2. Definitieve Jaarverslag en Jaarrekening 2021 HLM (incl. bijlagen)

Omgevingsrecht De provincie heeft de processen op toezicht- en handhaving omgevingsrecht over het jaar 2021 wederom bestempeld als adequaat. Ad 2. Archiefwet De uitvoering van het informatie- en archiefbeheer verloopt conform de gemaakte afspraken met de toezichthouder en archiefinspectie. De uitvoering van de Archiefwet- en regelgeving in Haarlem is in Jaarverslag en Jaarrekening 2021

40

2021 door de provincie als ‘adequaat’ gekwalificeerd, de hoogst mogelijke beoordeling. Hierdoor blijft het lichtere toezichtregime van de provincie in stand. Online Verder publiceert Noord Holland zelf over de uitkomsten van het toezicht. Op een interactieve kaart kan op elke Noord Hollandse gemeenten geklikt worden en komt de informatie beschikbaar en kan Haarlem zich ook vergelijken met andere gemeenten in Nood-Holland. Interbestuurlijk toezicht - Provincie Noord-Holland

1.10 Gevolgen oorlog Oekraïne Oekraïne is in de nacht van 23 op 24 februari 2022 in een oorlog verzeild geraakt. De oorlog in Oekraïne heeft grote consequenties, waarvan de impact nog niet goed kan worden overzien. De gebeurtenissen zijn begonnen na balansdatum, maar voor afronding van de jaarrekening en de behandeling van de jaarstukken in het college en de gemeenteraad waardoor is besloten om ook in deze jaarstukken aandacht te besteden aan de uitbraak van deze oorlog en de consequenties voor Haarlem. Duidelijk is dat veel inwoners van Oekraïne zich genoodzaakt zien om huis en haard achter te laten en naar het buitenland te vluchten. Hoeveel vluchtelingen zullen kiezen voor een verblijf in Nederland en zich zullen vestigen in Haarlem laat zich niet goed voorspellen. Wel is zeker dat de vluchtelingenstroom tot extra kosten zal leiden. Er zullen onder andere kosten gemaakt worden voor het verlenen van onderdak, financiële bijstand, zorg en maatschappelijke ondersteuning. Middels het raadsbesluit (2022/620552) ‘Beschikbaar stellen budget voor opvang Oekraïners’ is de Raad in mei gevraagd om budget ter beschikking te stellen om de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne voorlopig te bekostigen.

In deze nota is ook aangegeven dat de raad middels de P&C producten geïnformeerd zal worden over de voortgang, gemaakte kosten, declaratie(mogelijkheden) bij het Rijk en het te verwachten noodzakelijke budget voor een volgende periode. De oorlog in Oekraïne heeft ook een macro-economisch effect. Door de Russische inval in Oekraïne stijgen de energieprijzen aanzienlijk, waardoor de inflatie verder stijgt. In het financieel kader wordt rekening gehouden met raming van het CPB in combinatie met eigen aannames wat betreft de inflatie. Bij de berekening van het weerstandsvermogen wordt, zoals gebruikelijk, rekening gehouden met enkele macro-economische risico’s. Voor wat betreft de rentepercentages die gehanteerd worden wordt in Haarlem altijd conservatief omgegaan met het bepalen van het te hanteren rentepercentage. Bij de nieuwe berekening van het weerstandsvermogen bij de Programmabegroting 2023-2027 zal opnieuw worden bekeken of een specifiek risico wordt toegevoegd ten aanzien van de stijgende rente ofwel dat het rentepercentage direct wordt aangepast.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

41

2 Programmaverantwoording

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

42

2.1 Cluster Sociaal

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

43

Inleiding en context Haarlem kampte in 2021, zoals veel gemeenten, met tekorten in het sociaal domein. De toenemende vraag naar ondersteuning bij zowel jeugdhulp als maatschappelijke ondersteuning – waarop gemeenten slechts beperkt kunnen sturen – werd niet gecompenseerd in de Algemene uitkering van het Rijk. In de zomer deed een arbitragecommissie uitspraak in het geschil tussen gemeenten en het Rijk over de tekorten in de jeugdhulp. Dit heeft in 2021, in afwachting van een nieuw kabinet, in ieder geval geleid tot een forse extra incidentele financiële bijdrage. Daarnaast zijn de kostenbesparende maatregelen, waaronder het instellen van budgetplafonds, die in 2020 door de raad zijn vastgesteld in 2021 uitgevoerd. In 2021 heeft Haarlem met de inrichting van het sociaal domein de tekorten beperkt. Een deel van de lokale maatwerkvoorzieningen Wmo is gekoppeld aan de sociale basis en onderdeel geworden van één verwerving: Gewoon in de wijk. Regionaal is de verwerving jeugdhulp van start gegaan. Beide verwervingen kennen belangrijke veranderopgaven. Bijvoorbeeld de versterking van de sociale basis en de preventieve werking daarvan. In de jeugdhulp staat normalisatie in de hulp aan ouders en kinderen centraal. De verwervingen huishoudelijke ondersteuning en woonvoorzieningen is succesvol afgerond.

De decentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang van centrumgemeente Haarlem naar de individuele gemeenten, voorzien in 2023, is voorbereid. Onder andere met het formaliseren van de regionale samenwerking in een Gemeenschappelijk Orgaan en de aanstaande verwerving van voorzieningen voor Beschermd wonen. De corona-pandemie verliep in 2021 grillig, met aan het eind van het jaar opnieuw een volledige lockdown. De invloed op het sociale leven was groot, waarbij er veel zorgen waren over de gevolgen van de maatregelen, zoals vereenzaming onder jongeren en kwetsbare groepen. Er is een start gemaakt met een corona-herstelaanpak, inclusief subsidieregeling, om de effecten van de pandemie op sociaal gebied, waaronder dus ook het tegengaan van eenzaamheid, op te vangen. De inkomensondersteunende maatregelen zijn in 2021 verlengd en voortgezet. Sociale ondersteuningsvoorzieningen zijn zo nodig in aangepaste vorm geboden.

Onderliggende programma's Het cluster Sociaal bestaat uit drie programma’s: Programma 1: Maatschappelijke participatie is gericht op zelfredzaam zijn en regie over het eigen leven hebben, een goede start, gelijke kansen in het onderwijs en het behalen van een startkwalificatie, minder gezondheidsverschillen, sociale samenhang, het hebben van een netwerk en over advies en ondersteuning als iemand zelf minder regie over zijn leven heeft. Programma 2: Ondersteuning en zorg is gericht op maatwerk op het gebied van voorzieningen voor jeugd en volwassenen. Die voorzieningen zorgen dat iedereen zoveel mogelijk mee kan doen in de samenleving vanuit eigen kracht. Waar nodig zijn er voorzieningen met verblijf. Programma 3: Werk, inkomen en schulden is gericht op een tijdelijk financieel vangnet en toeleiding naar werk, scholing of participatie, om vanuit eigen kracht naar vermogen mee te doen in de samenleving. Haarlemmers met een minimum inkomen of met schulden en geldzorgen worden ondersteund.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

44

Hoofdkoers Maatschappelijke participatie en Ondersteuning en Zorg De gemeente heeft ook in 2021 gezorgd voor passende ondersteuning en zorgcontinuïteit. Aanvragen voor begeleiding zijn via het Sociaal Wijkteam opgepakt en ondersteuningsvragen konden zo meer opgelost worden in de sociale basis of in de directe omgeving van de inwoner. Hierbij is de samenwerking tussen wijkteam, welzijn- en zorgaanbieders versterkt. In inwoners krijgen direct ondersteuning zonder dat eerst een procedure voor de aanvraag van een maatwerkvoorziening doorlopen moet worden. In 2021 is gewerkt aan de transformatie van het sociaal domein met het organiseren van toekomstbestendige, passende en betaalbare ondersteuning in de wijk, die laagdrempelig en herkenbaar is. Onder de noemer ‘Gewoon in de wijk’ worden de voorzieningen Sociale Basis, Sociaal Wijkteam en Begeleiding aanbesteed. Wijziging van de bekostigingssystematiek en organisatievorm zijn hiervan onderdeel. Dit wordt in partnerschap en daardoor samen met de kennis en expertise van organisaties in het sociaal domein vormgegeven. Samen met zorg- en welzijnsaanbieders is na een eerste dialoogfase met twee samenwerkingsverbanden de opdracht uitgewerkt in een tweede dialoogfase. Ook zijn er nieuwe contracten gesloten voor hulp bij het huishouden en woningaanpassingen.

In deze contracten staat de goede ondersteuning van de inwoners voorop, maar is ook aandacht gegeven aan kostenbeheersing en betere sturing, bijvoorbeeld door hulp bij het huishouden grotendeels te kantelen naar een algemene voorziening. De gemeente heeft voor jeugdhulp in 2021 vorm gegeven aan de strategische keuze licht waar het kan en zwaar waar nodig. Het Sociaal Wijkteam en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) hebben hierin een belangrijke rol met het vereenvoudigen van het op- en afschalen tussen zwaardere ondersteuning (maatwerkvoorzieningen) en lichte ondersteuning (sociale basis). Er is gestart met het verder ontwikkelen van het meest passende hulpaanbod en versterking van preventie (het CJG) om de noodzaak van specialistische hulp te verminderen. De gemeente heeft meer inzicht gekregen in de vraag naar jeugdhulp en kan daardoor beter sturen op het aanbod en passend gebruik. Dit inzicht zal worden gebruikt voor de verwerving van de jeugdhulp na de huidige contractperiode. In 2021 is de samenwerking tussen het CJG en het Sociaal Wijkteam verstevigd en waar nodig worden integrale afwegingen gemaakt voor de ondersteuning van jeugdigen en kwetsbare gezinnen.

Om de gevolgen van de corona-maatregelen te beperken is met extra rijksmiddelen ingezet op preventieve activiteiten voor jongeren, zoals extra jongerenwerk en sportevenementen, maar ook extra inzet op de mentale gesteldheid van jongeren via praktijkondersteuners bij huisartsen. Het versterken van preventie is ook nadrukkelijk onderdeel van de aanbesteding ‘Gewoon in de wijk’. Er zijn voorbereidingen getroffen voor de verwerving van de jeugdhulp met ingang van 2023, zoals een regiovisie en meerjarige samenwerking met strategische partners. Die partners krijgen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor inhoudelijke en financiële vraagstukken binnen de jeugdhulp. Met het huidige inkoopbeleid en het budgetplafond is al ingezet op sterkere sturing en monitoring van het aanbod, de zorgduur en de intensiteit van jeugdhulp. Tenslotte zijn er voorbereidingen getroffen voor de inrichting van de Regionale Expertise Teams die een bijdrage gaan leveren aan consultatie, advies en procesregie bij complexe zorg- en ondersteuningsvragen in de jeugdhulp. Jaarverslag en Jaarrekening 2021

45

De wetgeving rond Bijna energieneutrale gebouwen (BENG) is sinds 1 januari 2021 van kracht. De inkomsten voor onderwijshuisvesting in het gemeentefonds zijn onvoldoende om te kunnen voldoen aan de wettelijke eisen. Vanuit de gemeenten is in 2021 , samen met het primair en voortgezet onderwijs, de lobby richting het Rijk ingezet voor verhoging van het budget. Nieuwe schoolgebouwen en uitbreidingen zijn bijna of soms zelfs geheel energieneutraal gemaakt. Ook de nieuwe sportaccommodaties, zoals de gymzaal aan de Phoenixstraat en de Yvonne van Gennip sporthal voldoen aan de BENG-eisen. Sportaccommodaties zijn verder verduurzaamd, bijvoorbeeld met waterbergingen en led-verlichting. De druk op de maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen was ook in 2021 groot. Er zijn nog altijd onvoldoende passende vervolgvoorzieningen waardoor er lange wachtlijsten zijn voor een woonplek in doorstroomlocaties en opvang- en woonplekken voor complexe doelgroepen. Er is wel een tussenvoorziening gerealiseerd in het Anton Pieckhofje. In verband met de coronamaatregelen zijn tijdelijke extra locaties voor maatschappelijke opvang locatiesingericht en/of verlengd: het schip Aurora en Joops Hotel.

Gemeenten, woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties in Zuid-Kennemerland en IJmond werken via het Pact voor uitstroom beter samen om kwetsbare bewoners uit te laten stromen naar een zelfstandige woning, maar ook hier zijn wachttijden. In 2021 zijn regionale afspraken over uitstroom vastgelegd. Het aantal dak- en thuisloze jongeren in Haarlem is in 2021 afgenomen, dankzij de aanpak op basis van het landelijke Actieprogramma dak- en thuisloze jongeren. Door meer gerichte acties en voorzieningen zoals de tussenvoorziening Perron 18, is voorkomen dat jongeren dak- en thuisloos worden. Werk, inkomen en schulden Het jaar 2021 was het eerste jaar van de uitwerking van de integrale beleidsvisie armoede en schulden waarbij de nadruk lag op vroegsignalering van schulden, het bieden van schuldhulp aan ondernemers en het bestrijden van kinderarmoede. De gemeente heeft sinds 1 januari 2021 de taak schulden in de vaste lasten vroeg te signaleren. De gemeente neemt contact op met inwoners als er signalen zijn van achterstanden in de betaling van vaste lasten. Hiervoor zijn met de lokale woningcorporaties en andere vaste lasten-partners in een convenant afspraken gemaakt. Door snel en direct hulp te bieden kunnen problematische schulden worden voorkomen.

In 2021 heeft de gemeente een intensieve en meerjarige taak gekregen in de hersteloperatie voor ouders die zich als gedupeerde van de kinderopvangtoeslag hebben gemeld. Haarlem biedt aanvullende hulp als het gaat om gezinssituatie, inkomen, eventuele schulden, gezondheid of opvoeding van de kinderen. Daarnaast is de gemeente voor sommige ouders ook schuldeiser. De gemeente heeft deze schulden gepauzeerd en scheldt deze kwijt zodra de ouders erkend zijn als gedupeerde(n) van de kinderopvangtoeslagaffaire. Aan het begin van de coronacrisis was de verwachting dat het bijstandsvolume en het aantal HaarlemPassen zouden toenemen, net als een toename van geldzorgen en schulden. In 2021 hebben echter minder Haarlemmers een beroep gedaan op tijdelijke inkomensondersteuning en hebben

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

46

minder mensen zich gemeld met geldzorgen en schulden dan verwacht. Vermoedelijk heeft dit te maken met de verlenging van de financiële ondersteuning vanuit rijksregelingen. De gemeente heeft in 2021 actief ingezet op dienstverlening aan werkzoekenden en jongeren en zelfstandig ondernemers om te voorkomen dat het aantal uitkeringen oploopt na beëindiging van de rijksregelingen. In 2021 is besloten om in samenwerking met de regiogemeenten Zandvoort, Bloemendaal en Heemstede een Participatiebedrijf op te richten voor de doelgroepen die zijn aangewezen op betaald werk in een beschutte werkomgeving zoals de sociale werkvoorziening, beschut werk en begeleiding naar betaald werk voor uitkeringsgerechtigden met een grote maar overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt. Het jaar 2021 is gebruikt om het Participatiebedrijf te implementeren. Het nieuwe bedrijf met de naam Spaarne Werkt is gestart op 1 januari 2022. Het aangekondigde Breed offensief om mensen met een arbeidsbeperking makkelijker, simpeler en duurzaam aan het werk helpen is uitgesteld tot 1 juli 2022. In 2020 is de regionale Doe-agenda opgesteld en van start gegaan. Deze Doe-Agenda biedt een palet aan regionale en lokale acties die bijdragen aan een duurzame en inclusieve arbeidsmarkt. De gemeente werkt daarbij nauw samen met verschillende ketenpartners.

De krapte op de arbeidsmarkt nam toe in 2021, maar tegelijk bleken kwetsbare arbeidskrachten kwetsbaarder dan ooit en werden veel zelfstandig ondernemers hard getroffen. Er is een Regionaal Mobiliteitsteam ingericht om mensen die getroffen zijn door de coronacrisis naar ander werk te leiden in combinatie met om- en bijscholing. Daarnaast zijn jongeren die geen of nauwelijks recht hadden op een WW-uitkering actief benaderd en verder geholpen. Per 1 januari 2022 is de Wet inburgering in werking getreden. Om te voorzien in de nieuwe wettelijke taken zijn diverse inburgeringsvoorzieningen ingekocht.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

47

Doelenboom Programma 1 ‘Maatschappelijke participatie’ Beleidsveld

Doel Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang

1.1 Onderwijs & Sport B: € 32.860

Effectindicator % leerlingen dat voortijdig het VO- en MBO-onderwijs verlaat (BZK)

Prestatie

Prestatie-indicator

Uitvoeren onderwijskansenbeleid

% deelname VVE kinderen aan een VE-programma

Aantal leerplichtigen dat ongeoorloofd afwezig is (BZK)

Uitvoeren aanpak ‘Voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten’

Aantal stage- en leerwerkplekken

Aantal leerplichtigen dat niet op school staat ingeschreven (BZK)

Stimuleren beschikbaarheid van stage- en leerwerkplekken

% inwoners dat niet sport t.o.v. totaal aantal inwoners (BZK) Meer Haarlemmers sporten of bewegen

% volwassenen (19 – 64) dat voldoende beweegt % kinderen dat lid is van een sportvereniging

Aantal deelnemers van 50+ aan sportactiviteiten Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen Aantal deelnemers aan de Jeugdsportpas

% ouderen (65+) dat voldoende beweegt

R: € 29.745 Voldoende goed onderhouden van onderwijs- en sportvoorzieningen Haarlemmers ervaren sociale verbondenheid

1.2 Sociale basis

B: € 62.798 R: € 62.431

Het aantal opgeleverde projecten uit het strategisch huisvestingsplan onderwijs (SHO)

Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen

Aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen

Het oordeel van Haarlemmers over gemeentelijke sportaccommodaties

Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties

% goed onderhouden sportaccommodaties

Kencijfer sociale kwaliteit buurt

Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning van kwetsbare inwoners

% Haarlemmers vindt voldoende ruimte te krijgen om ideeën en initiatieven te realiseren

Haarlemmers zetten zich in voor elkaar en voor hun buurt, wijk of stad

% Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt

Haarlemmers zijn zo redzaam mogelijk in het dagelijks leven

% Haarlemmers dat zichzelf volledig zelfredzaam beschouwt

Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. redzaamheid

Inwoners ervaren een goede gezondheid

% Haarlemmers dat de eigen gezondheid (zeer) goed noemt

Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. gezondheid

Haarlemmers met een afstand tot de arbeidsmarkt doen mee met waardevol werk

% uitkeringsgerechtigden met onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt dat participeert

Zorg voor voldoende ondersteuning t.a.v. arbeidsmatige dagbesteding

Faciliteren bemiddeling tussen inwoners en vrijwilligerswerk, ruimte bieden voor initiatieven en zorgen voor ondersteuning voor mantelzorgers.

% Haarlemmers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn

Aantal matches via BUUV Aantal mantelzorgers dat ondersteund wordt

Bekendheid gebruik cliëntondersteuning

B: € 29.938 R: € 32.686

Voorkomen van escalatie problematiek op het gebied van welzijn

Jaarrekening en Jaarverslag 2021

% Haarlemmers dat sociaal wijkteam kent Versterken via voorlichting en ondersteuning i.s.m. CJG en SWT

Aantal (nieuw) bereikte kinderen, gezinnen en jongeren

% Haarlemse gezinnen dat zelfstandig verder kan

48

Programma 1 Maatschappelijke participatie Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)

Samenleving Zorg, Welzijn, Volksgezondheid, Jeugd, Onderwijs, Sport, Ouderen Jeugd, Onderwijs, Sport en Maatschappelijke Ondersteuning

Realisatie programmadoelstelling (missie) De gemeente stimuleerde dat zoveel mogelijk Haarlemmers zelfredzaam zijn en regie hebben over hun eigen leven, dat ze meedoen in de maatschappij en erbij horen. Zij konden hiervoor gebruik maken van goede algemeen toegankelijke voorzieningen (de sociale basis) met aandacht voor welzijn, onderwijs, sport en gezondheid. Daarnaast bood de gemeente advies en ondersteuning als daar behoefte aan was. De gemeente droeg hierdoor bij aan de mate waarin elke Haarlemmer, ongeacht beperking of kwetsbaarheid, meetelt en mee kan doen en de inzet van (zwaardere) zorg werd hiermee voorkomen.

Beleidsvelden Beleidsveld 1.1 Onderwijs en sport 1. Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang Wat hebben we bereikt? In 2021 heeft de gemeente samen met haar partners (onderwijs, peuteropvangorganisaties, welzijn en JGZ) het onderwijskansenbeleid uitgevoerd om zoveel mogelijk kinderen gelijke kansen in de peuteropvang en het onderwijs te bieden. Er is veel contact geweest met onze uitvoeringspartners als gevolg van de coronamaatregelen. Hierdoor zijn kwetsbare kinderen in beeld gebleven en werd aan deze doelgroepkinderen en kinderen met ouders in een vitaal beroep noodopvang gegeven. De gemeente publiceerde FAQ’s op de website over de gang van zaken betreffende noodopvang en beheerde een digitaal loket voor vragen en knelpunten van ouders en professionals. Ook werd in 2021 duidelijk dat het onderwijs en de gemeenten in Nederland, aanvullende Nationaal Programma Onderwijs (NPO) - middelen voor de komende twee jaar ontvangen om de (leer)achterstanden die door coronamaatregelen zijn opgelopen weg te werken. Er is geïnventariseerd welke maatregelen de scholen extra nemen en afgestemd welke maatregelen er wenselijk zijn om aanvullend vanuit de gemeente op te pakken. Hierdoor is een start gemaakt voor het ontwikkelen van een actieplan NPO, welke uitvoering krijgt in 2022.

De aanpak van verzuim voor jongeren van 5 tot 23 jaar is uitgevoerd in samenwerking met alle betrokken schoolbesturen van het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en diverse andere ketenpartners in de regio ZuidKennemerland en IJmond. Onder andere partners van re-integratie- en dagbestedingstrajecten en hulpverleningsinstellingen. Samen met de partners is ook de thuiszittersaanpak en aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten (VSV) voor jongeren zoveel mogelijk gecontinueerd. In 2021 is aanvullend VSV-beleid uitgevoerd, zoals de maatwerkaanpak voor jongeren in kwetsbare posities. De aanpak was er Jaarverslag en Jaarrekening 2021

49

nadrukkelijk op gericht om jongeren tijdens de coronamaatregelen, in samenwerking met de scholen en andere ketenpartners, in beeld te houden en hen te begeleiden waar mogelijk. Door de corona-maatregelen gedurende de schooljaren 2020-2021 en 2021-2022 (tot en met eind 2021) is er sprake geweest van een andere situatie dan voorgaande jaren. Het maakt dat de cijfers zich moeilijk laten vergelijken met die van vorige schooljaren. De aanpak en inzet door alle partners op de scholen in samenwerking met de regio is voor betreffende doelgroepen jongeren in normale tijden al noodzakelijk, maar zeker in crisistijd. De leerwerkmakelaars van het Leerplein en het MBO spraken regionaal met 101 jongeren over stageplaatsingen. 44 jongeren werden alsnog geplaatst op een stageplek, leerwerkplek of kregen soms een arbeidscontract in een zogenoemde kansrijke sector, zoals de logistiek. Vanwege de coronamaatregelen, waaronder de sluiting van bedrijven, heeft het MBO jongeren stages op school laten doen, zijn stages in het onderwijsprogramma naar een later tijdstip verschoven of gingen jongeren naar een heroriëntatietraject.

Wat hebben we niet bereikt? De uitvoering van het regionaal thuiszitterspact en regionale convenant schoolverzuim heeft door de coronasituatie enigszins vertraging opgelopen en moet in 2022 verder worden opgepakt. Dat geldt ook voor de verdere aanpak voor jongeren in kwetsbare posities. In tijden van crisis is het ondersteunen van kwetsbare jongeren extra belangrijk. Het perspectief van deze leerlingen op de arbeidsmarkt is in een aantal sectoren extra onder druk komen te staan. Terwijl in andere sectoren de werkgelegenheid juist is verbeterd. Als gevolg van de coronasituatie konden (externe) stages in de geplande richting soms niet doorgaan. Daarnaast volgden de studenten minder arbeids- en praktijktraining met bijbehorende certificering op de school, omdat er met nog kleinere groepen gewerkt moest worden.

Effect indicator

R/S Effect indicator

R/S

Voortijdig schoolverlaters: het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het vo- en mbo-onderwijs verlaat (Ingrado t/m 2016 en Verzuimloket Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). Vanaf 2021-2024 wordt van rijkswege niet meer gewerkt met percentages. Vooralsnog is het aantal (500) vanaf 2021 in percentages weergegeven. De cijfers wijken enigszins af van de gegevens op het dashboard van waarstaatjegemeente.nl. De reden hiervoor is dat de RMC-regio op basis van de cijfers van het Ministerie van OCW/DUO verantwoording aan de Rijksoverheid moet afleggen. De verzuimcijfers 2021 kunnen niet worden vergeleken door andere aanpak in corona-periode (zie ook Jaarverslag GR schoolverzuim en VSV (2021/592241). 5,0% 1,9% 1,9% 1,9% 1,9% 1,9% 1,95% (2008) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Relatief verzuim: het aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren dat wel staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). De cijfers wijken enigszins af van de gegevens op het dashboard van waarstaatjegemeente.nl. De reden hiervoor is dat de RMC-regio op basis van de cijfers van het Ministerie van OCW/DUO verantwoording aan de Rijksoverheid moet afleggen.

De verzuimcijfers 2021 kunnen niet worden vergeleken door andere aanpak in corona-periode (zie ook Jaarverslag GR schoolverzuim en VSV (2021/592241). 29,13 22,45 21,32 30 30 30 26 (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021)

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

50

Effect indicator

R/S

Absoluut verzuim: het aantal leerplichtige jongeren tussen de 5 en 16 jaar of jongeren van 16 of 17 jaar die vallen onder de kwalificatieplicht, dat niet is ingeschreven op een school en ook niet is vrijgesteld van de inschrijvingsplicht, per 1.000 leerlingen (Ingrado, t/m 2017 en Dienst Uitvoering Onderwijs/OCW, 2018) (BZK). De cijfers wijken enigszins af van de gegevens op het dashboard van waarstaatjegemeenten.nl. De reden hiervoor is dat de RMC-regio op basis van de cijfers van het Ministerie van OCW/DUO verantwoording aan de Rijksoverheid moet afleggen. De verzuimcijfers 2021 kunnen niet worden vergeleken door andere aanpak in corona-periode (zie ook Jaarverslag GR schoolverzuim en VSV (2021/592241). 0,38 0,14 0,1 1 1,2 1,8 0,3 0,2 (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021)

a. Uitvoeren onderwijskansenbeleid

Wat hebben we gedaan? Naast het verzorgen van de noodopvang en het in beeld houden van kwetsbare kinderen tijdens de lockdowns van het onderwijs en de kinderopvang zijn alle reguliere taken op het gebied van onderwijskansen uitgevoerd. Kinderen met een (risico op een) (taal)achterstand zijn bij de JGZ geïndiceerd en konden gebruik maken van de 960 uur peuteropvang in anderhalf jaar. Per 1 januari 2022 gaat de nieuwe wetgeving Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) in. Peuteropvang met voor- en vroegschoolse educatie (VVE) heeft hier ook mee te maken. Samen met de VVE-peuteropvangpartijen en de GGD zijn deze veranderingen in kaart gebracht. Op basis hiervan is de uitvoeringsregeling en het kwaliteitskader Onderwijskansen voor 2022 herschreven en gepubliceerd. 113 leerlingen hebben in Haarlem gebruik gemaakt van de zomerschool. Daarnaast is met ondersteuning van de scholen en de gemeente voor kinderen van 6 t/m 18 jaar een zomerprogramma in Schalkwijk georganiseerd, dat gericht was op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Ruim 300 kinderen maakten dagelijks gebruik van het diverse aanbod aan workshops. In schooljaar 2020-2021 ontvingen scholen met een hoge schoolweging een aanvullende subsidie van de gemeente om gericht in te zetten op het vergroten van de leerontwikkeling.

hiervoor is een lerend netwerk opgezet met verschillende bijeenkomsten voor de schooldirecteuren en het personeel om expertise met elkaar te delen en te kunnen inzetten. Daarnaast is gekeken naar de subsidiestructuur rondom scholen en is er in 2021 gestart met het versimpelen van aanvragen door scholen bij de gemeente rondom sport, cultuur, jeugd en onderwijs. Met de schoolbesturen en besturen van de voorschoolse VVE-voorzieningen zijn de afspraken van de Lokale Educatieve Agenda geëvalueerd en geactualiseerd naar aanleiding van de huidige coronasituatie, zoals gelijke kansen in het onderwijs en het lerarentekort. Tot slot heeft de regionale voorziening Internationale Taalklas (ITK) nieuwkomersonderwijs verzorgd aan 218 kinderen om de basisvaardigheden van de Nederlandse taal te leren voordat zij uitstromen naar regulier basisonderwijs. b. Uitvoeren aanpak ‘Voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten’

Wat hebben we gedaan? Door het Regionaal Bureau Leerplein (RBL) is regelmatig overleg geweest met de scholen over jongeren waarover de school zich zorgen maakte of die in eerste instantie uit beeld verdwenen waren in de coronaperiode. Er werden deurbezoeken afgelegd. Over het schooljaar 2020-2021 is in 708 situaties sprake geweest van ongeoorloofd verzuim. Het Leerplein voerde de verzuimaanpak uit door vooral het Jaarverslag en Jaarrekening 2021

51

voeren van gesprekken en het bieden van begeleiding. In 2021 zijn er 43 thuiszittende Haarlemse leerlingen gemeld, waarbij 36 jongeren langer dan drie maanden zonder geldige reden niet naar school zijn gegaan. Eind van het schooljaar 2020-2021 is voor 16 leerlingen een traject gevonden. Voor de overige 27 leerlingen wordt (nog) naar oplossingen gezocht. De aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten richtte zich op jongeren die van school zijn gegaan zonder startkwalificatie (=minimaal havo of mbo niveau 2 diploma). Extra aandacht was er voor jongeren in kwetsbare posities, zoals jongeren op het niveau van praktijkonderwjis, voortgezet speciaal onderwijs, vmbo basisberoepsgericht en mbo1-niveau. Het RBL heeft zoveel mogelijk contact gehouden met jongeren, is hen blijven motiveren en begeleiden naar diverse opleidingen of leerwerktrajecten. Waar noodzakelijk en mogelijk zijn er ook extra stage- en leerwerkplekken gezocht voor jongeren. Totaal zijn 152 Haarlemse jongeren naar scholings-, leerwerk- en werkervaringstrajecten begeleid. Hiernaast zijn 189 Haarlemse jongeren in kwetsbare posities en Haarlemse voortijdig schoolverlaters in samenwerking met ketenpartners aan een baan geholpen.

Over het schooljaar 2019-2020 waren er (volgens definitieve cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs) regionaal 501 nieuwe voortijdig schoolverlaters, namelijk 80 op het Voortgezet onderwijs (VO), 27 op het Voortgezet Algemeen Volwassenen Onderwijs (Vavo) en 394 op het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO). Het betreft 213 Haarlemse jongeren, 38 op het VO en 175 op het MBO. Hiernaast is de gemeente als regievoerder van de arbeidsmarktregio verantwoordelijk voor de uitvoering van onderwijstrajecten op grond van de Wet Educatie en beroepsonderwijs (WEB ) in de regio Zuid-Kennemerland en de IJmond. Er is een nieuw Regionaal Meerjarenplan Aanpak Verbeteren Basisvaardigheden 2021-2024 opgesteld met een regionale samenwerkingsagenda. Dit is de afgelopen maanden in nauw overleg met de gemeenten in de regio en hun partners tot stand gebracht.

Wat hebben we niet gedaan? Er is (volgens landelijke richtlijnen) niet gehandhaafd bij ongeoorloofd verzuim in geval van het niet volgen van (online) onderwijs. Wel zijn er deurbezoeken uitgevoerd naar aanleiding van meldingen van scholen en andere kernpartners om jongeren in beeld te houden.

c. Stimuleren beschikbaarheid van stage- en leerwerkplekken voor jongeren (in kwetsbare posities)

Wat hebben we gedaan? Het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs, de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven (SBB), Leerwerkloket, Stagebureau en Regionaal Bureau Leerplein (RBL) zochten gezamenlijk naar creatieve oplossingen voor het vinden en regelen van stages tijdens deze coronaperiode. Zoals het inpassen van de stage op een later moment in het onderwijstraject of een stage in een simulatieomgeving. Ook volgden meer jongeren een heroriëntatietraject voor omof bijscholing op het middelbaar beroepsonderwijs (MBO), zoals trajecten praktijkleren om een (praktijk)diploma of een certificaat op het MBO te behalen. Dit was mede mogelijk door extra VSV-maatregelen en andere steunmaatregelen van het Rijk. Jaarverslag en Jaarrekening 2021

52

De leerwerktrajecten van Leerwerkbedrijf Perspectief gingen door met aanvullende Europese financiering. De scholen van praktijkonderwijs (Pro) en voortgezet speciaal onderwijs konden ook met aanvullende Europese financiering extra instrumenten, zoals branchegerichte cursussen, en begeleiding aan meer jongeren in kwetsbare posities bij stageplekken bieden. In 2021 zette het RBL samen met de Arbeidsmarktregio de aanpak van de jeugdwerkloosheid in gang met het middelbaar beroepsonderwijs, het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs.

Wat hebben we niet gedaan? Ondanks de inzet van alle betrokken partijen, zoals het MBO, de samenwerkingsorganisatie beroepsonderwijs en bedrijfsleven (SBB), de regionale leerwerkmakelaars, het Stagebureau en het Werkgeversservicepunt (WSP) is er mede door de coronasituatie een tekort aan stageplaatsen ontstaan.

Prestatie indicator Het percentage kinderen in de doelgroep dat heeft deelgenomen aan peuteropvang met een voorschools educatieprogramma (VE). In verband met een wijziging in rijksbeleid is de definitie van de doelgroep veranderd, waardoor het percentage doelgroepkinderen verlaagd is (Beleidsnota Onderwijskansenbeleid Haarlem; 2019/462550). R/S

80% 80% 85% 75% 65% 64% (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het aantal stage- en leerwerkplekken ter versterking van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt (Gemeentelijke registratie CAReL). Cijfers stageplekken kunnen niet worden vergeleken vanwege de andere aanpak in corona omstandigheden (zie ook Jaarverslag GR schoolverzuim en VSV (2021/592241). R/S 30 80 88 110 115 90 115 44 (2012) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021)

2. Meer Haarlemmers sporten of bewegen Wat hebben we bereikt? Ondanks de beperkingen door de coronamaatregelen zijn Haarlemmers via alternatieve manieren toch zoveel mogelijk in beweging gebracht en gehouden. Zo hebben 4.072 jeugdige Haarlemmers deelgenomen aan (aangepaste) wekelijkse sporten beweegactiviteiten, zoals sportbuurtwerk, naschoolse activiteiten en eendaagse evenementen (o.a. buitenspeeldag, Olympische dag en vakantieactiviteiten). De buurtsportcoaches van SportSupport coördineerden en/of organiseerden deze activiteiten in samenwerking met sportverenigingen, anders georganiseerde sport- en beweegaanbieders en/of maatschappelijke partners. Naast de jeugdige deelnemers zijn ook 472 volwassen Haarlemmers uit kwetsbare doelgroepen bereikt met sport- en beweegactiviteiten. In oktober heeft de Fittest in Schalkwijk plaatsgevonden. Hier hebben 58 inwoners aan deelgenomen. Van deze deelnemers zijn 20 deelnemers doorgestroomd naar sportaanbod van een fysiotherapeut en 20 deelnemers naar ander (laagdrempelig) sport- en beweegaanbod, zoals wandelen, dansen en gym. Via het platform sportindewijk.nl konden inwoners van Haarlem laagdrempelig sport- en beweegaanbod per stadsdeel vinden. Het platform trok 400 bezoekers per week.

De verenigingsadviseurs en buurtsportcoaches ondersteunden de Haarlemse sportverenigingen met (digitale) thema-avonden, adviesgesprekken en gerichte informatie via de website en nieuwsbrieven. Naast 70 langdurige adviestrajecten (vanuit een contactmoment meer dan drie vervolgacties) zijn ook 150 kortlopende adviestrajecten (vanuit een contactmoment met minimaal één, twee of drie Jaarverslag en Jaarrekening 2021

53

vervolgacties) uitgevoerd, zoals het bieden van ondersteuning bij het aanvragen van de subsidie breedtesport en sportgoederen. Mede dankzij het verenigingsadvies waren sportverenigingen gedurende de coronamaatregelen snel op de hoogte van de landelijke en lokale regelgeving en subsidiemogelijkheden. In de zomerperiode mocht en kon de sport weer volledig ‘open’. Met ondersteuning van het Haarlems Sportakkoord organiseerden verenigingen in die periode extra activiteiten voor het binden van bestaande en vinden van nieuwe leden en vrijwilligers. Hiervan maakten 31 verenigingen gebruik. Ook werden inwoners via de campagne ‘Hoera, we mogen weer’ attent gemaakt op het sportaanbod bij hen in de buurt. Met deze campagne verwierven 47 sportaanbieders op een laagdrempelige manier nieuwe leden. Het Haarlems Sportakkoord kende in 2021 het tweede uitvoeringsjaar. Sportverenigingen en andere sport- en beweegaanbieders hebben gezamenlijk met maatschappelijke partners en ondersteund door de buurtsportcoaches, 11 initiatieven ontplooid om meer Haarlemmers in beweging te brengen. Zo werd extra beweegaanbod voor ouderen in Haarlem-Oost en Haarlem Zuid-West gerealiseerd, is een speciaal aanbod voor kwetsbare vrouwen in Schalkwijk opgezet en vond kennisdeling tussen organisaties plaats binnen het netwerk van het Haarlems Sportakkoord.

Het netwerk van het programma JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) heeft een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van het wijkgerichte Preventieakkoord Schalkwijk. Daarnaast zijn ‘sleutelpersonen gezondheid’ in Schalkwijk ingezet om specifieke doelgroepen beter te kunnen bereiken met informatie over een gezonde leefstijl dan de reguliere interventies. Buurtsportcoaches zijn nauw betrokken bij deze projecten door laagdrempelig sportaanbod en informatie te bieden.

Wat hebben we niet bereikt? Het sportaanbod werd door de coronamaatregelen in 2021 regelmatig beperkt. Activiteiten waren vaak enkel in aangepaste of afgeslankte vorm mogelijk. SportSupport en de buurtsportcoaches gaven via alternatieve manieren hun sport- en beweegaanbod vorm. Zo werd de Olympische Dag Haarlem opgesplitst in stadsdeelgerichte sportdagen in plaats van één groot evenement. Hiernaast werd de sportinstuif ‘Sport In’ buiten georganiseerd in plaats van in het Kennemer Sportcenter. De Teva Halve van Haarlem kende dit jaar alleen een wandelonderdeel. Vanwege de corona beperkingen hebben verenigingen niet of nauwelijks kunnen inzetten op versterken van hun bestuur, trainers en vrijwilligers of ledenwerving via de regeling subsidie breedtesport. Geplande activiteiten vanuit deze subsidieregeling zijn doorgeschoven naar 2022.

Effect indicator

R/S

Het percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder. (Gezondheidsmonitor GGD'en, CBS en RIVM, deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten) (BZK). 40%

42%

-

-

-

43%

-

-

(2012)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

(2020)

S (2021)

R (2021)

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

54

Effect indicator

R/S Effect indicator R/S Effect indicator

R/S

Het percentage volwassenen (19-64 jaar) dat voldoende beweegt (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD in samenwerking met CBS en RIVM). Beweegrichtlijnnorm is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen. De ambitie voor 2021 ligt lager dan de ambitie voor 2020. Dit komt omdat in 2021 op een andere manier gemeten wordt. In plaats van de norm gezond bewegen te meten wordt nu de beweegrichtlijn gemeten in de gezondheidsmonitor. 63% 64% (2012) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Het percentage kinderen dat lid is van een sportvereniging (Kennis en informatiesysteem Sport, KISS). Deze indicator wordt eens in de vier jaar op landelijk niveau gemeten. 36% 39,4% (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Het percentage ouderen (65+) dat voldoende beweegt (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD in samenwerking met CBS en RIVM). Beweegrichtlijn is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen. Dit betreft een nieuwe indicator die eens per vier jaar wordt gemeten. 37% 46% (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021)

a. Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen

Wat hebben we gedaan? De buurtsportcoaches, ook wel combinatiefunctionarissen (30 fte) genoemd, werkten in elk stadsdeel met sportverenigingen en partners uit het sociaal domein samen om jeugd, ouderen en kwetsbare groepen te bereiken. Met sportverenigingen, inwoners en andere maatschappelijke organisaties (zorg, welzijn, onderwijs, cultuur) speelden zij samen in op sport- en beweegbehoeften in de wijk. Wekelijks sportten kinderen (gratis) in hun eigen wijk op pleintjes, in gymzalen en digitaal onder leiding van buurtsportcoaches. Dit gebeurde onder, tussen en na schooltijd. In samenwerking met maatschappelijk partners zijn voor kwetsbare volwassenen verschillende lessenreeksen, veelal in aangepaste vorm, uitgevoerd. Hieraan namen ongeveer 400 inwoners van 50 jaar en ouder deel. Zo vond het programma ‘Doortrappen’ plaats, waarbij ouderen worden geholpen om veilig te blijven fietsen. Ten slotte is een succesvol beweegprogramma voor 50+’ers verder doorgegroeid. Dit beweegprogramma is uitgevoerd door een samenwerking van fysiotherapeuten, sportverenigingen, InHolland en SportSupport. Er zijn inmiddels ongeveer 100 deelnames per week aan dit programma in Haarlem-Oost. Vanwege het succes is dit project in 2021 ook in Haarlem Zuid-West gestart. Hiernaast konden inwoners via het Sportfonds Volwassenen gratis kennis maken met sporten en bewegen. 68 inwoners maakten hiervan gebruik.

In samenwerking met onder meer InHolland experimenteert SportSupport met het ‘open sportpark’. Zo worden in het Noordersportpark nieuwe vormen van bewegen onderzocht en nieuwe vormen van lidmaatschappen getest. Ook is via het Living Lab een netwerk ontstaan tussen InHolland, SportSupport, gemeente, onderwijs en enkele sportaanbieders. Dit Living Lab onderzoekt op welke manier sportaanbod voor een specifieke doelgroep aantrekkelijker gemaakt kan worden, in dit geval voor meiden tussen de 13 en 18 jaar. In 2021 zijn de behoeften van de doelgroep en de belemmerende factoren inzichtelijk gemaakt. Verschillende sportaanbieders hebben een sportaanbod in samenspraak met de doelgroep ontwikkeld. Met steun van verenigingsadvies zijn sportverenigingen geholpen bij beleid rondom een veilig en sportief sportklimaat. Zo ontstond een ‘koplopersgroep’ van zes sportverenigingen die zich inzetten om thema’s als vertrouwenscontactpersonen en Jaarverslag en Jaarrekening 2021

55

LHBTIQ+-acceptatie nog breder in Haarlem op de kaart te zetten. Met steun van de regenboogpartners zijn buurtsportcoaches getraind in het omgaan met diversiteit en respect op het sportveld. Ook is campagne gevoerd rondom coming-out day voor LHBTQI+-acceptatie bij verschillende sportverenigingen. Voor inwoners met een beperking zijn in samenwerking met verschillende partijen uit het onderwijs, de zorg en sport in 2021 acht sportstimuleringstrajecten georganiseerd, waardoor in totaal zo’n 260 deelnemers kennis hebben gemaakt met sport en bewegen. SportSupport ondersteunde drie sportverenigingen bij het opzetten, uitbreiden of behouden van hun aangepast sportaanbod. De nieuwsbrief Aangepast Sporten is gelanceerd en wordt iedere twee maanden verstuurd. Er vonden 38 adviesgesprekken voor aangepast sport plaats, waarbij 25 deelnemers zijn doorverwezen naar het bestaande sport- en beweegaanbod. Aan de sportinstuif voor de psychiatrie namen elke week gemiddeld 12 (voor corona 35) mensen deel. Daarnaast is gestart met het aanpassen van 14 sportaccommodaties, zodat deze toegankelijker zijn voor inwoners met een beperking. De extra steunpakketten die vanuit het Rijk en de gemeente werden ingezet, hebben gezorgd voor alternatieve activiteiten. Zo zijn de landelijke Wintergames en Summergames voor jongeren naar Haarlem gehaald en zijn in verschillende wijken wandelingen georganiseerd.

Ook wordt vanuit de Coalitie Haarlem Ontmoet sport extra ingezet om eenzaamheid terug te dringen. Zo heeft de sport kunnen bijdragen aan ontmoeting en extra beweegmomenten voor de doelgroep die het meest kwetsbaar is gedurende de coronapandemie. Verenigingen hebben ten behoeve van topsport en talentontwikkeling ondersteuning gekregen in de vorm van financiën en faciliteren van kennisdeling. Binnen de strenge maatregelen tijdens de coronaperiode kon topsport onder voorwaarden doorgaan. Vanuit het Platform Topsport is zowel inhoudelijk als financieel ondersteuning geboden om aan de voorwaarden te voldoen. Zo waren er bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden voor de dekking van kosten voor testen van topsporters. Er zijn workshops op het gebied van talentontwikkeling en plezier in de Sport georganiseerd. Ook organiseerde het platform meerdere bijeenkomsten voor de Haarlemse Kernsportverenigingen. Met onderwijspartner Mendelcollege is overlegd om ondersteuning van verenigingen en individuele sporters verder te ontwikkelen. In dit olympische jaar zijn uitzwaai momenten gerealiseerd voor valide olympiërs en para olympiërs, inclusief het symbolisch overdragen van de vlag tussen deze twee doelgroepen. Tevens is media aandacht gegenereerd voor Haarlemse deelnemers. In 2021 hebben de kernsporten conform de vastgestelde criteria en verdeelsleutel de kernsportgelden (subsidie) ontvangen.

Voor een kernsportvereniging (Onze Gezellen) is binnen de reeds bestaande kernsport Softbal het toetsingstraject in 2021 gestart. Daarnaast is de toetsing van twee andere kernsporten (rugby en basketbal) positief afgerond in 2021. Deze nieuwe kernsporten gaan participeren in het Platform Topsport en ontvangen vanaf 2022 kernsportgelden. Mede door de coronamaatregelen en de toename van het sporten in de openbare ruimte is het sportnetwerk in 2021 uitgebreid met anders georganiseerde sportaanbieders en ‘urban’ sporten (o.a. skaters en freerunners). Via onder meer het lokaal Sportakkoord en een samenwerking met de sportbonden en InHolland Jaarverslag en Jaarrekening 2021

56

(‘Sportlab’) zijn nieuwe sport- en beweeginitiatieven op weg geholpen. Ook zijn trajecten gestart in de openbare ruimte. Zo zijn in de stadsdelen Oost en Zuidwest wandel- en beweegroutes aangelegd met oefeningen (Kwiek Beweegroute), zijn in het Schoterbos en het Reinaldapark gemarkeerde hardlooproutes in ontwikkeling en is een start gemaakt met planvorming voor de herinrichting van het urban sportpark op ’t Landje.

Wat hebben we niet gedaan? Net als in 2020 zijn verschillende schoolsporttoernooien, lessenreeksen schoolzwemmen en evenementen vanwege de coronamaatregelen niet uitgevoerd. Vanwege dezelfde maatregelen was een fysieke bijeenkomst voor (paralympische) olympiërs uit Haarlem ook niet mogelijk. Als blijk van waardering voor hun inzet hebben zij een schrijven van de burgemeester gehad. Het Sportgala is verplaatst naar 2023.

Prestatie indicator Het aantal deelnemers van 50 jaar en ouder aan door de gemeente aangeboden sportactiviteiten (SportSupport). R/S 410 343 411 400 472 (2018)

(2019)

(2020)

S (2021)

R (2021)

Prestatie indicator Het aantal deelnemers aan de Jeugdsportpas bij sportverenigingen (SportSupport). De Jeugdsportpas is doorontwikkeld in het platform sportindewijk.nl. Hierdoor is een breder sport- en beweegaanbod ontstaan. Vanaf 2020 worden de deelnemers van dit bredere aanbod geteld en zijn specifieke deelnemers aan de Jeugdsportpas niet meer te meten. R/S 1.005 1.516 3.316 1.500 1.500 (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021)

3. Voldoende goed onderhouden van onderwijs- en sportvoorzieningen Wat hebben we bereikt? Er is invulling gegeven aan de uitvoering van het Strategisch Huisvestingsplan (SHO) 2019-2022 (2019/842178). Ook is het jaarlijks onderwijshuisvestingsprogramma (JOP) 2022 vastgesteld (2021/637069). Naar aanleiding van de Duisenbergrapportage is voor het eerst een overzicht van de stand van zaken van lopende projecten onderwijshuisvesting hieraan toegevoegd. De resultaten van de technische nulmeting zijn besproken in de commissie Samenleving. De resultaten worden meegenomen in het opstellen van het nieuwe SHO 2022-2038. Ook is opdracht gegeven voor het onderzoeken van de mogelijkheden van een nieuwe VO-school in Schalkwijk. De resultaten van dit onderzoek komen begin 2022 beschikbaar. Er zijn in 2021 acht projecten opgeleverd, twee projecten gestart en zeven projecten voorbereid. De capaciteit van de onderwijsgebouwen is waar nodig meegegroeid met de toename van het aantal leerlingen. De kwaliteit van een aantal onderwijsgebouwen is verbeterd op onderdelen als duurzaamheid, binnenmilieu en technische kwaliteit. In 2021 heeft de Rijksoverheid een subsidieregeling SUVIS voor het verbeteren van de ventilatie in schoolgebouwen opengesteld. De gemeenten moesten deze subsidie voor de schoolbesturen aanvragen. De gemeente heeft voor 18 scholen subsidie aangevraagd en toegekend gekregen.

Een deel is in 2021 uitgevoerd. Een ander deel volgt de komende jaren.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

57

Sportaanbieders en inwoners van Haarlem hadden de beschikking over een divers aanbod aan sportvoorzieningen. Haarlemmers zijn tevreden over de binnen- en buiten sportaccommodaties. Op basis van het in 2021 opgestelde Meerjarig Investering Plan (MJIP) is de sportinventaris van verschillende binnensportaccommodaties verbeterd en gemoderniseerd. SRO heeft in opdracht van de gemeente dit plan gemaakt, zodat de inventaris en het sport- en spelmateriaal in de binnensportaccommodaties op orde blijven. Verschillende sportaccommodaties zijn duurzamer geworden door het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen zoals het aanbrengen van ledverlichting op de sportvelden en het aanbrengen van waterberging onder de kunstgrasvelden. Effect indicator

Het aantal opgeleverde projecten uit het vastgestelde Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 20192022 (SHO), waardoor schoolgebouwen uitgebreid, nieuw en/of vernieuwd zijn.

R/S Effect indicator R/S

7

2

8

8

(2019)

(2020)

S (2021)

R (2021)

Het oordeel van Haarlemmers over gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties, sporthallen, zwembaden en gymzalen in Haarlem (rapportcijfer) (Inwonerspeiling). 7,2 (2007)

7,5 (2016)

7,7 (2017)

7,7 (2018)

7,7 (2019)

7,8 (2020)

>7,5 S (2021)

>7,6 R (2021)

a. Uitbreiden en (ver)nieuwbouw schoolgebouwen

Wat hebben we gedaan? In 2021 zijn acht projecten opgeleverd. De nieuwe aardgasvrije gymzaal met sedumdak aan de Phoenixstraat is in gebruik genomen. Ook is het meest omvangrijke nieuwbouw/renovatieproject van de afgelopen jaren afgerond: de nieuwbouw en renovatie van het Rudolf Steiner College en de Rudolf Steinerschool. Beide volledig aardgasvrije scholen zijn in de kerstvakantie 2021 verhuisd naar nieuwe onderkomens. Verder is het ECL Zuider Emmakade uitgebreid. Ook zijn de Internationale Schakelklas (ISK) en de International School Haarlem (ISH) gehuisvest in hun tijdelijke locaties voor de komende 5-10 jaar. Tot slot zijn er enkele noodlokalen geplaatst vanwege extra tijdelijke leerlingengroei binnen het speciaal onderwijs op de scholen IKC Schalkwijk/Satelliet en Daaf Geluk. In 2021 is gestart met de bouw van de nieuwe gymzaal bij IKBC Wijzer/Mgr. Huibersschool en met de vernieuwbouw van de Wijde Wereld. De Wijde Wereld wordt een voorbeeld van circulaire houtbouw. b. Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties

Wat hebben we gedaan? In 2021 is in opdracht van de gemeente het planmatig onderhoud uitgevoerd door SRO Kennemerland bv (SRO) conform het Meerjarig Onderhoud Programma (MJOP). De werkzaamheden aan het leidingwerk van de douche installaties in de kleedkamers om de vorming van legionella tegen te gaan zijn afgerond. Om de inventaris op orde te brengen heeft SRO in 2021 de eerste van een reeks investeringen gedaan. In 2022 en 2023 volgen de volgende investeringen, zodat vanaf 2024 de inventaris volledig op orde is en blijft conform het MJIP. Er is gestat met het opstellen van een duurzaam MJIP (DMJIP) voor het bestaande areaal binnensport accommodaties (de gemeentelijk gymzalen en sporthallen) en kleedkamers bij de buitensport accommodaties. Een eerste concept hiervoor is in samenwerking met SRO afgerond en wordt nader uitgewerkt in 2022.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

58

Voor de buitensport zijn vervangingsinvesteringen voor bestaand areaal sportaccommodaties uitgevoerd op de verschillende sportparken: • Bij HC Haarlem is het zand ingestrooide kunstgrasveld 2 omgebouwd naar een waterveld (met eigen bijdrage van de vereniging) en is de toplaag van het zand ingestrooide kunstgrasveld 3 vervangen. • De kunstgras toplagen van VVH veld 1, Olympia veld 4, DSS veld 1, Koninklijke HFC veld 3 & 6 zijn vervangen door een toplaag met kurk infill. • Bij SV Geel-Wit is een 8x8 kunstgras voetbalveld aangelegd waarbij ook kurk als infill is toegepast. • Bij de vervanging van de toplaag van Olympia veld 4 is een verhoogde zinkwaarde in de grond aangetroffen, waarschijnlijk veroorzaakt door de toepassing van rubber in een oudere sporttechnische onderlaag. De bodem is gesaneerd en daarna is een nieuwe sporttechnische onderlaag aangelegd. Hierbij is waterberging toegepast. • Bij de aanleg van het 8x8 voetbalveld van SV Geel-Wit is waterberging in de sporttechnische laag aangelegd. • Bij een groot aantal velden is de conventionele sportveld verlichting vervangen door duurzame ledverlichting. Zo zijn de sportveld verlichting bij het softbalveld van Sparks, de verlichting rond beide hockeyvelden van HMHC Saxenburg, Olympia veld 4, DSS veld 3 & 4 vervangen door ledverlichting.

Ook bij de aanleg van het 8x8 voetbalveld van SV Geel-Wit is meteen ledverlichting aangelegd. • Voor de resterende kunstgrasvelden waarbij rubbergranulaat is toegepast als infill materiaal is een monitoringplan opgesteld om eventuele uitloging van verontreinigende stoffen naar de bodem vroegtijdig te kunnen constateren en in te kunnen grijpen. In de turnhal van het Kennemer Sportcenter zijn de sportvloer, de springkuil en bijbehorende turntoestellen vervangen. Een gymzaal van 308 m2 op maaiveld aan de Phoenixstraat als vervanging voor het gymonderwijs van basisschool de Kring dat nu plaatsvindt in de Beijneshal is opgeleverd. De businesscase voor een nieuwe turnhal naast de PNH hal is nader uitgewerkt en een voorlopig ontwerp is gemaakt. Een aanvraag voor een omgevingsvergunning hiervoor is in voorbereiding. Ook is een locatieonderzoek voor een nieuwe sporthal in Schalkwijk uitgevoerd. Twee potentieel geschikte locaties worden nader onderzocht. Hiernaast is gestart met de bouw van de nieuwe sporthal aan de Sportweg in Haarlem-Noord ter vervanging van de Beijneshal, die de gemeente op dit moment nog huurt. Deze nieuwe sporthal gaat de Yvonne van Gennip hal heten. Deze naam is tot stand gekomen via een prijsvraag onder de inwoners van Haarlem.

De bouw heeft vertraging opgelopen door een uitgebreide bestemmingsplan procedure en door de Japanse duizendknoop die tijdens de werkzaamheden op het terrein is ontdekt en eerst verwijderd moest worden. De bouw vordert en naar verwachting wordt de hal in februari 2022 opgeleverd.

Wat hebben we niet gedaan? Op verzoek van Koninklijke HFC is de geplande vervangingsinvestering van de toplaag van het natuurgras hoofdveld doorgeschoven naar 2023. De renovatie is uitgesteld totdat de bouw van hun nieuwe clubhuis is afgerond. De renovatie van de Jaarverslag en Jaarrekening 2021

59

sportvloer van alle drie zaaldelen van het Kennemer Sportcenter (KSC) is in overleg met gebruikers, SRO Kennemerland BV en gemeente doorgeschoven naar 2022, omdat de zaal afgelopen zomer in gebruik was als corona vaccinatielocatie door de GGD. Prestatie indicator Het aantal gestarte (ver)nieuwbouw- en uitbreidingsprojecten schoolgebouwen (Jaarlijks Onderwijshuisvestingsplan). R/S 7 3 (2020) S (2021) Prestatie indicator Het percentage goed onderhouden sportaccommodaties (Registratie SRO). R/S 93% 95% 95% 95% 94% 95% 95% (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021)

2 R (2021) 95% R (2021)

Beleidsveld 1.2 Sociale basis 1. Haarlemmers ervaren sociale verbondenheid Wat hebben we bereikt? De coronacrisis en de beperkende maatregelen om met elkaar in contact te blijven hebben grote impact gehad op de Haarlemse bevolking. De mogelijkheden om met elkaar in contact te zijn en deel te nemen aan georganiseerde activiteiten namen af. Dit heeft ervoor gezorgd dat meer mensen, en dan vooral ouderen en jongeren, zich (meer) eenzaam zijn gaan voelen. Zo is het percentage inwoners dat aangeeft niet voldoende contacten te hebben of er meer zou willen weliswaar afgenomen van 42% in 2020 naar 38% in 2021, maar nog steeds hoger dan voorgaande jaren waarin dit percentage structureel rond de 30% lag. Wel is het kencijfer ‘sociale kwaliteit buurt’ toegenomen. Mogelijk komt dit doordat mensen door de coronacrisis vaker thuis zijn en in de buurt verblijven (thuiswerken, wandelen in de omgeving) en vaker de buren tegenkomen waardoor men de eigen buurt beter waardeert. Ook is het mogelijk dat doordat de oproep naar elkaar om te kijken ertoe heeft bijgedragen dat het kencijfer is toegenomen. Effect indicator

R/S

Kencijfer sociale kwaliteit buurt (Het kencijfer is een combinatie van antwoorden op vier stellingen: 'Mensen gaan hier prettig met elkaar om', 'Ik voel mij thuis in deze buurt', 'Ik woon in een buurt met veel saamhorigheid' en 'Hier kennen mensen elkaar nauwelijks') (Inwonerspeiling). 6,1 6,3 6,3 6,3 6,3 6,4 >6,3 6,6 (2014)

(2016)

(2017)

(2018)

(2019)

(2020)

S (2021)

R (2021)

a. Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning van kwetsbare inwoners

Wat hebben we gedaan? De coronamaatregelen hebben een grote impact gehad op het bieden van voldoende ondersteuning voor kwetsbare inwoners. Desondanks hebben de maatschappelijke organisaties flexibel en inventief vele andere manieren gevonden om inwoners te bereiken en verbonden te houden. Zo zijn onder andere de groepsactiviteiten tijdelijk stopgezet, maar is dit opgevangen door veelvuldig 1 op 1 contact en waar mogelijk fysiek. Ook is veelvuldig gebruik gemaakt van digitale/telefonische mogelijkheden.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

60

Er zijn in 2021 extra middelen beschikbaar gesteld om de gevolgen van de coronacrisis op inwoners te verzachten. Met deze middelen zijn in samenwerking met partners in de sociale basis, in de wijken en met zelforganisaties en bewonersinitiatieven verschillende extra initiatieven en activiteiten georganiseerd gericht op ontmoeten en het bestrijden van eenzaamheid. Dit komt boven op de reguliere activiteiten die ervoor zorgen dat kwetsbare bewoners meer aandacht krijgen, worden geactiveerd en waar nodig extra ondersteund. Mede door deze inzet was het mogelijk voor kwetsbare inwoners om kwalitatief voldoende steun te ontvangen.

2. Haarlemmers zetten zich in voor elkaar en voor hun buurt, wijk of stad Wat hebben we bereikt? Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn is met 13 procent vergelijkbaar met 2020 en 2019 en daarmee ook onder de streefwaarde. Het percentage Haarlemmers dat vindt voldoende ruimte te krijgen om ideeën en initiatieven te realiseren is hoger dan de streefwaarde.

Wat hebben we niet bereikt? De inwonerspeiling geeft in 2021 hetzelfde percentage Haarlemmers dat vrijwilligerswerk doet als in 2020. Dit is lager dan de streefwaarde. Dit komt naar verwachting door de coronamaatregelen. Enerzijds zijn er maatschappelijke activiteiten gedeeltelijk niet doorgegaan, waarin normaliter veel vrijwilligers actief zijn. Anderzijds was de groep van met name oudere vrijwilligers voorzichtiger om activiteiten te ondernemen. Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat vindt voldoende ruimte te krijgen om ideeën en initiatieven te realiseren (Inwonerspeiling). 38% 43% >38% 41% (2019) (2020) Het percentage Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt (Inwonerspeiling).

S (2021)

28 55% 48% 49% 50% 43% >50% (2000) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn (Inwonerspeiling). 12% (2009)

16% (2016)

16% (2017)

16% (2018)

14% (2019)

12% (2020)

<14% S (2021)

R (2021) 43% R (2021) 13% R (2021)

a. Faciliteren bemiddeling tussen inwoners en vrijwilligerswerk, ruimte bieden voor initiatieven en zorgen voor ondersteuning voor mantelzorgers.

Wat hebben we gedaan? Er is uitvoering gegeven aan de ‘Nota Mantelzorg(er) in de Balans’ (2019/144252). Net als in 2020 is de ondersteuning door de coronamaatregelen deels digitaal/telefonisch gegeven zoals via digitale individuele gesprekken, whatsappgroepen en digitale lotgenotencontacten. De klankbordgroep mantelzorg is in 2021 meerdere keren (digitaal en fysiek) bijeengekomen en de input van de klankbordgroep is gebruikt om de dienstverlening en het ondersteuningsaanbod te verbeteren. Jaarverslag en Jaarrekening 2021

61

De dag van de mantelzorger is door corona opnieuw anders ingevuld. Er waren verschillende activiteiten en workshops die goed zijn bezocht door de mantelzorgers. Ten slotte is er in 2021 extra ingezet op het bereiken van jonge mantelzorgers door middel van gesprekken op school en samenwerking met het jongerenwerk. Het Vrijwilligerscentrum heeft vrijwilligersorganisaties ondersteund en deskundigheidsbevordering gecreëerd. Het viel op dat het aanbod van vrijwillige inzet is gestegen omdat bewoners meer gebruik zijn gaan maken van het digitale platform. Het informatiepunt Haarlem Sámen voor vrijwillige inzet is doorgegaan met de ondersteuning en advies aan bewoners en organisaties. Hiernaast is het bewonersplatform BUUV, waar Haarlemmers elkaar ontmoeten en ondersteunen met (praktische) hulp, gefaciliteerd. Een groot aantal bewoners blijft kiezen voor deze laagdrempelige vorm van vrijwillige inzet en onderlinge ondersteuning. In 2021 waren er 3.668 BUUV matches tussen Haarlemmers. Wat hebben we niet gedaan? Het aantal bij Tandem geregistreerde mantelzorgers dat ondersteund wordt om overbelasting te verminderen is lager dan in 2020 en ook lager dan de streefwaarde. Dit komt doordat Tandem tijdens de coronaperiode de geregistreerde mantelzorgers waar al langer geen contact mee was geweest heeft gescreend.