In het onderzoek worden circa 7 bouwstenen uit het ROVTKB bekeken. In Haarlem is dit tevens een zoektocht naar extra

Met de regio IJmond streeft de gemeente Haarlem naar een

HOV-routes om de bestaande HOV-routes door het centrum (o.a. via

goede bereikbaarheid vanuit het noorden van de provincie via het

Gedempte Oude Gracht en via Houtplein/Rustenburgerlaan) niet

complementeren van de regioring rondom Haarlem. Om de regioring

verder te belasten. Een extra HOV-route die in eerdere onderzoeken is

te completeren en goed te laten functioneren is een robuuste A9 en een

benoemd en ook al heeft meegedraaid in een (tot corona) succesvolle

rechtstreekse verbinding tussen de A9 en de N208 aan de Noordkant

pilot (lijn 244) is de route via de Gedempte Oostersingelgracht-

(de Velserverbinding) nodig. Hoe beter de regioring functioneert,

Amsterdamse Vaart-Pr. Bernhardlaan-N205. Een andere

hoe meer auto’s daadwerkelijk buitenom zullen rijden en hoe meer

alternatieve route waarnaar wordt gekeken is de route Gedempte

ruimte er in de bebouwde kernen komt voor voetganger, fietser en OV.

Oostersingelgracht/Lange Herenvest (richting OV-knooppunt Haarlem

Dit komt ten goede aan de leefbaarheid in de stad. Tevens zorgt de

Nieuw-Zuid).

Velserverbinding voor een robuuster wegennet rondom de twee tunnels onder het Noordzeekanaal, omdat dan ook het verkeer uit Haarlem en

Zuid-Kennemerland, Haarlemmermeer en IJmond

Velsen een alternatief heeft bij stremmingen in de Velsertunnel.

Naast de samenwerking binnen het grotere verband van de MRA en de provincie zoekt Haarlem de samenwerking op met de omliggende regio’s Zuid-Kennemerland en de gemeente Haarlemmermeer en IJmond. Met de regio Zuid-Kennemerland wordt samengewerkt binnen de context van de gemeenschappelijke regeling (GR). Om hierin goed te kunnen prioriteren is het afgelopen jaar gewerkt aan de Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland. Deze wordt het komende jaar nog enigszins aangepast, met als doel een breed gedragen stuk.

74

75

Mobiliteitsbeleid Februari 2021