2 Bijlage 1 Startnotitie
Tekst van het document
Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. Kaderstellende startnotitie
Gemeente Haarlem 15 oktober 2024
Project Opdrachtgever
Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. Gemeente Haarlem
Referentie
Kaderstellende startnotitie Definitief 03 15 oktober 2024 139377/24-014.861
Projectcode
139377
Document Status Datum
Projectleider Projectdirecteur
Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door
Paraaf
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Hoogoorddreef 15 Postbus 12205 1100 AE Amsterdam +31 (0)20 312 55 55 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
1
SCOPEBEPALING PROJECT
5
1.1
Inleiding
5
1.2
Aanleiding project
6
1.3
Doel project
6
1.4
Afbakening
7
2
UITGANGSPUNTEN, RANDVOORWAARDEN EN DILEMMA’S
8
2.1
Afwegingen
8
2.2
Kansen
11
3
OMGEVING EN RAAKVLAKKEN
12
4
HOOFDKEUZES EN KADERSTELLING
13
4.1
Ontwerpkeuzes
13
5
PARTICIPATIE EN INSPRAAK
15
5.1
Strategie vanuit initiatiefase
15
5.1.1
15
Participatie
5.2
Participatie in de initiatief- en definitiefase
16
6
RISICO’S
17
7
FINANCIËN
18
7.1
Budget
18
7.2
Standaard Systematiek Kostenraming (SSK)
18
8
JURIDISCH
19
8.1
Eigendomsgrenzen
19
8.2
Vergunningeninventarisatie
19
9
PLANNING EN VERVOLG
22
Laatste pagina
22
Bijlage(n)
Aantal pagina's
I
Programma van Eisen
39
II
Klant Eis Specificaties (KES)
5
III
PVE-schets
1
1 SCOPEBEPALING PROJECT 1.1
Inleiding
De startnotitie is een globale verkenning van kansen, belemmeringen en risico’s van het project in de definitiefase. Daarnaast wordt in de startnotitie aangegeven hoe de participatie en inspraak gaat plaatsvinden en welke kaders vast staan.
Afbeelding 1.1 Projectscope (in blauw: straten waar onderhoud al is uitgevoerd, in rood: gebieden waar onderhoud gepland staat als onderdeel van het wijkgericht werken)
5 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Het projectgebied is op te delen in twee delen, namelijk het noordelijk deelgebied en het zuidelijk deelgebied. Het noordelijk gebied bestaat uit de straten Noorder Emmakade, Tuinlaantje, Cruquiusstraat, Leeghwaterstraat, Koorstraat, Lakenkopersstraat en de Koninginneweg ten noorden van de Tempeliersstraat. Het zuidelijk gebied bestaat uit het Zwanenburgplantsoen, Wilhelminapark en de Koninginneweg ten zuiden van de Stolbergstraat. In afbeelding 1.1. is de hele projectscope inclusief beide deelgebieden weergegeven. Afbeelding 1.2 laat het noordelijk deel van het projectgebied zien, en afbeelding 1.3 het zuidelijke. Het zuidelijk deelgebied ligt grotendeels binnen het Beschermd Stadsgezicht.
Afbeelding 1.2 Noordelijk deel projectgebied
1.2
Afbeelding 1.3 Zuidelijk deel projectgebied
Aanleiding project
De aanleiding van dit project is de noodzaak om groot onderhoud aan de riolering uit te voeren van de Koninginneweg, Noorder Emmakade en omliggende straten. Het huidige gemengde rioolstelsel is aangelegd in de jaren ’40 en is in slechte staat. Daarnaast is ook de bestrating aan onderhoud toe, deze is voornamelijk in slechte staat ter plaatsen van de trottoirs, maar ook de rijbaan heeft diverse schadebeelden, waardoor de gehele straat van gevel tot gevel aangepakt dient te worden. Het project geeft ook de kans om te kijken naar: mogelijkheden voor klimaatadaptieve maatregelen, meer groen en het creëren van extra ruimte voor fietsers. De projectcontext vraagt om een zorgvuldige inrichting van het participatieproces. De bewoners in deze wijk worden al in een vroege fase betrokken in het proces. Het project is door de gemeente gecategoriseerd als een project met middelgrote impact op de omgeving.
1.3
Doel project
Het doel van het project is op te delen in de onderstaande punten: - het vervangen van het verouderde gemengde rioolstelsel voor een gescheiden stelsel; - het vervangen van versleten verhardingsmaterialen; - eenheid aanbrengen in de profielen en materialisering; - het versterken van de fietsmobiliteit; - het behouden en waar mogelijk versterken van beschermde stadsgezichten; - het beschermen en versterken van de (bestaande) groenstructuur;
6 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
-
het vergroten van de klimaatbestendigheid van het gebied door het inpassen van klimaatadaptatiemaatregelen; het versterken van de biodiversiteit.
1.4
Afbakening
In algemene zin betreft het project het inventariseren, ontwerpen, ramen en realiseren van het groot onderhoud van de Koninginneweg, Noorder Emmakade en omgeving. Een en ander zoals weergegeven in de projectscope in afbeelding 1.1. Voor het proces worden de processtappen van het Haarlems Civiel Plan Proces (HCPP) doorlopen waarbij projectcategorie II (middelgrote impact) wordt aangehouden. De startnotitie (inclusief PvE) is het eindproduct van de definitiefase van het project.
7 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
2 UITGANGSPUNTEN, RANDVOORWAARDEN EN DILEMMA’S In het plan wordt rekening gehouden met onderdelen van verschillende beleidsnota’s, richtlijnen, regels en wensen van gesproken stakeholders. De volledige opsomming van documenten staat in het Programma van Eisen (PvE). Dit PvE en bijbehorende Klanteneisspecificatie (KES) staan in bijlage A. Bij het ontwerp en het ruimtegebruik wordt prioriteit gegeven aan de eerder genoemde doelstellingen van het project. Voor de weginrichting van de straten in het projectgebied wordt het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) van oktober 2023 als uitgangspunt gehanteerd. De profielen worden per straat nader uitgewerkt voor een optimale inrichting. Voor de invulling van de ruimte die na de weginrichting overblijft, wordt ontworpen met behulp van de afwegingsmethodiek uit de structuurvisie openbare ruimte. De precieze volgorde van deze afwegingsmethodiek staat omschreven in het PvE. Duurzaamheid is een ander kader waar binnen dit project veel aandacht aan wordt besteed. Voor de herinrichting worden waar mogelijk de aanwezige materialen hoogwaardig hergebruikt, om zo bij te dragen aan een circulaire economie en de ambitie van de gemeente Haarlem om in 2040 een 100 % circulaire gemeente te zijn. Daarnaast is er een grondstoffenplan opgesteld waarin de duurzaamheidsmaatregelen zijn opgenomen.
Gedurende de verschillende (ontwerp)fasen zal het grondstoffenplan geactualiseerd en specifieker worden. Op het project wordt ingezet op het gebruik van een materialenpaspoort en het ambitieweb op basis van de 12 duurzaamheidsthema’s. Beiden zijn onderdeel van het grondstoffenplan. Om de straat klimaatadaptiever te maken wordt het bestaande groen zoveel mogelijk behouden en uitgebreid met bomen en groenstroken waar mogelijk (inrichting nader te bepalen). De groenstroken komen in de plaats van verharding, wat aansluit bij het verminderen van wateroverlast (klimaatadaptief) in de straat omdat er dan minder water afvloeit richting riolering.
2.1
Afwegingen
In een ontwerpproces worden altijd afwegingen gemaakt tussen verschillende belangen. In deze paragraaf worden de belangrijkste ontwerpafwegingen beschreven, en wordt uitgelegd welke ontwerpoplossing voor de afweging wordt voorgesteld.
Tabel 2.1 Afwegingen in het project (noordelijk deelgebied) Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
Riolering
de riolering in zowel het noordelijk als in het zuidelijk deel bestaat uit een gemengd stelstel. Het noordelijk deel is in 1972 aangelegd en het zuidelijk deel in 1940. Voor grondwater is vastgesteld dat de drooglegging in het zuidelijk deel niet voldoet aan het grondwaterbeleid
voor beide delen is het voorstel om de gemengde rioolstelsels te vervangen en een gescheiden rioolstelsel aan te leggen inclusief een drainagesysteem. Dit zal vergelijkbaar zijn met het in 2019 aangelegde rioolstelstel in het tussengelegen gebied. Alhoewel de kwaliteit van het riool in het noordelijk deel betere kwaliteit heeft is ons advies
8 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing
In het gebied tussen het noordelijk en zuidelijk deel is in 2019 een gescheiden rioolstelsel aangelegd inclusief een drainagestelstel
dit riool wel te vervangen omdat de straat toch open moet voor het aanleggen van een hemelwaterriolering en drainage. Het bestaande riool onder de Eerste Emmakade komt wel in aanmerking gom te relinen om de asfaltconstructie te handhaven
weginrichting en mobiliteit
in het projectgebied komen wisselende straatprofielen voor. Deze variëren van zo’n 10 tot 16 m in breedte. In de gehele wijk geldt een 30 km/u maximum snelheid, en wordt gebakken verharding gebruikt voor de rijbanen. In het noordelijk deel van het plangebied wordt onderzocht of het wenselijk is de Koninginneweg of Noorder Emmakade onderdeel te maken van een doorfietsroute
voor de inrichting van de straatprofielen wordt de HIOR als uitgangspunten gehanteerd. Gebaseerd op de beschikbare straatbreedte wordt het meest passende profiel toegepast. In de basis is dit een van de volgende HIOR profielen: 10CD1, 10CD2 of 14CD2. Per straat wordt nader gekeken hoe deze profielen kunnen worden geoptimaliseerd om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de specifieke locatie
groenstructuur en toevoegen ecologische waarde
het behouden en waar mogelijk verbeteren van de bestaande groenstructuur is een belangrijk uitgangspunt voor het ontwerp
het uitgangspunt is bestaande bomen zoveel als mogelijk te behouden. Er is reeds een Virtual Tree Assessment (VTA+) uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek is een eerste conclusie getrokken welke bomen toekomstwaardig zijn. Dit onderzoek wordt in de ontwerpfase aangevuld met een Boom Effect Analyse (BEA). Hiermee wordt de directe en indirecte impact van het ontwerp op de bomen bepaald. Bomen die een beperkte toekomstverwachting hebben, worden vervangen. Daarnaast is het streven nieuwe bomen bij te planten. Gezien de beperkte ruimte in de meeste straten, wordt verwacht dat het aantal toe te voegen bomen beperkt is. Bij het opstellen van het schetsontwerp en voorlopig ontwerp, worden kansrijke nieuwe plantlocaties bepaald. Bij het bepalen van deze plekken wordt ook rekening gehouden met ondergrondse infrastructuur. De soortkeuze voor nieuw te planten bomen gaat altijd uit van een combinatie van inheemse soorten, die een bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Ook resistentie tegen ziektes wordt hierbij in acht genomen
inrichting en functie Wilhelminapark
9 | 22
in het midden van het Wilhelminapark bevindt zich een grasveld waar meerdere monumentale bomen staan. Het veld is rondom voorzien van een hek, met een enkele opening voor het beheren van de begroeiing. Momenteel is de functie hoofdzakelijk kijkgroen; en zijn geen speelmogelijkheden geplaatst, en er is geen verdiept maaiveld voor eventuele regenopvang
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
uit een eerder participatiemoment is gebleken dat de meningen over de functie van het Wilhelminapark verdeeld is. Enerzijds zijn bewoners blij met de rust en kwaliteit die het veld met haar monumentale bomen uitstraalt, en wordt het gewaardeerd dat het niet toegankelijk is. Andere bewoners zouden graag zien dat de ruimte meer functioneel en toegankelijk wordt. In het ontwerpproces wordt nader bepaald (in
Afweging
Beschrijving
Ontwerpoplossing afstemming met de buurt) hoe het Wilhelminapark wordt ingericht. Dit wordt verder toegelicht in hoofdstuk 5
parkeren
in het parkeerdrukonderzoek komt naar voren dat de parkeerplaatsen op deze locatie veel gebruikt worden. Vooral in het noordelijk deel van het projectgebied, wordt in veel straten aan beide kanten langs geparkeerd. In de smallere straten staan de auto’s vaak met twee wielen op het trottoir, ook wel bekend als Canadees parkeren. Voor deze straten wordt het een uitdaging om een adequate hoeveelheid parkeerplekken terug te brengen in het ontwerp, waarbij het voldoet aan de door het CROW gestelde eisen.
conform de voorgestelde HIOR profielen, wordt enkel langsparkeren toegepast in de nieuwe situatie. Omwille van de veiligheid in combinatie met fietsers en langzaam verkeer, heeft deze wijze van parkeren de sterke voorkeur. Ook resulteert dit in een prettiger straatbeeld. In de ontwerpfase wordt per straat gekeken hoe het parkeren geoptimaliseerd kan worden om zowel te voldoen aan het gestelde beleid als te voorzien in voldoende parkeergelegenheid
In het zuidelijk deel van het projectgebied, wordt voornamelijk aan een enkele kant van de rijbaan langs geparkeerd. De parkeerdruk ligt hier aanzienlijk lager dan in het noordelijk deel cultuurhistorie
vooral het zuidelijk deel van het projectgebied ligt binnen het beschermd stadsgezicht. Het project biedt de gelegenheid om de cultuurhistorie van de bijzondere locatie beter zichtbaar te maken. Tevens ligt hier een conflict tussen het gebruik van voorgeschreven materialen uit de HIOR, en het bijzondere karakter en materiaalgebruik van de wijk
in de ontwerpfase wordt een keuze gemaakt voor de toe te passen materialen. Dit wordt in overleg tussen de verschillende stakeholders, beheerafdelingen en de gemeente Haarlem beslecht
energietransitie
de gemeente Haarlem heeft de Haarlemse transitievisie warmte vastgesteld. In dit document is de ambitie opgenomen om in 2040 aardgasvrij te zijn. In de transitievisie wordt toegelicht hoe dit gestelde doel behaald gaat worden
voor dit project houden we rekening met een ruimtereservering in de ondergrond en met een ruimtereservering bovengronds. Omdat de transitievisie nog verder uitgewerkt moet worden betekent dit eigenlijk dat we in de ontwerpfase concreet een reservering gaan intekenen van 1 tot 1,5 m breed voor een mogelijke warmtenet. Daarnaast heeft Liander aangegeven dat er door de uitbreiding van het middenspanningsnetwerk extra trafo’s geplaatst moeten worden. Het gaat voor de wijk om drie trafo’s. De locaties waar deze geplaatst gaan worden liggen nog niet vast, deze worden gedurende het project bepaald
10 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
2.2
Kansen
In een voorverkenning (gestart in 2023) is er al integraal gekeken welke kansen er liggen binnen het projectgebied. Gedurende de initiatief- en definitiefase is deze lijst aangevuld. Het is belangrijk in het proces de tabel met kansen te actualiseren en in te blijven spelen op de kansen die reeds geformuleerd zijn.
Tabel 2.2 Belangrijkste kansen in het project kans
het vergroten van duurzaamheid en klimaatadaptatie door het vergroenen van het straatbeeld en het verminderen van verhard oppervlak
kans
circulair materiaalgebruik door het hergebruiken van verhardingsmaterialen
kans
het verbeteren van de toekomstverwachting van bestaande bomen door het vergroten van de (bestaande) groeiplaatsen en boomspiegels
kans
rustiger straatbeeld creëren door meer samenhang tussen de profielen, met inachtneming van het beschermd stadsgezicht
In de definitiefase is binnen het projectteam ook een risicosessie georganiseerd. Naar aanleiding van de sessie is een risicodossier opgesteld. Deze wordt besproken in hoofdstuk 6 van dit document.
11 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
3 OMGEVING EN RAAKVLAKKEN De Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. is gelegen in de Koninginnebuurt in Haarlem, ten zuidwesten van de oude stad. Er zijn een aantal ontwikkelingen in de directe omgeving en/of in de wijk die raakvlakken kunnen hebben met het ontwerp en de uitvoering van het project. Bekende projecten zijn op dit moment: 1 ruimtereservering warmtenet; 2 ruimtereservering voor uitbreiding middenspanning, plaatsen drie stuks transformatorhuisjes.
12 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
4 HOOFDKEUZES EN KADERSTELLING 4.1
Ontwerpkeuzes
Het project houdt in het vervangen van riolering, en het meenemen van kansen op uitvoering van beleid. Hierbij kan worden gedacht aan vergroenen, klimaat adaptief inrichten en meenemen van de energietransitie. Bij de energie transitie gaat het hier over het reserveren van ruimte zowel boven- als ondergronds. De aanwezige materialen in de straten worden zoveel mogelijk hergebruikt bij de herinrichting van de straten. Alleen als de bestrating niet voldoet aan de eisen conform de nieuwe HIOR, of wordt besloten hier onderbouwd vanaf te wijken zal deze vervangen worden door nieuw materiaal. De openbare ruimte wordt klimaatbestendig ingericht. Dit houdt in dat de straten een extreme regenbui van 90 mm/uur moeten kunnen bergen of afwateren. Daarnaast worden de straten conform het beleid meer groen ingericht. Mogelijk gaat dat ten koste van een aantal parkeerplaatsen. Het reeds uitgevoerde parkeerdrukonderzoek wordt in acht genomen om te bepalen waar eventueel parkeerplekken in mindering kunnen worden gebracht. In het gebied is nu al gereguleerd parkeren van toepassing. De volgende straten vallen binnen de scope van het project: Koninginneweg vanaf Lordenstraat tot Wagenweg, Wilhelminapark, Koninginneweg van Raamsingel tot aan Tempeliersstraat, Tuintjeslaan, Cruquiusstraat, Leeghwaterstraat, Noorder Emmakade en Lakenkoperstraat.
Voor de inrichting van deze straten worden de volgende (beleids)kaders meegenomen: - Het Stedelijk Waterplan; - Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR); - Groenbeleid (Ecologisch beleidsplan); - Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR); - Mobiliteitsbeleid; - Fietsbeleid; - CROW-richtlijnen. - Verkeersveiligheidsbeleid; - Klimaatbestendigheidsbeleid; - Energietransitie. Momenteel is op basis van bovenstaande beleidskaders een eerste categorisering gemaakt voor de inrichting van de wijk. Een verdere uitwerking en vertaalslag van deze uitgangspunten naar concrete inrichting gaat plaatsvinden wanneer de ontwerpfase van start gaat. In afbeelding 4.1 wordt hierop voorgesorteerd met een mogelijke indeling van HIOR profielen in het projectgebied.
13 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Afbeelding 4.1 Inpassing mogelijke HIOR profielen per straat
14 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
5 PARTICIPATIE EN INSPRAAK 5.1
Strategie vanuit initiatiefase
De Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. wordt gedefinieerd als een project met middelgrote impact als het gaat om participatie en communicatie. Om deze reden is er voor het project een stakeholdersanalyse en een participatiestrategie opgesteld en zijn er reeds in de definitiefase meerdere stakeholders betrokken geweest. Een overzicht van het contact met de stakeholders is terug te vinden in de Klant Eisen Specificatie (bijlage I). Daarnaast wordt verwezen naar het Stakeholdersanalyse en Participatiestrategie document voor een uitgebreidere toelichting op de participatie en inspraak. De bewoners en andere belanghebbenden worden meegenomen in het project en de daarbij behorende processtappen. Er zal worden gecommuniceerd aan welke beleidskaders de nieuwe inrichting moet voldoen. Daarnaast worden de wensen en andere gegevens opgehaald die in deze omgeving spelen. De wensen en gegevens worden bekeken en beoordeeld op welke elementen in het ontwerp voor de straten worden meegenomen. Dit wordt duidelijk gecommuniceerd aan de stakeholders. In tabel 5.1 is een overzicht van de betrokken stakeholders weergegeven.
5.1.1
Participatie
Waarom is het proces geschikt voor participatie? Participatie is een must. Het project is gecategoriseerd als middel impact project, want in de meeste straten worden geen grote herinrichtingen of functiewijzigingen verwacht met uitzondering van 2 à 3 straten die meer ingericht kunnen worden als fiets- of verblijfsstraat. Willen we draagvlak creëren bij stakeholders, dan zullen we goed moeten communiceren met en luisteren naar bewoners. We willen ook kennis van de bewoners over de huidige inrichting van hun straten ophalen. De Koninginneweg en omgeving NoorderEmmakade worden opnieuw ingericht en op sommige delen wordt de riolering vervangen. Het beleid van de gemeente is om de straten groener en klimaat bestendig in te richten. Om de straten klimaat bestendig en groener in te richten is het belangrijk dat bewoners meepraten over de inrichting van de straten. Ook kunnen bewoners een rol spelen als het om de keuze van groen in de straat gaat. In de straten wordt de energie transitie meegenomen. Hiervoor moet zowel boven- als ondergronds ruimte worden gereserveerd bij de nieuwe inrichting. Nadat de input van de bewoners is opgehaald kan het ontwerp uitgewerkt worden.
Welke ruimte is er voor participatie? Belanghebbenden en bewoners kunnen meedenken over het vraagstuk hoe de straten meer vergroend kunnen worden en waar dit komt en hoe overlast kan worden voorkomen tijdens de uitvoering. De bewoners kunnen ook meehelpen, door bijvoorbeeld het beheren van geveltuintjes. Daarnaast is het belangrijk dat bewoners en belanghebbenden hun wensen kunnen aangeven, zodat deze eventueel meegenomen kunnen worden in het ontwerp voor de straten. Is er ruimte voor kinderparticipatie? In de Cruquiusstraat bevindt zich de basisschool de Cruquius. Deze school willen wij benaderen om de leerlingen deel te laten nemen aan het ontwerpen van de omgeving rond om hun school. Ook willen we het ECL benaderen om mee te denken bij de inrichting van een aantal straten waar zij als fietser veel gebruik van maken.
15 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Leent het onderwerp zich voor digitale participatie? Ja, sommige onderdelen worden digitaal uitgezet, zoals bijvoorbeeld een enquête, maar de voorkeur voor bijeenkomsten met direct belanghebbenden gaat naar live participatie. Participatiemiddelen Over het gehele traject worden de volgende communicatie en participatie middelen gebruikt: - Wijkwandeling; - Online enquête; - Inloop-/ Informatiebijeenkomsten; - Ontwerpateliers op VO niveau; - Verslag van het participatietraject; - Website/ projectpagina eventueel digitaal platform; - Bewonersbrief; - Wijkkrant van de wijkraad Koninginnebuurt; - Omgevingsmanager in de buurt tijdens het werk, spreekuren.
5.2
Participatie in de initiatief- en definitiefase
Bewonersavonden Voor dit project is er in de initiatieffase bewust gekozen om breed ervaringen, ideeën, wensen en knelpunten op te halen bij buurtbewoners. Daarom zijn er twee bewonersavonden georganiseerd: één voor het noordelijke deel op 26 maart 2024 en één voor het zuidelijke deel op 28 maart 2024. De input (wensen, suggesties en vragen) die tijdens deze avonden is verzameld, is te vinden in de Bijlage van het PvE. Deze eerste inventarisatie van wensen vanuit buurtbewoners geeft ons inzicht in de behoeften en knelpunten in de wijk, wat waardevol is voor de verdere ontwerpfasen. De input van bewoners is gecategoriseerd om een analyse te kunnen maken van de belangrijkste zaken die spelen. De meest voorkomende wensen zijn als volgt: - de aanleg van drainageleidingen om de grondwaterstand actief te reguleren en stabiliseren, ter voorkoming van funderingsschade, natte kelders en kruipruimtes; - het plaatsen van karakteristieke die passen binnen de historische uitstraling van de wijk, met als voorbeeld de in Bosch & Vaart, de Julianastraat of de Stolbergstraat; - meer fietsenstallingen in de openbare ruimte; - consistente bestrating, met als voorbeeld de Julianastraat; - meer groen en bomen, met voldoende aandacht voor het onderhoud ervan; - verbeterde verkeersveiligheid in de straten, onder andere door verbeterde zichtlijnen voor verkeer.
Klankbordgroep Op initiatief van het wijkplatform De Koninginnebuurt zijn er twee klankbordgroepen opgericht, één voor Noord en één voor Zuid. Buurtbewoners hebben zich hiervoor kunnen aanmelden via een oproep op de bewonersavonden en een oproep in de wijkkrant. De klankbordgroepen betrekken wij in het ontwerpproces zodat wij ze kunnen raadplegen over diverse onderwerpen die spelen. Ze beantwoorden zo de vraag ‘hoe denkt een bewoner over het plan’. De klankbordgroep zien wij niet als een representatieve afspiegeling van de gehele buurt, daarom komen er in de ontwerpfasen naast klankbordgroep bijeenkomsten ook bijeenkomsten waarbij alle bewoners worden uitgenodigd. We organiseren een aantal ontwerpsessies tijdens het ontwerpproces met de klankbordgroepen. De doelstellingen van deze sessies zijn: - het meedenken over oplossingen en het aandragen van creatieve ideeën voor het ontwerp; - het signaleren van eventuele knelpunten of wensen die naar voren komen; - bijdragen aan een ontwerp die beter aansluit bij de behoeften en wensen van buurtbewoners. Op 24 juni 2024 is er een eerste afspraak geweest met de klankbordgroepen om de samenwerking tijdens de ontwerpfase te bespreken.
16 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
6 RISICO’S Voor het project is in samenwerking met het projectteam een risicodossier ingevuld. Hierin zijn procesmatige risico’s benoemd en gekwantificeerd, maar ook een aantal uitvoeringsrisico’s zijn in het dossier opgenomen. Voor de risico’s zijn in het risicodossier beheersmaatregelen geformuleerd. Het is van belang het risicodossier iedere fase te actualiseren. Voor een integrale samenwerking kan het waardevol zijn om tijdig (ontwerpfase) een aannemer bij het project te betrekken om ook de uitvoeringspartij deelgenoot te maken van de risicosessie en de geformuleerde beheersmaatregelen. De vijf grootste risico’s zoals geïdentificeerd in de sessie van 27 maart 2023 zijn weergegeven in tabel 6.1.
Tabel 6.1 Grootste risico’s uit het risicodossier (in willekeurige volgorde) risico
voor het voorbereiden en uitvoeren van het project zijn onvoldoende financiële middelen beschikbaar
risico
er worden verontreinigingen aangetroffen in het gebied
risico
KPN gaat op het moment over op glasvezel. Tevens zal in de tijd erna overal het koper uit de grond gaan. Dit zal over een jaar of 3 gaan starten
risico
tijdens de werkzaamheden wordt de grondwaterstand dusdanig verlaagd dat er schade ontstaat aan de woningen
risico
de aanleg van een drainage is niet afdoende om water in de kelders van de woningen tegen te gaan
risico
uit de nog uit te voeren onderzoeken komen extra maatregelen die in de uitgangspunten niet zijn opgenomen
risico
bewoners zijn niet eens met materiaal gebruik in de voetpaden, rijbaan e.d. De bewoners willen de huidige uitstraling handhaven. Deze komt niet overeen met uitgangspunten in de HIOR
17 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
7 FINANCIËN 7.1
Budget
Het projectbudget is vastgesteld op EUR 5.588.855,00, exclusief omzetbelasting.
7.2
Standaard Systematiek Kostenraming (SSK)
Voor de inrichting van de Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. is een SSK-raming gemaakt op basis van het hoeveelhedenboek: 133618: Hoeveelheden ten behoeve van Koninginnebuurt_003. De SSK-raming komt uit op een bedrag van circa EUR 5.588.855,00, exclusief omzetbelasting. Dit zijn onder andere de bouwkosten, de engineeringskosten, en kosten voor leges, heffingen en verzekeringen. Niet inbegrepen zijn kosten voor onder andere bodemvreemde materialen, vastgoedkosten, instandhoudingskosten (beheer en onderhoud), inzet elektrische materieel en overige bijkomende kosten. Daarnaast is in het bedrag een risicoreservering voorzien voor het ondervangen van de top 3 risico’s in het project. In de bedragen is nog geen rekening gehouden met het verkrijgen van subsidies voor het project. In overleg met de procesmanager is vastgesteld dat de kans klein wordt geacht aanspraak te kunnen maken op kansrijke subsidies. In het vervolgtraject kan indien gewenst een subsidiescan worden uitgevoerd om dit te bevestigen.
18 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
8 JURIDISCH 8.1
Eigendomsgrenzen
Voor het bekijken van de eigendomsgrenzen in het projectgebied is gebruik gemaakt van de open data van gemeente Haarlem (www.haarlem.nl/open-data). In de themalaag kadaster (BRK) - gemeente eigendom is te zien dat het projectgebied volledig in eigendom is van de gemeente Haarlem.
8.2
Vergunningeninventarisatie
In de definitiefase is een vergunningenscan uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat voor uitvoering van het plan (zoals nu voorzien in de PVE schets) mogelijk in meerdere categorieën vergunningen verkregen dienen te worden. Een en ander kan verder gespecificeerd worden in de volgende fasen als het ontwerp verder is uitgewerkt en de (bouw)activiteiten beter te specificeren zijn. Een beknopt overzicht van benodigde publieksrechtelijke vergunningen, ontheffingen, beschikkingen en toestemming is weergegeven in tabel 8.1.
Tabel 8.1 Overzicht van mogelijke vergunningen, ontheffingen, beschikkingen en toestemmingen Categorie
Bevoegd gezag
Proceduretijd
Omgevingsvergunning Omgevingsplanactiviteit uitvoeren van werken
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Graven in bodem met een kwaliteit onder of
gemeente Haarlem
ten minste één week voor het begin van de activiteit
Graven in bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarde bodemkwaliteit - melding en informatieplichten milieubelastende activiteit (Veiligheidshalve)
gemeente Haarlem
melding en bepaalde informatie vier weken van te voren, bepaalde informatie één week van te voren
Saneren van de bodem - Melding en
gemeente Haarlem
melding inclusief informatie uit artikel 4.1236 en 4.1237 vier weken van te voren; Informatie zoals beschreven in artikel 4.1238 informatieplicht één week van te voren
Bodem
gelijk aan de interventiewaarde bodemkwaliteit informatieplicht milieubelastende activiteit (Veiligheidshalve)
informatieplichten milieubelastende activiteit (Veiligheidshalve)
19 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Categorie
Bevoegd gezag
Proceduretijd
Opslaan van grond of baggerspecie Omgevingsvergunning milieubelastende activiteit (Veiligheidshalve)
gemeente Haarlem
melding inclusief informatie uit artikel 4.1258 vier weken van te voren; Informatie zoals beschreven in artikel 4.1238 informatieplicht één week van te voren Vergunning 8 weken
Toepassen van bouwstoffen Informatieplichten milieubelastende activiteit
gemeente Haarlem
melding inclusief informatie uit artikel 4.1258 vier weken van te voren; Informatie zoals beschreven in artikel 4.1259 op locatie aanwezig
Toepassen van grond of baggerspecie Melding en informatieplichten milieubelastende activiteit
gemeente Haarlem
melding inclusief informatie uit artikel 4.1266 vier weken van te voren en 4.1267 twee weken van te voren; Informatie zoals beschreven in artikel 4.1268 op locatie aanwezig
Omgevingsvergunning / melding Waterschapsverordening met betrekking tot een grondwateronttrekkingsactiviteit en het infiltreren van grondwater Veiligheidshalve
hoogheemraadschap van Rijnland
vergunning: 8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn Melding: 6 weken voor start werkzaamheden
Omgevingsvergunning Waterschapsverordening met betrekking tot een lozingsactiviteit op een oppervlaktelichaam of zuiveringstechnisch werk
hoogheemraadschap van Rijnland
meldplicht: 4 weken
Omgevingsvergunning - Natura 2000activiteit
provincie Noord-Holland
6 maanden behandeltermijn + 6 weken beroepstermijn
Omgevingsvergunning - Flora- en faunaactiviteit (Veiligheidshalve)
provincie Noord-Holland
vergunning: 8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn Melding: 4 weken
Omgevingsvergunning Omgevingsplanactiviteit kappen
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Omgevingsvergunning Omgevingsplanactiviteit uitweg
gemeente Haarlem/provincie Noord-Holland
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Verkeersbesluit (Veiligheidshalve)
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Asbestmelding (Veiligheidshalve)
inspectie Leefomgeving en Transport
4 weken
Ontplofbare Oorlogsresten
Water
Natuur
Wegen en verkeer
20 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Categorie
Bevoegd gezag
Proceduretijd
kadaster
2 werkdagen (ten hoogste 20 werkdagen voor start graafwerkzaamheden melden)
Omgevingsvergunning Omgevingsplanactiviteit geluid Veiligheidshalve
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Ontheffing voorwerp in de openbare ruimte plaatsen
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Ontheffing Zondagswet (op zondag na 13:00 uur) (Veiligheidshalve)
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Verkeersbesluit (tijdelijk) (Veiligheidshalve)
gemeente Haarlem
8 weken behandeltermijn + 6 weken bezwaartermijn
Kabels en leidingen Wibon-melding
Uitvoering, bouwplaats en werkterrein
Bouwplaats
21 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
9 PLANNING EN VERVOLG Met het vaststellen van deze startnotitie is de definitiefase afgerond. Na de definitiefase gaat het project over naar de ontwerpfase en vervolgens de voorbereidingsfase en realisatiefase. Zie afbeelding 9.1 voor de planning van het vervolg van het project.
Afbeelding 9.1 Planning vervolg herinrichting Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o.
Tabel 9.1 Planning herinrichting Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. Fase
Tussenresultaten/ producten
Bevoegdheid
Planning
definitie
startnotitie inclusief Programma van Eisen
B&W
Q3 2024
ontwerp
participatie vrijgave Voorlopig Ontwerp (VO) inspraak vaststellen Definitief Ontwerp (DO)
bespreken in CIE
Q4 2024 Q2 2025
B&W
Q1 2026
voorbereiding
uitvoeringsontwerp (UO), aanvragen vergunningen en opstellen uitvoeringscontract
Q2-Q4 2026
realisatie
uitvoering werkzaamheden
Q1 2027 - Q4 2028
22 | 22
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Definitief 03
Bijlage(n)
I BIJLAGE: PROGRAMMA VAN EISEN
Witteveen+Bos | 139377/24-014.861 | Bijlage I | Definitief 03
Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. Programma van Eisen
Gemeente Haarlem 2 oktober 2024
Project Opdrachtgever
Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. Gemeente Haarlem
Referentie
Programma van Eisen Definitief 2 oktober 2024 139377/24-014.135
Projectcode
139377
Document Status Datum
Projectleider Projectdirecteur
Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door
Paraaf
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Hoogoorddreef 15 Postbus 12205 1100 AE Amsterdam +31 (0)20 312 55 55 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
1
INLEIDING
5
1.1
Projectomschrijving
5
1.2
Scope rapportage
7
1.3
Doelstelling rapportage
7
1.4
Procesbeschrijving
7
1.5
Leeswijzer
8
2
SYSTEEMANALYSE
9
2.1
Objectenboom
9
2.2
Topeisen
10
3
EISEN UIT BELEID EN PARTICIPATIE
11
3.1
A - Mobiliteitsbeleid
11
3.2
B - HIOR Haarlem
12
3.3
C - SOR 2040
13
3.4
D - Omgevingsvisie 2045
13
3.5
E - Ecologisch beleidsplan
14
3.6
F - Groen beleidsplan
14
3.7
G - Bomenbeleid
15
3.8
H - Participatiebeleid
16
3.9
I - Fietsbeleid
17
3.10
Aanvullende eisen
18
3.11
Inventarisatie bewonerswensen
18
3.12
Duurzaamheidskansen
18
4
ONDERZOEKEN
20
4.1
Archeologie
20
4.2
Bodem
21
4.3
Bomen
22
4.4
Flora en fauna
23
4.5
Verkeersonderzoek
24
5
GROENVOORZIENINGEN
27
5.1
Huidige situatie
27
5.2
Ontwerpadvies
27
6
WEGINFRASTRUCTUUR
29
6.1
Huidige situatie
29
6.2
Ontwerpadvies
30
7
RIOLERING
32
7.1
Huidige situatie
32
7.2
Aanvullende uitgangspunten
32
7.3
Ontwerpadvies
33
8
AFWEGINGEN EN CONCLUSIE
35
8.1
Afwegingen
35
8.2
Conclusie
37
Laatste pagina
40
Bijlage(n) -
Aantal pagina's
1 INLEIDING 1.1
Projectomschrijving
De verharding en de riolering van de Koninginneweg, Noorder Emmakade en omliggende straten zijn aan vervanging toe. Het huidige gemengde rioolstelsel is aangelegd in de jaren ’40 en is in slechte staat. De verharding is voornamelijk in slechte staat ter plaatsen van de trottoirs, maar ook de rijbaan heeft diverse schadebeelden, waardoor de gehele straat van gevel tot gevel aangepakt dient te worden. De projectcontext vraagt om een zorgvuldige inrichting van het participatieproces. De bewoners in deze wijk worden al in een vroege fase betrokken in het proces. Het project is door de gemeente gecategoriseerd als een project met middelgrote impact op de omgeving. Afbeelding 1.1 bevat de projectscope in de omgeving. Afbeelding 1.2 en afbeelding 1.3 laten respectievelijk de huidige situatie van de Koninginneweg en de Noorder Emmakade zien.
Afbeelding 1.1 Projectscope in de omgeving
5 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
Afbeelding 1.2 Huidige situatie Koninginneweg
Afbeelding 1.3 Huidige situatie Noorder Emmakade
6 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
1.2
Scope rapportage
Dit programma van eisen (PvE) is onderdeel van de definitiefase van het HCPP. In de definitiefase zijn de uitgangspunten en randvoorwaarden verzameld en vertaald naar een PvE. Hiervoor zijn beleidsstukken bekeken en klant-eis gesprekken (KES) gevoerd met stakeholders.
1.3
Doelstelling rapportage
Dit PvE is een resultaatsproduct van de Definitiefase Conform het Haarlems Civiel Planproces (HCPP). Het doel van deze rapportage is de vastlegging van uitgangspunten en randvoorwaarden voor het ontwerp.
1.4
Procesbeschrijving
Project fases Afbeelding 1.1 geeft de procesbeschrijving weer. Hierbij wordt gewerkt van grof naar fijn en worden de stappen gevolgd zoals beschreven in het Haarlems Civiel Plan Proces (HCPP) voor een project met middel impact. Fase 1 ‘Opstellen Programma van Eisen’ behoort bij de definitiefase in het HCPP. De fasen 2 tot en met 4 waarin het SO, VO en DO worden opgesteld, behoren tot de ontwerpfase conform het HCPP.
Afbeelding 1.4 Proces Opstellen Programma van Eisen • Scheppen van duidelijke kaders voor het ontwerp • Ophalen en honorering KES bij zakelijke stakeholders • Ophalen zorgen en wensen buurtbewoners
Opstellen SO • Visualiseren PvE • Invulling overige ruimte bepalen • Besluiten maken aangeleverde klantwensen
Opstellen VO • Detaillering SO • Hoofdmaatvoering • Materialisering • Soortkeuzes en objectkeuzes
Opstellen DO • Verwerken opmerkingen voorlopig ontwerp (VO) • Definitief maken ruimtelijk ontwerp • Technische uitwerking
Politiek proces Conform het Haarlems Civiel Plan Proces (HCPP) wordt de politiek betrokken in het ontwerpproces. Dit PvE wordt opgesteld conform het HCPP. Het PvE zal daarom ter accordering voorgelegd worden aan het college. Participatie De stakeholders van het project worden conform het HCPP betrokken bij ontwerpfasen van het project. Voor het opstellen van het PvE zijn een aantal KES-gesprekken gevoerd met de volgende zakelijke stakeholders: - Verkeerspolitie; - Spaarnelanden; - Platform Groen; - Fietsersbond; - Cruquiusschool; - Gezondheidscentrum de Koningin; - Wijkplatform. Voor dit project is er gekozen om al in de initiatieffase breed ervaringen, ideeën, wensen en knelpunten op te halen bij buurtbewoners. Hiervoor zijn 2 bewonersavonden georganiseerd, een voor het Noordelijke deel en een voor het Zuidelijke. De input die hier is opgehaald is ook meegenomen in het PvE en geeft lokale context die wij kunnen gebruiken in de verdere ontwerpfasen. Daarnaast zijn aandachtspunten opgehaald bij technische adviseurs en beleidsadviseurs van de gemeente Haarlem.
7 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
De aanpak voor het participatietraject in de volgende projectfasen wordt beschreven in de communicatiestrategie. De ingekomen vragen, suggesties en reacties vanuit stakeholders en bewoners worden beoordeeld, beantwoord en waar mogelijk verwerkt in een voorlopig ontwerp (VO). Als het VO af is, legt het college van burgemeester en wethouders het VO gedurende 6 weken ‘ter inzage’. Tijdens deze periode kan iedereen zijn reactie op het ontwerp geven. Daarna buigt de gemeente zich over alle meningen die binnen zijn gekomen en wordt het ontwerp definitief vastgesteld door het College.
1.5
Leeswijzer
Dit PvE is een resultaatsproduct van de Definitiefase Conform het Haarlems Civiel Planproces (HCPP). Het doel van deze rapportage is de vastlegging van uitgangspunten en randvoorwaarden voor het verdere ontwerp. Om tot dit PvE te komen zijn uitgangspunten vanuit de voorgaande onderzoeksfase geïnventariseerd, beleidsstukken en richtlijnen geanalyseerd, en KES-gesprekken gevoerd met stakeholders. Uit de KES-input zijn eisen vastgesteld die in de bijlage zijn opgenomen.
8 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
2 SYSTEEMANALYSE Dit hoofdstuk bevat een analyse van het systeem ‘Koninginneweg, Noorder Emmakade en omgeving’ waarin een objectenboom is opgenomen op basis van het TPvE van de gemeente Haarlem (d.d. 9 april 2024). De objectenboom wordt gebruikt om eisen, randvoorwaarden en uitgangspunten te alloceren. Vervolgens zijn de doelstellingen uit de procesopdracht (d.d. 17 mei 2022) vertaald naar topeisen voor het project.
2.1
Objectenboom
Afbeelding 2.1 bevat de objectenboom van toepassing op het project op basis van de objectenboom uit het TPvE van Haarlem.
Afbeelding 2.1 Objectenboom Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o.
wegen
groen
spelen
K&L
groot onderhoud Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o.
riolering
water
bovengrondse voorzieningen
afval en reiniging
openbare verlichting
9 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
2.2
Topeisen
Tabel 2.1 bevat de topeisen van het project herinrichting Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. en zijn afgeleid uit de procesopdracht. De topeisen bevatten de opgave van het project en vormen de basis voor de onderliggende eisen.
Tabel 2.1 Topeisen herinrichting Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. ID
Klanteis
Object
KE-001
het ontwerp dient de toekomstbestendigheid van het gebied te vergroten voor de boven- en ondergrond.
alle objecten
KE-002
verschillende waterstromen in het gebied dienen gescheiden te worden in verband met de klimaatdoelstellingen van de gemeente.
water, riolering
KE-003
de kapitaalgoederen in de openbare ruimte dienen zowel functioneel als technisch op orde worden gebracht
alle objecten
KE-004
de delen van de Koninginneweg die behoren tot het hoofdnet fiets dienen in de eerste plaats comfortabel (bv door een fietsloper in asfalt) en veilig voor fietsers en voetgangers te worden ontworpen
wegen
KE-005
het ontwerp dient de verkeersveiligheid van weggebruikers te waarborgen en waar mogelijk te verbeteren
wegen
KE-006
het ontwerp dient de klimaatbestendigheid van het gebied te vergroten
alle objecten
KE-007
het ontwerp dient de biodiversiteit van het gebied te versterken
groen
KE-008
de wegen in het gebied zijn aangewezen als wegcategorisering erftoegangsweg (ETW) met een maximumsnelheid van 30 km/u. De wegen dienen als zodanig te worden ingericht
wegen
10 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
3 EISEN UIT BELEID EN PARTICIPATIE In dit hoofdstuk staan de uitgangspunten beschreven die volgen uit het beleid van de gemeente Haarlem. Vervolgens zijn op basis van deze uitgangspunten eisen afgeleid, die bij de ontwerpfase voor toetsing gebruikt kunnen worden. De volgende beleidsstukken vanuit de gemeente Haarlem, vormen input voor het PvE: - A - Mobiliteitsbeleid; - B - HIOR; - C - Structuurvisie Openbare ruimte 2040; - D - Omgevingsvisie 2045; - E - Ecologisch beleidsplan; - F - Groenbeleidsplan; - G - Bomenbeleidsplan; - H - Participatiebeleid; - I - Fietsbeleid. Daarnaast zijn de eisen uit het TPvE van de gemeente van toepassing. Het TpvE van 26 april 2023 is het actuele TpvE. Aanvullend zijn er eisen vanuit participatie en overige documenten, deze zijn genoemd in hoofdstuk 3.10 en te vinden in het KES overzicht.
3.1
A - Mobiliteitsbeleid
Het mobiliteitsbeleid beschrijft dat bij herinrichtingen oude oplossingen als het verbreden of toevoegen van wegen en parkeerplaatsen geen toereikend antwoord meer biedt voor hedendaagse problematiek. Waardoor ingezet zal moeten worden op de mobiliteitstransitie. Hierbij moet voorrang worden gegeven aan schone(re) manieren van vervoer. Bij de herinrichting van de Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. kan het principe van omgekeerd ontwerpen worden toegepast, waarbij na ruimte voor groen eerst ruimte wordt gecreëerd voor de fiets en voetganger. Vervolgens wordt de overgebleven ruimte ingericht voor de auto. Een oplossing voor het niet meer voor de deur kunnen parkeren ligt hierbij bij ketenmobiliteit. Dit betreft een slimme combinatie van vervoersmiddelen om je bestemming te bereiken. Hierbij kan gedacht worden aan het aanmoedigen van het gebruik van actieve mobiliteit, OV en deelmobiliteit.
Tabel 3.1 Eisen afgeleid uit Mobiliteitsbeleid ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-089
omgekeerd ontwerpen
bij de herinrichting krijgen fiets en voetganger prioriteit bij het inrichten van de openbare ruimte, ruimte die vervolgens over blijft, kan ingericht worden voor de auto
wegen
KE-090
ketenmobiliteit
er moet nagedacht worden over hoe slimme combinatie van vervoersmiddelen kan worden ingezet zodat inwoners zonder veel hinder hun auto verder van huis kunnen parkeren
wegen
KE-091
aantrekkelijke wandelroutes
door aanleg van brede trottoirs en verbetering van de aantrekkelijkheid van wandelroutes (waarbij specifiek aandacht
wegen
11 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
is voor sociale veiligheid van de routes, met name in de avonduren) dient voetgangersmobiliteit gestimuleerd te worden KE-092
3.2
fietswegen in gesloten verharding
fietspaden, fietsstroken en fietsstraten worden in principe uitgevoerd in een gesloten verharding zonder oneffenheden (asfalt of beton). Alleen in het centrum en in het beschermd stadsgezicht kan daarvan worden afgeweken (het projectgebied valt hieronder)
wegen
B - HIOR Haarlem
Binnen het Handboek Inrichting Openbare Ruimte zijn profielen opgesteld voor de inrichting van woonstraten die voor eenduidigheid en continuïteit in het straatbeeld moeten zorgen, dit leidt tot een hogere ruimtelijke kwaliteit. In 2023 zijn de 5 HIOR’s voor de verschillende delen van de stad geactualiseerd en teruggebracht tot 1 HIOR voor de hele stad. Daarnaast zijn de inrichtingsprincipes aangepast op belangrijke thema’s vanuit Haarlems beleid: toegankelijkheid, klimaatadaptatie, duurzaamheid, vergroenen, ecologie en mobiliteit. Het HIOR is geen beleidsstuk, maar levert alleen voor het ontwerp de inrichtingsrichtlijnen.
Bij het afwegen van de ruimteclaims in projecten vormen hierin de volgende leidende principes, in lijn met de keuzes uit de omgevingsvisie, het uitgangspunt: - principe 1: de openbare ruimte is van ons allemaal (op basis van omgevingsvisie, 'buurtgericht ontwikkelen'); - principe 2: de inrichting van de openbare ruimte sluit aan bij de stedenbouwkundige opzet en het cultuurhistorisch karakter van de plek (op basis van omgevingsvisie, 'mengen en verdichten'); - principe 3: de openbare ruimte wordt flexibel ingericht; - principe 4: de herinrichting van de openbare ruimte maakt het makkelijk voor Haarlemmers om dagelijks gezonde keuzes te maken (op basis van omgevingsvisie, 'bevorderen gezonde leefomgeving'); - principe 5: parkeren hoeft niet altijd voor de deur (op basis van omgevingsvisie, 'mobiliteitstransitie').
Tabel 3.2 Eisen afgeleid uit het HIOR ID
Eisnaam
Klanteis
Object
KE-093
integrale afweging
opgaven en ruimteclaims in het ontwerp dienen integraal afgewogen te worden
alle objecten
KE-094
ingetogen en logische inrichting
ingetogen en logische inrichting; eenheid, samenhang en continuïteit dienen terug te komen in het ontwerp
alle objecten
KE-095
ontwerp, uitvoering en beheer
reeds in de ontwerpfase dient rekening gehouden te worden met de drie-eenheid ontwerp, uitvoering en beheer
alle objecten
KE-096
plaatsing objecten openbare ruimte
objecten in de openbare ruimte (bushokjes, trafo’s, afvalcontainers, schakelkasten, fietsparkeervoorzieningen etc.) dienen weloverwogen geplaatst te worden
bovengrondse voorzieningen
KE-097
HWA afkoppelen
in alle straten wordt het HWA afgekoppeld, tenzij de straat 8 m of smaller is
K&L
KE-098
warmtenet ondergrond
in wijken waar volgens de transitievisie warmte een warmtenet zal komen dient bij de herinrichting van de ondergrond rekening te worden gehouden met de te verwachte benodigde kabels en leidingen ten behoeve van dit warmtenet
K&L
KE-099
elementenverhard ing fietswegen
indien voor een deel van het fietsnetwerk de afweging wordt gemaakt elementenverharding toe te passen (in gebieden met beschermd stadsgezicht en in sommige woonstraten) dan wordt voor een straatbaksteen met label EQ+ gekozen. EQ+ stenen zijn strak tegen elkaar aan te straten, met minimale voeg zodat trillingen minimaal zijn
wegen
12 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
3.3
C - SOR 2040
Met de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR 2040) wordt de gemeente verdeeld in 3 zones; de binnenstad, het centraal stedelijk gebied, en het stedelijk gebied. Het projectgebied is gecategoriseerd als centraal stedelijk gebied (Noorder Emmakade) en stedelijk gebied (Koninginneweg) en vormt een schakel tussen de binnenstad en het buitengebied van de regio, met de volgende richtlijnen vanuit het SOR voor het stedelijk gebied: - er is voldoende ruimte voor verblijven op straat, spelen, de voetganger en bomen; - de inrichting van de openbare ruimte nodigt uit om voor verplaatsingen in de wijk steeds meer de fiets te pakken. En de volgende richtlijnen vanuit het SOR voor het centraal stedelijk gebied: - het is een gebied voor voetgangers- en fietsers, waar de andere verkeersdeelnemers te gast zijn; - ruimte op straat is beperkt; - speciale routes naar de grotere groengebieden buiten het centraal stedelijk gebied bieden extra recreatie mogelijkheden. Het groot onderhoud van de Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. draagt bij aan het creëren van een gezonde aantrekkelijke leefomgeving door het toepassen van begroeiing en bomen. Dit sluit aan bij de ambitie voor een klimaatbestendige stad waarbij waterhuishouding en verkoeling door groen van belang zijn.
Tabel 3.3 Eisen afgeleid uit SOR 2040 ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-100
erftoegangsweg
conform SOR dienen de wegen ingericht te zijn als erftoegangsweg
wegen
KE-101
waterhuishouding
conform SOR 2040 moet bij de herinrichting van de omgeving de waterhuishouding in de straat verbeterd worden zodat een meer klimaatbestendige omgeving gecreëerd wordt
wegen, ondergrondse voorzieningen, groen
KE-102
gezonde leefomgeving
bij de herinrichting moet aandacht besteed worden aan het aanleggen van beplanting en bomen om een gezonde aantrekkelijke leefomgeving te creëren
groen
KE-103
biodiversiteit
vanuit duurzaamheid dient biodiversiteit bevorderd te worden
groen
KE-104
afweging SOR
voor het toewijzen van ruimteclaims in de openbare ruimte dient gebruik gemaakt te worden van de afwegingsmethodiek uit de SOR
alle objecten
3.4
D - Omgevingsvisie 2045
De omgevingsvisie is een brede integrale visie voor Haarlem en bouwt voort op een aantal al bestaande brede documenten, zoals de Structuurvisie Openbare Ruimte. De volgende speerpunten sluiten aan bij de herinrichting van de Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o.: - vergroenen & vernatten: ruimte creëren voor klimaatadaptatie ten koste van ruimte voor de auto; - mobiliteitstransitie: de fiets stimuleren en fietsverbindingen verbeteren.
13 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
Tabel 3.4 Eisen afgeleid uit Omgevingsvisie 2045 ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-105
vergroenen en vernatten
conform de omgevingsvisie moet bij de herinrichting ruimte gecreëerd voor klimaatadaptatie ten koste van ruimte voor de auto. Doel is effecten van regen, hitte en droogte lokaal aan te kunnen pakken
groen
KE-106
zero emissie vervoer
aanleggen van laadpunten voor elektrische auto’s (minimaal 1 per 300 m vanaf de woning)
wegen
KE-107
hergebruik
er moet nagedacht worden over de hergebruikmogelijkheden van de vrijkomende materialen bij het project
wegen
KE-108
verkoelingsmiddelen
Er moet worden gezocht naar mogelijke verkoelingsmiddelen, bijvoorbeeld het planten van bomen en groen
groen
3.5
E - Ecologisch beleidsplan
Het ecologisch beleidsplan is recent nog geactualiseerd en aangevuld. Een belangrijke bijlage van het ecologisch beleidsplan is het NNH (Natuur Netwerk Haarlem), de uitwerking van een robuust ecologisch netwerk. Het document geeft een goed overzicht waar waardevolle natuur aanwezig is en welke ontwikkelingskansen er liggen in de huidige groenstructuur. Binnen en nabij het projectgebied bevinden zich geen ecologische hotspots en potentiegebieden. De invloed van het project op de ecologie hoeft niet getoetst te worden langs de wettelijke kaders vanuit het ecologisch beleidsplan.
3.6
F - Groen beleidsplan
Het Groenbeleidsplan 2030 van de gemeente Haarlem geeft invulling aan de strategische keuzes uit de Omgevingsvisie 2045 middels 4 groenspeerpunten met concrete doelen, vertaald naar handvatten, en 4 groene sporen. De speerpunten zijn als volgt: 1 naar een kwalitatievere, groenere woonomgeving; 2 naar een klimaatbestendige stad; 3 naar een meer biodiverse stad; 4 naar een groen bewustere stad. De volgende aanvullende eisen zijn uit dit beleid afgeleid.
Tabel 3.5 Eisen afgeleid uit het groen beleidsplan ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-109
3-30-300 regel
de vuistregel 3-30-300 dient nagestreefd te worden: vanuit elke woning zijn 3 bomen te zien is 30 % aan openbaar groen als percentage van het totale oppervlak in de wijk aanwezig is in de nabijheid van 300 m van een woning een groen park of plantsoen toegankelijk
groen
KE-110
vergroening voortuinen
er moet nagedacht worden over het betrekken van stenen voortuinen bij het vergroenen van de straat
groen
KE-111
behoud bestaand groen
de inrichtingsplannen dienen rekening te houden met het behoud van het bestaande groen
groen
KE-112
aantrekkelijk en duurzaam groen
er dienen heldere keuzes te worden gemaakt voor aantrekkelijk en duurzaam groen
groen
14 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-113
richtnormen duurzame standplaats
de richtnormen voor een duurzame standplaats dienen te worden gevolgd. De juiste boom op de juiste plek, met een groeiplaats afgestemd op boomgrootte
groen
KE-114
groenoppervlak minimaal gelijk
huidig groen oppervlak voor de (her)inrichting/reconstructie dient minimaal gelijk te zijn gebleven en/of in kwaliteit te zijn verbeterd (bijvoorbeeld kwalitatieve verbetering ten behoeve van onder- en bovengrondse groeiomstandigheden van bomen)
groen
3.7
G - Bomenbeleid
Binnen het projectgebied bevinden zich in totaal 2 monumentale bomen, gelegen in het Wilhelminapark (zie afbeelding 3.1). Bijna alle bestaande bomen in het projectgebied hebben een levensverwachting van 15 jaar. Er hebben 5 bomen (Noorder Emmakade e.o.) slechts een levensverwachting van 5-10 jaar (zie afbeelding 3.2).
Afbeelding 3.1 Monumentale bomen binnen het projectgebied
15 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
Afbeelding 3.2 Levensverwachting bomen binnen het projectgebied
3.8
H - Participatiebeleid
Bij het groot onderhoud aan de Koninginneweg, Noorder Emmakade e.o. zal door middel van het participatiebeleid de samenwerking tussen inwoners, ondernemers en gemeente verbeterd worden. Afbeelding 3.3 laat het bestuurlijke proces zien inclusief de externe communicatie conform categorie 2 van het HCPP. De participatie aanpak voor het project is verder uitgewerkt in de communicatiestrategie.
16 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
Afbeelding 3.3 Bestuurlijke proces inclusief de externe communicatie conform categorie 2 van het HCPP
3.9
I - Fietsbeleid
Het nieuwe Fietsbeleid (juni 2023) geeft een uitvoering aan het mobiliteitsbeleid. De 3 pijlers van het Fietsbeleid zijn als volgt: 1 het fietsnetwerk is op orde, draagt bij aan de 10 minuten stad en zorgt dat de fietsovketen kan concurreren met de auto. Deze fietsinfrastructuur is veilig en comfortabel; 2 fietsen kunnen gemakkelijk gestald worden. Dit betekent onder andere dat we de fietsparkeernormen uit de Nota Parkeernormen toepassen bij nieuwbouw en herontwikkeling; 3 er is een fietscultuur waar inwoners als vanzelfsprekend de fiets kiezen.
Tabel 3.6 Eisen afgeleid uit het Fietsbeleid ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-115
hoofdnet Fiets
het noordelijke deel van de Koninginneweg is aangemerkt als Hoofdnet Fiets. Deze route dient voor fietsers extra comfortabel gemaakt te worden. Denk aan een fietsstraat of rijlopers in asfalt, in plaats van een standaard 30 km/uur woonstraatprofiel
wegen
17 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
ID
Eisnaam
Afgeleide eis
Object
KE-116
rood asfalt
fietspaden, fietsstroken en fietsstraten route voeren we in principe uit in rood asfalt of beton, ook op regionale, plus en hoofdroutes in het beschermd stadsgezicht. Alleen als de lokale situatie daarom vraagt, kan op het hoofdnet fiets in beschermd stadsgezicht hiervan af worden geweken
wegen
KE-117
voldoende fietsparkeerplekken beschikbaar
voor iedere inwoner van Haarlem die privé geen mogelijkheid heeft om de fiets te stallen, is een voorziening met aanbindmogelijkheid binnen 100 m van zijn/haar huis
bovengrondse voorzieningen
3.10
Aanvullende eisen
Naast eisen vanuit het gemeentelijke beleid, zijn er meer eisen die relevant zijn voor het project. Deze eisen komen onder andere van diverse stakeholders dus het is mogelijk dat eisen elkaar tegenspreken. In de KES lijst (welke is bijgevoegd als Bijlage I) is toegelicht wat het honoreringsbesluit is per eis. Een deel van deze eisen staan nog op ‘open’ en worden overwogen in de ontwerpfase. Bronnen voor de aanvullende eisen zijn: - document 20221018435 Bijlage A - Gesigneerde versie oorspronkelijke PO ‘Koninginneweg e.o.; - document 20221018439 Bijlage B - Geaccordeerde PO ‘Noorder Emmakade e.o., Groot Onderhoud; - e-mailcontact met medewerkers BBOR Gemeente Haarlem (Beheer Beleid Openbare Ruimte); - gesprekken met diverse stakeholders (zie tabel 1.4).
3.11
Inventarisatie bewonerswensen
Voor dit project is er in de initiatieffase bewust gekozen om breed ervaringen, ideeën, wensen en knelpunten op te halen bij buurtbewoners. Daarom zijn er 2 bewonersavonden georganiseerd: een voor het noordelijke deel en een voor het zuidelijke deel. De input (wensen, suggesties en vragen) die tijdens deze avonden is verzameld, is te vinden in Bijlage II. Deze eerste inventarisatie van wensen vanuit buurtbewoners geeft ons inzicht in de behoeften en knelpunten in de wijk, wat waardevol is voor de verdere ontwerpfasen. De input van bewoners is gecategoriseerd om een analyse te kunnen maken van de belangrijkste zaken die spelen. De meest voorkomende wensen zijn als volgt: - de aanleg van drainageleidingen om de grondwaterstand actief te reguleren en stabiliseren, ter voorkoming van funderingsschade, natte kelders en kruipruimtes; - het plaatsen van karakteristieke lantaarnpalen die passen binnen de historische uitstraling van de wijk, met als voorbeeld de lantaarnpalen in Bosch & Vaart, de Julianastraat of de Stolbergstraat; - meer fietsenstallingen in de openbare ruimte; - consistente bestrating, met als voorbeeld de Julianastraat; - meer groen en bomen, met voldoende aandacht voor het onderhoud ervan; - verbeterde verkeersveiligheid in de straten, onder andere door verbeterde zichtlijnen voor verkeer; - het realiseren van parkeervakken (in plaats van het Canadees parkeren).
Daarnaast zijn er wensen gekomen over zowel het behouden, vermeerderen en het verminderen van parkeerplaatsen. In de ontwerpfase van dit project worden bewoners actief betrokken door middel van klankbordgroep bijeenkomsten en participatieavonden.
3.12
Duurzaamheidskansen
Voor dit project zijn duurzaamheidskansen geïdentificeerd tijdens een Omgevingswijzersessie welke heeft plaatsgevonden op 4 april 2024 met het gehele projectteam. Omgevingswijzersessies zijn een waardevol instrument om duurzaamheidskansen te identificeren en te integreren binnen het project. Tijdens deze
18 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief
sessie zijn specifieke thema's zoals energie, water, biodiversiteit, en mobiliteit expliciet behandeld, en zijn zo specifieke duurzaamheidskansen geïdentificeerd voor het project. De duurzaamheidskansen zijn te vinden in Bijlage III. De kansen zijn opgedeeld in kansen voor het proces en voor het ontwerp. Vervolgens zijn ze ingedeeld per duurzaamheidsthema. Per kans wordt een voorbeeld gegeven, de mogelijke extra baten en de vervolgstap. Ook zijn de kosten voor financiering en beheer & onderhoud ingeschat. Deze kansen worden ingebracht in het ontwerpproces.
19 | 40
Witteveen+Bos | 139377/24-014.135 | Definitief