2 Bijlage 1 Uitvoeringplan Fietsparkeren

Fietsparkeren Uitvoeringsplan 2025

Inhoud Samenvatting

3

1.

Waarom een uitvoeringsplan voor fietsparkeren nodig is

6

2.

Zo beleven inwoners van Haarlem het fietsen

9

3.

Hoe het fietsparkeren nu geregeld is

10

4.

Belangrijkste knelpunten fietsparkeren

12

5.

Nieuwe aanpak fietsparkeren

15

5.1 Stallingscapaciteit

15

5.2 Duidelijke regels

19

5.3 Actieve communicatie

20

5.4 Handhaving

21

Financiën

24

6.

Bijlage 1 Bezettingsgraad fietsrekken en stallingen

26

Bijlage 2 Schema nieuwe openingstijden openbare stallingen

28

Bijlage 3 Procedure en voorwaarden aanvragen ­ Fietsvoorzieningen op straat

29

Bijlage 4 Wijzigingsverordening APV fietsparkeren

30

Bijlage 5 Verkeersbesluit instellen verbod voor plaatsen fietsen en bromfietsen gebied binnenstad Haarlem

33

Bijlage 6 Locaties

38

Bijlage 7 Het handhavingsproces

39

Bijlage 8 Werkinstructie handhaving

41

Uitvoeringsplan Fietsparkeren

2

Samenvatting Fietsen wordt steeds populairder in Haarlem, wat bijdraagt aan een leefbare en goed bereikbare stad. Fietsen is duurzaam en gezond, maar de groei van fietsverkeer zorgt voor nieuwe uitdagingen. Grote aantallen geparkeerde fietsen in de openbare ruimte leiden tot klachten van onder­nemers, inwoners en bezoekers. Fietsen blokkeren stoepen, nooduitgangen en doorgangen voor voetgangers met kinderwagens en rollators. Tegelijkertijd is er voor fietsers weinig plek om hun fiets goed en veilig te stallen. Er zijn te weinig inpandige stallingen en veel fietsenrekken staan vol met achtergelaten fietsen. Het resultaat: fout geparkeerde fietsen door de gehele (binnen)stad. Dit werd ondertekend in de Nota Fietsbeleid. Dit uitvoeringsplan fiets­parkeren is een uitwerking hiervan. De gemeente werkt aan oplossingen door op verschillende plekken in de binnenstad nieuwe stallingen te realiseren. Deze bieden parkeerruimte voor ongeveer 2.000 fietsen. Ook komt er buiten het centrum een grote stalling bij OV-knooppunt Nieuw Zuid. Toch blijven er uitdagingen: veel fietsers parkeren liever op straat, dicht bij hun bestemming. Een goede aanpak vraagt om meer dan alleen extra ruimte om je fiets te kunnen stallen. Het hele systeem moet beter, met meer stallingscapaciteit, duidelijke regels, goede communicatie en handhaving.

In dit uitvoeringsplan worden de benodigde stappen op een rij gezet om fietsparkeren in Haarlem te verbeteren.

Fietsparkeerverbod Centrum Om het fietsparkeren in Haarlem beter te regelen, is het voorstel een fietsparkeerverbod in te voeren in een groot deel van de binnenstad. Daarbij komen verschillende maatregelen om het parkeren van fietsen makkelijk en overzichtelijk te maken: • fietsen worden zoveel mogelijk in stallingen geparkeerd. Fietsrekken op straat rondom de stallingen worden weggehaald; • voor kort parkeren, bijvoorbeeld bij supermarkten, komen groene vakken;

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Samenvatting

3

• voor iets langer parkeren blijven er rekken op plekken zonder stalling in de buurt, of worden extra rekken geplaatst; • fietsen die langer dan 30 dagen in een rek staan en kapotte fietsen worden weggehaald. Zo komt er meer plek voor andere fietsen; • fietsstewards, duidelijke borden en digitale informatie wijzen fietsers naar de juiste plek om te parkeren; • er komt een meerjarige communicatieaanpak voor het bekend maken van de nieuwe regels en het promoten van de stallingen; • de stallingen krijgen ruimere openingstijden en worden gratis.

Handhaving Om de voorzieningen op straat beschikbaar te houden, wordt er -naast de inzet van stewards - streng gehandhaafd op de maximale parkeerduur, foutparkeren en fietswrakken. • als een fiets buiten de fietsvoorziening is geparkeerd wordt deze verwijderd. Overdag wordt er continu gestickerd en verwijderd; • fietsen mogen maximaal 30 dagen in rekken geparkeerd staan. Om dit te controleren wordt er iedere twee weken gestickerd en verwijderd; • fietswrakken worden voortaan direct afgevoerd als afval. De inzet van stewards en communicatie kan helpen om gewenst gedrag te bevorderen. Hoofdzakelijk is er meer capaciteit nodig voor de handhavers van de gemeente. Het fietsparkeerverbod wordt gefaseerd ingevoerd, tegelijk met de opening van de nieuwe fietsenstallingen Houtplein, Kruisstraat en oude V&D. De inzet van handhaving wordt gelijktijdig uitgebreid. Gespecialiseerde teams zullen hiervoor in nauwe samenwerking met Spaarnelanden (fietsdepot en stallingen) de handhaving intensiveren. Alleen dan zullen de maatregelen en nieuwe regels goed worden gevolgd en blijft de openbare ruimte netjes en toegankelijk.

de toekomst om investeringen.

Nieuwe voorzieningen

Buiten het centrum

Op sommige plekken in het centrum is een tekort aan fietsparkeervoorzieningen of is de loopafstand naar een stalling te groot. Bijvoorbeeld in de omgeving van de Lange Veerstraat/Anegang/Warmoesstraat. Deze openbare ruimte is niet geschikt voor meer fietsrekken. Dit gebied is wel geschikt voor een mogelijke bewaakte stalling in de toekomst. Er is een analyse gedaan om te bekijken waar de ‘black spots’ zijn die meer fietsparkeer­ voorzieningen nodig hebben. De groei van het aantal fietsen vraagt ook in

Ook in de rest van haarlem is er een wens voor betere fietsparkeervoorzieningen. Met name in de winkelcentra, zoals de Cronjéstraat en winkelcentrum Schalkwijk ligt de nadruk op het handhaven van te lang geparkeerde fiesen en het weghalen van fietswrakken. Net als nu kunnen bewoners een aanvraag voor fietsenrekken indienen bij de gemeente. De voorwaarden en procedure hiervoor zijn verduidelijkt.

Buurtstallingen Het uitgangspunt is dat bewoners hun fiets stallen op eigen terrein. Juist in het centrum – waar een fietsparkeerverbod komt – is dit voor veel inwoners geen optie. De gemeente zoekt naar mogelijkheden voor het realiseren van buurtstallingen voor inwoners De organisatorische en financiële kant van Haarlem Fietsstad, de beheerder van de buurtstallingen, wordt geëvalueerd. In 2025 komt hierover een apart voorstel.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Samenvatting

4

Financiering

Tot slot

Om dit plan goed te implementeren is de inzet van communicatie, fiets­ stewards en meer handhavers nodig. Hier zitten kosten aan verbonden. Tijdens de nieuwe fases van de uitbreiding van het fietsparkeerverbod worden effectiviteit en kosten geëvalueerd.

Tellingen, onderzoeken, gesprekken in de stad en enquêtes. hebben geleid tot dit uitvoeringsplan voor fietsparkeren voor het fietsparkeren. Dit plan moet leiden tot een betere ordening van geparkeerde fietsen waarvan de fietser, de inwoner, de bezoeker en de ondernemers voordeel hebben. Het uiteindelijke resultaat zal tijd kosten. Er komt een periode van gewenning, meer handhaving en het vergroten van de stallingscapaciteit. Dit kost geld, maar zal uiteindelijk Haarlem verbeteren als een prettige fietsstad voor iedereen.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Samenvatting

5

1. Waarom een uitvoeringsplan voor fietsparkeren nodig is Haarlemmers en bezoekers van onze stad pakken steeds vaker de fiets. Een positieve ontwikkeling, want zo houden we Haarlem leefbaar én goed bereikbaar. Bovendien is fietsen duurzaam en goed voor de gezondheid. Om het fietsen nog meer te stimuleren, zijn er naast veilige, comfortabele en snelle fietsroutes, ook goede en veilige fietsparkeerplekken nodig. Op dit moment worden veel fietsen (fout) geparkeerd op straat. Dit geeft overlast en zorgt soms voor onveilige en ontoegankelijke situaties. De ambitie uit de door de gemeenteraad vastgestelde nota Fietsbeleid (2023/595630) is om parkeren van fietsen te verbeteren, in de hele stad. Om dit te bereiken pakken we de hele keten van fietsparkeren aan: stallingscapaciteit, duidelijke regels, communicatie, handhaving. Alle acties hiervoor staan in dit uitvoeringsplan uitgewerkt.

Ambitie Nota Fietsbeleid

1. er is niet genoeg plek om je fiets juist te stallen (stallingscapaciteit); 2. de regels zijn onduidelijk: het juridisch kader om fietsen die voor overlast zorgen aan te pakken is (nog) niet overal op orde; 3. communicatie: het is fietsers niet altijd duidelijk waar ze wel en niet mogen stallen; 4. er zijn te weinig handhavers om de regels te handhaven en om het gewenste gedrag bij fietsers te stimuleren. 1. Stallingscapaciteit

4. Handhaving

Haarlem wil de fietscultuur, het fietsgebruik, het fietsparkeren en de waardering voor de fietsvoorzieningen in de stad verbeteren. Daarbij zijn drie pijlers van belang: fietsinfrastructuur, fietsstimulering en -gedrag, en fietsparkeren. Zie infographic op volgende pagina. In dit uitvoeringsplan werken we de pijler uit van het fietsbeleid: het fietsparkeren. Er wordt ingegaan op de nieuwe stallingen in het centrum en de plekken voor de fiets op straat, maar ook de overlast van fietsen die op straat worden geparkeerd. In hoofdstuk 5 wordt een voorstel gedaan voor een integrale nieuwe aanpak voor het parkeren van fietsen in Haarlem. Het voorstel gaat uit van voldoende en goede fietsparkeerplekken, maar ook van effectieve handhaving op fietsen die op plekken staan waar ze minder gewenst zijn.

2. Regels

3. Communicatie De vier schakels van het fietsparkeren – stallingscapaciteit, regels, communicatie en handhaving – beïnvloeden elkaar onderling. Bijvoorbeeld, de bestaande capaciteit wordt alleen goed gebruikt als er op straat duidelijke regels zijn (zoals een parkeerverbod), waarover wordt gecommuniceerd en die streng gehandhaafd worden.

Overlast Met het toenemend aantal fietsen groeit ook de overlast van gevaarlijk en foutgeparkeerde fietsen. Fietsen blokkeren stoepen, waardoor deze slecht toegankelijk zijn voor voetgangers, kinderwagens of rollators. Om de fietsoverlast aan te pakken, staat Haarlem voor vier uitdagingen:

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Waarom een uitvoeringsplan voor fietsparkeren nodig is

6

Waarom we dit doen? Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. Tegelijkertijd groeit Haarlem ook. Om deze groeiende stad leefbaar en bereikbaar te houden zet Haarlem in op de mobiliteitstransitie: we geven

De drie pijlers

voorrang aan schone manieren van vervoer die zo min mogelijk ruimte in

1

Fietsbeleid Het in orde brengen van het fietsnetwerk Het fietsnetwerk is onderverdeeld in verschillende netwerkniveaus. We hebben de regionale doorfietsroutes en stedelijke plusroutes. Deze routes verbinden verschillende delen van de stad met elkaar en plaatsen rondom Haarlem. Ook de kwaliteit moet op orde zijn: routes zonder hindernissen en oneffenheden, waar je veilig kunt doorfietsen.

beslag nemen. De fiets is één van de belangrijkste onderdelen hiervan. Het fietsbeleid heeft dan ook als hoofddoel dat we een stad creëren, waarin het vanzelfsprekend is om de fiets te pakken omdat dit gemakkelijk, veilig en snel is.

2

DIt maken we mogelijk door...

Zorgen voor voldoende goede fietsparkeerplekken De fiets moet gemakkelijk, snel en veilig geparkeerd kunnen worden. In en rondom het centrum bouwen we nieuwe fietsenstallingen. Ook realiseren we onder andere buurtfietsenstallingen en houden we rekening met fietsen met afwijkende maten.

DIt maken we mogelijk door...

3

Creëren van een fietscultuur waarin het vanzelfsprekend is om de fiets te pakken Fietsen gaat niet alleen over tegels, asfalt en rekken. Het gaat er ook over hoe bijvoorbeeld kinderen en ouderen veiliger kunnen fietsen. En hoe je mensen van buiten de stad uitnodigt om de fiets in plaats van de auto te nemen. En hoe je gezinnen, waarvoor de fiets niet vanzelfsprekend is, kunt helpen om voor de fiets te kiezen. Bijvoorbeeld door peuters met een loopfiets de eerste stapjes op de fiets te laten maken. En door projecten op scholen die kinderen aanmoedigen te gaan fietsen te ondersteunen.

DIt maken we mogelijk door...

... een hoofdstructuur van het fietsnetwerk in regionale doorfietsroutes, lokale plusroutes en in hoofdroutes vast te leggen. Daarin leggen we ook vast aan welke kwaliteitseisen deze globaal moeten voldoen en welke onderdelen van het netwerk we met voorrang gaan aanpakken.

... het realiseren van een inpandige fietsenstallingen aan het Houtplein en in het voormalige V&D gebouw.

... het gebruik van de fiets te stimuleren door initiatieven te ondersteunen door middel van subsidie. Voorbeelden hiervan zijn verstrekken van loopfietsen op kinderdagverblijven of fietslessen voor Haarlemmers om te leren fietsen.

... ontbrekende schakels aan te leggen en kruispunten te verbeteren met verkeerslichten die vaker en sneller op groen gaan voor fietsers en ruimere opstelstroken. Op deze manier brengen we het regionale-, plusen hoofdfietsnetwerk op orde.

... het fietsparkeren voor bewoners makkelijker te maken door het realiseren van kleinere parkeervoorzieningen, buurtfietsenstallingen, rekken, nietjes en vakken op straat in de openbare ruimte.

... het gebruik van de fiets te stimuleren met de werkgeversaanpak. Werknemers activeren om met de fiets naar werk te komen.

... de kwaliteit van de fietsroutes aan te pakken door te kijken naar het soort fietspad of fietsstraat, de breedte en soort verharding. De CROW-richtlijnen daarvoor zijn leidend. Verbeteringen aan het fietsnetwerken koppelen we aan onderhoudsprojecten, werkzaamheden in ontwikkelzones en we werken samen met hogere overheden zoals de provincie. Een voorbeeld hiervan zijn de doorfietsroutes.

... strenger te handhaven op hotspotlocaties waar wel voldoende fietsparkeerplekken zijn, maar de toegankelijkheid wordt beperkt door foutgeparkeerde fietsen.

€

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Waarom een uitvoeringsplan voor fietsparkeren nodig is

Figuur 1: Infographic Nota Fietsbeleid

7

Stallingscapaciteit Steeds meer mensen hebben een fiets of zelfs meerdere fietsen. Daarom is er meer ruimte nodig om fietsen te parkeren. Er is al eerder geïnvesteerd in betere voorzieningen, bijvoorbeeld bij ov-knooppunten zoals NS-station Haarlem en in uitgaans- en winkelgebieden. In woonwijken waar weinig ruimte is, zijn inpandige plekken gemaakt om fietsen te stallen. De komende jaren komen er in de binnenstad nog drie grote inpandige fietsenstallingen bij. Hierdoor wordt de capaciteit flink vergroot.

Regels Veel fietsen staan te lang geparkeerd of worden niet meer opgehaald door de eigenaar. Daardoor raken stallingen, rekken en parkeervakken op straat vol. Er is te weinig ruimte. Om dit op te lossen, zijn duidelijke regels nodig. Ook worden er speciale plekken gemaakt waar je geen fietsen mag parkeren. Zo blijft de straat overzichtelijk.

Communicatie Het fietsbeleid richt zich vooral op het parkeren van fietsen in inpandige stallingen. Dat houdt de openbare ruimte vrij. Op dit moment zijn er vaak nog plekken vrij in inpandige stallingen, terwijl de fietsrekken en vakken op straat juist overvol zijn. Om het gewenste parkeergedrag te stimuleren is een structurele communicatieaanpak en -campagne nodig.

Handhaving Handhaving is belangrijk om te zorgen dat de regels worden nageleefd. Er is meer handhavingscapaciteit nodig, samen met duidelijke afspraken en goede werkinstructies voor medewerkers en het depot. Zo blijft de ruimte netjes en kunnen fietsen worden weggehaald als dat nodig is. Deze schakels vormen samen de keten van het fietsparkeren. In dit uitvoerings­plan gaan we daar dieper op in, doen we voorstellen om deze schakels goed met elkaar te verbinden en te optimaliseren.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Waarom een uitvoeringsplan voor fietsparkeren nodig is

8

2. Zo beleven inwoners van Haarlem het fietsen In het Fietsbeleid is het doel gesteld uit dat het oordeel van Haarlemmers over de kwaliteit van parkeerplekken voor fietsen stijgt van 6,2 in 2022 naar een 7,0 in 2030. Uit de inwonerspeiling1 uit 2023 blijkt het volgende: • 88% van alle Haarlemmers gebruikt de fiets voor het doen van boodschappen/winkelen; • 85% gebruikt de fiets voor familie- een vriendenbezoek of uitgaan; • 6 op de 10 Haarlemmers stapt graag op de fiets voor recreatie; • iets minder dan de helft gebruikt de fiets voor woon-werk verkeer; • de fiets wordt in mindere mate gebruikt als sportief vervoermiddel of om kinderen weg te brengen; • gemiddeld krijgt het fietsen in Haarlem een 6,7 als rapportcijfer. Driekwart van de fietsers vindt dat de gemeente de opbrengst van autoparkeren deels mag gebruiken voor het stimuleren van fietsen. Zes op de tien vindt daarnaast dat de gemeente – bij gebrek aan ruimte – een fietsenrek op een autoparkeerplek mag plaatsen. De helft van de fietsers vindt het een goed idee dat je de fiets in het centrum alleen in een stalling, rek of vak mag parkeren. In de leeftijdscategorie 65+ zijn mensen het er relatief vaak (helemaal) mee eens dat fietsen alleen in een stalling, rek of vak geparkeerd mogen worden (66% ten opzichte van 53% op totaalniveau).

Inwoners uit het centrum zijn het vaker (helemaal) oneens met de stelling dat er voldoende parkeerplekken in het centrum zijn (67% ten opzichte van 54% op totaalniveau). Meer dan de helft van de ondervraagden (54%) vindt dat er onvoldoende fietsparkeerplekken in het centrum zijn, en dat fietsers en voetgangers elkaar in de weg zitten.

1. Inwonerspeiling (Omnibus) 2023, Haarlem in Cijfers 2. Kosten en financiering Fietsparkeren, Decisio studie 2020, in opdracht van CROW-Fietsberaad i.h.k.v. Tour de Force

Korte enquête

Inwonerspeiling (Omnibus) 2023, Haarlem in Cijfers

Op drie locaties in het centrum is in 2024 onder fietsers een korte enquête uitgevoerd2. Van de ondervraagden komt 45% dagelijks op de fiets naar het centrum en 44% een of meerdere keren per week. Ze komen om te winkelen (31%), voor horeca (16%) en het bezoeken van een culturele instelling (zoals bibliotheek, theater en bioscoop) (14%). In mindere mate voor werk, wonen, opleiding en sport. De meeste fietsers zetten hun fiets voor de deur van/dicht bij de bestemming (41%), in een fietsenrek/fietsparkeervak op straat (33%) of in een bewaakte fietsenstalling 21%. Zij kiezen hiervoor vanwege de nabijheid van de bestemming en veiligheid (in geval van bewaakte stalling). De bekendste fietsenstalling is die op het station, gevolgd door de Botermarkt. Slechts 6% van de ondervraagden noemt de stalling aan de Jacobijnestraat.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Zo beleven inwoners van Haarlem het fietsen

9

3. Hoe het fietsparkeren nu geregeld is Bewaakte fietsenstallingen In Haarlem-Centrum zijn vijf bewaakte fietsenstallingen: A. Stationsplein B. Smedestraat C. Hortusplein D. Botermarkt (tot opening V&D-stalling) E. Tempeliersstraat

Toekomstige bewaakte fietsenstallingen De komende jaren komen er in het centrum drie grote stallingen bij; aan het Houtplein (500 plekken), onder de voormalige V&D in de Gierstraat (800 plekken) en in het voormalige Sikkes/Bristolpand aan de Kruisstraat (900 plekken). De kleine stallingen aan de Botermarkt en de Tempeliersstraat verdwijnen dan. Buiten het centrum wordt bij busstation Nieuw-Zuid een grote fietsenstalling gebouwd. F. Houtplein (geplande opening maart 2025) G. Kruisstraat (geplande opening eind 2025) H. Gierstraat (geplande opening medio 2026) I. Busstation Nieuw-Zuid (opening nog niet gepland)

Onbewaakte fietsenstallingen Naast de vijf bewaakte stallingen zijn er ook nog twee onbewaakte inpandige stallingen. Eén aan de noordkant van het NS-station en de stalling van Stedelijk Gymnasium aan de Jacobijnestraat. Deze laatste wordt op zaterdagen als openbare stalling gebruikt.

In Haarlem-Centrum:

De fietsenstallingen bij het NS-station worden goed gebruikt. Voor de vernieuwing van het stationsgebied wordt daarom de uitbreiding van de ondergrondse stalling in de plannen meegenomen. Het gebruik van de andere inpandige stallingen is matig. Doordat er geen handhaving en toezicht is, kiezen fietsers vaak voor de makkelijke weg en parkeren zij hun fiets op straat.

Buurtstallingen Naast openbare stallingen zijn er in Haarlem meer dan 40 buurtstallingen. Deze bieden een veilige plek wanneer er in een wijk voor fietsen geen privé-parkeerruimte is. Gebruikers van een stalling betalen voor een standaardfiets € 10 per maand. Parkeerplekken in een buurtstalling zijn gewild. Voor de meeste stallingen is een wachtlijst. Haarlem Fietsstad beheert en exploiteert deze stallingen in opdracht van de gemeente; net als 42 ov-boxen en 29 fietsboxen. Hoewel de gemeente jaarlijks € 75.000 beschikbaar stelt om nieuwe buurtstallingen te realiseren, gaat dit steeds lastiger. Aanvankelijk werden hiervoor overbodige gemeentelijke panden gebruikt; een bron die opdroogt. Het bouwen van kleine prefab fietsenstallingen is vaak lastig vanwege procedures en het ontbreken van voldoende goede locaties. In hoofdstuk 5 wordt verder ingegaan op de organisatie en financiële situatie van Haarlem Fietsstad. Haarlem Fietsstad beheert en exploiteert in opdracht van de gemeente: • 40 buurtstallingen op 32 locaties • 42 ov-boxen op 3 locaties • 29 fietsboxen op 6 locaties

J. Kennemerplein/NS noordkant K. Kennemerplein/NS stalling; onbewaakte stalling NS, entree met ov-chipkaart, eerste 24 uur gratis, daarna 0,55 ct/24 uur. Open tot 1.30 uur L. Fietsenstalling Jacobijnestraat; open zaterdag: 8.30 - 19.00 uur

Rekken op straat Iedere twee jaar worden in het centrum de fietsen geteld die in de openbare ruimte geparkeerd staan. Dat geeft een goed beeld van de parkeerdruk. Er zijn op straat rond de 5.000 parkeerplekken. Soms verschilt dit aantal nog wel eens, doordat plekken tijdelijk buiten gebruik zijn door bijvoorbeeld

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Hoe het fietsparkeren nu geregeld is

10

evenementen. Uit de laatste drie gehouden tellingen blijkt dat de parkeerplekken op straat overbezet zijn. De score is steeds meer dan 100%. In tegenstelling tot de bezettingspercentages van de inpandige fietsenstallingen. Die cijfers laten zien dat daar nog veel vrije plekken zijn (zie bijlage 1).

Bezwaar

Handhaving

Jaartal

Ongegrond

Besluit ingetrokken*

Bezwaar ingetrokken

Totaal

2022

8

24

3

35

2023

15

18

5

38

2024 (6 mnd)

2

13

4

19

De gemeente houdt toezicht op overtredingen van de APV en de wegenverkeerswetgeving wanneer het over geparkeerde fietsen gaat. Bijvoorbeeld fietsen die gevaarlijk geparkeerd staan, oude fietsen of fietsen die al lange tijd staan, krijgen een sticker en kunnen na een tijdje naar het fietsendepot worden gebracht. Gestickerde en verwijderde fietsen in 2023 Haarlem

Gestickerd

Verwijderd na

Centrum

Verwijderd na

Weesfietsen

1.946

72 dagen

1.009

68 dagen

Gevaarlijk gestalde fietsen

126

Parkeerverbod fietsen

3.027

26

14 dagen

Wrakken

73

10 dagen

34

29

19 dagen

Fietsdepot

Tegen het verwijderen van een fiets kan de eigenaar bezwaar aanteken. Afgehandelde fietsbezwaren

* Toegekende bezwaren staan in de tabel onder ‘besluit ingetrokken’. In alle gevallen was de reden dat het aannemelijk was dat de betrokkene de fiets goed had gestald, maar dat deze door een derde is verplaatst. Bestuurlijk is afgesproken dat als die verplaatsing aannemelijk is, we dan het besluit intrekken en de kosten vergoeden. Per zaak gaat het om € 25 (kosten bestuursdwang). Over de periode 2022 t/m 2024 (eerste zes maanden) was dit een bedrag van 92 x 25 = € 2.300.

Bij afwijzingen van het bezwaar gaat het om zaken die zowel bij ‘ongegrond’ als ‘bezwaar ingetrokken’ staan. In de meeste gevallen is de fiets verkeerd gestald (buiten de fietsvoorzieningen). Eigenaren geven aan dat zij niet wisten dat het niet mocht, dat de borden of strepen onduidelijk zijn, dat de gegeven termijn te kort is of dat anderen er ook staan. Er zijn ook nog klachten over fietsverwijdering geweest: 3 in 2022, 6 in 2023.

In het fietsdepot Jansweg en Cruquius worden fietsen opgeslagen die zijn verwijderd. Deze fietsen worden drie maanden bewaard en als ze niet zijn opgehaald worden ze op duurzame wijze verwerkt: • in 2023 zijn er 5.397 fietsen verwijderd en naar depot gebracht; • daarvan staat er nog 1.500 fietsen in het depot, waarvan 1.050 op de locatie Cruquius en de rest op locatie Jansweg; • 2.026 fietsen zijn opgehaald door de eigenaar (38%); • dit betreffen vooral fietsen die verwijderd zijn uit het stationsgebied. Hiervan wordt 60% van de fietsen binnen 2 weken opgehaald door de eigenaar; • fietswrakken die worden verwijderd worden vrijwel nooit opgehaald; • 1.705 fietsen van het depot zijn vernietigd; • 734 fietsen zijn verkocht; • 597 fietsen zijn weggegeven aan een goed doel.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Hoe het fietsparkeren nu geregeld is

11

4. Belangrijkste knelpunten fietsparkeren Fietsers vinden massaal hun weg naar het centrum en station; een positieve ontwikkeling die de gemeente ondersteunt. Toch spelen er met name in het centrum op parkeergebied verschillende kwesties. Om de stad voor bezoekers, omwonenden en winkeliers bereikbaar en leefbaar te houden, is het noodzakelijk om het fietsparkeren goed te organiseren.

Parkeerdruk Haarlem kenmerkt zich als een winkel- en woonstad met relatief veel horeca. De binnenstad is zowel populair bij inwoners als bij bezoekers. Door de vele winkels, horecagelegenheden en de wekelijkse markt is zaterdagmiddag het drukste moment in de stad. Dit zie je terug in het aantal geparkeerde fietsen op dat moment in de binnenstad. Op piekmomenten staan daar op zaterdagmiddag 8.900 fietsen3. Wie kort in het centrum is, kan de fiets in één van de rekken op straat plaatsen. Mits er voldoende plek is. Het wordt ingeschat dat ongeveer een derde van de rekken bezet is met oude of achtergelaten fietsen (fietswrakken)4.

Fietsverzamelgebieden Fietsers parkeren het liefst zo dicht mogelijk bij de plek van bestemming5. Daardoor ontstaan er allerlei verzamelgebieden van los geparkeerde fietsen. Voorbeelden zijn: • Gedempte Oude Gracht/Grote Houtstraat (voor de Hema) • Kruisstraat/Barteljorisstraat (bij de Jumbo) • Noordzijde NS-station • Hortusplein • Cronjéstraat • Winkelcentrum Schalkwijk • Delftplein • R-net haltes langs de Rijksstraatweg • Pretoriaplein • Lange Veerstraat/Anegang • Warmoesstraat

In de Haarlemse binnenstad is tussen 2011 en 2017 het aantal fietsparkeerplekken bijna verdubbeld (van 3.500 naar 6.100). Aangevuld met een aantal fietsparkeervakken op straat, komt het aantal plekken op ongeveer 6.600. Door het toenemende fietsgebruik is dit aantal onvoldoende. Ook het tweejaarlijkse onderzoek naar de fiets-parkeerdruk in het centrum laat zien dat die druk al een aantal jaar onverminderd hoog is. In 2023 was dit 128%. Dit betekent 28% te weinig plekken, met als gevolg veel fietsen buiten de rekken.

Kruisstraat/Nassaustraat

3.  Gebaseerd op kengetallen van CROW. We laten dit nog op straat onderzoeken. 4. Kosten en financiering Fietsparkeren, Decisio studie 2020, in opdracht van CROW-Fietsberaad i.h.k.v. Tour de Force 5. 62% van de ondervraagde fietsers, uit enquête-onderzoek Fietsparkeren Centrum Haarlem onder 301 respondenten, september 2024 uitgevoerd door Meetel

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Belangrijkste knelpunten fietsparkeren

12

Op sommige locaties is een bewaakte overdekte stalling dichtbij. Sommige genoemde voorbeelden zijn overgangsgebieden tussen fietsroutes en voetgangersgebied. Wat de gebieden met elkaar gemeen hebben, is dat bewoners en winkeliers klagen over de overlast van de vele fietsen. Het instellen van fietsparkeervrije zones kan helpen om het fietsparkeren te ordenen. Op korte termijn moeten er dan wel genoeg alternatieven zijn voor fietsers.

Foutgeparkeerde en te lang geparkeerde fietsen Gevaarlijk geparkeerde fietsen, foutgeparkeerde fietsen (buiten de rekken, vakken of stalling), fietswrakken en fietsen die niet worden opgehaald geven overlast. Vooral rond het station en in de rest van de stad is het een groot probleem. Het zorgt voor ergernis bij bewoners, bezoekers en onder­ nemers. Als dit probleem minder wordt, zal de openbare ruimte er veel beter uitzien. Fietswrakken en fietsen die niet worden opgehaald, zorgen voor een slecht beeld. Ook draagt het rommelige straatbeeld bij aan fietsdiefstal en vandalisme. Op dit moment mag een fiets maximaal 30 dagen zonder tussentijdse ver­plaatsing op één plek staan in de openbare ruimte. Door de hoeveelheid fietsen die te lang op een plek staan – en vaak niet meer worden opgehaald

– vermindert de stallingscapaciteit. Landelijk onderzoek laat zien dat vooral stallingen in de buurt van stations tot wel 20% uit achtergelaten fietsen bestaat.

Diefstal Landelijk geldt dat fietsen vooral worden gestolen bij winkelgebieden (30%), treinstations (18%) en de eigen woonomgeving (16%). Fietsen worden even vaak in de middag als avond gestolen. De angst voor fietsendiefstal is voor mensen reden om de fiets niet te gebruiken6. In de periode juni 2023 t/m mei 2024 zijn er 731 fietsdiefstallen gemeld in Haarlem. Veruit de meeste daarvan vonden plaats op het Stationsplein (229), Gedempte Oude Gracht, Grote Houtstraat en de Grote Markt (gemiddeld 35)7. De gemeente gaat fietsendiefstal tegen door veilige fietsparkeerplekken te faciliteren. Fietsers zelf kunnen diefstal tegengaan door hun fiets te parkeren in stallingen, altijd aan te binden aan een rek, en alleen te parkeren waar dat mag.

6. Fietsdiefstal, een kwantitatief onderzoek onder ANWB-leden naar het onderwerp fietsdiefstal, ANWB 2013 7. Overzicht politiemeldingen fietsendiefstallen periode 1 juni 2023 tot 1 juni 2024

Grote Markt

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Belangrijkste knelpunten fietsparkeren

Lange Veerstraat / Anegang

13

Handhaving

Handhavers op de fiets

Het is de taak van de gemeente om ervoor te zorgen dat de beschikbare fietsparkeerruimte beter wordt benut en dat het parkeren van fietsen op straat beheersbaar blijft. Momenteel is er te weinig capaciteit om de handhaving op fietsparkeren structureel goed op te pakken.

Parkeren voor inwoners Bewoners kunnen tegen betaling hun fiets stallen in een buurtstalling. Omdat er niet genoeg van deze stallingen zijn, ontstaan er lange wachtlijsten. Door intensiever te handhaven in het centrum, zal er voor bewoners wel genoeg ruimte moeten zijn om hun fiets ergens veilig te stallen. Voor handhavers is het namelijk niet te zien of een fiets van een bezoeker of een inwoner is.

Fietsparkeren bij OV-haltes Veel reizigers komen met de fiets naar de bushaltes waar de R-netbussen stoppen. De afstanden tussen de haltes zijn groter dan bij stadsbussen, waardoor de haltes verder van de woningen liggen. Bij de meeste haltes zijn nu genoeg fietsstalplekken. Het opschonen van de ruimte rondom de haltes krijgt regelmatig aandacht. Misschien kunnen er bij bushaltes fietskluizen komen, waar mensen tegen betaling hun fiets veilig kunnen parkeren. Haarlem Fietsstad heeft ervaring met het verhuren van zulke kluizen.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Belangrijkste knelpunten fietsparkeren

14

5. Nieuwe aanpak fietsparkeren Om het gebruik van de fiets maximaal te stimuleren is het belangrijk dat fietsers gemakkelijk, veilig en snel kunnen parkeren. Voor iedere fiets een juiste plek. In dit hoofdstuk wordt een voorstel gedaan voor een integrale nieuwe aanpak voor het parkeren van fietsen in Haarlem. Deze gaat uit van een ruim en kwalitatief goed aanbod van fietsstalplekken, duidelijke regels, communicatie maar ook van een gedegen handhaving van fietsen die op plekken staan waar ze minder gewenst zijn. 5.1 Stallingscapaciteit

Inpandige stallingen In het fietsbeleid is afgesproken dat we zorgen voor voldoende fietsparkeervoorzieningen, zodat de stoepen in de stad toegankelijk zijn voor mensen met kinderwagens of rollators, mensen die slecht ter been zijn, blinden en slechtzienden. Waar het druk is op straat – zoals het centrum - investeren we daarom in inpandige fietsenstallingen en stimuleren het gebruik daarvan. Bij nieuwbouw is het de regel dat de ontwikkelaar zelf voldoende inpandige fietsenstalling realiseert. Hiervoor gelden de fietsparkeernormen uit de Nota Parkeernormen. Begin 2025 wordt de nieuwe fietsenstalling aan het Houtplein geopend. Een stalling die zich onder andere gaat richten op de reizigers met het openbaar vervoer. Na opening van de stalling sluit de kleine stalling De Blauwe Tram aan de Tempeliersstraat en hiermee ook de buurtstalling voor dit deel van de binnenstad. In de nieuwe stalling keert geen buurtstalling terug. Er wordt nog onderzocht of er in de Blauwe Tram een buurtstalling kan terugkeren. Het Houtplein is de eerste van drie grote nieuwe openbare fietsenstallingen in het centrum. Spaarnelanden gaat de stallingen, net als de huidige, beheren. Na opening van de stalling aan de Kruisstraat en die aan de Gierstraat sluit de stalling aan de Botermarkt.

Nieuwe openingstijden fietsenstallingen Er is gekeken naar de openingstijden van de huidige stallingen en het gebruik. Vooral de bemensing van stallingen in de nachtelijke uren is

kostbaar. Hiervoor worden momenteel beveiligers ingeschakeld. Als alternatief voor bemensing van de stallingen is gekeken naar mogelijkheden voor geautomatiseerde stallingen met cameratoezicht. De eerste gemeenten komen hiervan ook alweer terug vanwege technische kwetsbaarheid, hoge kosten en een ervaren onveiligheid door de gebruikers. In Haarlem wordt daarom niet gekozen voor geautomatiseerde stallingen. Het aantal in-en uitrijders van de stallingen wordt komende jaren gemonitord. Aan de hand van de resultaten daarvan kan mogelijk de openingstijd van een stalling worden aangepast. In bijlage 2 is het schema voor de openings- en sluitings­tijden van alle stallingen bijgevoegd.

Voorwaarden gebruik openbare fietsenstallingen In de stallingen gelden de huisregels van Spaarnelanden. De Algemene voorwaarden ‘Gebruik openbare fietsenstallingen’ die momenteel van kracht zijn, zijn verouderd en worden aangepast aan de huidige situatie. In de stallingen mag maximaal 10 dagen aaneengesloten geparkeerd worden. Voor het handhaven op te lang geparkeerde fietsen wordt in de nieuwe stallingen een HBF registratiesysteem (Handhaven en Benutten Fietsenstallingen) aangebracht waarmee je kan monitoren hoe lang fietsen in de stalling staan. De gegevens uit dit systeem wordt ook gebruikt om de bezetting, stallingsduur per parkeerplaats en gebruik van de stallingen te monitoren.

Gratis stallen in de openbare stallingen Bij de fietsenstallingen gelden momenteel verschillende regels. Zo geldt in sommige stallingen een tarief om ’s nachts de fiets te parkeren, terwijl in een andere stalling de fiets gratis geparkeerd staat. In stallingen als de Botermarkt en de Smedestraat krijgen fietsers een stallingsbewijs, terwijl dat in andere stallingen niet het geval is. Er is geen relatie tussen het afgeven van een betaalbewijs en de veiligheid in een stalling. De kosten van het drukken van het betaalbewijs liggen hoger dan de opbrengsten. Het is duidelijker voor de gebruiker om deze regels voor iedere stalling gelijk te maken. Het parkeren in de stallingen wordt overal gratis en er wordt geen stallingsbewijs meer afgegeven.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

15

Fietsen met een afwijkende maat In het fietsbeleid is de ambitie gesteld dat 30% van de voorzieningen geschikt moet zijn voor fietsen met een afwijkende maat. Bij de inrichting van nieuwe stallingen wordt ruimte geboden aan fietsen van verschillende maten. Een uitdaging is het vinden van voldoende plekken voor de bakfietsen, die de laatste jaren steeds meer in het straatbeeld zijn opgedoken. Stallingen die op straatniveau toegankelijk zijn, bieden die mogelijkheid. Zoals de stallingen aan het Hortusplein en de Smedestraat; deze bieden ruimte aan bakfietsen op straatniveau. Ook in de openbare stalling van Prorail aan de noordzijde van het station is er plek voor bakfietsen. In de nieuwe stallingen aan de Kruisstraat en de Gierstraat komen hiervoor ook plekken. In de Gierstraat zijn deze wel per lift bereikbaar.

Voorzieningen in stallingen De stallingen zullen de komende jaren meer worden dan alleen een plek om de fiets te plaatsen. Voor de Smedestraatstalling wordt onderzocht of er pakketkluizen en openbare toiletten geplaatst kunnen worden. In de nieuwe

Stationsplein Noordzijde/ Kennemerplein

stallingen komen kluizen voor tijdelijk gebruik. Hierin kunnen bijvoorbeeld een regenpak of de laatste aankopen tijdelijk worden bewaard. Eenvoudig gereedschap voor reparatie van de fiets is nu al aanwezig. Het personeel van Spaarnelanden krijgt steeds meer een serviceverlenende functie.

Fietsvoorzieningen op straat In het afwegingskader fietsparkeervoorzieningen van het fietsbeleid is uitgewerkt hoe voor iedere doelgroep de juiste voorziening voor fietsparkeren geboden kan worden. We breiden de huidige capaciteit in de openbare ruimte uit door het plaatsen van vakken voor kort parkeren en nietjes en rekken voor lang(er) parkeren. Per doelgroep is bekeken welke voorziening gewenst zijn (tabel). Op basis hiervan wordt getoetst waar welke voorzieningen wenselijk zijn. Ultra kort parkeerders (minder dan 1 uur) Snelle boodschap

In vakken of rekken

Kort parkeerders (langer dan 1 uur) Winkelend publiek

Openbare stallingen

Inwoners

In de rekken (niet langer dan 30 dagen) Openbare stallingen (korter dan 10 dagen) Buurtstallingen

Ondernemers/personeel

Personeelsstalling Openbare stallingen

Uitgaanspubliek

Openbare stallingen In de rekken

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

16

Parkeervoorzieningen Centrum In het centrum is de openbare ruimte schaars en druk bezet. Er is daarom geïnvesteerd in inpandige stallingen. Om de fietser te stimuleren daarvan gebruik van te maken, werken we met een parkeerverbod op straat, communicatie, stewards, het weghalen van fietsenrekken en handhaving. Bij een zone met parkeerverbod gelden de volgende uitgangspunten: • zo veel mogelijk parkeren in de stalling; • daarvoor worden huidige rekken op straat verwijderd, bijvoorbeeld op de Botermarkt en Gedempte Oude Gracht; Hortusplein fietsenstalling

• voor kort parkeren rond supermarkten plaatsen we groene vakken. Bijvoorbeeld supermarkten Kruisstraat en Hortusplein; • voor iets langer parkeren op plekken zonder stalling op loopafstand blijven er rekken beschikbaar of worden uitgebreid. Bijvoorbeeld aan het begin van de Grote Houtstraat – Gasthuissingel en de Oostzijde van het centrum (Anegang/Warmoesstraat); • voor aangepaste fietsen voor personen met een toegankelijkheidsuitdaging, blijven plekken op straat beschikbaar; • om de voorzieningen op straat beschikbaar te houden, wordt streng gehandhaafd op de maximale parkeerduur, foutparkeren en fietswrakken; • individuele publiekstrekkende bestemmingen zijn in beginsel zelf verantwoordelijk voor het verzorgen van fietsparkeervoorzieningen voor bezoekers en werknemers; • kleinere fietsaantrekkende bestemmingen zoals bijvoorbeeld kantoren of sportscholen waar werknemers en klanten op de fiets naartoe komen: een ieder kan een verzoek doen bij de gemeente om de voorzieningen op maaiveld uit te breiden. Per situatie wordt zo goed mogelijk gewogen welke maatregelen gewenst zijn om het fietsparkeren te optimaliseren; • inwoners: uitgangspunt is parkeren op eigen terrein; • indien dat geen optie is en er is geen stalling in de nabijheid is, bekijkt de gemeente of er een mogelijkheid is voor een buurtstalling. Vooral gebieden met een parkeerverbod, hebben hierbij prioriteit.

Winkelcentra Haarlem Ook buiten het centrum zijn er plekken waar geparkeerde fietsen overlast veroorzaken en vragen om aanpak van het fietsparkeren. 1. Huidige rekken laten staan; 2. indien noodzakelijk (parkeerdruk boven de 110%) dan eerst opschonen door handhaving maximale parkeerduur en fietswrakken; 3. daarna eventueel bijplaatsen. Voorkeur voor vakken en nietjes voor kort parkeren. In rekken blijven fietsen langer staan, en verzamelen zich achtergelaten fietsen, wrakken en afval.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

17

Woonwijken Haarlem 1. Uitgangspunt is parkeren op eigen terrein; 2. indien dat geen optie is, wordt door de gemeente bekeken of er een mogelijkheid is voor een buurtstalling. Vooral gebieden met een parkeerverbod, hebben hierbij prioriteit; 3. indien een stalling niet mogelijk is, kunnen bewoners een aanvraag voor fietsenrekken indienen bij de gemeente (website). De voorwaarden en procedure hiervoor zijn uitgewerkt in bijlage 3.

Uitbreiding buurtstallingen Op plekken waar bewoners niet inpandig of op eigen terrein kunnen parkeren, kunnen buurtfietsenstallingen in de openbare ruimte een oplossing zijn. Tegen betaling kunnen gebruikers van buurtstallingen hun fiets veilig en beschut stallen. De laatste jaren tilde Haarlem Fietsstad de kwaliteit van de buurtstallingen naar een hoger niveau. Zo kwamen er nieuwe stallingen en abonnementen en de wachtlijsten zijn op orde gebracht. De abonnementsprijs steeg de laatste jaren echter niet mee met het prijspeil. De kosten voor nieuwbouw en onderhoud stijgen wel steeds verder. Op deze manier krijgt Haarlem Fietsstad de kosten niet gedekt. Momenteel wordt onderzocht op welke manier Haarlem Fietsstad zowel organisatorisch als financieel meer toekomst­ bestendig kan worden.

Acties stallingen • Voor iedere fiets een juiste plek: voorzieningen plaatsen waar nodig. • Verwijderen fietsenrekken op straat rondom nieuwe stallingen • Nieuwe voorwaarden en procedure aanvraag en toekenning fietsenrekken in openbare ruimte • Betaling en stallingsbewijs in openbare stallingen afschaffen • Opstellen nieuwe DBC-contracten met Spaarnelanden met duidelijke prestatieafspraken/ KPI’s en toezicht/ controle op afspraken • Installeren HBF registratiesysteem in nieuwe stallingen tbv monitoring en handhaving • Aanpassen openingstijden openbare stallingen • Evaluatie en herinrichting organisatie buurtstallingen • Aanpassing Nota Parkeernormen ten behoeve van wonen boven winkels

Wonen boven winkels In het centrum is er speciale aandacht voor wonen-boven-winkels-projecten. Regelmatig liggen deze stil, omdat er binnen bouwprojecten niet genoeg parkeerplekken voor fietsen te realiseren zijn. Uit gesprekken met projectontwikkelaars komt het idee om op korte afstand van zo’n project fietsenstallingen te maken, waardoor bewoners hun fiets op (korte) loopafstand (± 200 meter) van de woning kunnen stallen. De projectontwikkelaar ontwikkelt de stalling en stelt deze beschikbaar aan de bewoners. Bij verschillende wonen-boven- winkels-projecten kan de bouw van een fietsenstalling gebundeld worden en voorkomen worden dat bewoners hun fiets in de openbare ruimte moeten stallen. Door het beperken van het langdurig parkeren van de fiets in de openbare ruimte, vraagt dit bijzondere aandacht. Voordat dit soort stallingen ingezet kunnen worden, is er wel een aanpassing van de parkeernormen en een goede juridische inbedding nodig.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

18

N200

5.2 Duidelijke regels Regels voor handhaving van het fietsparkeren zijn vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Haarlem (APV) en wegenverkeerswet. Door bord E03 uit het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (zie afbeelding) te plaatsen, kunnen foutief geplaatste bromfietsen worden bekeurd. Op basis van de APV wordt er opgetreden tegen fout geparkeerde fietsen, langdurig geparkeerde fietsen en fietswrakken.

Parklaa n

Jansw eg

Kruisweg

N200

Nieuwe G Na ss au la an

racht

Zij

lst

ene Bak

raa

t

Raaks

Wilh

elm

inas traa

t

Grote Markt

ht grac sser

Boter- G markt ed e

at

m

Gro te H out str a

Op grond van deze APV-artikelen stellen handhavers vast of een fiets volgens de regels geparkeerd staat. Er zijn momenteel verschillende redenen om een fiets te laten verwijderen. Hiervoor worden stickers in zes kleuren gebruikt waarop die grondslag staat aangegeven. Dit proces moet gemakkelijker worden gemaakt. In de bijlage 4 van deze rapportage is een nieuwe tekst voor de APV-artikelen over fietsparkeren opgenomen. Deze wordt later aan de gemeenteraad voorgelegd.

pt e

O ud

e

G

ra c

ht

Uitbreiding parkeerverbod In het gebied rondom Station Haarlem en Hortusplein is op dit moment een verbod voor het plaatsen van een fiets buiten de voorzieningen. De plekken met zo’n parkeerverbod worden uitgebreid in het centrum middels een verkeers­besluit (zie bijlage 5 en kaartje rechts op deze pagina). Hiermee kan worden opgetreden tegen foutgeparkeerde bromfietsen. Op basis van de APV neemt het college van B&W een gelijksoortig aanwijzingsbesluit zodat kan worden gehandhaafd bij foutgeparkeerde en te lang geparkeerde fietsen.

Figuur 2: Gebieden waar fietsparkeerverbod wordt/is ingevoerd (stratenlijst: bijlage 6).

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

19

Afvalstoffenverordening Fietswrakken zijn fietsen die technisch niet meer voldoen. Er is niet mee te rijden, essentiële onderdelen (zoals stuur of wiel) ontbreken, onderdelen zijn kapot én uiterlijk is de fiets verwaarloosd. Er is lang niet op gereden; kennelijk heeft de eigenaar er afstand van gedaan. Staat een fietswrak in de openbare ruimte, dan wordt deze als afvalstof beschouwd die niet voldoet aan de geldende regels voor het aanbieden van huishoudelijk afval. Daardoor kan het wrak zonder verdere kennisgeving worden afgevoerd en vernietigd. Hiervoor wordt de bovenstaande definitie van fietswrak opgenomen in de het uitvoeringsbesluit gebaseerd op de Afvalstoffenverordening. Acties duidelijke regels • Tekst APV eenvoudiger en duidelijker maken. • Zorgen dat de tekst op de borden en stickers duidelijk is en in lijn is met de APV-regels. • Uitbreiding parkeervrije zones op basis van een verkeers- en aanwijzings­besluit. • Fietswrakken verwijden op basis van Afvalstoffenverordening. • Hiervoor in het uitvoeringsbesluit (gebaseerd op de Afvalstoffen­ verordening) een definitie van fietswrak opnemen.

5.3 Actieve communicatie We willen het gebruik van de fiets maximaal stimuleren. Om fout parkeren tegen te gaan creëren we extra fietsparkeerplekken en communiceren we over de regels. Met verwijzingen, stewards en campagnes geven we fietsers een extra zetje in de goede richting. Er wordt hiervoor een meerjarig communicatiestrategie opgesteld. Wat willen we bereiken met communicatie bij fietsparkeren: • Haarlem neerzetten als fietsstad; • juist fietsparkeergedrag stimuleren; • zorgen dat geparkeerde fietsen minder hinder veroorzaken in de openbare ruimte, vooral in het centrum; • dat de openbare stallingen beter te vinden zijn.

Fietsstewards Op drukke plekken – zoals het stationsgebied zetten we regelmatig fietsstewards in. Deze kunnen voorkomen dat fietsen in de ochtend ophopen op het stationsplein. Hiermee word extra inzet van handhavers voorkomen. Wanneer er een nieuwe stalling geopend wordt, zal er in de omgeving een fietsparkeerverbod gaan gelden. Ook hier kan de inzet van stewards helpen om fietsers bekend te maken met de stalling en kan fout parkeren voorkomen worden. Acties communicatie • Opstellen en uitvoeren van meerjarige communicatiestrategie. • Uitvoeren communicatieacties zoals promoten stallingen, verbeteren vindbaarheid stallingen, promoten buurtstallingen voor bewoners, bekendmaken nieuwe parkeerregels (parkeervrije zones), inzet coaches, verbeteren herkenbaarheid (buurt)stallingen. • Monitoren en evalueren van deze acties en eventueel bijstellen voor een effectieve communicatiestrategie. • Aanpassen website gemeente

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

20

Handhaving prioriteren

5.4 Handhaving Om de beschikbare fietsparkeerruimte beter te benutten en dat het parkeren van fietsen op straat beheersbaar blijft, zal er stringent gehandhaafd worden. Momenteel is er te weinig capaciteit om de handhaving op fietsparkeren structureel goed op te pakken. Daarnaast is het handhavingsproces niet duidelijk. Dit proces is uitgewerkt en weergegeven in bijlage 7.

Handhaven met stickers

Het handhaven van fietsparkeren krijgt in heel Haarlem meer prioriteit. Dit wordt overgenomen in het nieuwe handhavingsplan van de gemeente. Als het noodzakelijk is, worden fietsen waar dan ook in de stad verwijderd. Bijvoorbeeld bij evenementen, werkzaamheden en calamiteiten. Zo’n opruimactie wordt 14 dagen van tevoren ter plekke aangekondigd.

Handhaven in gebieden met parkeerverbod In deze gebieden wordt actief gehandhaafd: • als een fiets buiten de fietsvoorziening is geparkeerd wordt deze verwijderd. Overdag wordt er continu gestickerd en verwijderd; • fietsen mogen maximaal 30 dagen in rekken geparkeerd staan. Als een fiets er na 30 + 4 dagen (begunstigingstermijn) nog staat, wordt de fiets verwijderd. Om dit te controleren wordt er iedere twee weken gestickerd op straat; • op het Kennemerplein (Stationzijde noord) en Stationsplein (centrumzijde) worden wrakken eens per maand verwijderd; • in de stallingen Kennemerplein (Stationzijde noord) en Stationsplein controleert de beheerder (Spaarnelanden) op de maximale stallingsduur van 10 dagen. Nadat de overtreding is geconstateerd, wordt er een begunstigingstermijn aangehouden waarbinnen de eigenaar de kans heeft om de overtreding te herstellen, voordat de fiets wordt verwijderd. In de gebieden met een parkeerverbod geldt een termijn van één uur als een redelijke termijn waarbinnen de fout kan worden hersteld. Een langere termijn leidt tot gedogen van foutparkeren. Een korte termijn biedt een redelijke kans tot herstel van de overtreding. Alleen bij een gevaarlijk geplaatste fiets is sprake van een spoedeisende situatie en geldt geen begunstigingstermijn.

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

21

Maximaal 30 dagen Fietsen mogen maximaal 30 dagen onafgebroken op dezelfde plek staan. Voor het aangewezen gebied in het centrum geldt dat dit alleen in de fietsrekken of aangegeven vakken mag. Eens per twee maanden zijn er stickeren verwijderacties. In onderstaande gebieden is er actieve handhaving: • Centrum: zoals aangegeven in figuur 2 (pagina 19) • Schalkwijk: winkelcentrum Schalkwijk • Noord: winkelcentrum Cronjéstraat, Marsmanplein, Delftplein, Spaarneboog, Kleverparkstraat. • Oost: Station Spaarnwoude Handhaving Zijlstraat

In wijken buiten het centrum ligt de nadruk op het verwijderen van fietswrakken en te lang geparkeerde fietsen (overtreding maximale stallingsduur in openbare ruimte van 30 dagen). Is er op deze plekken geen fietsprobleem? Dan wordt er alleen gestickerd en verwijderd bij klachten of beheer van de openbare ruimte.

Fietsparkeren stallingen In de stallingen geldt een maximale parkeerduur van 10 dagen. Hier wordt als volgt op gehandhaafd: • dagelijkse handhaving in de bewaakte stallingen door stallingsmedewerkers; • in de onbewaakte stalling station Kennemerplein (Noordzijde) worden fietswrakken 1x per maand verwijderd; • iedere twee weken is er controle op maximale stallingsduur van 10 dagen. Er geldt geen begunstigingstermijn: na 10 dagen kan de fiets verwijderd worden; • de beheerder van de stalling stelt de regels voor het gebruik van de fietsenstalling op.

Fietsdepot Fietsen worden na afloop van de begunstigingstermijn verwijderd door beheerders van het fietsdepot. Als de fiets vast zit met een ketting, mag een medewerker die is aangewezen als toezichthouder op grond van de APV of een BOA van de gemeente het slot verwijderen. De fiets gaat vervolgens naar het fietsdepot. Het beheer van het fietsdepot aan de Jansweg 15 en de Cruquius gaat per 2025 over van SpaarneWerkt naar Spaarnelanden voor de periode van 1 jaar. Voor de periode na 2025 wordt een meerjarige aanbesteding van de werkzaamheden van het depot voorbereid. Daarvoor wordt een onderzoek uitgevoerd naar de kosten en mogelijke opties voor aanbesteding van het depot.

Afhandeling bezwaar Als iemand het niet eens is met het verwijderen van zijn/haar fiets, kan diegene bezwaar maken. Bij het ophalen of bezorgen van de fiets krijgt de eigenaar hiervan een bewijs. Daar staat ook op wanneer er een sticker op de fiets is geplakt. De sticker is een besluit onder bestuursdwang. Binnen 6 weken na de datum waarop de sticker op de fiets is geplakt, kan bezwaar

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

22

worden gemaakt. Wanneer en intensiever gehandhaafd wordt, zal ook het aantal bezwaren toenemen. Om dit te beheersen zal er voor burgers een bezwaarcheck worden ontwikkeld op de website van de gemeente. Door het invullen van deze bezwaarcheck wordt duidelijk of het bezwaar kans van slagen heeft of niet. www.haarlem.nl/veelgevraagd/mijn-fiets-is-verdwenen-wat-kan-ik-doen Acties Aanpak Handhaving • Intensivering en uitbreiding handhaving • Bewoners krijgen de mogelijkheid om hun afgedankte fiets aan te bieden als grof vuil • Nieuwe overeenkomst Fietsdepot 2025. Voorbereiding meerjarige aanbesteding • Webpagina maken met informatie over bezwaar tegen verwijderde fietsen. Met bezwaarcheck vooraf

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Nieuwe aanpak fietsparkeren

23

6. Financiën De nieuwe aanpak fietsparkeren in combinatie met het in beheer nemen van de nieuwe fietsenstallingen zal meer gaan eisen van de organisatie. Op het vlak van handhaving, maar ook op het vlak van beheer. Het totale financiële effect wordt integraal afgewogen in de Voortgangsrapportage 2025/Kadernota 2026. Dit hoofdstuk beschrijft de huidige beschikbare en toekomstig benodigde middelen. Er is een effect met betrekking tot de structurele lasten, hiervoor is reeds gedeeltelijk dekking in de reguliere begroting. Daarnaast is er ook een effect op de incidentele lasten, hiervoor is geen dekking in de reguliere begroting.

Effecten met betrekking tot de structurele lasten Er zijn vanaf 2025 extra structurele middelen nodig. Dit zijn deels lasten die voorkomen uit eerdere besluiten, zoals de realisatie van inpandige stallingen. Deels betreft dit lasten die voorkomen uit keuzen in het fietsbeleid, zoals uitgewerkt in dit uitvoeringsplan, zoals extra inzet van handhaving. Om de effecten op de structurele begroting in kaart te brengen is als basis­jaar 2027 genomen, omdat in dit jaar geen incidentele middelen meer beschikbaar zijn (denk aan de incidentele middelen voor ‘kleine ingrepen fiets in de openbare ruimte’). In de kolom ‘WAS’ is aangegeven wat er in de begroting beschikbaar is aan structurele lasten en in de kolom ‘WORDT’ wat er nodig is.

Exploitatie Structureel

WAS 2027

Beheerslasten DBC

1.800

WORDT VERSCHIL 2027 2.300

-500

Beheerslasten fietsdepot

240

PM

PM

Fietsenstallingen opstallen

400

700

-300

Handhaving straat lasten Totaal

100

900

-800

2.540

3.900

-1.600

In de tabel staan de beheerslasten DBC, beheerslasten fietssleutel en de opstallen fietsenstallingen weergegeven. Voor de ‘Beheerlasten DBC’ geldt dat de exacte omvang nog moet worden bepaald. Haarlem is nog in afwachting van de exacte cijfers die Spaarnelanden moet aanleveren. In de 2,2 mln. is de aanname verwerkt dat de twee te sluiten stallingen 0,5 mln. voordeel zullen opleveren. Bij de Kadernota 2023 zijn middelen (autonoom) bijgeraamd vanaf 2024 en verder, op basis van voorzichtige inschattingen. Op basis van huidige inzichten blijkt de omvang van de beheerlasten hoger te liggen. De ‘Beheerlasten fietsendepot’ nemen toe doordat er een overdracht plaats vindt in de uitvoering van Spaarne Werkt naar Spaarnelanden. Er wordt momenteel onderzocht of er gunstigere alternatieven zijn. Voor de ‘Fietsenstallingen opstallen’ is de geraamde 0,7 mln gebaseerd op de aanname dat de opstallen evenredig zullen toenemen met de omvang van de beheerlasten (voor ingebruikname Kruisstraat, Gierstraat en Houtplein).

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Financiën

24

Intensivering

Vraagstukken en (mogelijke) vervolgacties

De nieuwe aanpak fietsparkeren gaat meer vragen van de handhavingsorganisatie. De handhaving moet zorgdragen dat de fietsenstallingen ook daadwerkelijk gebruikt gaan worden. De 0,9 mln. betreft een bovengrens waarbij er sprake is van 7,5 fte inzet. Het voorstel is eerst te starten met 4,0 fte, circa 0,5 mln. en tussentijds te evalueren of het noodzakelijk is verder uit te breiden.

Op het moment dat alle afstemmingen hebben plaatsgevonden en de cijfers definitief zijn, kan worden gezocht naar oplossingsrichtingen voor de dekking van extra kosten voor beheer, handhaving en fietsdepot.

Meerjarig heeft bovenstaande het volgende structurele effect op de ­begroting van Haarlem: Structureel

2025

2026

2027

Beheerslasten DBC

200

200

400

Beheerslasten fietsdepot

260

PM

PM

Fietsenstallingen opstallen

150

150

300

Handhaving straat lasten

400

600

800

Totaal

1.010

950

1.500

Specifiek voor het fietsdepot wordt per 1 januari 2025 opdracht verstrekt, om te borgen dat het fietsdepot wordt gecontinueerd. Richting de Voortgangsrapportage 2025 (VR25)/Kadernota 2026 (KN26) wordt bepaald of een claim noodzakelijk is bij de VR25. Dit is afhankelijk van het daadwerkelijk in beheer nemen van de nieuwe fietsenstallingen. De uitbreidingen, beheer en onderhoud van buurtstallingen zullen meer kosten vragen in de toekomst. Hiervoor wordt een apart voorstel uitgewerkt.

In de bovenstaande tabel staan de structureel aanvullend benodigde middelen weergegeven per jaarschijf. Deze oploop is tot stand gekomen door inschattingen van momenten van het in beheer nemen van fietsenstallingen, en het inzetten van personeel. Daarnaast is het van belang dat bij de beheerlasten een belangrijke aanname is verwerkt, namelijk dat de te sluiten fietsenstallingen een structureel voordeel zullen opleveren.

Effecten met betrekking tot de incidentele lasten Voor het opstarten en lanceren van de aanpak fietsparkeren zijn er ook incidentele communicatie lasten. De lasten in de onderstaande tabel zijn niet voorzien in de reguliere begroting. De communicatiecampagne gaat zich richten op het parkeergedrag van de fietser, campagnes voor de bekendheid van de nieuwe stallingen en voorkomen foutparkeren. Incidenteel Communicatie

2025

2026

2027

2028

2029

50

50

25

25

0

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Samenvatting

25

Bijlage 1 Bezettingsgraad fietsrekken en stallingen Verdeling capaciteit

Verloop parkeerdruk

Onderzoeksgebied Verdeling gebruik

Haarlem Centrum

Meting Meetperiode: 9, 10 en 12 september 2023 Methodiek: Parkeerdrukmeting met waarnemers In opdracht van: Gemeente Haarlem Uitgevoerd door: Meetel

Toelichting De capaciteit verschilt per voorziening: Klem = Fietsklem (voor 1 fiets) Stan = Fietsstandaard (voor 2 fietsen) Rek = Fietsrek (voor meer dan fietsen) Vak = Fietsvak (blauwe lijnen) Stal = Fietsenstalling

De totale capaciteit is het totaal aantal fietsen dat geparkeerd kan worden o.b.v. de (verschillende) op dat moment beschikbare voorzieningen in een bepaalde sectie. In/Tussen = In en Tussen voorziening geplaatst Buiten = Buiten de voorziening(en) geplaatst %2023 = Parkeerdruk in 2023 %2021 = Parkeerdruk in 2021 %2019 = Parkeerdruk in 2019

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Bijlage 1 Bezettingsgraad fietsrekken en stallingen

26

Bezetting fietsenstallingen Stalling

Capa­citeit

ZA 09.00-11.00

ZA 14.00-16.00

ZA 23.00-01.00

DI 14.00-16.00

Tempelierstraat

193

9%

12%

0%

18%

Smedestraat

710

11%

34%

42%

99%

Jacobijnestraat

638

9%

14%

Hortusplein

845

19%

23%

91%

28%

41%

41%

99%

47%

DI 10.00-12.00

DI 20.00-22.00

Botermarkt

217

Station KP

1800

105%

57%

Station SP

5156

75%

44%

Station NS

1132

53%

21%

Onderzoek Meetel september 2023

Uitvoeringsplan Fietsparkeren | Bijlage 1 Bezettingsgraad fietsrekken en stallingen

27

Bijlage 2 Schema nieuwe openingstijden openbare stallingen Openingstijden Smedestraat

Openingstijden Stationsplein

Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag

7 dagen per week van 5.00 - 2.15 uur geopend.

7.30 - 24.00 uur 7.30 - 24.00 uur 7.30 - 24.00 uur 7.30 - 2.00 uur 7.30 - 5.00 uur 8.30 - 5.00 uur 11.00 - 24.00 (nu 18.00 uur)

Openingstijden Jacobijnestraat Zaterdag 8.30 - 19.00 uur Optioneel als proef in 2025: Zondag open van 8.30 - 19.00 uur Zomervakantie open

Openingstijden Kennemerplein 24 uur per dag geopend

Openingstijden Hortusplein Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag

7.00 - 24.00 uur 7.00 - 24.00 uur 7.00 - 24.00 uur 7.00 - 2.00 uur 7.00 - 5.00 uur 8.30 - 5.00 uur 11.00 - 2.00 uur

Openingstijden Houtplein (vanaf Q2 2025) Openingstijden afhankelijk gesteld van ­openbaar vervoertijden Maandag tot en met vrijdag 6.00 - 23.00 uur Zaterdag 7.00 - 23.00 uur Zondag 8.00 - 23.00 uur

Openingstijden Kruisstraat (vanaf eind 2025) Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag

7.30 - 24.00 uur 7.30 - 24.00 uur 7.30 - 24.00 uur 7.30 - 2.00 uur 7.30 - 2.00 uur 8.30 - 2.00 uur 11.00 - 24.00 uur

De komende jaren wordt meer gekeken naar de openingstijden van de stallingen. Als uit tellingen blijkt dat de stallingen ‘s nachts weinig gebruikt worden, worden de tijden aangepast om de kosten te verlagen. De toegangsregels voor de stallingen wordt overal gelijk. De betaling voor het ‘s nachts parkeren, die nu in sommige stallingen geldt, wordt afgeschaft. Net als de uitgifte van stallingsbewijzen. De wijzigingen van openingstijden zijn vetgedrukt.

Openingstijden Gierstraat/V&D (vanaf Q2 2026)