2 Bijlage VTH Evaluatieprogramma 2025 en Uitvoeringsprogramma 2026

VTH Evaluatieprogramma 2025 en Uitvoeringsprogramma 2026

20 januari 2026 Afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving

Inhoud 1

Inleiding ...........................................................................................................................................5 1.1

Evaluatie- en Uitvoeringsprogramma voor afdeling VTH..................................................5

1.2

Formatie-uitbreiding afdeling VTH...................................................................................5

Deel I – Evaluatieprogramma ..................................................................................................................6 2

Inleiding ...........................................................................................................................................6

3

Grote projecten en opgaven ...........................................................................................................7

4

3.1

Aanpak onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder.................................7

3.2

Westelijk tuinbouwgebied...............................................................................................7

3.3

Huisvesting en leegstand.................................................................................................7

3.4

Legesverordening ..........................................................................................................10

3.5

Harmonisatie taken Omgevingsdienst IJmond (ODIJ).....................................................10

3.6

Project Woonwagenlocaties ..........................................................................................10

Vergunningen ................................................................................................................................11 4.1 4.1.1

Vergunningaanvragen m.b.t. Omgevingswet ......................................................11

4.1.2

Bezwaren en beroepen .......................................................................................12

4.1.3

Brandveiligheid....................................................................................................13

4.1.4

Huisvesting en leegstand ....................................................................................13

4.1.5

Kinderopvang ......................................................................................................14

4.1.6

Parkeren..............................................................................................................15

4.1.7

Bomen.................................................................................................................18

4.1.8

APV en bijzondere wetten...................................................................................19

4.2

Relevante ontwikkelingen en trends .............................................................................21

4.2.1

Omgevingswet ....................................................................................................21

4.2.2

APV (evenementen, drank en horeca)................................................................22

4.2.3

Parkeren..............................................................................................................22

4.3

5

Cijfers............................................................................................................................11

Speerpunten uit vorig uitvoeringsprogramma ...............................................................22

4.3.1

Vergunningsprocedures ......................................................................................22

4.3.2

Parkeren..............................................................................................................23

4.3.3

Vooroverleg.........................................................................................................23

4.3.4

Gebiedsgericht werken .......................................................................................24

4.3.5

Kinderopvang ......................................................................................................24

4.3.6

Welstand .............................................................................................................24

4.3.7

Aansluiting gemeentelijk beleid en landelijke wet- en regelgeving .....................24

Toezicht en Handhaving ................................................................................................................26 5.1

Cijfers............................................................................................................................26 2

5.1.1

Toezicht n.a.v. omgevingsvergunningen.............................................................26

5.1.2

Overig toezicht ....................................................................................................27

5.1.3

Handhaving .........................................................................................................27

5.1.4

Huisvesting..........................................................................................................28

5.1.5

Kinderopvang ......................................................................................................29

5.1.6

Bomen.................................................................................................................31

5.2

Relevante ontwikkelingen en trends .............................................................................32

5.2.1

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ....................................................32

5.2.2

Evenementen ......................................................................................................32

5.2.3

Monumenten .......................................................................................................32

5.2.4

Kinderopvang – controles GGD ..........................................................................33

5.2.5

Huisvesting en leegstand ....................................................................................33

5.2.6

Verharding van de maatschappij.........................................................................34

5.3

6

Speerpunten vorig uitvoeringsprogramma ....................................................................34

5.3.1

Langdurige handhavingstrajecten en grote opgaven ..........................................34

5.3.2

Nieuwe collega’s brandveiligheid ........................................................................34

5.3.3

Bestuurlijke boete................................................................................................34

5.3.4

Toezicht en handhaving ......................................................................................35

5.3.5

Bouwtoezicht.......................................................................................................35

Speerpunten VTH-Uitvoeringsprogramma 2025 – Doelen en ambities ........................................36 6.1

Uitbreiding en ontwikkeling personeelbestand..............................................................36

6.2

Kennis vergroten en delen.............................................................................................36

6.3

Ontwikkeling van systemen en processen .....................................................................37

6.4

Datagestuurd werken ....................................................................................................37

Deel II – Uitvoeringsprogramma ...........................................................................................................38 7

Inleiding .........................................................................................................................................38

8

Speerpunten en ambities voor 2026 .............................................................................................39 8.1

Wettelijke taken en relevante ontwikkelingen ..............................................................39

8.2

Doelen en ambities........................................................................................................42

9

Samenwerking met verbonden partijen........................................................................................45 9.1

De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) ...............................................................................45

9.1.1

Taken ..................................................................................................................45

9.1.2

Uitvoeringsprogramma 2026...............................................................................45

9.1.3

Interbestuurlijk programma .................................................................................45

9.2

10

De Veiligheidsregio Kennemerland ................................................................................45

9.2.1

De Veiligheidsregio Kennemerland, Brandweer .................................................46

9.2.2

De Veiligheidsregio Kennemerland, GGD...........................................................46

. Borging financiële middelen...................................................................................................48 3

Deel III – Bijlagen ...................................................................................................................................49 Bijlage 1 – Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving.....................................................................49 11.1

Wettelijke basis.............................................................................................................49

11.2

Reikwijdte werkzaamheden ..........................................................................................49

11.3

Geldende regelgeving als basis voor de uit te voeren taken...........................................49

11.4

Algemene uitgangspunten in de werkwijze....................................................................49

11.5

Beleidscyclus .................................................................................................................50

11.6

Omgevingswet en Wkb..................................................................................................50

11.7

Kwaliteitscriteria ...........................................................................................................51

11.8

Kwaliteitszorgsysteem VTH ...........................................................................................52

11.9

Inspelen op actuele vraagstukken..................................................................................52

11.10

Handhavingsstrategie................................................................................................52

11.10.1

Beginselplicht tot handhaven ..........................................................................52

11.10.2

Handhaving in Haarlem (VTH) ........................................................................53

11.10.3

Handhaving onder de Wkb..............................................................................53

11.11

Vormen van toezicht en handhaving .........................................................................54

Bijlage 2 – Procescriteria beleidscyclus VTH-taken ...............................................................................55 12.1

Twee cycli: beleidsvormend en uitvoerend....................................................................55

12.2

Big-8 model is een samenhangend geheel .....................................................................55

12.3

De procescriteria volgens de Omgevingswet..................................................................55

12.4

Huidige regelgeving opgenomen via Invoeringswet .......................................................55

12.5

Randvoorwaarden hogere kwaliteit handhaving ...........................................................55

12.6

Beleidscyclus VTH onder de Omgevingswet ...................................................................56

4

1

Inleiding

Voor u liggen het VTH Evaluatieprogramma 2025 en het VTH Uitvoeringsprogramma 2026. Het Evaluatie- en Uitvoeringsprogramma zijn gebundeld in dit document om het verband tussen de twee programma’s aan te tonen. Door de evaluatie van 2025 vooraf te laten gaan aan het uitvoeringsprogramma voor 2026 wordt de relatie tussen beide documenten inzichtelijk. Het VTH Evaluatieprogramma 2025 richt zich op wat er het afgelopen jaar is gedaan op het gebied van de Vergunningen-, Toezicht- en Handhavingstaken (VTH-taken). Het VTH Uitvoeringsprogramma 2026 richt zich vervolgens op de doelen, acties en ontwikkelingen op het gebied van de VTH-taken voor het komende jaar. Het document is opgedeeld in drie stukken. Het eerste deel (hoofdstuk 2 tot en met 6) beslaat het VTH Evaluatieprogramma, terwijl het tweede deel (hoofdstuk 7 tot en met 10) bestaat uit het VTH Uitvoeringsprogramma. Tot slot bestaat het derde deel uit de bijlagen met daarin de meer beschrijvende onderdelen zoals de werkzaamheden en formatie van de afdeling. 1.1

Evaluatie- en Uitvoeringsprogramma voor afdeling VTH

Het werk op het gebied van de VTH-taken wordt in een keten uitgevoerd binnen de Gemeente Haarlem. De afdeling VTH draagt, samen met diverse disciplines, de verantwoordelijkheid voor de VTH-taken. Deze disciplines zijn betrokken bij de inhoudelijke samenwerking op het gebied van bijvoorbeeld wonen, veiligheid en handhaving, milieu, duurzaamheid, omgevingsbeleid, parkeren, evenementen, standplaatsen en gebiedsbeheer. Hoewel de VTH-taken op een integrale wijze in de keten van de Gemeente Haarlem worden uitgevoerd, is een groot deel belegd bij de afdeling VTH. Dit Evaluatie- en Uitvoeringsprogramma richt zich dan ook voornamelijk op de afdeling VTH. Binnen de afdeling zijn de VTH-taken verdeeld over verschillende teams die elk een eigen teammanager hebben. Hierdoor wordt een scheiding tussen de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving gewaarborgd. Naast de scheiding op de afdeling door middel van de verschillende teams, is er ook een scheiding in portefeuillehouders. De burgemeester is portefeuillehouder in het kader van toezicht en handhaving en een wethouder is portefeuillehouder voor vergunningen. De afdeling VTH is een van de drieëntwintig afdelingen bij de gemeente. De afdeling bestaat uit vijf teams: Team Vergunningverlening, Team Toezicht & Handhaving, Team Procedures & Projecten, Team Advies & Ondersteuning en Team Afdelingsleiding. 1.2

Formatie-uitbreiding afdeling VTH

In 2023 heeft de Gemeente Haarlem een onderzoek ingesteld om te onderzoeken of versterking nodig en mogelijk was voor het uitvoeren van de VTH-taken. Uit het onderzoek bleek dat er inderdaad extra capaciteit nodig was. De resultaten van het onderzoek zijn vervolgens ter informatie aan de raad aangeboden. De raad heeft de formatie-uitbreiding goedgekeurd in de Kadernota 2024. Het invullen van de vacatures neemt tijd in beslag, maar is in gang gezet. In 2024 en 2025 is een deel van deze beschikbare fte duurzaam ingevuld met nieuwe collega’s. De verwachting is dat deze lijn in 2026 zal worden voortgezet en dat de verschillende uitstaande vacatures op een duurzame manier kunnen worden gevuld. In het voorliggende VTH Evaluatieprogramma 2025 en VTH Uitvoeringsprogramma 2026 wordt daarom uitgegaan van een toegenomen bezetting en formatie zoals formeel beschikbaar op 1 januari 2026.

5

Deel I – Evaluatieprogramma 2

Inleiding

In het VTH Evaluatieprogramma wordt teruggeblikt op het afgelopen jaar. Aan de hand van cijfers wordt het werk dat op het gebied van de VTH-taken is gedaan in het afgelopen jaar inzichtelijk gemaakt. Daarnaast worden relevante ontwikkelingen beschreven, evenals eventuele knelpunten waar de organisatie tegenaan is gelopen bij het uitvoeren van de VTHtaken. Bovendien wordt gereflecteerd op de speerpunten, doelen en ambities uit het Uitvoeringsprogramma 2025 en wat de organisatie op het gebied daarvan in het afgelopen jaar heeft gedaan. Zoals in de inleiding beschreven, zijn er al langere tijd signalen dat de productie en dienstverlening rondom de VTH-taken onder druk stonden. Daarom heeft de raad in de Kadernota 2024 (op basis van het onderzoek van Senze uit 2023) 32 extra fte toegekend. In 2025 was een van de speerpunten dan ook het op sterkte brengen van de formatie en de bezetting. Daarnaast is er in 2025 gewerkt aan het meer grip krijgen op het werk (één van de doelen zoals vastgesteld in het VTH-Beleidsplan 2024-2028) door meer inzicht te verkrijgen in de beschikbare middelen, taken en processen en deze (waar nodig) verder te optimaliseren of te updaten. In 2025 zijn er een aantal belangrijke ontwikkelingen geweest. Zo was een belangrijk focuspunt de voortang van de implementatie van de Omgevingswet die in 2024 in werking is getreden.

In 2025 is daarnaast verder gewerkt aan het optimaliseren van de werkprocessen door de werkinstructies aan te passen en de brieven en sjablonen te verbeteren. Verder is gewerkt aan het (verder) verbeteren van de samenwerking zowel intern als extern. Het vooroverleg is geherintroduceerd om op die manier initiatiefnemers eerder inzicht te kunnen geven in de (on)mogelijkheden van hun plannen. De eerste ervaringen met het vooroverleg en het informatieverzoek zijn tot nu toe positief. Tot slot is daarnaast het proces rond de parkeervergunningen verder geoptimaliseerd waardoor onder andere achterstanden konden worden ingehaald. In het volgende hoofdstuk (hoofdstuk 3) worden de grote projecten en opgaven van 2025 besproken. Daarna worden in de hoofdstukken 4 en 5 de cijfers, relevante ontwikkelingen en trends evenals de speerpunten uit het uitvoeringsprogramma voor 2025 voor vergunningen (hoofdstuk 4) en toezicht en handhaving (hoofdstuk 5) besproken. In hoofdstuk 6 worden tot slot de speerpunten met betrekking tot de doelen en ambities voor de afdeling VTH uit het Uitvoeringsprogramma 2025 geëvalueerd.

6

3

Grote projecten en opgaven

3.1

Aanpak onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder

Onrechtmatige bewoning op een bedrijventerrein brengt gevaren voor bewoners en bedrijven met zich mee. De afgelopen jaren heeft de gemeente de onrechtmatige bewoning in de Waarderpolder succesvol aangepakt. Doel van de handhaving is om door middel van maatwerk de onrechtmatige bewoning te doen beëindigen. Middels het handhavingsproject wordt het doel zichtbaar bereikt. Op de adressen die aangeschreven zijn, wordt de (onrechtmatige) bewoning daadwerkelijk gestaakt. De handhavingstrajecten die zijn opgestart in 2024 zijn verder voortgezet. Daarnaast zijn er in 2025 13 nieuwe handhavingstrajecten opgestart. Voor 9 zaken is inmiddels een last onder dwangsom opgelegd. In 3 zaken is de bewoning tijdens het zienswijzetraject beëindigd. In 1 zaak is de opgelegde dwangsom van rechtswege verbeurd en is hiervoor inmiddels een invorderingstraject succesvol afgerond. De bewoning in dit bedrijfspand is vervolgens alsnog beëindigd. Er wordt middels een maatwerkaanpak gehandhaafd. Zo worden er (zienswijze) gesprekken gevoerd met bewoners en eigenaren, ruime begunstigingstermijnen gegeven en wordt er soepel omgegaan met verzoeken tot verlenging hiervan. De aanpak van de onrechtmatige bewoning en het tegengaan van adresfraude is één van de prioriteiten uit het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid.

In 2026 zal dit project worden voortgezet als regulier werk en onderdeel van het handhavingsbeleid VTH. De controles vinden integraal plaats waarbij meerdere afdelingen en instanties zijn betrokken. Het vergt de nodige tijd om dit op een zorgvuldige en veilige manier te organiseren. 3.2 Westelijk tuinbouwgebied Een aantal jaar geleden was het westelijk tuinbouwgebied een locatie waar veel verschillende zaken speelden op het gebied van de VTH-taken, waardoor het extra aandacht en capaciteit vereiste. Echter is dit in de afgelopen jaren afgenomen. In 2025 hebben er een aantal zaken gespeeld in het westelijk tuinbouwgebied. De handhaving is voortgezet en daarnaast worden er regelmatig gesprekken gevoerd met de stichting ‘Tuin van Haarlem’. 3.3 Huisvesting en leegstand De druk op de woningmarkt is onveranderd hoog. Dit heeft negatieve gevolgen voor de bestaande woningvoorraad en de leefbaarheid in de stad. De gemeente handelt volgens de huisvestings- en leegstandsverordening en zet diverse instrumenten in om deze problemen te beheersen, waaronder handhaving op diverse vlakken. Deze verordeningen omvat voorrangsregels voor woonruimteverdeling, vergunningsstelsels voor woningvorming, kadastrale splitsing en toeristische verhuur evenals specifieke verhuurvergunningen voor leegstand en opkoopbescherming.

In 2024 zijn daar de ondersteuning van particuliere huurders op basis van de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur bijgekomen. In navolging op het Coalitieakkoord, de wijziging van de Huisvestingswet in 2021 en de invoering van de Wet Opkoopbescherming is de ‘Leegstandsverordening gemeente Haarlem 2022’ ingevoerd en is de ‘Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond: Haarlem 2022’ aangepast. Hierdoor zijn extra vergunningsplichten ingevoerd, waardoor er meer capaciteit op deze onderwerpen nodig was. Tussen 2023 en 2025 is er daarom een team

7

Huisvesting gevormd bestaande uit vier inspecteurs (hiervoor is ongeveer 4 fte beschikbaar). Deze inspecteurs zetten zich in op zeven pijlers: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Leegstand Opkoopbescherming Strijdig gebruik Strijdige splitsingen Particuliere vakantieverhuur Wet goed verhuurderschap Wet betaalbare huur

Leegstand Inmiddels zijn er duidelijke afspraken gemaakt met de woningcorporaties waardoor de leegstandmeldingen van het bezit op reguliere basis bij de gemeente binnen komen. Daarnaast wordt eens per kwartaal een lijst aangeleverd met woningen binnen de bestanden van de corporaties die weer aan bewoning onderhevig zijn. Het melden van leegstand door eigenaren gaat gestaag en is inmiddels gemeengoed. Wel is het zo dat er nog steeds woningen leegstaan die nooit gemeld zijn. Deze worden door de gemeente actief opgezocht door middel van de woonfraude monitor en aanvullend bureau onderzoek in de systemen die de gemeente tot haar beschikking heeft. Dit resulteert in een zogenaamde leegstandlijst. De aanpak zoals deze nu is geregeld neemt de leefbaarheid in de wijken meer in ogenschouw. Dit houdt in dat er veel aandacht wordt besteed aan wijken als Transvaal en dat inmiddels het grootste deel van Haarlem-Noord in kaart is gebracht en de eerste gesprekken hier zijn gevoerd. Opkoopbescherming Opkoopbescherming is in 2022 in de Huisvestingsverordening opgenomen. Eind 2023 kwam op dit onderwerp ook handhavingscapaciteit beschikbaar. De opsporing vindt datagestuurd plaats en daarom moest eerst de AVG regelgeving wat betreft het vergaren van deze data worden afgedekt.

Dit is in 2024 uitgevoerd, samen met het intensieve bureau onderzoek dat nodig is om overtredingen uit de data te filteren. In 2025 zijn de te legaliseren zaken uit 2022 en 2023 gelegaliseerd. Handhavingszaken konden wegens capaciteitsproblemen niet worden opgepakt. Voor 2026 is echter een plan van aanpak opgesteld om de achterstanden in te lopen. Dit heeft hoge prioriteit. Strijdig gebruik Strijdig gebruik betreft overtredingen van het Omgevingsplan, zoals onrechtmatige bewoning en gebruik van panden met een andere bestemming dan wonen. Opvallend is dat er inmiddels een aantal casussen zijn waarbij er in aangewezen winkelruimtes wordt gewoond. Daarnaast zijn er ook garages waarbij de voorgevel ongewijzigd is en men van de binnenzijde een woning heeft gemaakt. De grootste uitdaging hierbij is het aanspreken van de verantwoordelijke makelaars en notarissen op hun rol in deze gevallen. Het voornemen is dan ook om in 2026 een bijeenkomst te organiseren voor deze doelgroepen om hen te informeren en te wijzen op hun rol en bijbehorende verantwoordelijkheden. Binnen strijdig gebruik is het project onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder, zoals eerder beschreven (zie hoofdstuk 3.1), nog altijd actief. Strijdige splitsing

8

De vergunningplicht voor woningvormen en het omzetten van woningen wordt ingezet om schaarse (kleine) eengezinswoningen evenals de goedkope en middeldure woningvoorraad te beschermen en om overlast te voorkomen. Strijdige splitsingen komen aan het licht via collega’s of via BAG-beheer naar aanleiding van aanvragen voor huisnummerbesluiten. Handhavingstrajecten op dit onderwerp zijn vaak intensief en langdurig. Enerzijds omdat huurders betrokken zijn die hun woning verliezen, wat vraag om coulante begunstigingstermijnen bij het opleggen van een last onder dwangsom. Anderzijds omdat de financiële consequenties van handhaving voor de betrokken eigenaren dermate groot zijn dat zij veelvuldig in bezwaar en beroep gaan. Desondanks duurt de handhaving voort. In samenwerking met onder andere de wijkregisseur van de wijk Transvaal is besloten om de nadruk op deze wijk te leggen voor het actief onderzoeken en handhaven op het gebied van strijdige splitsing. Verdere handhaving op strijdige splitsingen gaat aan de hand van meldingen. Voorafgaand aan de handhaving wordt bureau onderzoek uitgevoerd samen met onderzoek op locatie om de casus beter in beeld te krijgen. Met de komst van de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur ontstaat er een uitdaging voor het toezicht en de handhaving op strijdige splitsing.

In 2025 is gestart met de handhaving op deze wetten en is er een samenwerking ontstaan met stichting !Woon. Uit deze samenwerking komen meldingen voort die een lastig dilemma kunnen creëren. Zo kan uit onderzoek naar een melding op basis van de Wet goed verhuurderschap en/of de Wet betaalbare huur blijken dat er in diezelfde casus sprake is van strijdige splitsing zonder benodigde vergunning. Eind 2025 is voor dit type melding en onderzoek de richtlijn gevormd dat er op beide wetten gehandhaafd zal worden. De verhuurder wordt aangeschreven op de overtreding van de Wet goed verhuurderschap en/of de Wet betaalbare huur en tevens zal de eigenaar van de betreffende woning de splitsing ongedaan moeten maken. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de huurder en daarom zal ook hier gewerkt worden met een ruime begunstigingstermijn en zal de verhuurder gewezen worden op zijn of haar plicht tot het zoeken naar vervangende woonruimte. Particuliere vakantieverhuur Op het gebied van particuliere vakantieverhuur heeft een overdracht van kennis plaatsgevonden waardoor de vaste krachten toezicht en handhaving op dit gebied kunnen overnemen. De handhaving is momenteel geheel belegd binnen de afdeling VTH. Er vindt onderzoek plaats op dit onderwerp door middel van een bureau onderzoek waarbij er in de beschikbare systemen onderzoek wordt gedaan naar potentiële overtredingen.

Indien er een overtreding wordt ontdekt, zal handhavend op worden getreden. Wet goed verhuurderschap en Wet betaalbare huur In 2025 is de handhaving op de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur tot stand gekomen met behulp van een externe partij. Door duidelijke keuzes te maken in de aanpak van misstanden bij verhuur is duidelijk geworden dat er nog veel werk te verzetten is. Naast misstanden bij verhuur komt er ook steeds meer zicht op misstanden als mensenhandel en uitbuiting. Dit vraagt een andere manier van werken waarbij verder gevorderde samenwerking met andere afdelingen nodig is. Er is een integrale aanpak nodig waarbij het fysieke- en sociale domein nauw met elkaar in verbinding staan. 9

Versteviging taakuitvoering Vanaf de zomer 2025 is er geïnvesteerd in het verbeteren van de interne en externe samenwerking op de uitvoering van de taken op het gebied van huisvesting en leegstand. De diversiteit en specifieke deskundigheid die nodig is, alsook de inrichting van de onderliggende werkprocessen vragen nog veel aandacht. Dit resulteert in een projectplan met concrete aanbevelingen om deze taken in 2026 robuust te organiseren. Deze taken worden grotendeels gedekt uit tijdelijke financiële middelen (tot 2028), waarbij in 2027 (zoals toegezegd) een tussentijdse evaluatie zal plaatsvinden. 3.4 Legesverordening De inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 heeft grote impact gehad op gemeentelijke processen, waaronder de financiering van vergunning- en toezichtstaken. In 2024 zijn al verbeteringen in de legesverordening doorgevoerd, maar een verdere optimalisatie bleek noodzakelijk om deze volledig af te stemmen op de nieuwe situatie. Daarom is de gemeente eind 2024 gestart met het verder actualiseren van de legesverordening, waarbij door middel van een onderzoek naar de kostendekkendheid van de bouwleges een rekenmodel is gehanteerd en de kosten en baten van de legesplichtige activiteiten gedetailleerd in kaart zijn gebracht.

Met het rekenmodel is de legesverordening voor 2026 aangepast en is daarmee de grip op de kostendekkendheid van de bouwleges versterkt. In 2026 wordt verder gewerkt aan de vertaling van de ontwikkelingen op diverse beleidsterreinen binnen de gemeentelijke organisatie en de politiek-bestuurlijke wensen van het nieuwe college en de gemeenteraad op deze terreinen. 3.5

Harmonisatie taken Omgevingsdienst IJmond (ODIJ)

In het kader van het werken binnen de gezamenlijke bedrijfsorganisatie Haarlem en Zandvoort is in 2025 gestart met een zogenoemd harmonisatieonderzoek naar de VTH-taken op het gebied van bouw. De gemeente Zandvoort heeft al een aantal VTH-taken belegd binnen de gezamenlijke bedrijfsorganisatie, zoals de taken rondom de APVen evenementenvergunningen. De uitkomsten van het onderzoek worden in 2026 aan de gemeenteraad van Zandvoort voorgelegd. Indien wordt gekozen voor harmoniseren, dan betekent dit dat alleen de binnen de GR als verplicht aangemerkte taken bij de ODIJ worden belegd. Zandvoort kiest voor harmoniseren, bekeken wordt wat dit betekent voor de dienstverlening in Haarlem. 3.6 Project Woonwagenlocaties Met het Uitvoeringsprogramma woonwagens 2023-2026 werkt de gemeente toe naar een kwalitatief en kwantitatief passend huisvestingsklimaat voor (toekomstige) woonwagenbewoners en een genormaliseerde situatie op bestaande woonwagenlocaties op het gebied van (brand)veiligheid, toegankelijkheid en leefbaarheid. In het toezien op de weten regelgeving op het gebied van de bouw- en woningtoezicht taken, vinden er regelmatig gesprekken plaats tussen de betrokken gemeentelijke afdelingen en samenwerkingspartners. Het project kent momenteel een trage opstartfase. Echter is de verwachting dat als het project zich verder ontwikkelt, de behoefte aan handhavingscapaciteit toe zal nemen.

10

4 Vergunningen Let op: Om te voldoen aan de eisen van de Provincie, streeft de gemeente ernaar om het VTH Evaluatieen Uitvoeringsprogramma vast te laten stellen in februari. Dit heeft gevolgen voor de termijn waarover data kan worden verzameld en de weergave daarvan. Vanaf deze versie (2025-2026), zal er in het Evaluatie- en Uitvoeringsprogramma uit worden gegaan van de periode van 1 december – 30 november voor het verzamelen en beschrijven van de relevante cijfers.

4.1 Cijfers 4.1.1 Vergunningaanvragen m.b.t. Omgevingswet Grafiek 1. Omgevingsvergunningen

In 2025 zijn in totaal 1667 omgevingsvergunningen aangevraagd. In de grafiek hieronder is te zien hoeveel omgevingsvergunningen zijn verleend, geweigerd of met een ander resultaat zijn afgerond in de afgelopen jaren. Het totaal aantal omgevingsvergunningen nam af tussen 2023 en 2024, maar is weer toegenomen in 2025 ten opzichte van 2024. Het valt op dat het aantal aanvragen dat niet afgerond is in hetzelfde jaar, significant is toegenomen in 2024 en langzaam afneemt in 2025, maar relatief hoog blijft ten opzichte van 2023. Het aantal buiten behandeling gestelde vergunningen is relatief gelijk gebleven over de jaren heen, terwijl er een significante afname te zien is in het aantal afgebroken of ingetrokken vergunningen in 2025 ten opzichte van 2024. Sinds de invoering van de Omgevingswet worden er geen vergunningen meer van rechtswege verleend, wat terug te zien is in de cijfers. Het aantal geweigerde en verleende vergunningen is relatief gelijk gebleven in 2025 ten opzichte van 2024, maar beide aantallen zijn significant afgenomen vergeleken met 2023. Het percentage van omgevingsvergunningen dat wordt verleend neemt ook significant af tussen 2023 (resp. 76%), 2024 (resp. 45%) en 2025 (resp. 53%). De invoering van de Omgevingswet heeft merkbare effecten op de vergunningverlening, wat ook terug te zien is in de cijfers.

De significante stijging in 2024 en de langzame daling in 2025 van het aantal aanvragen dat niet is afgerond in hetzelfde jaar is te verklaren door de veranderende complexiteit van aanvragen door de Omgevingswet. Ervaring met het werken met de Omgevingswet, maken dat het aantal aanvragen dat niet is afgerond in hetzelfde jaar 11

weer daalt. Daarnaast zijn door het vervallen van fatale termijnen en de mogelijkheid tot van rechtswege verlenen, behandeltermijnen langer geworden. Dit komt doordat aanvragers meer tijd krijgen om een volledige en kwalitatieve aanvraag in te dienen en worden aanvragen minder vaak geweigerd. Daarentegen is het aantal ingetrokken aanvragen gestegen. Aanvragers weten niet altijd wat zij precies moeten aanvragen onder de Omgevingswet, waardoor aanvragers de aanvraag vaker intrekken. Ook heeft de hoogte van de leges invloed op het aantal ingetrokken aanvragen. Vanwege de hoogte van de leges, kiezen sommige aanvragers voor het intrekken van de aanvraag in plaats van het ontvangen van een weigering om zo legeskosten te vermijden. 4.1.2 Bezwaren en beroepen Grafiek 2. Bezwaren en beroepen m.b.t. Omgevingsvergunningen

In 2025 zijn er in totaal 373 bezwaren en 59 beroepen ingediend op het gebied van Omgevingsvergunningen. Het totaal aantal bezwaren is in 2025 toegenomen ten opzichte van 2024, terwijl het juist was afgenomen in 2024 ten opzichte van 2023. Het aantal beroepen is in 2025 iets toegenomen ten opzichte van 2024, maar ligt nog lager dan in 2023. Het is niet geheel duidelijk waar de stijging in het aantal bezwaren vandaan komt en of dit past binnen de trend. In 2026 zal worden gepoogd hier meer inzicht in te krijgen.

12

4.1.3 Brandveiligheid Grafiek 3. Meldingen brandveiligheid

Vanaf 1 januari 2024 ging er een wetswijziging in waardoor alle vergunningplichtige inrichtingen in het kader van brandveiligheid overgegaan zijn naar meldingsplichtige inrichtingen. In 2025 zijn er in totaal 88 meldingen op brandveiligheid binnen gekomen. Het valt op dat het totaal aantal meldingen op brandveiligheid toeneemt over de jaren (resp. 52 meldingen in 2023 en 67 meldingen in 2024). Voor 2025 is een relatief groot aantal aanvragen nog niet afgehandeld (dit ook ten opzichte van 2024). Dit heeft ermee te maken dat deze meldingen nog niet in orde zijn en dat zij nog aangepast moeten worden. De verwachting is dat de meeste van deze meldingen nog voor het einde van het jaar worden afgehandeld. 4.1.4 Huisvesting en leegstand Grafiek 4. Huisvesting en leegstand

In totaal zijn er in 2025 91 vergunningen op het gebied van huisvesting en leegstand aangevraagd. Het gaat daarbij om verschillende vergunningen. Het valt op dat het totaal aantal 13

vergunningen dat is aangevraagd op het gebied van huisvesting en leegstand is toegenomen ten opzichte van 2024, maar nog steeds significant lager ligt dan 2023. Het grootste verschil met 2023 is te zien in de aanvragen voor huisvestingsvergunningen die ook ten opzichte van 2024 zijn afgenomen. Bij de andere categorieën, is het aantal aanvragen enigszins toegenomen ten opzichte van 2024. De daling in het aantal aanvragen voor huisvestingsvergunningen is mogelijk te duiden door een wetswijziging die heeft plaatsgevonden. De wet is hierdoor strenger geworden en daardoor zijn er in 2025 minder aanvragen binnengekomen. 4.1.5 Kinderopvang Grafiek 5. Kinderopvang

In totaal zijn er in 31 vergunningaanvragen kinderopvang binnen gekomen. Het aantal aanvragen dat is binnengekomen is relatief gelijk gebleven in 2025 ten opzichte van 2024 en 2023. In 2025 waren er in totaal 275 kinderopvanglocaties. Het aantal opvanglocaties is enigszins toegenomen ten opzichte van 2024, maar nog steeds minder dan 2023.

14

4.1.6 Parkeren Grafiek 6. Parkeervergunningen

In 2025 zijn er in totaal 5388 parkeervergunningen aangevraagd. Het totaal aantal aangevraagde parkeervergunningen is afgenomen ten opzichte van 2024 en 2023. Het valt op dat in alle categorieën – verleend, beëindigd en geweigerd – zijn afgenomen. De verdeling tussen de categorieën (resp. 49% verleend, resp. 49% beëindigd en resp. 2% geweigerd) blijft wel relatief gelijk over de jaren. In 2025 is een stijging zichtbaar in het aantal verleende en beëindigde vergunningen ten opzichte van 2024 en 2023. Ondanks dat er een nieuw soort vergunning is ingevoerd (werknemersvergunning), is deze toename hier niet door te verklaren, aangezien het aantal aanvragen voor de werknemersvergunning relatief beperkt is gebleven. De stijging van het aantal aangevraagde parkeervergunningen is echter in lijn met landelijke trends. Zo is er onder andere een stijging van het aantal woningen dat te koop staat, wat uiteindelijk ook leidt tot meer aanvragen en beëindigingen van parkeervergunningen. Daarbij wordt ook een stijging in het aantal aanvragen voor verhuisparkeervergunningen gezien (492 in 2024, 545 in 2025). Ook neemt het autobezit landelijk toe, wat kan leiden tot een stijging van het aantal parkeervergunningen. Ook volgend jaar wordt verwacht dat de stijging van het aantal aanvragen voor parkeervergunningen door wordt gezet. Onder meer vanwege de uitbreiding van het parkeervergunningengebied.

Maar ook omdat de criteria voor de maatschappelijke vergunning en werknemersvergunning worden uitgebreid per 1 januari 2026. Hierdoor komen meer organisaties in aanmerking voor deze soorten parkeervergunningen en kan het aantal aanvragen stijgen.

15

Grafiek 7. Parkeerontheffingen

In 2025 zijn er in totaal 2932 parkeerontheffingen aangevraagd. Het totaal aantal aangevraagde parkeerontheffingen in 2025 is afgenomen ten opzichte van 2024, maar nog steeds hoger dan het aantal in 2023. Het valt op dat het aantal verleende parkeerontheffingen het afgelopen jaar significant is toegenomen in vergelijking met 2024 en 2023 terwijl het aantal beëindigde parkeerontheffingen juist is afgenomen. Het aantal geweigerde vergunningen bleef relatief gelijk tussen 2023 en 2024, maar is in 2025 toch weer toegenomen. In tegenstelling tot bij de parkeervergunningen, valt op dat bij de parkeerontheffingen, de verdeling tussen de categorieën (verleend, beëindigd en geweigerd) wel significant van elkaar verschilt over de jaren. Het verschil zit hem dan vooral in het percentage verleende en beëindigde ontheffingen. In 2025 is het aantal verleende ontheffingen aanzienlijk gestegen. Deze toename hangt samen met de start van handhaving in de autoluwe Vijfhoek, waarna de aanvragen voor een ontheffing Vijfhoek stegen. Tegelijkertijd is het aantal beëindigde ontheffingen lager dan in voorgaande jaren. Dit komt doordat er in 2023 en 2024 opschoonacties zijn uitgevoerd, waardoor het bestand nu meer actueel is en er minder beëindigingen nodig zijn. Voor 2026 wordt een stijging van het aantal aanvragen voor ontheffingen in verband met de zero-emissiezone verwacht.

Deze toename is eveneens gerelateerd aan de voortzetting van handhaving. De cijfers hiervan worden echter niet meegenomen in de huidige rapportage, omdat de verlening van deze ontheffingen via de RDW verloopt. Aanvragen op basis van de hardheidsclause en bedrijfseconomische redenen worden wel getoetst binnen de organisatie. Het toetsen van deze aanvragen kost extra capaciteit.

16

Grafiek 8. Mantelzorgparkeervergunningen

In totaal zijn er in 2025 11 mantelzorgparkeervergunningen aangevraagd. Het totaal aantal aangevraagde mantelzorgparkeervergunningen is afgenomen ten opzichte van zowel 2024 als 2023. Zowel het aantal verleende als geweigerde aanvragen zijn afgenomen, maar de verhouding tussen verleende en geweigerde aanvragen is respectievelijk gelijk gebleven in 2025 (resp. 73% verleend en 27% geweigerd) ten opzichte van 2023 (resp. 70% verleend en 25% geweigerd), maar is wel significant veranderd ten opzichte van 2024. Er zijn in 2025 geen significante verschillen zichtbaar ten opzichte van voorgaande jaren. Wel is aan het einde van het jaar een lichte stijging in het aantal aanvragen voor een mantelzorgvergunning geconstateerd. Dit signaal wordt meegenomen in de planning voor 2026, waarbij wordt onderzocht of aanvullende communicatie nodig is om ervoor te zorgen dat aanvragen eerder in het jaar worden aangevraagd. Daarnaast is geen toename in verzoeken om ophoging van het mantelzorgbudget te zien. Dit proces verloopt naar verwachting en behoeft op dit moment geen aanpassing.

17

4.1.7 Bomen Grafiek 9. Kapvergunningen

In totaal zijn er in 2025 172 kapvergunningen aangevraagd. Het totaal aantal aanvragen is weer toegenomen ten opzichte van 2024, al is het totaal nog significant lager dan in 2023. Het valt op dat er in 2025 significant minder kapvergunningen zijn ingetrokken dan in 2024. Het aantal kapvergunningen dat buiten behandeling is gesteld of is geweigerd, is echter wel toegenomen vergeleken met 2024 en 2023. Het aantal vergunningen dat is verleend is enigszins toegenomen vergeleken met 2024, maar ligt nog lager dan in 2023. Op basis van de cijfers wordt geconstateerd dat het aantal intrekkingen afneemt, terwijl het aantal weigeringen juist toeneemt. Om legeskosten te vermijden, wordt aanvragers de mogelijkheid gegeven hun aanvraag in te trekken als wordt geconstateerd door de behandelaar dat de aanvraag niet kansrijk is. Aanvragers kiezen echter vaker voor een weigering, omdat zij een optie willen hebben om bezwaar te kunnen maken. In 2026 zal verder geanalyseerd worden hoe de informatiebehoefte verbeterd kan worden omtrent kapvergunningen, zodat duidelijker gemaakt kan worden wat wel en niet kan en het aantal weigeringen wellicht teruggedrongen kan worden.

18

4.1.8 APV en bijzondere wetten Grafiek 10. Evenementenvergunningen

In totaal zijn er in 2025 166 evenementenvergunningen aangevraagd. Het totaal aantal aanvragen is toegenomen ten opzichte van 2024 en ligt nu bijna gelijk aan het aantal in 2023. Het grootste verschil tussen 2024 en 2025 is te zien in het aantal verleende evenementenvergunningen evenals in het aantal afgebroken of ingetrokken evenementenvergunningen. Daarnaast is er ook een toename te zien in het aantal evenementenvergunningen dat is geweigerd ten opzichte van 2023 en 2024. Na de coronaperiode is de verwachting dat het aantal aanvragen voor evenementenvergunningen weer zal toenemen. Tegelijkertijd zal deze groei mogelijk niet lineair zijn omdat er ook veranderingen zijn die een dempende werking kunnen hebben. Zo verleent de gemeente minder subsidies voor evenementen waardoor het voor ondernemers lastiger kan zijn om aanvragen rond te krijgen. Daarnaast krijgen ondernemers te maken met toeslagen (bijv. voor het gebruik van plastic) waardoor de kosten toenemen. Verder worden vergunningaanvragen sinds 2024 weer op de normale manier behandeld (dit was vanwege de coronacrisis tijdelijk anders) en is de gemeente strenger geworden in het controleren van aanvragen.

19

Grafiek 11. Alcoholvergunningen

In totaal zijn er in 2025 45 alcoholvergunningen aangevraagd. Het totaal aantal aanvragen is verder afgenomen in 2025 ten opzichte van 2024 en 2023. Het aantal verleende vergunningen neemt enigszins af over de jaren. Het valt op dat er in 2025 vergunningen buiten behandeling zijn gesteld, terwijl dit in 2023 en 2024 niet het geval was. Tot slot valt op dat er in 2025 minder alcoholvergunningen zijn afgebroken of ingetrokken ten opzichte van 2024. Ook op het gebied van de alcoholvergunningen is de nasleep van de coronacrisis nog terug te zien. Er gaan nog steeds ondernemers failliet door de gevolgen van de pandemie. Dit heeft gevolgen voor het totaal aantal aanvragen dat is ontvangen. Daarnaast is er een toename in het aantal buiten behandeling gestelde aanvragen. Dit heeft ermee te maken dat de gemeente in toenemende mate aanvragen buiten behandeling stelt indien zij niet veelbelovend waren, in plaats van dat zij ondernemers adviseert om hun aanvraag in te trekken, dit ook in verband met de capaciteit die de beoordeling van deze aanvragen vraagt en het verband met de leges.

20

Grafiek 12. Overige APV/bijzondere wetten excl. Kinderopvang

In totaal zijn er in 2025 2621 andere vergunningen op het gebied van de APV en bijzondere wetten aangevraagd. Het totaal aantal aanvragen is toegenomen vergeleken met 2024 en ongeveer gelijk aan 2023. Het aantal (van rechtswege) verleende, buiten behandeling gestelde en afgebroken of ingetrokken andere vergunningen op het gebied van de APV en bijzondere wetten is toegenomen ten opzichte van 2024. Het grootste verschil tussen 2023, 2024 en 2025 is te zien in het aantal vergunningsvrije of meldingsplichtige vergunningen. Dit aantal is significant toegenomen over de jaren. De daling in het aantal verleende vergunningen tussen 2023 en 2024 is grotendeels te verklaren door de overgang naar het nieuwe zaaksysteem in 2024. In het vorige systeem werden vergunningen op een andere wijze geregistreerd en administratief verwerkt. Door de migratie zijn verschillen ontstaan in de wijze van registreren, waardoor het aantal vergunningen in 2023 hoger lijkt dan in 2024. Terwijl dit in werkelijkheid ongeveer gelijk is gebleven. Het aantal verleende vergunningen in 2025 geeft naar verwachting een realistischer beeld van het daadwerkelijke aantal, omdat dit volledig gebaseerd is op het nieuwe zaaksysteem. Het aantal vergunningsvrije of meldingsplichtige vergunningen is significant toegenomen over de afgelopen jaren.

Deze stijging kan verklaard worden, doordat inwoners en ondernemers voor de zekerheid een melding maken. De materie rondom deze vergunningen is vrij ingewikkeld, waardoor het voor inwoners en ondernemers onduidelijk kan zijn of zij een aanvraag of melding moeten doen. In 2025 is de gemeente begonnen met het verbeteren van de communicatie wat betreft deze vergunningen en zij zal hiermee verder gaan in 2026. 4.2 Relevante ontwikkelingen en trends 4.2.1

Omgevingswet

Sinds januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Om te bepalen of de Omgevingswet op een effectieve manier is geïmplementeerd in de processen, is in 2024 een onderzoek uitgevoerd naar de stand van zaken ten aanzien van de implementatie. Het in december 2024 21

opgeleverde rapport ‘Kansen benutten’ geeft inzicht in de mate waarin de in gang gezette ontwikkelingen op elkaar zijn afgestemd en wat mogelijke verbeterpunten en aanbevelingen zijn. Er worden een aantal voorstellen voor verbeteringen gedaan aan de hand van verschillende pijlers (strategie, structuur en cultuur). Het gaat dan onder andere om het opzoeken van (verticale) integraliteit, het afstellen van doelstellingen van de verschillende betrokken taakvelden, het opzoeken van samenhang in het werkproces en het gebruiken van eenduidige taal. Het afgelopen jaar is de gemeente aan de slag gegaan met het versterken van het Omgevingswet-proof functioneren. Zo is gestart met het herintroduceren van het vooroverleg en zijn nieuwe interne overlegvormen ingericht om de interne samenwerking verder te verbeteren. Om ook uitvoering te kunnen geven aan de andere verbetervoorstellen uit het rapport, waaronder het zorgen voor (verticale) integraliteit, wordt in 2026 een projectleider aangesteld. 4.2.2

APV (evenementen, drank en horeca)

Het afgelopen jaar is voor de APV-teams een uitdaging geweest. Het aantal beschikbare medewerkers is onvoldoende om de huidige taakstelling tijdig en zorgvuldig te behandelen. Deze taakstelling is complex en omvat de toenemende hoeveelheid vergunningaanvragen, het wegwerken van achterstallige kwaliteit én de implementatie van nieuwe werkwijzen (zoals de Bibob-toets bij evenementen per 1 januari 2026). Het tekort heeft geleid tot een hoge werkdruk bij de teams. De gevolgen hiervan zijn merkbaar: processen komen onder druk te staan, doorlooptijden worden langer en het werkplezier neemt af. Medewerkers geven aan dat de balans tussen werk en privé moeilijker te behouden is en dat het gevoel van continu “achter de feiten aanlopen” toeneemt. Dit heeft niet alleen impact op de uitvoering van het werk, maar ook op het behoud van ervaren personeel. Het werven en behouden van medewerkers is daarom niet slechts een operationele noodzaak, maar een fundamentele voorwaarde om kwaliteit en betrouwbaarheid van de vergunningverlening duurzaam te waarborgen. Daarnaast wordt er gekeken naar structurele oplossingen, zoals het optimaliseren van werkprocessen en het inzetten van digitale hulpmiddelen om klantvriendelijkheid en transparantie richting aanvragers te vergroten. 4.2.3

Parkeren

In 2024 heeft de gemeente hard gewerkt om de achterstanden omtrent de facturatie van parkeervergunningen weg te werken. In 2025 is er verder gewerkt aan procesverbeteringen met het doel om achterstanden en bezwaren te voorkomen. Zo zijn er aanpassingen gedaan in het proces om de bestanden te genereren die de basis vormen voor de facturatie, waarmee er meer regie, overzicht en controle is op de bestanden. Hierdoor kunnen fouten eerder worden geconstateerd. Ook is er structureel contact met Cocensus, waardoor de afstemming rondom de facturaties verbeterd is. 4.3 Speerpunten uit vorig uitvoeringsprogramma 4.3.1 Vergunningsprocedures In de vergunningverlening wordt met enige regelmaat geconstateerd dat gemeentelijke verordeningen en beleidsregels niet, of niet goed, aansluiten op elkaar en/of op landelijke weten regelgeving. Dit leidt ertoe dat het uitermate complex is om een aanvraag in te dienen die voldoet aan alle beleidsregels, als gevolg waarvan er veel moet worden afgeweken.

22

Hoewel in het VTH Beleidsplan 2024-2028 is beschreven dat de gemeente werkt en handelt conform de Big-8 beleidscyclus, blijkt het in de praktijk vaak nog ingewikkeld om de beleidscyclus te sluiten. Dit volgt ook uit het rapport ‘Kansen Benutten’ van BMC dat dieper ingaat op de implementatie van de Omgevingswet binnen de gemeente Haarlem. In 2025 zou een project starten dat onderzoek doet naar de beleidscyclus, de verschillende fases daarin en wat er moet gebeuren om de beleidscyclus meer te sluiten. Er is voor gekozen om eerst de focus te leggen op de samenwerking met andere afdelingen. In 2026 start een gezamenlijk project met als doel de samenwerking tussen VTH en beleidsafdelingen te verbeteren. Het is de insteek om na dit project alsnog de beleidscyclus te sluiten. 4.3.2 Parkeren Zero-emissiezone Op 1 juni 2025 is de zero-emissiezone ingevoerd in Haarlem. De invoering van de zeroemissiezone heeft niet geleid tot veel extra aanvragen voor ontheffingen. Dit komt met name door het uitblijven van de aanvragen door de marktondernemers. Het merendeel van de ontheffingen is bovendien afgehandeld door het landelijk loket van de RDW, waardoor de uitvoering van de ontheffingverlening voor de gemeente aanzienlijk is beperkt. De waarschuwingsperiode voor de zero-emissiezone loopt tot en met 28 februari 2026.

De verwachting is dat vanaf 1 maart 2026, wanneer de handhaving start en er boetes opgelegd kunnen worden, er nog extra aanvragen binnen kunnen komen. Werkprocessen In 2025 is capaciteit ingezet om de kwaliteit rondom parkeervergunningen en -ontheffingen te verbeteren en het proces beheersbaar te maken. Dit heeft ertoe geleid dat er vaker en beter contact is met alle stakeholders, zoals Cocensus. De werkprocessen zijn gestructureerd waardoor er beter inzicht is qua deadlines. Ingebouwde controlestappen zorgen voor een reductie van fouten in de facturatiebestanden en het aantal bezwaren. Er wordt gewerkt met een dagstart wat ervoor zorgt dat de taken beter verdeeld worden en werkzaamheden geprioriteerd worden. 4.3.3 Vooroverleg Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat initiatiefnemers sneller duidelijkheid krijgen over de haalbaarheid van hun plannen in de fysieke leefomgeving. Het vooroverleg speelt hier een belangrijke rol in. Middels het vooroverleg kunnen initiatiefnemers hun plan (voor)bespreken met het bevoegd gezag, voordat zij een aanvraag indienen. Daarna kunnen zij een definitieve aanvraag indienen, die vervolgens binnen de gestelde termijn van acht weken kan worden afgehandeld. Vooruitlopend op de Omgevingswet is in 2023 bepaald dat het vooroverleg – in een nog nader te bepalen vorm – opnieuw moet worden ingevoerd.

In het VTH-Beleidsplan 2024-2028 is het invoeren van een vooroverleg een van de speerpunten. Er is in 2024 een projectgroep opgesteld die het vooroverleg vormgeeft In dit jaar hebben zij gekeken naar hoe het vooroverleg past binnen of naast de al bestaande vooroverlegstructuren en wat er allemaal nodig is om een duurzaam en lopend proces neer te zetten. Op basis van de uitgevoerde verkenning is in 2025 gestart met een eerste opzet van het vooroverleg via twee pilots: informatieverzoeken en conceptaanvragen. Via een digitaal contactformulier kunnen inwoners laagdrempelig vragen stellen over omgevingsvergunningen. Daarnaast kunnen initiatiefnemers in het kader van de conceptaanvragen hun plannen in een

23

vroeg stadium voorleggen, met als doel om aandachtspunten tijdig te signaleren en een formele vergunningsaanvraag efficiënter te laten verlopen. De pilots voor informatieverzoeken en conceptaanvragen lopen momenteel. In deze fase worden de eerste ervaringen opgehaald en wordt, in samenwerking met interne en externe stakeholders, gewerkt aan het verder vormgeven van het vooroverleg. Het vooroverleg wordt hiermee voortgezet en vormt de basis voor verdere doorontwikkeling in 2026, met als doel te komen tot een zorgvuldig en werkbaar proces dat bijdraagt aan een voorspelbaar vergunningentraject en aansluit bij de behoeften van de stad. 4.3.4 Gebiedsgericht werken Binnen verschillende taakvelden wordt gewerkt aan de hand van een gebiedsgestuurde aanpak. Sinds eind 2024 wordt naast toezicht en handhaving ook op het gebied van vergunningverlening gebiedsgericht gewerkt. Er wordt gewerkt aan de hand van vijf gebieden (Centrum, Oost, Noord, Schalkwijk en Zuidwest), verdeeld over een drietal coördinatoren. Hoewel in eerste instantie het doel was om met vijf coördinatoren te werken, bleek in 2025 dat een verdeling over drie coördinatoren goed werkte. Vanwege het succes van de aanpak, samen met de krapte op de arbeidsmarkt op het gebied van geschikte coördinatoren, is besloten om deze aanpak in 2026 voort te zetten.

4.3.5 Kinderopvang In 2025 heeft het ministerie een wetsvoorstel opgesteld om de verschillen in de kwaliteit van de gastouderopvang te verkleinen. Deze nieuwe wetgeving regelt dat de vier pedagogische basisdoelen van de kinderopvang ook gelden voor de gastouderopvang. Dit houdt in dat gastouderbureaus pedagogische coaching moeten gaan geven aan gastouders en gastouders moeten zich ontwikkelen door het volgen van permanente educatie. Daarbij zijn gastouders verplicht een pedagogisch werkplan op te stellen. De GGD zal in de tweede helft van 2026 gaan controleren of gastouderbureaus en gastouders voldoen aan de nieuwe wetgeving. 4.3.6 Welstand In 2024 is een onderzoek uitgevoerd naar de ambtelijke ondersteuning van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK). De AOK is de plaatselijke welstands- en monumentencommissie. Naar aanleiding van dit onderzoek is de samenwerking tussen de AOK en VTH verbeterd en wordt deze voortdurend versterkt. Daarnaast is de keuze gemaakt om de ambtelijke toetsing breder toe te passen, conform het besluit van de gemeenteraad uit 2013 (2012/458033). In 2025 is gewerkt aan de kwaliteit van de ambtelijke toetsing. Hier zal mee worden doorgegaan in 2026. Daarnaast is er aandacht voor de geplande ontvlechting van de stedenbouwkundige en welstandsaspecten van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

4.3.7 Aansluiting gemeentelijk beleid en landelijke wet- en regelgeving Er wordt binnen de vergunningverlening met enige regelmaat geconstateerd dat de onderlinge samenhang tussen gemeentelijke verordeningen, beleidsregels en landelijke wet- en regelgeving niet altijd optimaal is. Als kaders op verschillende niveaus niet optimaal op elkaar zijn afgestemd, ontstaat er complexiteit in de uitvoering en een risico op verminderde voorspelbaarheid en transparantie richting inwoners en ondernemers. Het beter afstemmen van de kaders op elkaar biedt een kans om gezamenlijk te verkennen hoe de processen structureel kunnen worden versterkt, zodat de organisatie consistent en transparant kan werken. Dit sluit aan op het VTH-Beleidsplan 2024-2028, waar staat dat VTH wil werken aan het ontwikkelen van een systematiek om deze constateringen – conform de Big-8 – terug te koppelen richting de beleidsontwikkelende teams. Zoals gesteld in de 24

onderzoeksresultaten van BMC, is het ondanks de ambities van de afdeling (en andere afdelingen) nog niet gelukt om de beleidscyclus te sluiten. Dit blijft een punt van aandacht voor de aankomende periode.

25

5 Toezicht en Handhaving 5.1 Cijfers Let op: Om te voldoen aan de eisen van de Provincie, streeft de gemeente ernaar om het VTH Evaluatieen Uitvoeringsprogramma vast te laten stellen in februari. Dit heeft gevolgen voor de termijn waarover data kan worden verzameld en de weergave daarvan. Vanaf deze versie (2025-2026), zal er in het Evaluatie- en Uitvoeringsprogramma uit worden gegaan van de periode van 1 december – 30 november voor het verzamelen en beschrijven van de relevante cijfers.

5.1.1

Toezicht n.a.v. omgevingsvergunningen

Grafiek 13. Toezicht tijdens bouwfase

Het totaal aantal toezichtzaken tijdens de bouwfase is toegenomen in 2025. Het totaal aantal in 2025 is 1219. Er is een significante toename te zien in het aantal toezichtzaken waarbij brandveiligheid aan de orde is tussen 2025, 2024 en 2023. Daarnaast is er ook een kleine toename te zien in het aantal toezichtzaken waarbij monumenten aan de orde zijn tussen 2024 en 2025, al is het aantal in 2025 nog lager dan in 2023. Tot slot is de grootste toename te zien bij de overige toezichtzaken tijdens de bouwfase. Er is een significante toename in 2025 ten opzichte van 2024 en het aantal is in 2025 zelfs hoger dan in 2023. De significante toename in het aantal afgeronde toezichtzaken tijdens de bouwfase in 2025 ten opzichte van 2024 heeft er waarschijnlijk mee te maken dat een aantal taken in 2024 niet goed zijn geregistreerd of administratief in 2025 zijn afgerond. Samen met de overgang naar het nieuwe zaaksysteem, maakt dit dat de cijfers voor 2025 hoger uitvallen. De cijfers voor 2025 komen overeen met de cijfers voor 2023 en passen bij de verwachtte hoeveelheid afgehandelde toezichtstaken op dit gebied.

26

5.1.2

Overig toezicht

Grafiek 14. Overig toezicht

Naast het toezicht tijdens de bouwfase wordt er ook op andere momenten en gebieden toezicht gehouden. De cijfers laten zien dat het toezicht naar aanleiding van brandveiligheidsmeldingen is toegenomen in 2025 ten opzichte van 2024 en 2023. Er zijn in totaal 59 toezichtzaken naar aanleiding van brandveiligheidsmeldingen afgerond in 2025. Daarnaast is te zien dat ook het toezicht op evenementen is toegenomen in 2024 ten opzichte van 2024, al is het aantal nog wel lager dan 2023. Er zijn in totaal 17 toezichtzaken op het gebied van evenementen afgerond in 2025. Tot slot is te zien dat het aantal klachten en incidentmeldingen enigszins is toegenomen in 2025 ten opzichte van 2024 als is dit ook lager dan het aantal in 2023. Er zijn in totaal 362 zaken op het gebied van signaaltoezicht (klachten en incidentmeldingen) afgerond in 2025. 5.1.3

Handhaving

In sommige gevallen volgde uit het toezicht een handhavingstraject. Deze precieze aantallen hiervan zijn niet altijd beschikbaar, aangezien er geen eenduidige wijze van vastleggen is gehanteerd waardoor het niet mogelijk is een sluitende rapportage te maken. Naar schattig zijn er in 2025 8 handhavingszaken naar aanleiding van brandveiligheidsmeldingen afgerond. Daarnaast zijn er naar schatting 13 stilleggingen al dan niet in combinatie met een last onder dwangsom opgelegd. Op 36 locaties is een dwangsom zonder stilleging opgelegd en er zijn geen last onder bestuursdwang opgelegd. Tot slot is er in 2025 ongeveer 2 keer een bestuurlijke boete opgelegd.

27

5.1.4

Huisvesting

Leegstand Grafiek 15. Leegstand meldingen

In totaal zijn er in 2025 89 meldingen leegstand afgehandeld. Er is een toename te zien in het totaal aantal afgehandelde leegstandsmeldingen ten opzichte van zowel 2024 als 2023. Zowel het aantal meldingen door eigenaren als het aantal meldingen door omwonenden is in 2025 toegenomen vergeleken met 2024 en 2023. Het aantal meldingen via collega’s is in 2025 afgenomen ten opzichte van 2024 en is nu ongeveer gelijk aan het aantal in 2023. De grootste toename is te zien in het aantal meldingen door eigenaren. Dit is te verklaren doordat er in 2025 een stijging te zien is in het aantal leegstandsmeldingen van woningbouwcorporaties. De gemeente heeft hen actief benaderd om leegstand te gaan melden. Strijdige splitsing Grafiek 16. Handhavingstrajecten strijdige splitsing