2 Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma 2025 Omgevingsdienst Ijmond
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma 2025
78
provincie Noord-Holland, zullen we kennisdelen rond het opstellen van vergunningen onder de Omgevingswet. Vrijstelling geluid De vrijstelling geluid wordt afgehandeld door milieutoezichthouders. Dit product betreft de vrijstellingen voor het voldoen aan geluidnormen voor de horeca (12-dagen regeling) en evenementen. (Verwachte) vergunningsaanvragen Edam-Volendam
Smilde Bakery gemeentelijke milieustraat
Haarlem
diverse, naar aanleiding van de inventarisatie Waardepolder
Purmerend
De Graaf
Velsen
Waste Transformers RWZI Amsterdamseweg CEBO Finco
Overzicht per gemeente Beverwijk Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
3
9
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
1041
Vrijstelling geluid
64
64
Asbest/sloopmeldingen
150
900
Bloemendaal Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
8
24
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid Asbest/sloopmeldingen
359
135
810
Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem*
6
18
Edam-Volendam
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
Uitvoeringsprogramma 2025
347
79
Asbest/sloopmeldingen
35
210
* Tot en met 2024 zijn deze meldingen geregistreerd in het LGR. De prognose hierboven is op basis van historische gegevens, mogelijk is deze door nog te registreren data aan de lage kant.
Haarlem Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
10
30
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
1517
Asbest/sloopmeldingen
710
4260
Heemskerk Milieu
Prognose
Uren
Vrijstelling geluid
13
13
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
587
Melding gesloten bodemenergiesysteem
3
9
Asbest/sloopmeldingen
150
900
Heemstede Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
5
15
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
574
Asbest/sloopmeldingen
140
840
Landsmeer Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
2
6
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
385
Asbest/sloopmeldingen
60
360
Oostzaan Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
5
15
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid Asbest/sloopmeldingen
Uitvoeringsprogramma 2025
351
38
228
80
Purmerend Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem*
2
6
Vergunningprocedure/MER procedure DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid Asbest/sloopmeldingen
436
327
1962
* Tot en met 2024 zijn deze meldingen geregistreerd in het LGR. De prognose hierboven is op basis van historische gegevens, mogelijk is deze door nog te registreren data aan de lage kant.
Uitgeest Milieu
Prognose
Uren
Vrijstelling geluid
10
10
Vergunningprocedure/MER procedure. DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
318
Melding gesloten bodemenergiesysteem
2
6
Asbest/sloopmeldingen
50
30
Velsen Milieu
Prognose
Uren
Vrijstelling geluid
41
41
Vergunningprocedure/MER procedure. DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
1951
Melding gesloten bodemenergiesysteem
10
30
Asbest/sloopmeldingen
295
1770
Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
3
9
Waterland
Vergunningprocedure/MER procedure. DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid
269
Asbest/sloopmeldingen
90
540
Wormerland Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
3
9
Vergunningprocedure/MER procedure. DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid Asbest/sloopmeldingen
Uitvoeringsprogramma 2025
522
36
216
81
Zandvoort Milieu
Aantal
Uren
Melding gesloten bodemenergiesysteem
1
3
Vergunningprocedure/MER procedure. DSO-meldingen Maatwerk en gelijkwaardigheid Asbest/sloopmeldingen
340
93
279
Provincie Noord-Holland Ook voor de bedrijven die vallen onder het bevoegd gezag van de provincie is het proces met betrekking tot vergunningverlening vraaggestuurd. Voor 2025 verwachten wij tenminste de volgende twee procedures: •
Braam:
betreft verzoek tot het aanpassen van de vergunning
•
Averijhaven: goedkeuring op het ontmantelingsplan
Gezien de locaties waar PNH het bevoegd gezag voor is, allemaal IPPC-installaties bevatten, geldt dat wij binnen vier jaar na het van kracht worden van een nieuwe of geactualiseerde BREF (een referentiedocument voor de Best Beschikbare Technieken), deze in de vergunning dienen te verwerken. Op dit moment staan er geen nieuwe of geactualiseerde BREF’s op de planning die verwerkt moeten worden. 4.4.1 Ontwikkelingen en projecten vergunningverlening milieu, bodem en asbest Gesloten bodemenergiesystemen Het gebruik van bodemenergie geldt als een duurzame manier van verwarmen en koelen. We zien binnen ons werkgebied dat hier steeds meer gebruik van wordt gemaakt. Bijvoorbeeld via de aanleg van een gesloten bodemenergiesysteem (Gbes). Wij hebben dit thema voor 2025 als ontwikkeling opgenomen. In het vorige hoofdstuk prognosticeerden wij per deelnemer de inzet vanuit vergunningverlening op dit onderwerp. Daarbij de kanttekening dat het binnen een melding kan gaan om één systeem of meerdere systemen (als het bijvoorbeeld gaat over een (nieuwbouw)project. Voor deze activiteit geldt dat er vier weken voor het beginnen een melding moet worden ingediend en dat er diverse gegevens en bescheiden moeten worden verstrekt aan het bevoegd gezag. Daarnaast registreren wij deze meldingen in het Landelijk Grondwater Register (LGR).
Evaluatie Aedes protocol Met woningcorporaties in ons werkgebied maakten wij de afspraak dat voor bepaalde asbestmutatiesaneringen een verkorte procedure geldt. Het komt erop neer dat voor kleinere asbestsaneringen, mits wordt voldaan aan het afsprakenkader, sneller gestart mag worden met de sanering dan dat dat kan bij een reguliere melding. Deze procedure is voor ons administratief minder werk. Voor de woningcorporaties is het voordeel dat zij sneller kunnen starten met saneren en daardoor sneller de woning weer kunnen verhuren. In 2025 zullen wij samen met de woningcorporaties deze afspraken evalueren en actualiseren. Hiervoor reserveren wij in 2025 288 uur.
Uitvoeringsprogramma 2025
82
Project afvoeren en registreren asbest De beoordeling van asbestsloopmeldingen en de controle van saneringen is een reguliere taak. In 2024 startten wij met het vergelijken van de ontvangen sloopmeldingen en het afgegeven asbest, geregistreerd in het LMA (Landelijk meldpunt afvalstoffen) door bedrijven. In de praktijk blijkt dat asbest wordt aangemeld in het LMA, terwijl de sloopmelding niet bij ons is ingediend en beoordeeld. In 2025 gaan wij hier zowel administratief als fysiek toezicht op houden. Naast dat wij voor alle gemeenten deze analyse administratief uitvoeren, zullen wij een aantal fysieke controles uitvoeren bij saneringsbedrijven om onze data verder te optimaliseren. Omzetten van omgevingsvergunning milieu naar digitale checklist Zoals te lezen onder ontwikkelingen en projecten toezicht en handhaving, valt een deel van deze omzetting daaronder. Bij actualisatie van de vergunning en-of een nieuwe vergunning, ligt deze omzetting bij vergunningverlening. Vandaar deze korte tekstpassage opgenomen.
4.5 Juridische advisering Onze juridische advisering is een belangrijk onderdeel van onze vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu. Daarnaast voeren wij een deel van deze taken ook uit voor de gemeenten waarvoor wij de taak vergunningverlening, toezicht en handhaving bouw uitvoeren. Naast de reguliere taken, die in onderstaande tabel staan beschreven, bepalen wij jaarlijks ook een aantal aandachtsgebieden. Voor 2025 zijn dit in elk geval de padelbanen, ZZS, veehouderijen, cacaoindustrie en indirecte lozingen. Taken Juridische advisering Milieu Behandelen handhavingsverzoeken Klachten milieu (zoals geluid/geur/overlast) waaruit een handhavingstraject voortvloeit Procedures bezwaar/beroep/hoger beroep Omgevingswet en vertaalslag milieuaspecten naar Omgevingsplan Juridische vragen beantwoorden van en afstemmen met collega’s intern/extern over milieuaspecten/VTH/dossiers Afstemming met /samenwerking met /informeren/advies aan colleges Gemeente
Taakuitvoering
Landsmeer
Handhaving bouw (vanaf de eerste aanschrijving, eventuele stillegging, t/m LOD) en verdediging vergunningen.
Waterland
Handhavingszaak – vervolg op 2024, met een verwachte ureninzet van 100 uur (geprognosticeerd op basis van inzet 2024).
Zandvoort
Handhaving bouw (vanaf de eerste aanschrijving, eventuele stillegging, t/m LOD) en verdediging vergunningen Specifieke dossiers: •
Circuit Zandvoort; rechtbank en hoger beroep inzake de actualisatievergunning Milieu
Uitvoeringsprogramma 2025
83
• Camping Sandevoerde; beroepsprocedures en ondersteuning wethouder Deze dossiers leiden tot een grote urenbelasting. Handhaving Toeristische verhuur en Huisvestingsverordening
4.6 Vergunningverlening, toezicht & handhaving bouw Voor een aantal gemeenten voeren wij de taak vergunningverlening, toezicht en handhaving bouw uit. Het gaat hier om een plustaak. Hiervoor maakten wij met iedere deelnemer afspraken die wij vastlegden in dvo's. Voor de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Landsmeer en Zandvoort verzorgen wij de behandeling van aanvragen voor vergunningen (o.a. bouw- en/of omgevingsplanactiviteiten), meldingen (o.a. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en brandveilig gebruik). Daarnaast houden wij het volledige toezicht op de bouwactiviteiten voor de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Landsmeer, Oostzaan, Uitgeest, Waterland, Wormerland en Zandvoort In de onderstaande tabellen geven wij per gemeente aan welke taken wij voor hen uitvoeren. De in de tabellen opgenomen aantallen zijn prognoses, aangezien vergunningverlening vraaggestuurd is. Deze prognose is afgeleid van de productie in 2024. Het toezicht beweegt hierin mee. Meer verleende vergunningen betekent meer toezichtmomenten. Tot en met 2025 is voor toezicht uitgegaan van de beschikbare uren (dvo). In 2025 werken wij een methodiek uit waarmee we een relatie kunnen leggen tussen het aantal verleende vergunningen en het aantal te verwachten toezichtmomenten. Voor het toezicht gelden onzekerheden vanwege o.a. de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).
Er is op het moment van opstellen van dit Uitvoeringsprogramma pas één Wkb-melding ingediend/behandeld. De hieronder genoemde toezichtmomenten zijn dan ook een grove indicatie. Beverwijk Voor de gemeente Beverwijk behandelen wij de aanvragen, conceptverzoeken en meldingen. De 'beleidsrijke’ aanvragen behandelt de gemeente Beverwijk zelf. Tevens geven wij op verzoek bouwtechnische advies en voeren wij het bouwtoezicht uit. Prognose uitvoering bouwvergunningen Aanvraag vergunningen
Aantal 123
Conceptverzoek
-
Informatieverzoek
-
Meldingen
-
Klantvragen
-
Bouwtechnische advisering Prognose uitvoering toezicht
60 Aantal
Vergunninggebonden toezicht
250
Klachten/meldingen/handhavingszaken
40
Heemskerk
Uitvoeringsprogramma 2025
84
Voor gemeente Heemskerk behandelen wij o.a. aanvragen, conceptverzoeken en meldingen. De 'beleidsrijke’ aanvragen behandelt gemeente Heemskerk zelf. Ook voeren wij het bouwtoezicht uit. Prognose uitvoering bouwvergunningen
Aantal
Aanvraag vergunningen
126
Conceptverzoek
72
Informatieverzoek
9
Meldingen
15
Klantvragen
-
Bouwtechnische advisering
-
Prognose uitvoering toezicht
Aantal
Vergunninggebonden toezicht
300
Klachten/meldingen/handhavingszaken
30
Landsmeer Voor gemeente Landsmeer behandelen wij o.a. aanvragen, conceptverzoeken en meldingen. Tevens voeren wij frontofficetaken uit namens gemeente, waaronder de afhandeling van klantvragen. Daarnaast voeren wij het bouwtoezicht uit. De vergunningverleningstaken voor gemeente Landsmeer voeren wij uit sinds 1 januari 2024. In 2025 zullen wij de uitvoering van deze taken evalueren. Prognose uitvoering bouwvergunningen Aanvraag vergunningen
Aantal 54
Conceptverzoek
-
Informatieverzoek
3
Meldingen
3
Klantvragen
99
Bouwtechnische advisering Prognose uitvoering toezicht
Aantal
Vergunninggebonden toezicht
250
Klachten/meldingen/handhavingszaken
40
Oostzaan Voor gemeente Oostzaan voeren wij het bouwtoezicht uit. Prognose uitvoering toezicht
Aantal
Vergunninggebonden toezicht
300
Klachten/meldingen/handhavingszaken
40
Uitvoeringsprogramma 2025
85
Uitgeest Voor gemeente Uitgeest voeren wij de bouwtechnische advisering uit voor aanvragen die door de gemeente zelf worden behandeld. Tevens voeren wij het bouwtoezicht uit. Prognose uitvoering bouwvergunningen
Aantal
Bouwtechnische advisering
30 à 50
Prognose uitvoering toezicht
Aantal
Vergunninggebonden toezicht
350
Klachten/meldingen/handhavingszaken
100
Waterland Voor gemeente Waterland voeren wij het bouwtoezicht uit (pilot). Prognose uitvoering toezicht
Aantal
Vergunninggebonden toezicht
80
Klachten/meldingen/handhavingszaken
30
Wormerland Voor gemeente Wormerland voeren wij het bouwtoezicht uit. Prognose uitvoering toezicht
Aantal
Vergunninggebonden toezicht
500
Klachten/meldingen/handhavingszaken
60
Zandvoort Voor gemeente Zandvoort behandelen wij o.a. aanvragen, conceptverzoeken en meldingen. Tevens voeren wij frontofficetaken uit namens de gemeente, waaronder de afhandeling van klantvragen. Tevens voeren wij het bouwtoezicht uit. Prognose uitvoering bouwvergunningen
Aantal
Aanvraag vergunningen
198
Conceptverzoek
48
Informatieverzoek
6
Meldingen
21
Klantvragen
192
Bouwtechnische advisering Prognose uitvoering toezicht Vergunninggebonden toezicht
Uitvoeringsprogramma 2025
Aantal 550
86
Klachten/meldingen/handhavingszaken
60
Bezoeken strandpaviljoens
150
Plustaken Zandvoort Naast bovengenoemde aanvragen faciliteren wij o.a. ook gesprekken met initiatiefnemers en de gemeente. Afgelopen jaren heeft de optimalisatie van onze dienstverlening in Zandvoort onze extra aandacht gekregen. Wij zetten ook in 2025 in op het actief informeren van inwoners en ondernemers over de procedures rondom omgevingsvergunningen. Dit vraagt extra inzet voor vooroverleggen, maar levert op dat ontbrekende gegevens snel alsnog worden aangeleverd en we lange doorlooptijden voorkomen. Vanuit het college was er vorig jaar de wens voor meer afstemming, coördinatie en ondersteuning (vragen). Dit resulteerde afgelopen jaar in meer stafoverleggen met de portefeuillehouder. Dit zetten wij in 2025 voort. Daarnaast is de Dutch Grand Prix de afgelopen jaren ook een belangrijk onderdeel geweest van onze taakvoering.
4.7 Advies Advisering op de fysieke leefomgeving gaat over de gevolgen van ontwikkelingen voor de fysieke leefomgeving en de invloed van economische activiteiten op de leefomgeving. Hierbij wordt nadrukkelijker verder gekeken dan de milieubelastende activiteiten uit het Besluit activiteiten leefomgeving en de milieuregels in het omgevingsplan. De advisering richt zicht op de milieueffecten van alle activiteiten in de leefomgeving, de milieukwaliteit van de leefomgeving en de (milieukundige) geschiktheid van de fysieke leefomgeving voor functies en ontwikkelingen. Hierbij heeft de od aansluiting op de gehele beleidscyclus. Wij zijn betrokken bij het beschermen en benutten van de leefomgeving en de evenwichtige toedeling van functies aan locatie en spelen een rol bij de integrale afweging bij ontwikkelingen in de leefomgeving. Om deze rol goed te vervullen, zijn wij als het ware onderdeel van het gemeentelijke team. Voor alle gemeenten adviseren wij in het kader van ruimtelijke ordening en milieu. In dit hoofdstuk beschrijven wij eerst onze advisering in de volle breedte van ons werkgebied. De belangrijkste gemeentespecifieke uitvoering beschrijven wij onderaan dit hoofdstuk. De advisering heeft betrekking op de volgende thema`s: •
Geluid, waaronder o
Industrielawaai
o
Wegverkeerslawaai
o
Railverkeerslawaai
o
Luchtvaartlawaai
o
Geluid door milieubelastende activiteiten
•
Luchtkwaliteit
•
Bodemkwaliteit
•
Trillingen
•
Externe Veiligheid
•
Geur
•
Ecologie
Uitvoeringsprogramma 2025
87
Wij adviseren op en zijn betrokken bij het beschermen en benutten van de leefomgeving en de evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Wij brengen in deze rol het milieubelang in bij de integrale afweging. Deze taak is grotendeels vraaggestuurd en afhankelijk van de gemeentelijke planning en aanvragen van initiatiefnemers. Jaarlijks geven wij ca. 1.250 adviezen op ruimtelijke ontwikkelingen en omgevingsplanwijzigingen. De taken die wij uitvoeren zijn o.a.: •
Milieuadvisering over ruimtelijke ontwikkelingen met hierbij aandacht voor de (milieu) effecten van de ontwikkeling op de leefomgeving, de (milieukundige) geschiktheid van de locatie voor de ontwikkeling en de (milieukundige) wenselijkheid van de ontwikkeling.
•
Beleidsvoorbereiding en uitvoering van milieuthema`s. Dit omvat o.a. het opstellen van en advisering op omgevingsvisies, programma’s en milieubeleid.
•
Het voorbereiden, opstellen en monitoren van regels voor mba’s in omgevingsplannen.
•
Milieuadvisering bij het wijzigen van omgevingsplannen.
•
Milieuadvisering bij het verlenen van vergunningen voor (buitenplanse) omgevingsplanactiviteiten.
Het uitvoeren van de adviestaak vraagt een grote mate van betrokkenheid bij de gemeente. De adviseur moet bekend zijn met de gemeentelijke organisatie en de gemeentelijke belangen en opgave(n). Om deze betrokkenheid goed in te vullen nemen onze adviseurs o.a. deel aan projectgroepen, casemanagers overleggen, intaketafels en omgevingstafels. Een belangrijk deel van het advieswerk wordt daarom ook gezien als dienst. Ontwikkelingen In 2025 willen wij de betrokkenheid bij gemeenten intensiveren. Dit doen wij door voor de gemeenten een vaste contactpersoon voor advisering te realiseren en een (betere) aansluiting te organiseren bij de gemeentelijke overleggen. Door deze intensivering vergroten we de betrokkenheid van de od bij de gemeenten waardoor wij ook de meerwaarde voor de gemeenten vergroten. Deze grotere betrokkenheid is noodzakelijk om onder de Omgevingswet tot integrale visies en plannen te komen. Daarnaast gaan we de mogelijkheden verkennen om de advisering op grote projecten (adviestrajecten die een meer dan gemiddelde inspanning vragen) apart te financieren. Omgevingswet Omgevingsvisies en programma’s De Omgevingswet kent de omgevingsvisie en de programma’s als gemeentelijke beleidsdocumenten. Hierbij is de omgevingsvisie het integrale beleidsdocument waarin het strategische en lange termijnbeleid voor de fysieke leefomgeving is opgenomen.
Programma’s richten zich op verdere beleidsontwikkeling, uitwerking van maatregelen om de gewenste kwaliteit te bereiken of uitwerking van maatregelen gericht op beheer van de fysieke leefomgeving. Programma`s kunnen strategische beleidselementen bevatten, maar zijn vooral gericht op niet strategisch beleid. Het milieubeleidsplan is strategisch beleid met een wettelijke grondslag in het oude omgevingsrecht. Voor het milieubeleidsplan geldt daarom dat de hoofdzaken van dit beleid voor 1 januari 2027 opgenomen moeten worden in de gemeentelijke omgevingsvisie. Wij zullen de komende jaren, door het geven van input op de omgevingsvisies, zorgen voor het opgaan van het milieu-
Uitvoeringsprogramma 2025
88
beleid in de omgevingsvisies. Op grond van deze omgevingsvisies kan een gemeente vervolgens beoordelen of het noodzakelijk is om een programma op te stellen, gericht op milieu. Voor de gemeente waarop wij in 2025 inspanning leveren in het kader van omgevingsvisies of programma’s, benoemen wij dat hieronder specifiek bij die gemeente. Omgevingsplannen De komst van de Omgevingswet vraagt een grotere inzet van onze organisatie. Gemeenten zijn bezig met het aanpassen van hun omgevingsplannen en wij sluiten hierbij aan. Bij de aanpassingen van omgevingsplannen is het opnemen van milieuregels een nieuwe taak ten opzichte van eerdere jaren. Wij adviseren de gemeente over hoe om te gaan met de bruidsschatregels in de omgevingsplannen. Deze inspanningen zullen naar verwachting de gehele transitieperiode (tot 1 januari 2031) in beslag nemen. Wij adviseren de gemeente hierbij over de transitie van de bruidsschatregels voor milieubelastende activiteiten naar de definitieve omgevingsplanregels. Voor de advisering op omgevingsplannen sluiten wij aan bij de projectgroepen/projectteams van de gemeente. Daarnaast komen wij met een voorstel om de milieuregels uit de bruidsschat thematisch, gedurende de transitieperiode, om te zetten naar de definitiever structuur van de omgevingsplannen.
Naast wijzigingen van omgevingsplannen op verzoek van de gemeente, komen wij in 2025 met het verzoek milieuonderwerpen/regels op te nemen in het omgevingsplan. Speerpunten 2025 •
Regels voor bouwen in geluidaandachtsgebieden. o
Onder de Wet geluidhinder was het mogelijk om bij het bouwen van geluidgevoelige gebouwen in gebieden met een hoger geluidsbelasting, een hogere waarde besluit Wet geluidhinder op te nemen. Deze mogelijkheid is met de komst van de Omgevingswet komen te vervallen. Hiervoor in de plaats moeten gemeenten in het omgevingsplan regels opnemen voor het bouwen in geluidaandachtsgebieden. In 2024 hebben wij hiervoor een ambtelijk afwegingskader opgesteld. In 2025 willen wij dit afwegingskader laten borgen in de omgevingsplannen.
•
Beleidsregels Bodem o
Vooruitlopend op de komst van de Omgevingswet is voor alle gemeente uniform bodembeleid vastgesteld. Een deel van de beleidsregels uit dit beleid moet opgenomen worden in het omgevingsplan. In 2025 willen wij deze regels laten borgen in de omgevingsplannen.
•
Aandachts- en voorschriftengebieden externe veiligheid o
De Omgevingswet heeft een nieuwe manier geïntroduceerd met betrekking tot omgaan met het groepsrisico. Gemeenten moeten afwegen of het nodig is binnen aandachtgebieden voorschriftengebieden aan te wijzen. Binnen voorschriftengebieden gelden aanvullende bouweisen. In 2024 hebben wij ambtelijk afwegingskader voor het aanwijzen van voorschriftengebieden opgesteld. In 2025 willen we met gemeenten in overleg over het aanwijzen van voorschriftenbieden in omgevingsplannen.
Uitvoeringsprogramma 2025
89
Bodem Sinds de invoering van de Omgevingswet is de gemeente het bevoegd gezag voor de gehele milieu-hygiënische bodemkwaliteit. Waar gemeenten voorheen nog alleen het bevoegd gezag waren voor locaties met licht verontreinigde grond, hebben zij nu ook taken en bevoegdheden van de provincie overgekregen met betrekking op het saneren van - of werken in ernstig verontreinigde grond. Wij voeren deze taken uit namens onze gemeenten. Provincie Noord-Holland blijft onder de Omgevingswet bevoegd gezag voor locaties die vallen onder het overgangsrecht; te weten lopende procedures en langdurige nazorglocaties. Voor deze locaties voeren wij deze taak uit namens de provincie. Haarlem is binnen ons werkgebied de enige gemeente die ook bevoegd gezag is voor de overgangsrechtlocaties. Zij voeren de taak rondom deze locaties zelf uit. Overgangsrechtlocaties
Aantal
Beverwijk
31
Bloemendaal
14
Edam-Volendam
61
Haarlem
*
Heemskerk
5
Heemstede
21
Landsmeer
58
Oostzaan
42
Purmerend
55
Uitgeest
15
Velsen
52
Waterland
70
Wormerland
46
Zandvoort
7
Totaal
477
* Haarlem is voor overgangsrechtlocaties zelf het bevoegd gezag en voert deze taak zelf uit.
Taakuitvoering Als het nodig is om de bodem te saneren, als er in de bodem wordt gegraven of als er grond wordt toegepast, moet er aan de Omgevingswet worden voldaan. Bij deze activiteiten geldt afhankelijk van de omvang en de bodemkwaliteit een informatie- of meldingsplicht. Wij handelen deze informatie en meldingsplichten af. Op basis van deze informatie kan gericht toezicht gehouden worden bij werkzaamheden en het toepassen van grond. Het gaat hier o.a. om: •
Graven in de bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarde bodemkwaliteit,
•
Graven in de bodem met een kwaliteit onder of gelijk aan de interventiewaarde Bodemkwaliteit,
•
Grondwater, afkomstig van een sanering of ontwatering, lozen in het riool of op of in de bodem,
•
Opslaan van grond of baggerspecie,
Uitvoeringsprogramma 2025
90
•
Saneren van de bodem,
•
Toepassen van grond of baggerspecie op of in de landbodem.
Monitoring bodemtaken Met de verschuiving van de bevoegdheden van provincie naar gemeenten, verandert ook de financiering van de uitvoering van de bodemtaak. Het Rijk, VNH, IPO en UvW maakten hier eind 2022 definitieve afspraken over. Samengevat kwam hieruit naar voren dat de saneringskosten voor rekening komen van het Rijk en de apparaats- en beleidskosten voor rekening van provincie en gemeenten. Dit betekende dat er met de verschuiving van bevoegdheden en taken van PNH naar gemeenten geen middelen meekwamen. Gemeenten staan daarmee zelf aan de lat om deze middelen te reserveren. Voor de uitvoering van deze taak door ons maakten gemeenten structureel extra middelen vrij. Hiermee zijn wij in staat om onze taakuitvoering te continueren met behoud van kwaliteit en capaciteit. Bij de decentralisatie van de bodemtaken vond veelvuldig overleg plaats tussen het Rijk, VNG IPO en UvW. Vanuit dit overleg constateerde men dat er nog onvoldoende beeld is bij de impact van de Omgevingswet op de noodzakelijke bekostiging van de bodemtaken. Om hier meer grip op te krijgen hebben gemeenten meer behoefte aan inzicht in de VTH-basistaken bodem en het effect van de inwerkingtreding van de Omgevingswet op de omvang en uitvoering van deze bodemtaken.
OmgevingsdienstNL startte daarom, in opdracht van de VNG, een monitoring gericht op een eenduidig beeld over de herverdeling van de taken tussen provincie en gemeenten. Wij leveren hieraan een bijdrage. De resultaten en aanbevelingen uit deze monitoring, die naar verwachting in 2025 verschijnen, zullen input zijn binnen het traject herijking GR en financieringsstructuur. Nazorglocatie Niet alle bodemverontreiniging kunnen (volledig) weggenomen worden. Een manier van saneren bij deze verontreinigingen is het afdekken of isoleren van de bodemverontreiniging. Hiermee wordt er voor gezorgd dat er geen (gezondheids) risico’s meer zijn. Om te garanderen dat de maatregelen in stand blijven en er geen nieuwe risico’s optreden, controleren wij deze locaties periodiek. Wettelijk adviseurschap Voor de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen voeren wij het wettelijk adviseurschap vergunningen Tata Steel uit. Deze uitvoering vraagt continu aandacht omdat het verkrijgen van inzicht in relevante emissies proceskennis vergt. Een intensieve samenwerking daarnaast met ODNZKG blijft hoog op de agenda om op een adequate manier invulling te blijven geven aan het wettelijk adviseurschap. In het begin van 2024 is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het project Heracless - Groen Staal gepubliceerd.
Ondanks de korte inspraakperiode is er door de IJmond gemeenten en ODIJmond een uitgebreid advies gegeven. Dit traject zal zich voortzetten in 2025, waar naar verwachting de Milieueffectrapportage (MER) zal worden gepubliceerd. Hiernaast zal er aandacht zijn voor vergunningverlening bij de Kooksfabrieken die onder verscherpt toezicht staan.
Uitvoeringsprogramma 2025
91
Gemeente specifiek Beverwijk • • •
Evaluatie Milieubeleidsplan 2021-2025. Analyse van de omgevingsvisie op de noodzaak tot het opstellen van een programma milieu. Vervolg kan zijn dat wij een programma milieu voor de gemeente Beverwijk gaan opstellen. Aagtenpark. Onderzoek naar de mogelijke (toekomstige) gezondheidsrisico’s.
Edam-Volendam •
Begeleiding bij het opstellen van een soortenmanagementplan
Heemskerk •
•
Soortenmanagementplan o In het kader van soortenbescherming is in gemeente Heemskerk een soortenmanagementplan (SMP) vastgesteld en heeft de gemeente een gebiedsgerichte ontheffing gekregen (GGO). Om uitvoering te geven aan SMP en de GGO, beoordelen wij (voor de gemeente) of de werkzaamheden passen binnen het kader van het SMP en GGO. Daarbij wordt beoordeeld of gewerkt kan worden via standaard protocollen of dat er een specifiek protocol nodig is. Voor specifieke protocollen voeren wij de toets uit of deze passend zijn binnen het SMP en GGO. Actualisatie van de omgevingsvisie
Uitgeest •
Begeleiding bij het opstellen van een soortenmanagementplan
Velsen • •
Advisering op de omgevingsvisie Begeleiding bij het opstellen van een soortenmanagementplan
Provinciale Omgevingsverordening PNH actualiseert haar omgevingsverordening volgens een cyclisch proces. De werkingsgebieden en bijlage worden twee keer per jaar gewijzigd. De inhoud van de artikelen van de omgevingsverordening worden één keer per jaar gewijzigd. Wij beoordelen deze wijzigingen op de gevolgen met betrekking tot de milieuthema’s en informeren (indien nodig) de gemeente hierover. Als hier aanleiding voor is, adviseren wij gemeenten over het indienen van zienswijzen of dienen wij zelfstandig zienswijzen in op de wijzigingen. Wij nemen hiervoor deel aan participatiebijeenkomsten van de provincie. Waterschapsverordening
Uitvoeringsprogramma 2025
92
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier organiseert in 2025 twee bijeenkomsten voor provincie, gemeenten en OD’s om te participeren in de Waterschapsverordening. Wij sluiten bij deze bijeenkomsten aan. Advisering vliegverkeer Schiphol Gemeenten binnen ons werkgebied werken aan uiteenlopende maatschappelijke opgaven, op o.a. het terrein van wonen, werken, bereikbaarheid, energietransitie, natuur en gezonde leefomgeving. Luchtvaart speelt hierbinnen een nadrukkelijke rol. Economisch is de luchthaven van belang, tegelijkertijd heeft het vliegverkeer in de Schipholregio een grote impact op de leefomgeving. Afgelopen jaar zetten gemeenten, provincies en het Rijk samen belangrijke stappen in het herstellen van de balans tussen duurzame connectiviteit én een gezonde leefomgeving. Wij ondersteunen negen gemeenten die samenwerken binnen het Schipholdossier; Alkmaar, Bergen, Beverwijk, Castricum, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest en Velsen. De samenwerking is erop gericht om de hinder, als gevolg van vliegverkeer binnen onze regio onder de aan- en uitvliegroute van de Polderbaan, op de agenda te krijgen en te houden binnen de Bestuurlijke Regie Schiphol, maar ook binnen de interbestuurlijke samenwerking met het Rijk.
Onderdeel hiervan is onze rol als secretaris van het portefeuilleoverleg Vliegverkeer Schiphol, waarmee de negen gemeenten zich samen voorbereiden op de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS). Waar gevraagd ondersteunen wij deze gemeenten bij specifieke vragen, raadsvragen, organisatie van (regionale) raadsinformatieavonden of vragen van inwoners die niet afgehandeld kunnen worden door het meldpunt van Schiphol. In 2025 vinden de BRS en het overleg met de portefeuillehouders Vliegverkeer Schiphol ieder vier keer plaats. Daarnaast leveren wij input voor de verdere uitwerking van de uitvoeringsagenda NOVEX Schipholregio van de interbestuurlijke samenwerking en nemen wij deel aan de communicatiewerkgroep vanuit de ambtelijke BRS. Via onze deelname in de BRS-werkgroep hebben we rechtstreeks afstemming met stakeholders zoals het ministerie van I&W, Schiphol, LVNL en dragen we bij aan de uitwerking van en afstemming over landelijke ontwikkelingen en toetsing aan de standpunten van de BRS. In 2025 staan de volgende projecten en programma’s op de bestuurlijke agenda waarop wij onze gemeenten inhoudelijk zullen adviseren; onderzoek naar de mogelijkheden van een nachtsluiting, Luchtruimherziening, Luchthavenverkeersbesluit Schiphol en nieuwe systematiek voor handhaving en het nieuwe geluidstelsel, met daarbij de kansen en mogelijkheden die individuele bescherming aan inwoners biedt.
In 2024 werkten wij aan de actualisatie van de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028. Deze wordt in het eerste kwartaal van 2025 aangeboden aan de raden.
4.8 Projecten Sinds onze oprichting zijn wij verbonden aan het thema duurzaamheid. In de afgelopen 25 jaar bouwden wij onze expertise op. Onze focus ligt van oudsher bij de regio IJmond, omdat we hierover afspraken maakten in onze GR. Afgelopen jaren breidden we onze inzet uit naar de gemeenten Bloemendaal, Heemstede, Landsmeer, Oostzaan, Wormerland en Zandvoort. Vanuit onze expertise en vanuit de taken die wij uitvoeren, zijn wij in staat om onze dienstverlening te ver-
Uitvoeringsprogramma 2025
93
breden van toezicht en handhaving naar een stimuleringsaanpak, gericht op ondernemers en breder; projecten rondom duurzaamheid, milieu en gezondheid. We zien dat het thema duurzaamheid de laatste jaren een stevige ontwikkeling heeft doorgemaakt. Vanuit het Interbestuurlijke Programma Versterking-VTH wordt ingezet om OD’s vanuit de expertise te betrekken bij het realiseren van maatschappelijke transitieopgaven. Wij hebben deze positie vanuit ons ontstaan als milieudienst over de afgelopen jaren al opgebouwd. Een tweede belangrijke ontwikkeling is dat, door het vrijkomen van landelijke en provinciale gelden, er meer ruimte is ontstaan voor capaciteit. We zien steeds meer gemeenten die ervoor kiezen meer zelfstandig, in plaats van regionaal, te werken aan het thema. Het aantrekken van eigen capaciteit door onze deelnemers vraagt meer afstemming om onduidelijkheid over rollen te voorkomen. Door de inhou-delijke opgaven centraal te zetten, werken we toe naar een goede samenwerking tussen ons en onze deelnemers, waarbij onze deelnemers in voldoende mate gebruik kunnen blijven maken van onze jarenlange kennis en expertise en onze regionale positie binnen het thema duurzaamheid. Op deze wijze positioneren wij onze organisatie niet alleen als uitvoering- en kennisorganisatie maar ook als samenwerkingsplatform, waarin wij met impact samenwerken met onze deelnemers.
Voor 2025 inventariseerden wij, samen met onze deelnemers en per regio, aan welke projecten wij gaan bijdragen en of we hierin vanuit kennis en expertise een inhoudelijk rol vervullen, of een bijdrage leveren als programma- of projectcoördinator. Vanuit onze ervaring zien we een aantal belangrijke voordelen om namens onze deelnemers projecten of programma’s regionaal uit te voeren. Vanuit een uniforme aanpak en bundeling van kennis en expertise bereiken we efficiëntie en effectiviteit. Vanuit onze organisatie borgen we ook de verminderde kwetsbaarheid in de uitvoering voor kleinere gemeenten. In 2025 verbreden wij ons team dat projecten uitvoert met niet alleen projecten gericht op de verduurzaming van het bedrijfsleven, maar ook gericht op VTHonderwerpen. Hiermee willen we eraan bijdragen dat de onderwerpen VTH en duurzaamheid, beter met elkaar scharnieren en toezicht & handhaving en stimulering elkaar nog meer versterken, maar we onze deelnemers ook meer continuïteit en flexibiliteit bieden met de beschikbare projectcapaciteit. De projecten in ons Uitvoeringsprogramma verdelen wij in de volgende categorieën: •
verduurzamen bedrijven (terreinen)
•
duurzame energiesystemen
•
duurzame mobiliteit
•
circulariteit
•
luchtkwaliteit
De specifieke projecten staan opgenomen in onderstaande tabel en per categorie beschreven.
Uitvoeringsprogramma 2025
94
Beverwijk
Heemskerk
Uitgeest
Velsen
Bloemendaal
Haarlem
Heemstede
Zandvoort
Landsmeer
Oostzaan
Wormerland
GreenBiz IJmond
X
X
X
X
Energie infra; ruimtelijke inpassing VAWOZ en 380 Kv
X
X
X
Warmte/warmtetransitie
X
X
PMIEK en Energie Visie proces
X
X
X
X
X
X
X
Energietoezicht
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Energielabel C bij kantoorgebouwen *
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
X
X X
X
X
X
X
X
X
i.o.
i.o.
Project
Duurzame bedrijven en energiesystemen
Gebiedsinvesteringsfonds Aanlanding Wind op Zee NZKG
X
X
Cluster energie strategie (CES)
X
X
X
PFO IJmond/Zuid-Kennemerland
X
X
X
Organiseren regionale adviesgroep duurzaamheid
X
X
X
X
Aansluiten regionale overleggen Duurzaamheidslening (Beverwijk en Heemskerk)
X
X
Opvolging netcongestie bedrijventerreinen
X
Aanpak bedrijventerreinen
X
Zon op schooldaken
X
Kleine Windturbines
X
Mobiliteit Regionale samenwerking
X
X
X
Werkgeversaanpak
X
X
X i.o.
X
Wet werkgebonden personen mobiliteit**
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
Invulling via JTF en GreenBiz
X
X
X
X
Werkgroep MRA circulaire economie
X
X
X
X
i.o.
Circulaire economie
Uitvoeringsprogramma 2025
95
i.o.
i.o.
i.o.
i.o.
Circulaire gemeentenscan
X
Luchtkwaliteit Programmacoördinatie Gezonde Leefomgeving
X
X
X
X
Overig Duurzaamheidsmarkt inwoners Natuur- en milieueducatie
X X
X
* In Q4 2024 worden afspraken gemaakt met gemeenten over uitvoering toezicht en handhaving Energielabel C bij kantoorgebouwen. ** In 2025 wordt een voorstel voorgelegd aan gemeenten voor uitvoering Wet werkgebonden personenmobiliteit.
4.8.1 Duurzame bedrijven GreenBiz IJmond Rol ODIJmond: Uitvoering van projecten Deelnemers:
Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest en Velsen
GreenBiz IJmond is opgezet als een publiek-private samenwerking tussen ODIJmond, de IJmondgemeenten en het lokale bedrijfsleven (via de Stichting GreenBiz IJmond). Deze samenwerking stelt ons als overheden in staat om via het uitvoeren van beleid, effectiever in te spelen op de behoefte van ondernemers in de regio. Met andere woorden: door samen te werken kunnen we de energietransitie en de circulaire economie effectief versnellen. Het doel is om voor 2030 het elektriciteitsverbruik met 50% te reduceren en de resterende 50% te verduurzamen door groene energiebronnen in te zetten. Daarnaast streeft GreenBiz IJmond ernaar de komende vijf jaar, tot 2030, het gasverbruik (van 2023) met 15% te verlagen door energiebesparing en 35% te verduurzamen op het elektriciteitsverbruik (van 2023) door elektrificatie of aansluiting op het warmtenet. Op het gebied van circulaire economie helpt GreenBiz IJmond bedrijven te transformeren naar een circulaire bedrijfsvoering, waarin grondstoffen efficiënt worden gebruikt en hergebruikt en afval tot een minimum wordt beperkt. Dit draagt niet alleen bij aan het milieu, maar biedt bedrijven ook nieuwe kansen voor groei en innovatie. Tenslotte versterkt GreenBiz IJmond de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en bedrijven rond thema’s als duurzaamheid, circulariteit en klimaat.
Dit zorgt ervoor dat de toekomstige generatie werknemers beschikt over de vaardigheden die bedrijven nodig hebben om duurzaam te kunnen opereren.
Uitvoeringsprogramma 2025
96
X
X
Realisatie in 2025 •
Wij zullen projecten en ondernemers begeleiden bij energiebesparing, stimuleren circulaire bedrijfsvoering en duurzame energie-opwekking. Onder meer door het inzetten van maatwerkscans en het implementeren van maatregelen n.a.v. netcongestieonderzoeken.
•
Wij fungeren als ‘spin in het web’ voor nieuwe initiatieven op de bedrijventerreinen
•
Wij organiseren de jaarlijkse duurzame bedrijvendag.
In 2025 heeft Greenbiz IJmond de volgende doelen: •
Op gebied van energietransitie zorgt GreenBiz IJmond in 2025 voor energiebesparing van 5% en realisatie van 5% extra duurzame energieopwekking t.o.v 2023.
•
Bij een tiental bedrijven is er een optimalisatie van energiegebruik achter de meter en vermijding van piekbelasing.
•
In samenwerking met bedrijven en Nova College geven wij uitvoering aan het JTF project Energiehub Uitgeest-Noord. Dit door een slim energiemanagementsysteem en batterijopslag voor bedrijven waardoor er een collectieve oplossing ontstaat voor netcongestie.
•
Op drie bedrijventerreinen werken wij samen met ondernemers aan een collectieve oplossing voor netcongestie.
•
Op het gebied van circulaire economie worden er 50 maatwerkscans uitgevoerd bij bedrijven en is de grondstoffenhub op de Trompet gerealiseerd.
•
Het haalbaarheidsonderzoek voor een grondstoffenhub op een bedrijventerrein is afgerond.
•
GreenBiz IJmond biedt vijf stageplekken en verbreedt het curriculum van de duurzaamheidsadviseuropleiding met circulaire economie.
De activiteiten van GreenBiz IJmond staan verder uitgewerkt in het meerjarenplan GreenBiz IJmond 2024-2028 waarin de KPI’s zijn opgenomen. Energietoezicht & Energielabel C bij kantoorgebouwen Rol ODIJmond: uitvoering toezicht en handhaving Gemeenten: gehele werkgebied Wij voeren de toezicht- en handhavingstaak op de energiebesparingsplicht uit voor de veertien gemeenten binnen ons werkgebied. Ondersteund door het Energiebesparingsakkoord van de PNH en de Specifieke Uitkering Toezicht & Handhaving Energie (SPUK THE) zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de taak. In Q4 2024 worden met gemeenten afspraken gemaakt over uitvoering energielabel C in 2025. De gemeenten ontvangen hiervoor middelen vanuit het Rijk. Meer hierover staat beschreven in hoofdstuk 4.3.4. 4.8.2 Energiesystemen Cluster energiestrategie Noordzeekanaalgebied (CES) Rol ODIJmond: Regionale vertegenwoordiging, advisering Gemeenten: Beverwijk, Heemskerk, Velsen De Cluster Energie Strategie NZKG (CES NZKG) is de strategie van de industrie en de overheden in het Noordzeekanaalgebied om in 2030 50% CO2-neutraal te zijn en in 2050 vrijwel CO2-neutraal. De grootste CO2-uitstoot (95%) en dus ook potentiële reductie van CO2 in het Noordzeekanaal-
Uitvoeringsprogramma 2025
97
gebied vindt plaats bij de industrie (o.a. TataSteel). De industrie gaat minder energie verbruiken en de energie die gebruikt wordt, moet duurzaam zijn. Voor de CES is niet alleen de energievraag van de grote industrie van belang, maar ook de energievraag van de bedrijventerreinen, die zijn aangesloten bij Greenbiz IJmond. Elke twee jaar wordt de CES geactualiseerd. In de CES NZKG 2024 is onderzocht wat de industrie nodig heeft om te verduurzamen. Centraal staat de energievraag (elektriciteit, waterstof, (groen) gas), het energieaanbod en de ontwikkeling van de infrastructuur om de energie te verplaatsen. Daarop zijn de volgende projecten van nationaal belang voorgesteld: •
De Energiehaven: De realisatie van wind op zee is cruciaal om te kunnen voorzien in de toenemende vraag naar duurzame elektriciteit. De realisatie van deze windturbines heeft hiervoor veel kaderuimte nodig.
•
Elektrolysers H2era en HY4Am: De aanlanding van grote hoeveelheden wind op zee vormt eveneens een (ruimtelijke) uitdaging. Onder meer om het flexibele aanbod van elektriciteit van wind op zee op te kunnen vangen, worden in deze CES twee elektrolysers in het havengebied van Amsterdam met een belangrijke systeemfunctie van nationaal belang voorgesteld.
•
CO2-netwerk NZKG: De industrie houdt tot 2050 een aanbod van CO2 dat door afvang ingezet kan worden als grondstof voor synthetische brandstoffen en via een leidingennetwerk getransporteerd kan worden voor opslag. Hiervoor is de ontwikkeling van een CO2-netwerk NZKG dat verbonden is met het in ontwikkeling zijnde nationale CO2-netwerk noodzakelijk.
Deze projecten zullen versneld moeten worden uitgevoerd, zodat de industrie haar doelstellingen tijdig kan behalen. Dit omvat zowel de noodzakelijke infrastructuur, als de projecten die door bedrijven op hun locaties worden gerealiseerd. Realisatie in 2025: •
Voor de actualisatie van de CES adviseren wij vanuit onze regionale rol en vanuit onze kennis en expertise op de beleidsinvulling.
•
Vanuit de CES volgen gemeenten overstijgende ruimtelijke planologische projecten. Ook hierin adviseren wij namens onze gemeenten. Lopende projecten zijn het waterstofnetwerk, het inpassen van transformatorstations en de ontwikkeling van de energiehaven.
Taskforce e-infra: Energievisie en pMIeK Rol ODIJmond: regionale vertegenwoordiging Gemeenten: Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Heemskerk, Velsen, Zandvoort De afgelopen jaren is er groeiende schaarste op het elektriciteitsnetwerk: vraag en aanbod van elektriciteit zijn hoger dan de beschikbare netcapaciteit. De verwachting is dat de vraag naar elektriciteit fors blijft groeien door de verduurzaming van de gebouwde omgeving, bedrijven, landbouw en mobiliteit, tot soms een verviervoudiging van de elektriciteitsvraag. Ook het decentrale aanbod van elektriciteit – zonne- en windenergie – groeit door. Uitbreidingen in het elektriciteitsnetwerk zijn echter eindig: de druk op de schaarse ruimte neemt toe en de netbeheerders hebben beperkt beschikking over menskracht en middelen. Dit vraagt om meer sturing op het energiesysteem van de toekomst. Door het energiesysteem als geheel te beschouwen (stroom én
Uitvoeringsprogramma 2025
98