2 Bijlage 1 - Ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

ONTWIKKELKOERS ZUIDSTROOK WAARDERPOLDER Naar een intensief werkgebied met hoogstedelijke allure

Januari 2026

Dit document is een co-productie van de gemeente Haarlem en de verschillende eigenaren en gebruikers in het gebied. gemaakt door:

ZUIDSTROOK WAARDERPOLDER

INHOUDSOPGAVE Inleiding 2 1. Achtergrond 3 2. Toekomstambitie

10

3. Hoe bereiken we dit? 18 4. Leidende principes 21 5. De korte(re) termijn 37 6. Hoe nu verder? 41

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

1

INLEIDING Aanleiding

integraal naar de toekomst van het gebied te kijken.

De Waarderpolder is hét bedrijventerrein van Haarlem, en bevat met ruim 15.000 banen de grootste concentratie van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Haarlem groeit snel. Er komen veel nieuwe inwoners bij en voor een goede balans is het belangrijk dat er ook voldoende passende werkgelegenheid bijkomt. In de Omgevingsvisie Haarlem 2045 is de Zuidstrook van de Waarderpolder aangewezen als gebied om circa 4.500 banen, met name kennisintensieve werkgelegenheid, toe te voegen. In dit gebied zijn vrijwel geen onbebouwde gronden of kavels om te ontwikkelen, dus de ruimte die er is zal efficiënter benut moeten worden door te intensiveren. Dat kan hier dankzij de goede ligging aan de oostentree van de stad en tussen twee treinstations. En er is ruimte om de bebouwing te verdichten en te verhogen.

Gezamenlijk proces

Doelstelling

Leeswijzer

Haarlem is de creatieve stad van toegepaste innovatie en dat profiel kan in de Zuidstrook tot volle bloei komen. Ook in de toekomst is dit de plek waar Haarlemmers een passende baan vinden of hun eigen bedrijf of startup vestigen dan wel uitbouwen. Nieuwe bedrijven worden aangetrokken en bestaande ondernemers die dit profiel versterken worden gefaciliteerd in hun groei. Ook speelt de Zuidstrook (en de hele Waarderpolder) een belangrijke rol in de Metropoolregio Amsterdam. Het werkgebied is aantrekkelijk door de hoogopgeleide beroepsbevolking en goede bereikbaarheid. Station Spaarnwoude krijgt een impuls met de ontwikkeling van Hart van Oostpoort (dit project valt buiten de Zuidstrook). Bovendien heeft het noordelijke deel van de Waarderpolder een hoge mileuzonering, wat steeds meer waarde krijgt door de transformatie van andere bedrijventerreinen in de regio. Door deze aantrekkelijkheid te versterken, maakt de Zuidstrook meer werkgelegenheid en ondernemerschap mogelijk met ook kruisbestuivingen tussen bedrijven en met het onderwijs. En kansen voor ruimtelijke ontwikkelingen die het gebied aantrekkelijker en duurzamer maken met hoogwaardige bebouwing en buitenruimte met veel groen, ontmoetingsplekken en voorzieningen. En om de mobiliteitstransitie verder vorm te geven met goede bereikbaarheid met de fiets en het openbaar vervoer. Kortom, intensiveren nodigt uit om

Deze ontwikkelkoers is opgebouwd uit zes delen. Allereerst worden de achtergrond van het gebied, context en opgave geschetst en wordt inzicht gegeven in wat deze ontwikkelkoers beoogt en hoe deze tot stand is gekomen. Vervolgens wordt in het tweede hoofdstuk de toekomstambitie voor de Zuidstrook Waarderpolder geschetst in woord en beeld. In het derde hoofdstuk wordt toegelicht hoe naar deze toekomstambitie wordt toegewerkt langs negen leidende principes en in een stapsgewijs proces vanuit de bestaande situatie richting de beoogde toekomstsituatie. Vervolgens worden in hoofdstuk vier de leidende principes uiteengezet en wordt getoond hoe deze in samenhang uitwerken. In hoofdstuk vijf wordt dieper ingegaan op wat een stapsgewijs proces in dit geval betekent voor de korte(re) termijn. Tenslotte wordt een aantal concrete vervolgstappen geformuleerd die nodig zijn om de ambities in dit document ook echt realiteit te laten worden.

De intensivering van de Zuidstrook Waarderpolder is een gezamenlijk proces. Het betreft een bestaand bedrijventerrein met veel verschillende eigenaren en gebruikers, allen met hun eigen belangen en perspectieven op het gebied. De gemeente heeft zeer beperkt grondeigendom, los van de openbare ruimte. Bij het intensiveren van de Zuidstrook, en het creëren van een aantrekkelijk, duurzaam en goed verbonden vestigingsklimaat voor zowel bestaande als nieuwe bedrijven, hebben alle partijen belang. Daarom heeft de gemeente besloten om een duurzame gebiedssamenwerking te verkennen met als eerste stap het creëren van een gezamenlijke ontwikkelkoers.

N.B. Deze ontwikkelkoers geeft een eerste richting aan de intensivering van de Zuidstrook Waarderpolder. Deze geldt als indicatie voor meer gedetailleerde uitwerking in deelgebieden en specifieke publieke, private en collectieve projecten. Aan de kaarten in dit document kunnen daarom geen rechten worden ontleend. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

2

1. ACHTERGROND

OVER HET GEBIED

De Zuidstrook (zie kaart voorin dit document) heeft een oppervlak van grofweg 75 ha, inclusief groen en infrastructuur, en is onderdeel van het bedrijventerrein Waarderpolder. Dit gebied kent een lange historie als plek van innovatie, nijverheid en maakindustrie. Het water is hierbij een belangrijk kenmerk, net als de strategische ligging langs eeuwenoude uitvalswegen en het spoor. Het gebied is goed verbonden met de binnenstad, de Koepel en het groene buitengebied. De cultuurhistorie is nog steeds zichtbaar en geeft het gebied een eigen kwaliteit. Denk aan de karakteristieke baksteen panden op het MAAK-terrein en Haarlemmer Stroom en de nog herkenbare oorsprong van het gebied als onderdeel van het industriële Buitenspaarne. Sinds de jaren zestig is de Waarderpolder verder ontwikkeld met een grote diversiteit aan bedrijvigheid en bebouwing. Ten zuiden van de Oudeweg zijn de kavels groter. Naast grote bedrijfsgebouwen zijn hier ook (productie)hallen te vinden. Het gebied is functioneel ingericht: auto en logistiek domineren de openbare ruimte. Behalve de groene hoofdstructuur en het water is het gebied stenig ingericht met veel maaiveldparkeren. Dit vraagt om een stevige verbeterslag. Deze beweging is al zichtbaar. Het C-District groeit als innovatiedistrict. MAAK ontwikkelt door met met een groen verblijfsgebied, horeca en meer bedrijven.

Haarlemmer Stroom is volop in ontwikkeling. Ook zijn onlangs nieuwe bedrijfspanden gerealiseerd langs de Oudeweg, waaronder Intercel. Een belangrijke kwaliteit van het gebied is de hoge organisatiegraad. De Waarderpolder heeft een goed functionerend parkmanagement, waarin de Industriekring Haarlem en de gemeente samenwerken op basis van een onlangs geactualiseerd convenant. Dit biedt kansen voor verdere intensivering van de bedrijvigheid en opwaardering van de ruimtelijke kwaliteit in de Zuidstrook. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

4

OVER DE OMGEVING AWZI / RIJNLAND

WARMTENET / ENERGIEHUB KOP VAN FIGEE

BUITENPOORTEN

IKEA KOEPEL

NS TREINMODERNISERING

HART VAN OOSTPOORT

De intensivering van de Zuidstrook staat niet op zichzelf. In de omgeving spelen verscheidene ontwikkelingen die raakvlakken hebben. In de hele (spoor)zone lopen ruimtelijke ontwikkelingen. Denk aan de omgeving rondom station Haarlem, de intensiveringen op het terrein van NS Treinmodernisering, en de omgeving rondom station Spaarnwoude waar onlangs een masterplan is vastgesteld voor Hart van Oostpoort met nieuwe woningen en voorzieningen. Een ander belangrijk project is de ontwikkeling rond de Koepel. Ook andere (toekomstige) ontwikkelingen rondom het gebied hebben mogelijk raakvlakken met de Zuidstrook en kunnen elkaar ook versterken, zoals de Kop van Figee en het groene buitengebied rondom de Veerplas. Tenslotte spelen er belangrijke ontwikkelingen op de schaal van de hele Waarderpolder die ook voor de Zuidstrook kansrijk zijn. Denk hierbij aan de ontwikkeling van een warmtenet en pilots rondom een energiehub vanuit de gemeente en Stichting Parkmanagement Waarderpolder. Het is belangrijk om goede en doorlopende afstemming te hebben met al deze projecten en organisaties, zodat de samenhang bewaakt wordt, mogelijke conflicten tijdig geïdentificeerd en opgelost, en mogelijke kruisbestuivingen verzilverd. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

5

WAAROM INTENSIVEREN? Als onderdeel van het traject Bereikbare Steden (2022) en de Verstedelijkingsstrategie van de Metropoolregio Amsterdam (2021) heeft Haarlem zich aan het Rijk gecommitteerd aan het toevoegen van woningen en daarnaast de ambitie uitgesproken voor het toevoegen van circa 8.000 arbeidsplaatsen tot 2030. Daarmee wordt een woon-werkbalans van tenminste 0,43 banen per inwoner getracht te behouden, zoals ook door de raad vastgelegd in de Economische Visie Haarlem (2019). De Zuidstrook van de Waarderpolder is zowel in de Omgevingsvisie Haarlem 2045 (2022) als in de Economische Visie Haarlem aangewezen als één van de potentiële locaties waar een groot deel van deze nieuwe arbeidsplaatsen zou kunnen landen. Dit sluit aan bij het onderzoek van STEC Groep (2020) naar de economische ontwikkeling van de Waarderpolder dat uitwijst dat een intensivering van de Zuidstrook kansrijk is vanwege de goede ligging en de aanwezigheid dan wel nabijheid van economische aanjagers als de Koepel en C-district. Daarnaast kent de Waarderpolder verschillende typen industrie, waarvan de Zuidstrook de minste bedrijven huisvest met een hoge milieucategorie. Al deze factoren maken een combinatie met meer kennisintensieve bedrijvigheid kansrijk.

De intensivering van de Zuidstrook wordt in de Omgevingsvisie benoemd als een van de icoonprojecten voor de eerste strategische keuze: mengen & verdichten. Hier gaat de aantrekkelijke werkstad vorm krijgen door het toevoegen van een substantieel aantal arbeidsplaatsen. Deze intensivering van bedrijvigheid, en daarmee het toevoegen van arbeidsplaatsen, geeft ook aanleiding om het gebied aantrekkelijker en duurzamer te maken. Zo kan de Zuidstrook als icoonproject voor ‘mengen en verdichten’ ook een bijdrage leveren aan de andere strategische keuzes uit de Omgevingsvisie: ‘buurtgericht ontwikkelen’, ‘vergroenen & vernatten’, ‘ruimte voor de energietransitie’ en ‘mobiliteitstransitie’.

Beeld: Omgevingsvisie Haarlem 2045 (2022) Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

6

WAT IS ER AL GEDAAN? De intensivering van de Zuidstrook als icoonproject is vervolgens geconcretiseerd middels een ruimtelijk-inhoudelijk onderzoek door Fabrications en een procesgericht onderzoek door AT Osborne. Het onderzoek van Fabrications (2023) betreft een benchmark studie naar verschillende bedrijventerreinen binnen en buiten Europa, waar een succesvolle transformatie heeft plaatsgevonden naar een hoogstedelijk en intensief werkgebied met een aantrekkelijk ondernemings-, vestigings- en verblijfsklimaat. Uit deze studie is een aantal belangrijke succesfactoren naar voren gekomen: 1. Gelaagdheid en stapeling maken functiemenging mogelijk, zonder in te leveren op leefbaarheid en veiligheid.

uit de gemeente, grondeigenaren en andere stakeholders, en werk toe naar een gedeeld toekomstbeeld (een wenkend perspectief) met gezamenlijke ambities. 3. Stel een onafhankelijke kwartiermaker aan: een onafhankelijke programmamanager die boven de partijen staat (passend bij dit proces). Vanuit deze onderzoeken is besloten om de eerste verkennende fase op te starten onder leiding van een onafhankelijke kwartiermaker om zowel het ruimtelijk-inhoudelijke deel als het procesmatig-organisatorische deel uit te werken in co-creatie met de gemeente en de verschillende eigenaren en gebruikers in het gebied. Dit is ook vastgesteld in de raad eind 2024.

2. Een mix van kennisontwikkeling en productie op gebieds- en gebouwniveau stimuleert innovatie en brengt energie naar het gebied. Hoe hoger de diversiteit, des te vitaler het systeem. 3. Ruimte voor fietsers en voetgangers, gescheiden van (vracht)verkeer, komt ten goede aan een prettige en levendige openbare ruimte en een goede bereikbaarheid. 4. Adaptief en circulair bouwen maakt het mogelijk om de bestemming in de toekomst te wijzigen en draagt bij aan het behalen van klimaat- en energiedoelen. Daarnaast heeft AT Osborne een onderzoek gedaan om tot een procesontwerp te komen voor de intensivering van de Zuidstrook (2023). Hiertoe hebben zij behalve met de gemeente ook met een aantal partijen in het gebied gesproken. Uit dit onderzoek is ook een aantal aanbevelingen naar voren gekomen: 1. Kies een stap-voor-stap-benadering vanwege het langjarige karakter van de transformatie en bijbehorende onzekerheid. 2. Bouw aan een coalitie van partijen: een “Coalition of the willing” bestaande Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

7

OVER DEZE ONTWIKKELKOERS #hoedan?

waarvandaan?

en met wie?

waarnaartoe?

Deze ontwikkelkoers vormt het inhoudelijke onderdeel van de verkenning rondom de intensivering van de Zuidstrook Waarderpolder. De koers geeft richting aan de intensivering als geleidelijke doorontwikkeling vanuit het bestaande gebruik richting de nieuwe toekomstambitie door het formuleren van nieuwe principes en kaders voor zowel publieke, private als collectieve ingrepen en projecten. Het is dus geen vaststaand eindbeeld. Deze verkenning kent ook een organisatorisch onderdeel, waarin wordt onderzocht welke (publiek-private) samenwerkingsvormen en ook welk (publiek) instrumentarium nodig dan wel kansrijk zijn om deze ontwikkelkoers tot uitvoering te kunnen brengen. De verkenning als geheel wordt getrokken door een onafhankelijke kwartiermaker, in doorlopend overleg met de gemeente en de verschillende eigenaren en gebruikers in het gebied. Deze ontwikkelkoers moet dan ook gelezen worden als een gezamenlijk document. Het is een gedeeld uitgangspunt voor verdere uitwerking, waaronder het organisatorische onderdeel van de verkenning (zie ook hoofdstuk 6 ‘hoe nu verder?’). Wel krijgt deze koers een formele status binnen de gemeente Haarlem middels vaststelling in het college.

Wanneer ook het organisatorische onderdeel van de verkenning is afgerond, zal de verkenning als geheel worden uitgewerkt in een startnotitie richting de gemeenteraad om deze verder te borgen met ook de benodigde gemeentelijke capaciteit en middelen. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

8

OVER DE CO-CREATIE: DE ZUIDSTROOK SESSIES

Deze ontwikkelkoers is in co-creatie met de gemeente en de eigenaren en bedrijven in het gebied tot stand gekomen. Tijdens een reeks een-op-een gesprekken is een eerste inventarisatie gemaakt van de belangen, perspectieven, ambities en zorgen die leven in het gebied. Ook is er een inventarisatie gemaakt binnen de gemeente om de verschillende doelen, opgaven en harde beleidskaders scherp te krijgen. Deze inventarisaties vormden de input voor een reeks gezamenlijke bijeenkomsten: de Zuidstrook Sessies. Aan de hand van een aantal thema’s is gezamenlijk verkend hoe de toekomstambitie voor de Zuidstrook eruit zou moeten zien, en wat ervoor nodig is om deze te realiseren. Hierbij was nadrukkelijk aandacht voor zowel de gemeentelijke doelstellingen en randvoorwaarden, de haalbaarheid voor ontwikkelende partijen en ook de bedrijfsvoering van bestaande bedrijven. Al deze belangen zijn zoveel mogelijk samengebracht in een geheel dat meer is dan de som van de individuele belangen, zodat er een interessant en realistisch uitgangspunt ligt voor verdere uitwerking en samenwerking. Ook op dit document hebben de eigenaren en gebruikers nog schriftelijk hun feedback kunnen geven. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

9

2. TOEKOMSTAMBITIE

EEN INTENSIEF WERKGEBIED MET HOOGSTEDELIJKE ALLURE De Zuidstrook Waarderpolder (met uitzondering van Hart van Oostpoort) ontwikkelt zich verder tot een intensief werkgebied met hoogstedelijke allure. Hier zien we de toekomst van werken in de stad ontstaan: een intensief gebruikt werkgebied met een innovatieve en ondernemende mix van grote en kleine kennis- en maakbedrijven, onderwijs en onderzoek. Van lokaal verankerd tot (inter)nationale allure. En dat in een fijne en groene omgeving met volop verblijfsplekken, voorzieningen, en enkele bijzondere plekken die het gebied extra laten bruisen. Haarlem is de creatieve stad van toegepaste innovatie en dat komt hier tot volle bloei. Deze toplocatie in de Randstad ligt vlakbij de Haarlemse binnenstad en het groene buitengebied en is zeer goed bereikbaar met zowel auto als openbaar vervoer. Hier wordt volop geïnnoveerd, geëxperimenteerd én geproduceerd. De Zuidstrook inspireert op alle vlakken. Binnen de Zuidstrook komen twee economische en ruimtelijke sferen samen: 1) circulair-innovatief-ambachtelijk met karakter, lokaal verankerd en goed verbonden met binnenstad en Koepel. En 2) kennisintensief-hoogwaardig met veel groen, grote spelers, goede regionale en nationale bereikbaarheid. Deze sferen komen samen in het C-District, dat gestaag doorgroeit tot een sterk circulair innovatiedistrict.

Beide sferen hebben de potentie om zich nog veel verder te ontwikkelen in het gebied met ook vestigingen van bijpassende onderwijs- en onderzoeksinstellingen en start-up incubators. Er wordt actief samengewerkt en geprogrammeerd rondom actuele thema’s. Van hieruit kunnen in de toekomst nog meer specifieke innovatieclusters groeien, zoals bijvoorbeeld medische bedrijvigheid rondom Teva, ETB Bislife en Cavex. De ambachtelijke en innovatieve sfeer, gekenmerkt door de karakteristieke baksteen panden en de intieme groene sfeer vormt een logische verbinding tussen de binnenstad en de Koepel en onder andere Haarlemmer Stroom en MAAK. Hier ligt de nadruk op circulariteit en creativiteit, wat in de toekomst verder versterkt wordt door het toevoegen van meer (MKB) bedrijven en creatieve studio’s. Daarnaast is er ruimte voor gerichte aanvullende functies, zoals verkoop van hier vervaardigde circulaire producten maar bijvoorbeeld ook dependances van Haarlemse MBO-opleidingen. Dit is echt de plek waar Haarlemmers hun bedrijf kunnen starten en natuurlijk uitbouwen.

Vanaf station Spaarnwoude ontvouwt zich een meer regionale en (inter) nationale sfeer met al enkele grote kennisintensieve bedrijven. Dit gebied gaat stevig intensiveren met hoogwaardige nieuwbouw met een meer zakelijke uitstraling. Een uitstraling die goed aansluit bij de ontwikkeling van Hart van Oostpoort. Door onder andere goed door te bouwen op de innovatiekracht van het C-District, waaronder de twee fieldlabs 3D Makers Zone en Bouwlab R&Do, voelen steeds meer bedrijven zich aangetrokken tot wat hier gebeurt. Denk aan digitalisering, AI, robotisering, additive manufacturing en bijvoorbeeld R&D functies voor industriële (circulaire) oplossingen. En aanverwante kantoren die hierbij in de buurt willen zitten. Ook hier wordt de verbinding gelegd met onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Haarlem heeft met SRH Haarlem en Inholland al goede HBO-opleidingen rondom innovatie en ondernemerschap en ook universiteiten en onderzoeksinstituten uit andere steden willen straks graag hun dependance hier, juist door het toegepaste karakter. Studenten en andere ondernemers kunnen terecht in incubators en hun start-up vestigen of juist uitbouwen, en er zijn ook volop interessante banen te vinden bij de verschillende bedrijven. Wat de hele Zuidstrook bindt is een dynamische en inspirerende omgeving waar wat te ondernemen, te ontwikkelen en ook te ontdekken valt.

De binnenstad van Haarlem en het groene buitengebied rond Veerplas liggen op enkele minuten fietsen. De hoogwaardige openbare ruimte, met verschillende gezellige en groene verblijfsplekken, biedt volop gelegenheid voor een rondje tijdens de lunch of van werk naar het station. De bebouwing zelf vormt ook een interessante en kleurrijke mix van nieuwe en bestaande bouw met veel variatie in afmeting, hoogte, en architectuur. Ook hier wordt volop geïnnoveerd met bijvoorbeeld circulaire bouwmaterialen en adaptieve bouwoplossingen die kunnen meegroeien met de intensivering van het gebied. Uiteraard biedt het gebied een hoogwaardige voorzieningenmix, van ontmoetingsplekken voor koffie, borrels en sport tot de meer dagelijkse praktische behoeften. Daarnaast zijn er een paar bijzondere parels te vinden die de Zuidstrook tot een bruisende, geliefde plek voor de stad maken en tot een plek die jonge ondernemers en werknemers al vroeg op een positieve manier hebben leren kennen. Denk aan een nachtclub in de kelder, een expo-ruimte bovenop een bedrijfspand, of een skatepark op het dak. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

11

KWALITEITEN OM OP DOOR TE BOUWEN

AAN HET WATER GEBOUWEN MET KARAKTER

VERBLIJVEN

MAAKBEDRIJVEN

KENNISINTENSIEF

AAN HET LANDSCHAP

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

12

INVLOEDSSFEREN VERSTERKEN ELKAAR

CIRCULAIR, INNOVATIEF EN AMBACHTELIJK MET KARAKTER

KENNISINTENSIEF, HOOGWAARDIG EN GROEN

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

13

CIRCULAIR, INNOVATIEF EN AMBACHTELIJK MET KARAKTER HOOGWAARDIG EN EXPERIMENTEEL PROGRAMMA GEKOPPELD AAN PLEINEN EN ROUTES

Makerstoren Amsterdam (foto: Makerstoren)

Rotsoord Utrecht (foto: Angeliek de Jonge

Werksviertel Munchen (foto: Werksviertel)

OUD EN NIEUW VERSTERKEN ELKAAR Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

14

Het westelijk deel van de Zuidstrook sluit goed aan op de binnenstad. Het water en karakteristieke bebouwing (variërend van erfgoed tot bijzondere nieuwbouw) geven het gebied een eigen gezicht. Door parkeren te concentreren in parkeergebouwen ontstaat ruimte op straat voor langzaam verkeer en vergroening. Stapelen en intensiveren past goed bij het type bedrijven dat hier al zit.

KENNISINTENSIEF, HOOGWAARDIG EN GROEN GROENE KWALITEIT

GOED BEREIKBAAR & ZICHTBAAR Werkspoorkathedraal Utrecht (foto: Flux Landscape

Werksviertal Munchen

Eiswerk Berlijn (foto: Urhahn)

Vestdijk Eindhoven (foto: Team C)

ARBEIDSINTENSIEF & GESTAPELD Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

16

In het zuidoostelijk deel is de Jan van Krimpenweg een belangrijke kwaliteitsdrager. Hier is ruimte voor vergroening en een hoogwaardige fiets- en wandelroute, ook in het kader van ‘the last mile’ vanaf station Spaarnwoude. Het netwerk van straten kan hier stapsgewijs worden uitgebreid, zodat er meer adressen ontstaan en het gebied beter toegankelijk wordt. Dat vergroot de bruikbaarheid voor verschillende typen bedrijven.

3. HOE BEREIKEN WE DIT?

OPBOUW IN DE TIJD: EEN STAPSGEWIJS PROCES Een stevige toekomstambitie geeft duidelijke richting waar het gebied de komende decennia naartoe werkt. Dit vraagt om een goede uitwerking van ingrepen en projecten die nodig zijn om de geformuleerde ambitie waar te maken. Dit is bij de doorontwikkeling van een bestaand gebied met veel bestaande eigenaren en gebruikers, zoals de Zuidstrook, niet eenvoudig. Het toewerken naar de toekomstambitie zal een geleidelijk en langdurig proces zijn met een deels onvoorspelbaar verloop. Het is nu nog niet bekend welke eigenaren en bedrijven gaan verhuizen, uitbreiden of herontwikkelen - en wanneer. Het tempo van de intensivering wordt dan ook voor een groot deel bepaald door dit soort beslissingen. Ondertussen functioneert de Zuidstrook al volop. Bestaande bedrijven worden dan ook gerespecteerd. Nieuwe ontwikkelkaders gelden voor alle kavels, maar wel pas op het moment dat een bedrijf vertrekt of nieuwe plannen ontwikkelt voor de eigen kavel.

De toekomstambitie krijgt gaandeweg vorm in een steeds evoluerende mix van bestaand en nieuw. Bedrijven kunnen hier zelf ook mede vorm aan geven door slim aan te haken op elkaars initiatieven. Ook biedt de tijdelijkheid kansen, bijvoorbeeld om het gebied op de kaart te zetten, interessante nieuwe functies te testen, en beoogde doelgroepen op een positieve manier te laten kennismaken met het gebied. Succesvolle initiatieven kunnen bovendien doorgroeien naar permanent, als onderdeel van een grotere nieuwe ontwikkeling. Ook dit past bij een innovatief en ondernemend gebied.

Bij de uitwerking van deze ambitie wordt daarom telkens naar zowel de toekomst als naar de bestaande situatie gekeken. Nieuwe initiatieven moeten bijdragen aan de toekomstambitie en tegelijkertijd goed samengaan met de bestaande bedrijven die ook gewoon moeten kunnen functioneren. De Zuidstrook blijft een plek met verschillende sferen, schalen en activiteiten, waar zich nu ook enkele grote productiebedrijven bevinden. Dat is wellicht ook juist de charme van het gebied. Het is geen aangeharkte buurt, maar een dynamische plek waar volop ondernomen, geïnnoveerd en gemaakt wordt.

Om recht te doen aan het geleidelijke verloop van deze intensivering, worden de leidende principes ook getoetst op hun uitwerking op de korte(re) termijn, waarin wellicht nog maar een deel van de plannen is gerealiseerd. De principes richten zich op een toekomstsituatie waarin het hele gebied is geïntensiveerd: de 100% versie. Mogelijk is dit een hypothetische situatie, want de kans is aanwezig dat een aantal bedrijven niet gaat verhuizen. Daarom is er na het hoofdstuk met de leidende principes een hoofdstuk toegevoegd over de korte(re) termijn. Hierin worden kansen verkend om op korte termijn initiatieven slim op elkaar aan te laten sluiten en zo voor winwin situaties en positieve olievlekken te zorgen. Ook wordt er getoetst wat er gebeurt met de verschillende principes in een mix van bestaand en nieuw. Dit zorgt voor realiteitszin in de kaders voor nieuwe ontwikkelingen en inzicht in de benodigde ingrepen om op korte termijn cruciale kwaliteit te realiseren.

bestaande situatie

2/3 geintensiveerd (voorbeeld)

Intensivering als geleidelijk proces

1/3 geintensiveerd (voorbeeld)

100% geintensiveerd (hypothetisch) Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

19

OPBOUW LANGS NEGEN LEIDENDE PRINCIPES De toekomstambitie voor de Zuidstrook krijgt gaandeweg vorm in een samenspel van verschillende grote en kleine ingrepen en projecten vanuit verschillende - publieke en private - partijen. Er is daarom een reeks leidende principes geformuleerd om maximale samenhang en kwaliteit hierin te realiseren, zodat elke (individuele) stap ons dichterbij onze gezamenlijke ambitie brengt. De eerste principes richten zich op ontwikkelingen op kavelniveau. Om de beoogde intensivering te realiseren moeten er meer (kennisintensieve) bedrijven, kantoren en ook voorzieningen geaccommodeerd worden in het gebied. Dit betekent onder andere het toevoegen van meer bouwvolume. Deze principes geven ruimtelijk en programmatisch richting. Een volgend principe formuleert nut en noodzaak van slimme collectieve voorzieningen en oplossingen. De ruimte in de Zuidstrook is beperkt en moet goed benut worden. Dan is het zonde om bijvoorbeeld parkeren individueel op elke kavel op te lossen. Deze principes vormen een eerste aanzet, de exacte ontwikkelspelregels worden in een volgende fase in samenwerking met de ontwikkelende partijen in het gebied nader uitgewerkt, net als het verder onderzoeken van collectieve voorzieningen en oplossingen.

Principe 1 | Programma toevoegen Principe 2 | Nuances in programmamix Principe 3 | Volume toevoegen Principe 4 | Collectieve oplossingen Principe 5 | Goede routes voor langzaam verkeer Principe 6 | Groen en water als kwaliteit Principe 7 | Verblijfsplekken Principe 8 | Goede routes voor logistiek Principe 9 | Parkeren aan logistieke routes

De laatste principes zetten uiteen wat er ruimtelijk nodig is op de schaal van het gebied om deze intensivering te kunnen dragen. Het gebied moet goed en logisch verbonden zijn met de omgeving met een aantrekkelijk netwerk van comfortabele routes en groene plekken. Hierbij wordt speciale aandacht besteed aan het goed organiseren van zowel logistiek van (bestaande en nieuwe) bedrijven als aantrekkelijke en veilige routes voor fietsers en voetgangers vanuit de binnenstad en vanaf station Spaarnwoude. Niet iedereen die hier komt werken in de toekomst zal met de auto kunnen (of willen) komen. Het gebied moet daarom geleidelijk naar een andere mobiliteitsmix groeien. Samen geven deze leidende principes aan wat er nodig is om de ambitie voor de Zuidstrook werkelijkheid te maken. In het volgende deel van dit document worden ze verder uitwerkt: Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

20

4. LEIDENDE PRINCIPES

PRINCIPE 1 | PROGRAMMA TOEVOEGEN voorwaarden borgen: - fysieke ruimte - milieuruimte - veiligheidsruimte - bereikbaarheid

1. meer bedrijvigheid met meer arbeidsplaatsen: naar een mix van kennis- en maakbedrijven 2. ecosysteem uitbouwen rond aanwezige (opkomende) economische clusters 3. aanvullende gebiedsvoorzieningen voor hoogwaardig vestigingsklimaat 4. bijzondere en identiteitsbepalende stedelijke plekken en voorzieningen mits van meerwaarde voor mits niet strijdig met

positionering en vestigingsklimaat

voorwaarden bedrijvigheid

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

22

PRINCIPE 1 | PROGRAMMA TOEVOEGEN 1. Meer bedrijvigheid met meer arbeidsplaatsen toevoegen Prioriteit is het creëren van meer arbeidsplaatsen middels het aantrekken van nieuwe bedrijven. Er wordt toegewerkt naar bedrijven binnen het Haarlemse profiel van creatieve stad van toegepaste innovatie die meer kennisintensieve (HBO/WO) banen toevoegen, aansluitend bij de Haarlemse beroepsbevolking. Ook wordt de groei gefaciliteerd van bestaande bedrijven passend binnen dit profiel. Dit profiel moet groeien en - zeker in het begin - zijn bedrijven die wel banen creëren maar niet in het profiel passen ook welkom. Onder dit profiel en ook onder kennisintensiviteit wordt overigens nog steeds een mix van kennis- en maakbedrijven verstaan, het gaat nadrukkelijk niet alleen om kantoren. Kantoren zijn wel mogelijk, hetzij ondergeschikt in een bedrijfsgebouw of eigenstandig. Echter de Zuidstrook blijft een gebied waar ook gemaakt wordt. Mogelijk kiezen kantoren locaties dichtbij de twee stations, dus of richting Oostpoort of richting de binnenstad en de Koepel. Randvoorwaarden en beperkingen: Om de bedrijvigheid in de Zuidstrook te kunnen blijven accommoderen, moeten enkele randvoorwaarden geborgd worden, zoals fysieke ruimte, milieuruimte, veiligheidsruimte, en bereikbaarheid.

Bedrijven in de Zuidstrook mogen een milieucategorie tot 3.2 hebben, zodat de lichte maakindustrie hier een plek kan houden. Uit deze randvoorwaarden volgen enkele beperkingen: • geen kwetsbare functies (o.a. wonen, zorg, kinderdagverblijf, ...) in verband met de milieucategorie, externe veiligheid en verkeersveiligheid, • geen verkeersaanzuigende niet-bedrijfsfuncties die de bereikbaarheid van bedrijven tijdens werkdagen (woon-werkverkeer en logistiek) belemmeren, zoals grootschalige (stadsverzorgende) voorzieningen en detailhandel • geen eigenstandige niet-bedrijfsfuncties of functies met geen of nauwelijks arbeidsplaatsen (o.a. opslag, showrooms) op kavels die voor bedrijven zijn bedoeld. Dit mag wel ondergeschikt binnen een gestapeld bedrijfsgebouw NB: Daarnaast geldt ook het gemeentebreed beleid, zoals bv het hotelbeleid. 2. opkomend(e) innovatiedistrict(en) uitbouwen Er wordt actief verder gebouwd aan bestaande innovatieclusters, zoals het C-District, waar circulariteit en creativiteit op lokaal niveau samenkomen met

kennis en innovatie op (inter)nationaal niveau. Hiervoor zijn aanvullende functies wenselijk. Denk aan bijzondere winkels en showrooms van lokaal gemaakte (circulaire) producten, broedplaatsen en ambachtsopleidingen, maar ook onderzoeksinstituten, (hoger) onderwijs dependances, start-up incubators, test- en maakfaciliteiten, en congreslocaties. Mogelijk ontstaan er later nog nieuwe economische clusters, dus flexibiliteit is hier van belang. 3. aanvullende gebiedsvoorzieningen hoogwaardig vestigingsklimaat Voor met name kennisintensieve, innovatieve, creatieve bedrijven vormt stedelijke verblijfskwaliteit met een hoogwaardige voorzieningenmix een basisconditie. Daarom zijn aanvullend op de functies bij punt 1 en 2, ook gebiedsverzorgende voorzieningen mogelijk mits deze een positieve bijdrage leveren aan het vestigingsklimaat voor bedrijven. Er wordt gestreefd naar een complementaire functiemix voor een hoogwaardig vestigingsklimaat. Denk hierbij aan horeca, sport, wellness, ontmoeting en dagelijkse voorzieningen zoals een repro, stomerij, fysiotherapeut of gemakswinkel. Deze functies moeten worden gemaximeerd en gemonitord op complementariteit (dus geen vijf sportscholen). Dit vergt verdere uitwerking. 4.

bijzondere en identiteitsbepalende stedelijke plekken en voorzieningen Goede gebiedsvoorzieningen zijn een basisvoorwaarde, maar zetten het gebied nog niet op de kaart als bruisende plek. Er zijn ook enkele bijzondere plekken nodig met een sfeer waar jonge, innovatieve ondernemers en hun medewerkers zich toe aangetrokken voelen. Deze functies kunnen een breder publiek trekken dan alleen de bedrijven, omdat ze ook culturele of maatschappelijke waarde hebben voor de stad. Denk aan een nachtclub in de kelder, een expositieruimte in de plint, of een skatepark op het dak. Dit soort identiteitsversterkende plekken wordt zoveel mogelijk gefaciliteerd. Dit geldt ook voor het benutten van aanwezige cultuurhistorische waarden en structuren in het gebied. NB: Voor alle functies en voorzieningen bij de punten 2, 3 en 4 geldt als voorwaarde dat deze niet in strijd zijn met de randvoorwaarden en beperkingen onder punt 1. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

23

PRINCIPE 2 | NUANCES IN PROGRAMMAMIX (CIRCULAIR-INDUSTRIEEL)

CIRCULAIR-INNOVATIEF-AMBACHTELIJK

STEDELIJK-INNOVATIEF

HOOGWAARDIG-KENNISINTENSIEF

- kaartbeeld is indicatief -

In en rond de Zuidstrook zijn verschillende economische clusters te herkennen die een eigen sfeer en ook nuances in de programmamix met zich meebrengen. Het C-district is een voorloper in de transitie naar een circulaire economie. Hier komen verschillende sferen (zie kleuren) samen. Hier zijn logische verbindingen denkbaar met het industrieterrein in het noorden van de Waarderpolder, aangezien circulariteit ook fysieke en milieuruimte vraagt. Bij het circulair-innovatiefambachtelijke karakter passen ook bijzondere winkels en showrooms van lokaal gemaakte (circulaire) producten, broedplaatsen en ambachtsopleidingen. Bij het hoogwaardig-kennisintensieve karakter passen onderzoeksinstituten, hoger onderwijs dependances, start-up incubators, test- en maakfaciliteiten, kantoren en congreslocaties. Het ambachtelijke karakter is sterk lokaal ingebed en sluit aan bij de binnenstad en de Koepel. Hier passen ook meer stedelijke functies bij. Zo is er op Haarlemmer Stroom de mogelijkheid om een hotel te realiseren wat elders in het gebied niet kan in verband met de daar benodigde milieuruimte. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

24

PRINCIPE 3 | VOLUME TOEVOEGEN

VERDICHTEN DOOR FUNCTIES TE STAPELEN MET NUANCES IN KORRELGROOTTE EN HOOGTE

Het toevoegen van extra banen vraagt om meer ruimte en dus bouwvolume. De bebouwing gaat flink verdichten en ook de hoogte in door functies te stapelen, ook het parkeren. Hierbij moet wel oog blijven voor nuances in de verschillende gebiedssferen. In het huidige C-District is de korrelgrootte van de gebouwen iets kleiner. Deze variatie in maat blijft gekoesterd, zodat ook de intieme sfeer met verschillende gebouwen en groene binnenplaatsen behouden blijft. Richting station Spaarnwoude kan de grootste verdichting worden gerealiseerd. Hier zijn de kavels groot met zichtlocaties langs het spoor. Ook heeft de openbare ruimte langs het spoor een stevige schaal die meer hoogte-accenten mogelijk maakt. Dit zijn ook de meest logische plekken voor kantoren die zich makkelijker laten stapelen. Hier komt het groene karakter terug langs de hoofdroutes en ook op de daken. Ook de Oudeweg krijgt hoogte-accenten als visitekaartje voor het gebied. Nauwkeuriger ontwikkelspelregels, zoals de exacte bouwhoogtes en FSI in relatie tot het aantal arbeidsplaatsen, vergen nog (gezamenlijke) uitwerking. Ook moet de ondergrond (kabels en leidingen) in kaart worden gebracht in verband met eventuele beperkingen voor nieuwe bebouwing. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

25

PRINCIPE 4 | COLLECTIEVE OPLOSSINGEN

De intensivering van de Zuidstrook vraagt om efficiënt ruimtegebruik. Collectieve oplossingen en voorzieningen spelen hierin een belangrijke rol. Denk aan gezamenlijke parkeerhubs met deelmobiliteit en ook waterbergingen, zodat deze niet individueel op iedere kavel hoeven te worden gerealiseerd. Dit bespaart kostbare ruimte en draagt ook bij aan de financiële haalbaarheid van individuele ontwikkelingen. Ook andere uitdagingen, nu en in de toekomst, kunnen baat hebben bij collectieve oplossingen. Een stroomaansluiting is door netcongestie niet meer vanzelfsprekend. Lokale collectieve innovaties, zoals energiehubs, dragen bij aan een oplossing. Ook het warmtenet waaraan nu al wordt gewerkt voor de hele Waarderpolder. is een goed voorbeeld. De exacte voorzieningen die collectief worden opgepakt, mogelijke koppelkansen en de exacte locaties en voorwaarden, worden nog verder verkend in overleg met de verschillende partijen in het gebied. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

26

PRINCIPE 5 | GOEDE ROUTES VOOR LANGZAAM VERKEER

- kaartbeeld is indicatief In de Zuidstrook wordt duurzame mobiliteit vanzelfsprekend. Voetgangers, fietsers en ov-reizigers krijgen meer aandacht in de inrichting van het gebied. De inzet is een fijnmazig netwerk van comfortabele en veilige routes voor langzaam verkeer, die logisch aansluiten op station Spaarnwoude, de binnenstad en regionale doorfietsroutes (G200). Ook wordt ingezet op doorlopende fietsverbindingen met de rest van de Waarderpolder, bijvoorbeeld via de Nijverheidsweg en de Waarderweg. Routes vergen afstemming met de verschillende eigenaren en worden mogelijk pas realiteit op de langere termijn, zoals de route tussen Danish Crown en het spoor. Hier wordt stapsgewijs naartoe gewerkt. Alle routes worden fysiek en sociaal veilig, goed verlicht en groen ingericht. Ook worden ze goed gescheiden van de logistieke routes die ook essentieel blijven voor bedrijven. Station Spaarnwoude wordt de toegangspoort tot de Zuidstrook, met directe en herkenbare verbindingen naar de bedrijven. Deelmodaliteiten zoals fietsen worden geïntegreerd in het station en in mobiliteitshubs, voor een laagdrempelige ‘last mile’ in de hele Waarderpolder. Dit draagt bij aan de mobiliteitstransitie, vermindert de parkeerdruk en verhoogt de kwaliteit van de openbare ruimte. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

27

PRINCIPE 6 | GROEN EN WATER ALS KWALITEIT

- kaartbeeld is indicatief De bestaande water- en groenstructuur, vanaf het Spaarne en vanuit het buitengebied bij de Veerplas het gebied in, wordt gekoesterd. Bovendien wordt deze waar mogelijk versterkt, zowel op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en belevingskwaliteit. Een van de belangrijkste groene dragers in het gebied loopt langs het spoor en de Jan van Krimpenweg. Deze groene drager is onderdeel van het ecologische hoofdstructuur. Met de intensivering van de Zuidstrook krijgt deze groene drager een veel belangrijkere rol als groen verblijfsgebied. Het groene netwerk valt daarom zo veel mogelijk samen met de routes voor langzaam verkeer. Ook andere straten in het gebied worden zoveel mogelijk vergroend. Een voorbeeld is het noordelijke deel van de Minckelersweg. Naast de groene hoofdstructuur worden ook de verblijfsplekken in de buitenruimte op de kavels met veel groen ingericht en worden groene daken gestimuleerd. Dit zorgt gaandeweg de intensivering voor een steeds aantrekkelijker netwerk van groene routes en plekken. Dit is ook een veelgehoorde wens van medewerkers van bestaande bedrijven. Bovendien kunnen groen en water op deze plekken positief bijdragen aan de uitdaging van klimaatadaptatie (waterberging) in het gebied. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

28

PRINCIPE 6 | VOORBEELDPROFIELEN GROENE KWALITEIT

JAN VAN KRIMPENWEG

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

29

PRINCIPE 6 | VOORBEELDPROFIELEN GROENE KWALITEIT

FUSTWEG ZUID

MINCKELERSWEG NOORD

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

30

PRINCIPE 7 | VERBLIJFSPLEKKEN

- kaartbeeld is indicatief In een innovatiedistrict bewegen mensen vaker tussen verschillende gebouwen, waar zich ondersteunende functies of samenwerkingspartners bevinden. Ook wandelen medewerkers meer wanneer er aantrekkelijke routes, verblijfsplekken en voorzieningen in de buurt zijn. Daarvoor moeten de kavels goed aansluiten op die routes en plekken. Er moet een goede relatie tussen binnen en buiten zijn met het oog op sociale veiligheid, ook in het donker. Openbare voorzieningen en terrassen langs deze routes dragen daaraan bij. Bij nieuwe ontwikkelingen zijn soms (met name bij grote kavels) nieuwe wandelroutes en buitenruimtes nodig op de kavel, zodat het gebied beter doorwaadbaar wordt. Echter dit komt pas aan de orde wanneer een bedrijf vertrekt dan wel een nieuwe ontwikkeling op de kavel beoogt. De Jan van Krimpenweg wordt belangrijk voor de ‘last mile’, de wandel- of fietsroute van station naar werk. De beoogde kwaliteitsimpuls hier, met brede stoepen, veel groen en goede verlichting, nodigt uit tot het realiseren van fijne verblijfsplekken en levendige plinten met voorzieningen. In het C-district wordt juist ingezet op het uitbreiden van het fijnmazige netwerk van binnenplaatsen en ook op meer publieke kades in de toekomst (bij nieuwe ontwikkelingen). Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

31

PRINCIPE 8 | GOEDE ROUTES VOOR LOGISTIEK

- kaartbeeld is indicatief De Zuidstrook blijft een bedrijventerrein waar logistiek cruciaal is voor de bedrijfsvoering. Met de intensivering van het gebied neemt het aantal verkeersbewegingen toe, waardoor een slimme organisatie van logistiek noodzakelijk is. We zetten in op efficiënte logistieke lussen die het vrachtverkeer bundelen en scheiden van langzaam verkeer, zodat veiligheid en doorstroming gewaarborgd blijven. In het C-District is het wenselijk dat de Ir. Lelyweg en de Minckelersweg met elkaar verbonden worden voor een goede lus. Dit kan alleen in samenspraak met de verschillende eigenaren, aangezien deze lus deels over private kavels zal moeten lopen. Bijzondere aandacht gaat uit naar het verbeteren van de doorstroming voor noodzakelijk vervoer in de spits. Dit betekent dat routes voor vrachtverkeer en bevoorrading logisch en robuust worden ingericht, met zo min mogelijk conflicten en vertragingen. De Oudeweg blijft een belangrijke corridor en wordt ook in de context van stedelijke doorstroming bekeken. In dat kader loopt er ook een pilot op de Nijverheidsweg. De exacte routes en maatregelen worden komende tijd verder onderzocht in samenhang met elkaar. Doel is een goede doorstroming, bereikbaarheid voor bedrijven en verkeersveiligheid voor alle weggebruikers. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

32

PRINCIPE 8 | VOORBEELDPROFIELEN LOGISTIEKE STRATEN

IR. LELYWEG

FUSTWEG NOORD

...

Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

33

PRINCIPE 9 | PARKEREN AAN LOGISTIEKE ROUTES

- kaartbeeld is indicatief Parkeren blijft noodzakelijk in de Zuidstrook, maar de manier waarop het wordt georganiseerd verandert. Het doel is om de parkeerdruk te verlagen en het aandeel van de auto in het woon-werkverkeer substantieel terug te dringen. Daarom worden parkeerplaatsen zoveel mogelijk geconcentreerd in collectieve mobiliteitshubs langs logistieke routes, gecombineerd met deelmobiliteit en eventueel dagelijkse voorzieningen en een aantrekkelijke ‘last mile’ voor voetgangers en fietsers. Deze hubs worden strategisch gepositioneerd zodat de Jan van Krimpenweg en andere langzaam-verkeersroutes autoluw (de paarse lijnen op de kaart) of zelfs autovrij kunnen worden ingericht. Vanuit het convenant van de Stichting Parkmanagement Waarderpolder worden werkgevers en werknemers al actief gestimuleerd om te kiezen voor fiets, OV en deelmobiliteit. Denk hierbij bijvoorbeeld aan aantrekkelijke fietsregelingen en OV-vergoedingen. Voor de mobiliteitshubs worden de exacte locaties en ook het voorzieningenniveau en het exploitatiemodel nog nader onderzocht samen met de verschillende partijen in het gebied. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

34

RUIMTELIJKE PRINCIPES VERSTERKEN ELKAAR

- kaartbeeld is indicatief -

Door de principes te combineren ontstaat een raamwerk dat de komende jaren stapsgewijs kan worden ontwikkeld. Ontwikkeling is sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de bedrijven en de bijpassende mogelijkheden op particulier terrein. Het raamwerk openbare ruimte is een combinatie van langzaam verkeerroutes, vergroening, logistieke lussen en parkeren. Door om en om te kiezen voor een route die meer op gemotoriseerd verkeer is gericht en een route die meer op groen en langzaam verkeer is gericht ontstaat een netwerk waarbij de verschillende gebruikers elkaar niet in de weg zitten. Door het principe van de logistieke lussen worden de Jan van Krimpenweg ontlast van zwaar verkeer. Programma kan aansluiten bij de logica van dit netwerk: de logistieke entree aan een grijze straat, de representatieve kant aan een groene straat. Verblijfskwaliteit is te vinden aan het water, aan de Jan van Krimpenweg en rondom de plekken in de blokken, zoals dat nu al is bij Maak en Haarlemmerstroom. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

35

RAAMWERK LANGE TERMIJN

De principes zijn vertaald in een raamwerkkaart voor de lange termijn. Dit raamwerk geeft een beeld van het ruimtebeslag per straat en de fysieke mogelijkheden om de principes in te passen. De positie van nieuwe straten, plekken en parkeergarages is indicatief, dit zal met de betreffende bedrijven nader worden uitgewerkt als dat aan de orde is. Daarbij is er sprake van samenhang met omliggende projecten, zoals Hart van Oostpoort. Doel is om te komen tot een logisch, goed functionerend raamwerk voor alle typen gebruik.

5. DE KORTE(RE) TERMIJN

EEN GOEDE MIX VAN NIEUW EN BESTAAND Intensivering als geleidelijk proces: respecteren bestaande bedrijven De intensivering is een geleidelijk proces dat decennia kan duren en ondertussen functioneert de Zuidstrook al volop. Bestaande bedrijven worden gerespecteerd. Dit betekent dat er in sommige gevallen extra beperkingen kunnen zijn bij het toestaan van nieuwe voorzieningen, omdat er enkele bestaande bedrijven in het gebied zitten met maatwerkafspraken omtrent een hogere milieucategorie of externe veiligheid. Deze toets moet dus altijd nog bovenop principe 1 worden uitgevoerd. Leidende principes gaan gelden wanneer bedrijf vertrekt / herontwikkelt De leidende principes in deze ontwikkelkoers gelden voor alle kavels, maar treden pas in werking wanneer een bedrijf verhuist en/of nieuwe plannen ontwikkelt voor de kavel. Op dat moment vervallen eerdergenoemde maatwerkafspraken en gelden de principes uit deze ontwikkelkoers als kader. Dit betekent ook dat bestaande bedrijven die goed passen binnen deze koers juist kunnen doorgroeien of uitbreiden met aanverwante bedrijven en/of voorzieningen. Of passende bedrijven kunnen vanuit elders in de Waarderpolder naar de Zuidstrook verhuizen, waardoor er op hun oude plek weer beschikbare ruimte vrijkomt met een hogere milieucategorie voor bedrijven die deze milieuruimte echt nodig hebben.

Zo wordt de juiste bedrijvigheid op de juiste plek gefaciliteerd, wat belangrijk is gezien de regionale schaarste van milieuruimte en het te verwachten ruimtebeslag van de circulaire economie. Het is belangrijk dat bedrijven en gemeente structureel met elkaar in gesprek blijven om plannen en ambities tijdig uit te wisselen en te zoeken naar de beste oplossing, zoals bijvoorbeeld bij (latente) verhuisbereidheid van bedrijven. Een spannende mix van nieuw en bestaand als charme De Zuidstrook zal door het geleidelijke proces van intensivering nog lang een plek blijven met verschillende sferen, schalen en activiteiten, waar zich ook enkele grote productiebedrijven bevinden. Ook het toewerken naar een

gericht economisch profiel kost tijd. Dat kan ook juist de charme van het gebied zijn. De Zuidstrook is geen aangeharkte buurt, maar een dynamische en diverse plek waar volop ondernomen, geïnnoveerd en gemaakt wordt. Er zijn zowel karakteristieke baksteen panden te vinden als ook een functionerende betoncentrale. De propositie naar nieuwe bedrijven moet duidelijk maken dat zij zeker in de beginfase van de intensivering in een mix met bestaande bedrijven terecht komen. Dit is ook belangrijk voor deze bestaande bedrijven die klachten over bijvoorbeeld geluid- of geurhinder willen voorkomen. Win-win creëren door slim voort te bouwen op elkaars ontwikkelingen Zoals eerder benoemd komt de intensivering van de Zuidstrook gaandeweg tot stand door een samenspel van verschillende grote en kleine, private en publieke ontwikkelingen en ingrepen. Hierbij is de inzet om slim voor te bouwen op elkaars ontwikkelingen, zodat nieuwe kwaliteitsimpulsen zich als olievlekken door het gebied verspreiden. Dit gaat om kavelontwikkelingen, investeringen in de openbare ruimte en ook kwaliteitsverbeteringen op bestaande kavels. Denk bij deze laatste bijvoorbeeld aan het uitnodigender inrichten van de buitenruimte, verwijderen van hekken, vergroenen van gevels of het verfraaien met kunst. Zo ontstaat door de tijd heen steeds maximale, samenhangende kwaliteit.

Uiteraard gebeurt dit altijd in nauw overleg met de verschillende partijen. Zeker ook omdat er altijd rekening moet worden gehouden met bestaande bedrijfsvoering en eventuele veiligheidsrisico’s. Twee mogelijke win-win scenario’s worden op de volgende pagina’s verkend. Slim inzetten van placemaking en tijdelijk gebruik Om de win-win situaties verder te versterken en nog gerichter nieuwe doelgroepen aan te trekken, kunnen placemaking en tijdelijk gebruik strategisch worden ingezet. Denk aan speciale plekken (zoals omschreven bij punt 4 van principe 1) die het gebied vooruitlopend op grotere ontwikkelingen al op de kaart te zetten en interessante functies testen. Succesvolle initiatieven kunnen bovendien doorgroeien naar permanent, als onderdeel van een grotere nieuwe ontwikkeling. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

38

VOORBEELD WIN-WIN KORTE TERMIJN: C-DISTRICT Een van de voorgestelde win-win scenario’s op de korte termijn bevindt zich in het C-District. Hier gebeurt al veel waar met een aantal ingrepen slim op voortgebouwd kan worden. Ingrepen kunnen, naast een kwaliteitsverbetering op zichzelf, ook de randvoorwaarden creëren voor andere ingrepen en projecten. Zo komt het gebied in beweging en wordt de positieve impact van individuele ingrepen vergroot. In het C-District kan dit er als volgt uit zien: - Het parkeergebouw op Haarlemmerstroom wordt de eerste mobiliteitshub in de Zuidstrook. Er worden afspraken gemaakt met bedrijven in de omgeving om de parkeerplaatsen hier te gebruiken en er wordt ook gekeken naar een goede plintinvulling met passende, complementaire voorzieningen en eventueel ook al oplossingen voor deelmobiliteit voor de ‘last mile’. - Dankzij de mobiliteitshub worden parkeerplaatsen op maaiveld vrijgespeeld, onder andere langs de kade van Spaarnelanden. Hier wordt ingezet op een hoogwaardige buitenruimte die aantrekkelijk is voor de medewerkers van Spaarnelanden en ook voor bezoekers van Haarlemmer Stroom, onder andere van het nieuw te ontwikkelen concgreshotel tegenover Spaarnelanden. Het laatste stuk van de Minckelersweg wordt nu autoluw of zelfs autovrij en krijgt een hoogwaardige groene inrichting, zodat dit een aantrekkelijk geheel wordt.

- Ook de programmering van de gemeentelijke kavel kan een impuls geven richting de toekomst. Ook is hier een verbinding tussen MAAK en Haarlemmer Stroom mogelijk om het netwerk van routes en plekken verder te versterken. - Tussen de gemeentelijke kavel, ABI, Spaarnelanden en MAAK zorgt een nieuwe logistieke lus voor betere doorstroming en veiligheid. Vrachtwagens hoeven niet meer achteruit over de Ir. lelyweg naar de Oudeweg. Dit deel van de Minckelersweg krijgt, naast een goed fietspad, ook een logistiek profiel. NB: Dit is een verkenning van een mogelijk scenario en nog geen besluit. Verdere uitwerking is nodig in samenspraak met alle betrokken partijen, bijvoorbeeld aangaande publieke verbindingen over private kavels. Ook de bijbehorende financiën moeten nog worden uitgewerkt. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

39

VOORBEELD WIN-WIN KORTE TERMIJN: JAN VAN KRIMPENWEG Aan de Jan van Krimpenweg kan, aansluitend op de ontwikkelingen van Hart van Oostpoort, stap voor stap een aantrekkelijke groene drager ontstaan als visitekaartje voor medewerkers die vanaf station Spaarnwoude naar hun werk lopen of fietsen. En dit creëert nieuwe kansen voor ontwikkelingen langs deze drager. Een mogelijk win-win scenario kan er als volgt uitzien: - Op de kavel van Bridges (o.a. Johan Enschede) liggen kansen om een goed adres aan de Jan van Krimpenweg te maken en een eerste kwaliteitsslag in de openbare ruimte te realiseren. Dit kan eventueel eerst in tijdelijke vorm met bijvoorbeeld een demontabel gebouw en een lichte, placemaking-achtige ingreep in de openbare ruimte. - Ondertussen onderzoekt de gemeente de realisatie van de logistieke lus die het op korte termijn mogelijk maakt dat de Jan van Krimpenweg (het deel langs het spoor) wordt vrijgespeeld van vrachtwagens. Ook moeten met de verschillende bedrijven in dit deelgebied afspraken worden gemaakt over het weghalen van de geparkeerde vrachtwagens langs de Jan van Krimpenweg. - In 2032 komt de gemeentelijke kavel (nu Connexxion) vrij. Hier kan een nieuwe ontwikkeling tot stand komen die zowel het gebied een kwaliteitsimpuls geeft, als een ontwikkeling op het naastgelegen Bridges-terrein versterkt. Langs deze kavel wordt een tweede logistieke lus mogelijk.

De Jan van Krimpenweg (langs het spoor) wordt groen en hoogwaardig ingericht. - Dit biedt ook kansen voor Sligro om aan te sluiten en voor een deel van hun vastgoed een nieuwe voorkant aan de Jan van Krimpenweg te maken. Dit kan de verhuurbaarheid ten goede komen. Hetzelfde geldt voor de herontwikkeling van het VOST-terrein mits het lukt om samen met Spaarnelanden voor VOST een nieuwe locatie te vinden. NB: Dit is een verkenning van een mogelijk scenario en nog geen besluit. Verdere uitwerking is nodig in samenspraak met alle betrokken partijen, bijvoorbeeld aangaande publieke verbindingen over private kavels. Ook de bijbehorende financiën moeten nog worden uitgewerkt. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

40

6. HOE NU VERDER?

VERVOLGSTAPPEN Deze ontwikkelkoers is tot stand gekomen in co-creatie met de gemeente en de verschillende eigenaren en gebruikers in de Zuidstrook Waarderpolder. De noodzaak tot samenwerking stopt hier niet. Ook voor de verdere uitwerking en uitvoering zijn de gemeente, eigenaren en gebruikers in zekere mate afhankelijk van elkaar. De groep eigenaren in het gebied is bovendien zeer divers, van eigenaar-gebruikers die hun huidige gebruik willen voortzetten, eigenaar-verhuurders met of zonder concrete plannen, en eigenaar-ontwikkelaars met min of meer concrete plannen. De realisatie van de ambitie zoals in deze ontwikkelkoers is geformuleerd, kent daarom een bepaalde onzekerheid. Het is een gedeelde en langjarige opgave. Er zijn acties en investeringen nodig van zowel de gemeente als van de verschillende eigenaren en ontwikkelaars. Alleen zo kan de toekomstambitie voor de Zuidstrook realiteit worden. Uitwerken gebiedssamenwerking en -organisatie Voor een hoogwaardig en samenhangend resultaat is doorlopende afstemming en samenwerking in het gebied nodig. Immers het succes van een individuele ontwikkeling is voor een deel ook afhankelijk van wat er in de directe omgeving gebeurt. Wordt het gewoon prima of wordt het fantastisch en meer dan de som der delen? Bij een fantastisch resultaat heeft iedereen belang.

Slim inzetten op efficiënt ruimtegebruik met collectieve oplossingen en voorzieningen helpt daarbij. Denk aan bijvoorbeeld collectieve energieen mobiliteitshubs of waterberging. Door deze zaken niet individueel op kavelniveau op te lossen, wordt zowel de ruimtelijke kwaliteit als de haalbaarheid van individuele ontwikkelingen verhoogd. Hiervoor worden passende locaties en investerings- en exploitatiemodellen onderzocht. Tenslotte is het kansrijk om samen op te trekken in activiteiten rondom placemaking, marketing en acquisitie. Een krachtig en gezamenlijk verhaal ondersteund door interessante activiteiten en positieve ontwikkelingen in het gebied helpt om de gewenste doelgroepen te bereiken én te overtuigen dat de Zuidstrook de plek is waar zij zich willen vestigen.

De eerste verkennende bijeenkomsten hebben plaats gevonden waar door de gemeente, eigenaar-verhuurders en ontwikkelaars is gesproken over wat er nodig is om de eerste projecten op kavelniveau van de grond te krijgen en daarmee een zo groot en hoogwaardig mogelijke eerste stap te maken in de realisatie van de gezamenlijke ambitie voor het gebied. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met Stichting Parkmanagement Waarderpolder (een samenwerking tussen Industriekring Haarlem en gemeente Haarlem), zodat beide organisaties elkaar maximaal gaan versterken. Mogelijk kunnen afspraken omtrent bijvoorbeeld collectieve voorzieningen een plek krijgen in het eerstvolgende convenant. De aanwezige eigenaren en ontwikkelaars onderkennen de noodzaak en meerwaarde van samenwerking. Met deze potentiële coalitie van welwillenden wordt komende tijd verder gewerkt aan een passende samenwerkingsvorm met bijbehorende afspraken over onder andere financiële bijdragen vanuit de verschillende eigenaren en ook de gemeente. Uitwerken publiek (financieel) instrumentarium De gekozen samenwerkingsvorm en bijbehorend commitment vanuit de gebiedspartijen is medebepalend voor verdere publieke (financiële) instrumenten die kunnen worden ingezet. Parallel aan de gesprekken over de gebiedssamenwerking worden daarom de samenwerkingsmogelijkheden op regionaal, provinciaal en rijksniveau onderzocht.

Ruimte voor werk en beter benutten van bedrijventerreinen, onder andere door intensivering, staat ook daar hoog op de agenda. Denk bijvoorbeeld aan het belang van ruimte voor werk in de Ontwerp Nota Ruimte, de onlangs gepubliceerde Industriebrief van het ministerie van EZ, of het onderzoek van de provincie Noord-Holland naar de sectorstructuur in de provincie. Ook in MRA-verband wordt gewerkt aan een innovatieprogramma dat de meerkernige structuur van de metropoolregio versterkt en steun kan bieden aan kennisintensieve campus gebieden. Dit brengt kansen met zich mee om de krachten te bundelen en meer investerend vermogen naar het gebied te trekken. Concept-ontwikkelkoers Zuidstrook Waarderpolder

42

Goede gebiedssamenwerking met zowel publiek als privaat commitment helpt hierbij. Dit kan variëren van een stichting voor gezamenlijke activiteiten tot een gebiedsfonds of ontwikkelmaatschappij waarmee gericht kan worden geïnvesteerd in projecten die cruciaal zijn voor de intensivering van de Zuidstrook Waarderpolder.

afwegingskader, gelden als toetsingskader. Op deze manier kunnen zo snel mogelijk initiatieven passend binnen de toekomstambitie voor de Zuidstrook Waarderpolder worden mogelijk gemaakt.

Uitwerken set ontwikkelspelregels en afwegingskader voor initiatieven

Het samenwerken binnen een (publiek-private) gebiedsorganisatie en het faciliteren van private initiatieven op kavelniveau vraagt om een passende sturing en werkwijze vanuit de gemeente. Vooruitlopend op het maken van het nieuwe Omgevingsplan is een transparant en efficiënt proces nodig om initiatieven in het gebied vroegtijdig en integraal te kunnen toetsen én adviseren. Dit kan op verschillende manieren vorm krijgen, ook afhankelijk van het aantal en de concreetheid van private initiatieven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een integraal initiatieventeam waar naast de projectleider, stedebouwkundige en planoloog ook een planeconoom, jurist en vergunningsverlener aan tafel zitten. Tijdens een regulier spreekuur kunnen partijen uit het gebied hun initiatief voorleggen en in een vroeg stadium integrale feedback krijgen. Dit geeft snel duidelijkheid over de verbeteren knelpunten, zodat deze meteen kunnen worden meegenomen in de planvorming. Bovendien biedt dit gelegenheid om het al vroeg met elkaar te hebben over hoe de verschillende kwaliteiten van het initiatief als criteria moeten worden afgewogen. Dit voorkomt onaangename verrassingen laat in het toetsingsproces en daarmee vertraging en verspilling van plankosten bij de initiatiefnemer.