2. Bijlage 1: Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 Gemeenschappelijke Regeling (GR) Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de RMC-regio Zuid-Kennemerland en IJmond
Tekst van het document
Omdat scholing werkt!
MEERJARENBELEIDSPLAN REGIO ZUID-KENNEMERLAND EN IJMOND 2023 T/M 2026
Kansen bieden aan jongeren Beleid leerplicht, RMC, Bestrijding Voortijdig Schoolverlaten en en Jongeren in kwetsbare posities
Gemeenten: Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemskerk, Heemstede, Velsen en Zandvoort
Inhoud
Voorwoord
3
1 Aanleiding 2 Samenvatting 3 Ambities 2023 t.m. 2026 3.1. Voortzetting en innovatie aanpak 3.2. Ambities 2023 t.m. 2026 3.3. Regionale Vervolgagenda VSV en Jikp 4 Visie en uitgangspunten leerplicht, RMC, VSV en Jikp 4.1. Visie 4.2. Uitgangspunten 5 Wet- en regelgeving, regionaal beleid en uitvoering leerplicht, RMC, VSV en Jikp 5.1. Wet- en regelgeving 5.1.1. Leerplicht 5.1.2. RMC (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) 5.1.3. VSV en Jikp 5.2. Regionaal beleid en uitvoering 5.2.1. Pro actief handelen 5.2.2. Verzuimaanpak 5.2.3. RMC Jongeren tot 27 jaar, praktijkleren, inburgering, statushouders 5.2.4. Specifieke projecten in de regio 5.2.5. VSV en Jikp aanpak 5.2.6. Thuiszittersaanpak 6 Aangrenzende domeinen 6.1. Onderwijs 6.1.1. Primair en Voortgezet Onderwijs 6.1.2. Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) 6.1.3. Vavo (Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs) 6.1.4. Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB), Taalakkoord en Aanpak Laaggeletterdheid 6.2. Jeugdhulp 6.3. Jeugdbescherming en -reclassering 6.4. Dagbesteding/WMO 6.5. Arbeidsbemiddeling (Participatiewet) 6.6. Justitie/Veiligheid 7 Jongeren in een kwetsbare positie (Jikp) 7.1. Wet- en regelgeving 7.2. Regionaal Beleid 8 Uitvoering 8.1. GR bestuur en VSV Stuurgroep 8.2. Afstemming met Arbeidsmarktregio en Economie 9 Conclusies
4 5 9 9 9 10 11 11 12 14 14 14 17 19 22 22 22 23 23 24 25 27 28 28 28 30 30 30 31 32 32 33 35 36 36 39 39 40 41
Bijlage I Bijlage II
42 44
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
2
Voorwoord
Sinds 1 januari 2014 werken de gemeenten uit Zuid- en IJmond gezamenlijk aan de aanpak van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV) in een gemeenschappelijke regeling (GR) schoolverzuim en VSV. Uitgangspunt is dat elke jongere recht op ontwikkeling heeft en een passend leer(werk) of dagbestedingsaanbod moet krijgen. Het streven is dat elke jongere zonder kwalificaties en elke jongere in kwetsbare positie in beeld is. Met een diploma, certificaat of praktijkverklaring is namelijk de kans op participeren en een (droom)baan vinden voor de jongeren groter. De afgelopen periode 2020-2022 is de uitvoering beïnvloed door de corona omstandigheden. Wij zijn attent op de eventuele gevolgen voor jongeren op langere termijn. Daarbij nemen wij ter vergelijking het oude peiljaar 2018-2019 (de situatie voor de covid periode) in ogenschouw. In dit Meerjarenbeleidsplan over de periode 2023 t.m. 2026 beschrijven wij de voort te zetten en te intensiveren aanpak van verzuim, bestrijding voortijdig schoolverlaten, van jongeren in kwetsbare posities en van thuiszittende jongeren. Deze aanpak is pro actief, preventief, integraal en gezamenlijk met diverse kernpartners. De aansluiting van onderwijs op de vraag van de arbeidsmarkt en de verbinding met de jeugdhulp en dagbesteding zijn hierbij zeer relevant.
De uitdaging voor de komende periode is om zoveel mogelijk jongeren een diploma, certificaat of praktijkverklaring te laten behalen. Meer focus komt te liggen op de aanpak voor jongeren in kwetsbare posities. Doelstelling is dan ook zo weinig mogelijk van school verzuimende jongeren, voortijdig schoolverlaters en thuiszittende leerlingen in de RMC regio te hebben en de trajecten voor jongeren in kwetsbare posities te intensiveren. Alle jongeren moeten immers zoveel mogelijk gelijke kansen krijgen om optimaal te kunnen deel nemen aan de maatschappij! De komende periode van vier jaar is dit een van onze speerpunten! Hierover rapporteren wij per schooljaar in onze jaarverslagen. Namens het bestuur van de GR van de regio Zuid-Kennemerland en IJmond, Bas van Leeuwen, contactgemeente Haarlem Cecilia van Weel en Brigitte van den Berg, gemeente Beverwijk Attiya Gamri, gemeente Bloemendaal Piet Burgering, gemeente Heemskerk Sam Meerhoff, gemeente Heemstede Jeroen Verwoort, gemeente Velsen Lars Carree, gemeente Zandvoort
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
3
1
Aanleiding
Leerplicht-,RMC - en VSV- beleid Het huidige beleidskader voor leerplicht, RMC en Voortijdig schoolverlaten (VSV), de Vervolgaanpak ”Voortijdige Schooluitval van jongeren 2019 t/m 2022” in de regio ZuidKennemerland en IJmond loopt eind 2022 af. Om de aanpak leerplicht, RMC en VSV voor de periode 2023 tot en met 2026 voort te zetten is dit nieuwe Meerjarenbeleidsplan opgesteld, waarin de visie en de ambities voor de regio geactualiseerd zijn. Deze aanpak sluit aan bij huidige wet- en regelgeving. Er wordt voortgebouwd op het Meerjarenplan 2019 t.m.2022 en de VSV aanpak op basis van de lopende samenwerkingsovereenkomst VSV 2021 t.m. 2024, waarbij de aanvullende VSV maatregelen met de schoolbesturen zijn vastgelegd met instemming van het ministerie OCW. Het gaat hierbij om de realisatie van een meer samenhangende aanpak voor de doelgroep risicojongeren in het onderwijs. Uitvoering Uitvoering van dit Meerjarenbeleidsplan geschiedt door het sinds 1 januari 2014 opgerichte Regionale bureau “Leerplein” in nauwe samenwerking met de PO en VO scholen, praktijk scholen(PRO) en scholen van voortgezet speciaal onderwijs (VSO), Samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en andere kern partners, zoals zorg- en hulpverlening, arbeidsmarkt, justitie en andere partners in het sociaal domein.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
4
2
Samenvatting
De Vervolgaanpak ”Voortijdige Schooluitval van jongeren 2019 t/m 2022” in de regio ZuidKennemerland en IJmond loopt eind 2022 af. Het geactualiseerde plan zet de ingezette lijn voort, scherpt de visie aan en zet met name intensiever in op de doelgroep jongeren in kwetsbare posities. Er is een nauwe samenwerking met de partners uit het onderwijsveld en de domeinen van arbeid, zorg en veiligheid. De RMC regio heeft de coördinatie en regie voor de verzuimaanpak, VSV en de Jikp aanpak en de thuiszittersaanpak. De RMC regio moet de jongeren monitoren en waar nodig begeleiden naar een traject. De landelijke actuele wet- en regelgeving en regionaal beleid worden beschreven. Een actueel overzicht met nadere beschrijving van maatregelen en aanbod scholingstrajecten leerplicht, RMC en VSV/Jikp is beschikbaar op de website: www.leerplein-mzk.nl.
Aantallen jongeren in de Regio Totaal is het aantal jongeren van 5 tot 23 jaar in de RMC regio Zuid-Kennemerland en IJmond: 73.822, namelijk: • 53.711 totaal leerplichtige kwalificatie plichtige jongeren van 5 tot 18 jaar en • 20.111 jongeren van 18 tot 23 jaar in Zuid-Kennemerland en IJmond (bron: Centrale administratie RMC en leerplicht/CAReL, stand van zaken augustus 2022). Voorop moet worden gesteld dat het met veel jongeren goed gaat in het onderwijs. Slechts een beperkt aantal jongeren heeft extra begeleiding nodig om een diploma, certificaat of praktijkverklaring te behalen. Voor deze groepen is specifiek beleid noodzakelijk om te voorkomen dat zij gaan verzuimen, voortijdig schoolverlater of thuiszitter worden. Hierover wordt per schooljaar gerapporteerd in de jaarverslagen. Uit landelijke onderzoeken is bekend dat een derde van de voortijdig schoolverlaters te kampen heeft met meerdere problemen (hulpverleningsvragen, verslaving, schulden, taalproblemen, e.d.) in de privé- of gezinssituatie. In de uitvoering blijkt dat deze groep jongeren, die veelal in kwetsbare situaties verkeert en die in een aantal situaties verergerd is door de corona omstandigheden hulp van de overheid nodig heeft. Meer nadruk komt dan ook op deze groepen jongeren te liggen en er wordt in de regio meer ingezet om de sluitende aanpak voor deze groep van 16 tot 27 jaar te intensiveren.
In 2025 wordt wetgeving van kracht waarbij de RMC Regio (in samenwerking met de Arbeidsmarktregio waar het gaat om toeleiding naar werk) de formele taak krijgt voor de doelgroep jongeren van 23 tot 27 jaar en ook het bijbehorende budget gaat ontvangen.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
5
Visie Recht op ontwikkeling en passend leer(werk) aanbod voor elke jongere De regionale visie is geactualiseerd, namelijk dat elke jongere recht op ontwikkeling heeft en een passend leer(werk) of dagbestedingsaanbod moet krijgen. Door een aanbod van scholing/ opleiding, leren en werken, werk of dagbesteding al dan niet met extra begeleiding kan een jongere zich optimaal ontwikkelen. Het streven is dat elke jongere zonder kwalificaties en elke jongere in kwetsbare positie in beeld is. Jongeren moeten immers gelijke kansen krijgen om te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Met een diploma, certificaat of praktijkverklaring is namelijk de kans op participeren en een (droom)baan vinden voor de jongeren groter. Op deze wijze wordt ook de jeugdwerkloosheid (structureel) teruggedrongen.
Uitgangspunten De uitgangspunten van de vorige periode 2019 t.m. 2023 gelden nog steeds en worden dan ook gehandhaafd, namelijk: > Jongere centraal en benutten regelruimte De behoefte en mogelijkheden van de jongere staan centraal, maar de overheid en het onderwijsveld verwachten ook inzet en directe betrokkenheid van jongere en ouders. Onderwijs is een recht en kan een jongere op de rails houden en een beter toekomstperspectief bieden. Zoveel mogelijk wordt hierbij de regelruimte door de regio benut. Aan het recht op onderwijs zitten uiteraard ook verplichtingen voor de jongere/ouders vast. > Optimale kansen voor participatie Het uiteindelijke doel van onderwijs blijft jongeren optimale kansen bieden tot participatie en zelfstandig functioneren in de samenleving. Dit kan bereikt worden door zoveel mogelijk jongeren hun schoolloopbaan te laten afsluiten met een startkwalificatie (diploma op minimaal Havo of MBO niveau 2). Daarmee hebben jongeren immers een betere kans op duurzaam werk. In situaties waarin het voor jongeren niet mogelijk is een startkwalificatie te behalen, bijvoorbeeld jongeren in het praktijkonderwijs, wordt zoveel mogelijk toegewerkt naar het behalen van andere diploma’s of beroepskwalificaties.
> Jongeren in kwetsbare posities Specifieke aandacht is er voor jongeren in kwetsbare posities, bijvoorbeeld jongeren van het Praktijkonderwijs (PRO), Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO), die al dan niet kunnen doorstromen naar MBO- niveau 1 of werk. Ook jongeren van het Vmbo of van het MBO niveau 1 (Entree opleiding) kunnen onder deze doelgroep vallen volgens de wettelijke definitie. > Complexe problematiek en integrale aanpak met (jeugd)hulpverlenende instanties Complexe problematiek waarmee jongeren te maken krijgen neemt de afgelopen jaren toe en dit bleek des te meer in de corona omstandigheden blijkt uit de uitvoeringspraktijk van het Leerplein, scholen en andere kernpartners. > Regionale aanpak met lokale inbedding Uitgangspunt bij leerplicht, RMC en VSV is een regionale aanpak en lokaal waar nodig. Lokale inbedding van de taken is geborgd, door bijvoorbeeld nauwe samenwerking met de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG’s), de sociale (wijk)teams en het jongerenwerk.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
6
> Preventieve aanpak en pro actief handelen De signalerende functie van leerplicht- en RMC is toegenomen: Er dient zo vroegtijdig mogelijk en pro actief te worden gehandeld. Zo kan vaak op school verzuimen of vaak te laat komen een voorteken zijn van voortijdige schooluitval en voor andere problematiek.
Aangrenzende domeinen en gezamenlijke aanpak Ambities kan de regio alleen realiseren door een intensieve samenwerking met de school besturen van Primair Onderwijs (PO), Voortgezet Onderwijs(VO), de Samenwerkingsverbanden PO en VO, het Middelbaar Beroepsonderwijs(MBO), waarbij de scholen eerst aan zet zijn. Ook de samenwerking andere ketenpartners zoals Jeugdhulp, Arbeidsbemiddeling, Veiligheid en jongerenwerk in de regio is uitermate van belang. Nog meer dan voorheen wordt een gezamenlijke aanpak uitgevoerd.
Corona omstandigheden De effecten van de corona situatie op jongeren op langere termijn zijn niet duidelijk; zo loopt de extra inzet van de NPO (Nationaal Programma Onderwijs) middelen van scholen en gemeenten nog en moet deze nog worden geëvalueerd. De jongeren worden zo goed mogelijk in beeld gehouden en er wordt extra ingezet op begeleiding in trajecten waar dat noodzakelijk blijkt.
Ambities Voortzetting en innovatie aanpak De ingezette leerplicht, RMC en VSV aanpak wordt onverminderd voortgezet. Daarnaast is er reden voor intensivering en innovatie van de aanpak en ambities. Ambities 2023 t.m. 2026 De beschreven visie wordt concreet vertaald in de volgende deels vernieuwde ambities 2023 t.m. 2026: Het aantal verzuimers, (nieuwe) voortijdig schoolverlaters en thuiszitters te verminderen en kwetsbare jongeren extra te begeleiden, namelijk: > Verzuimaanpak/ Aanpak schoolaanwezigheid Streven verzuimaanpak: 10% minder verzuimers in 2024 ten opzichte van het peiljaar 2018-2019. In de RMC regio is met ketenpartners een uitvoeringsagenda opgesteld op basis van het op bestuurlijk niveau in december 2020 afgesloten Convenant Schoolverzuim. Inmiddels spreken we overigens over schoolaanwezigheid in plaats van schoolverzuim. > VSV-aanpak Over de afgelopen periode over 2017 t.m. 2021 vertoont het aantal voortijdig schoolverlaters in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond fluctuaties, mede veroorzaakt door de corona omstandigheden. De aanvullende VSV-regelgeving is verlengd tot en met 2024. Vanaf 1 januari 2019 geldt de regie- en monitoringfunctie van de RMC regio ook voor de Jikp doelgroep.
In de regio zijn onder anderen aanvullende maatregelen als extra voorzieningen in het VO (VSO en ISK), heroriëntatietrajecten, leerwerkmakelaars en jongeren in kwetsbare posities van kracht.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
7
Deze maatregelen worden elk jaar geëvalueerd samen met de schoolbesturen. Op basis van de landelijke doelstellingen is het regionale streven om het aantal nieuwe VSV-ers in de regio te verminderen met 10% in 2024, dat betekent dat er dan 500 nieuwe VSV-ers mogen zijn. > Thuiszittersaanpak Met Jeugdhulp, de scholen en Samenwerkingsverbanden wordt een effectieve thuiszitters aanpak nagestreefd. In december 2020 is een regionaal thuiszitterspact op bestuurlijk niveau ondertekend. Ook hier is in het kader van de aanpak passend onderwijs-jeugd een uitvoerings agenda opgesteld. Er is zoveel mogelijk aangehaakt bij het landelijk Thuiszitterspact. Het streven is dat elke thuiszittende leerling in beeld en principe een traject aangeboden krijgt binnen drie maanden in samenspraak met ouders/jongere. Daarnaast is het streven het aantal thuiszitters te verminderen met 10% ten opzichte van het peiljaar 2018-2019. > Jongeren in kwetsbare posities Er komt extra aandacht voor de doelgroep jongeren in kwetsbare posities. Om de aanpak voor voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare posities te verstevigen in de regio en in te spelen op de actuele ontwikkelingen wordt een regionale Vervolgagenda opgesteld. De focus komt meer te liggen op de (brede) doelgroep jongeren in kwetsbare positie, maar ook de aandacht voor de andere groepen jongeren blijft intact.
De regio is extra attent op jongeren zonder start- of beroepskwalificaties met schulden problematiek, met verslavingsproblematiek, dak- en thuisloze en jongeren op ISK en ziet hen ook als potentiële jongeren in kwetsbare posities die extra begeleiding nodig kunnen hebben.
Regionale Vervolgagenda VSV en Jikp Er wordt een Regionale Vervolgagenda VSV en Jikp opgesteld en uitgevoerd in samenwerking met onderwijsveld, Arbeidsmarktregio en Jeugdhulp en WMO afdelingen met de thema’s: • onderwijs en leerwerktrajecten • arbeid en dagbesteding • hulpverlening Hierbij wordt dus voortgebouwd op de ingezette aanpak voor jongeren zoals overeengekomen in de RMC regio.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
8
3
Ambities 2023 t.m. 2026
3.1.
Voortzetting en innovatie aanpak
De ingezette leerplicht, RMC en VSV aanpak wordt onverminderd voortgezet. Deze aanpak en de (toekomstige)wet- en regelgeving en de regionale ontwikkelingen ook op relevante aangrenzende domeinen wordt in de volgende hoofdstukken beschreven. Daarnaast is er reden voor intensivering en innovatie van de aanpak en ambities:
3.2.
Ambities 2023 t.m. 2026
De beschreven visie wordt concreet vertaald in de volgende deels vernieuwde ambities 2023 t.m. 2026 : Het aantal verzuimers, (nieuwe) voortijdig schoolverlaters en thuiszitters te verminderen en kwetsbare jongeren extra te begeleiden, namelijk: > Verzuimaanpak/Aanpak schoolaanwezigheid Streven verzuimaanpak: 10% minder verzuimers in 2024 ten opzichte van het peiljaar 2018-2019. In de RMC regio is met ketenpartners een uitvoeringsagenda opgesteld op basis van het op bestuurlijk niveau in december 2020 afgesloten Convenant Schoolverzuim. Inmiddels spreken we overigens over schoolaanwezigheid in plaats van schoolverzuim. > VSV-aanpak Over de afgelopen periode over 2017 t.m. 2021 vertoont het aantal voortijdig schoolverlaters in de regio Zuid- Kennemerland en IJmond fluctuaties, mede veroorzaakt door de corona omstandigheden. De aanvullende VSV-regelgeving is verlengd tot en met 2024. Vanaf 1 januari 2019 geldt de regie- en monitoringfunctie van de RMC regio ook voor de Jikp doelgroep. In de regio zijn onder anderen aanvullende maatregelen als extra voorzieningen in het VO (VSO en ISK), heroriëntatietrajecten, leerwerkmakelaars en jongeren in kwetsbare posities van kracht. Deze maatregelen worden elk jaar geëvalueerd samen met de schoolbesturen.
Op basis van de landelijke doelstellingen is het regionale streven om het aantal nieuwe VSV-ers in de regio te verminderen met 10% in 2024, dat betekent dat er dan 500 nieuwe VSV-ers mogen zijn.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
9
> Thuiszittersaanpak Met Jeugdhulp, de scholen en Samenwerkingsverbanden wordt een effectieve thuiszitters aanpak nagestreefd. In december 2020 is een regionaal thuiszitterspact op bestuurlijk niveau ondertekend. Ook hier is in het kader van de aanpak passend onderwijs-jeugd een uitvoerings agenda opgesteld. Er is zoveel mogelijk aangehaakt bij het landelijk Thuiszitterspact. Het streven is dat elke thuiszittende leerling in beeld en principe een traject aangeboden krijgt binnen drie maanden in samenspraak met ouders/jongere. Daarnaast is het streven het aantal thuiszitters te verminderen met 10% ten opzichte van het peiljaar 2018-2019. > Jongeren in kwetsbare posities Er komt extra aandacht voor de doelgroep jongeren in kwetsbare posities: De regio is extra attent op jongeren zonder start- of beroepskwalificaties met schulden problematiek, met verslavingsproblematiek, dak- en thuisloze en jongeren op ISK en ziet hen ook als potentiële jongeren in kwetsbare posities die extra begeleiding nodig kunnen hebben.
3.3.
Regionale Vervolgagenda VSV en Jikp
De focus komt meer te liggen op de (brede) doelgroep jongeren in kwetsbare positie, maar ook de aandacht voor de andere groepen jongeren blijft intact. Om de aanpak voor voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare posities te verstevigen in de regio en in te spelen op de actuele ontwikkelingen wordt een regionale Vervolgagenda opgesteld en uitgevoerd in samenwerking met onderwijsveld, Arbeidsmarktregio en Jeugdhulp en WMO afdelingen met de thema’s: • onderwijs en leerwerktrajecten • arbeid en dagbesteding • hulpverlening Hierbij wordt dus voortgebouwd op de ingezette aanpak voor jongeren zoals overeengekomen in de RMC regio.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
10
4
Visie en uitgangspunten leerplicht, RMC, VSV en Jikp
Aantallen jongeren in de Regio Totaal is het aantal jongeren van 5 tot 23 jaar in de RMC regio Zuid-Kennemerland en IJmond: 73.822, namelijk: • 53.711 totaal leerplichtige/kwalificatie plichtige jongeren van 5 tot 18 jaar en • 20.111 jongeren van 18 tot 23 jaar in Zuid-Kennemerland en IJmond (bron: Centrale administratie RMC en leerplicht/CAReL, stand van zaken augustus 2022). Voorop moet worden gesteld dat het met veel jongeren goed gaat in het onderwijs. Slechts een beperkt aantal jongeren heeft extra begeleiding nodig om een diploma, certificaat of praktijkverklaring te behalen. Voor deze groepen is specifiek beleid noodzakelijk om te voorkomen dat zij gaan verzuimen, voortijdig schoolverlater of thuiszitter worden. Op schooljaren wordt hierover gerapporteerd in de jaarverslagen. Uit landelijke onderzoeken is bekend dat een derde van de voortijdig schoolverlaters te kampen heeft met meerdere problemen (hulpverleningsvragen, verslaving, schulden, taalproblemen, e.d.) in de privé- of gezinssituatie. In onze uitvoering blijkt dat deze groep jongeren, die veelal in kwetsbare situaties verkeert en die in een aantal situaties verergerd is door de corona omstandigheden hulp van de overheid nodig heeft. Meer nadruk komt dan ook op deze groepen jongeren te liggen en er wordt extra ingezet om de sluitende aanpak voor deze groep van 16 tot 27 jaar te intensiveren.
4.1.
Visie
Recht op ontwikkeling en passend leer(werk) aanbod voor elke jongere De regionale visie is geactualiseerd, namelijk dat elke jongere recht op ontwikkeling heeft en een passend leer(werk) of dagbestedingsaanbod moet krijgen. Door een aanbod van scholing/ opleiding, leren en werken, werk of dagbesteding al dan niet met extra begeleiding kan een jongere zich optimaal ontwikkelen. Het streven is dat elke jongere zonder kwalificaties en elke jongere in kwetsbare positie in beeld is. Jongeren moeten immers gelijke kansen krijgen om te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Met een diploma, certificaat of praktijkverklaring is namelijk de kans op participeren en een (droom)baan vinden voor de jongeren groter. Op deze wijze wordt ook de jeugdwerkloosheid (structureel) teruggedrongen.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
11
4.2.
Uitgangspunten
De uitgangspunten van de vorige periode 2019 t.m. 2023 gelden nog steeds en worden dan ook gehandhaafd, namelijk: > Jongere centraal en benutten regelruimte De behoefte en mogelijkheden van de jongere staan centraal, maar de overheid en het onderwijsveld verwachten ook inzet en directe betrokkenheid van jongere en ouders. Onderwijs is een recht en kan een jongere op de rails houden en een beter toekomstperspectief bieden. Zoveel mogelijk wordt hierbij de regelruimte door de regio benut. Aan het recht op onderwijs zitten uiteraard ook verplichtingen voor de jongere/ouders vast. > Optimale kansen voor participatie Het uiteindelijke doel van onderwijs blijft jongeren optimale kansen bieden tot participatie en zelfstandig functioneren in de samenleving. Dit kan bereikt worden door zoveel mogelijk jongeren hun schoolloopbaan te laten afsluiten met een startkwalificatie (diploma op minimaal Havo of MBO niveau 2). Daarmee hebben jongeren immers een betere kans op duurzaam werk. > Jongeren in kwetsbare posities Specifieke aandacht is er voor jongeren in kwetsbare posities, bijvoorbeeld jongeren van het Praktijkonderwijs (PRO), Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO), die al dan niet kunnen doorstromen naar MBO- niveau 1 of werk. Ook jongeren van het Vmbo of van het MBO niveau 1 (Entree opleiding) kunnen onder deze doelgroep vallen volgens de wettelijke definitie.
In situaties waarin het voor jongeren niet mogelijk is een startkwalificatie te behalen, bijvoorbeeld jongeren in het praktijkonderwijs, wordt zoveel mogelijk toegewerkt naar het behalen van andere diploma’s of beroepskwalificaties. > Complexe problematiek en integrale aanpak met (jeugd)hulpverlenende instanties Complexe problematiek waarmee jongeren te maken krijgen neemt de afgelopen jaren toe en dit bleek des te meer in de corona omstandigheden blijkt uit de uitvoeringspraktijk van het Leerplein, scholen en andere kernpartners > Regionale aanpak met lokale inbedding Uitgangspunt bij leerplicht, RMC en VSV is een regionale aanpak en lokaal waar nodig. Lokale inbedding van de taken is geborgd, door bijvoorbeeld nauwe samenwerking met de CJG’s, de sociale (wijk)teams en het jongerenwerk. > Preventieve aanpak en pro actief handelen De signalerende functie van leerplicht- en RMC is toegenomen: Er dient zo vroegtijdig mogelijk en pro actief te worden gehandeld. Zo kan vaak op school verzuimen een voorteken zijn van voortijdige schooluitval en voor andere problematiek.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
12
Aangrenzende domeinen en gezamenlijke aanpak Ambities kan de regio alleen realiseren door een intensieve samenwerking met de school besturen van Primair Onderwijs (PO), Voortgezet Onderwijs (VO), de Samenwerkingsverbanden PO en VO, het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) en andere ketenpartners zoals Jeugdhulp, Arbeidsbemiddeling, Veiligheid en jongerenwerk in de regio. Nog meer dan voorheen wordt een gezamenlijke aanpak uitgevoerd. Corona omstandigheden De effecten van de corona situatie op jongeren op langere termijn zijn niet duidelijk. De jongeren worden zo goed mogelijk in beeld gehouden en er wordt extra ingezet op begeleiding in trajecten waar dat noodzakelijk blijkt.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
13
5
Wet- en regelgeving, regionaal beleid en uitvoering leerplicht, RMC, VSV en Jikp 5.1.
Wet- en regelgeving
Het regionale beleid van leerplicht en RMC(Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) is gebaseerd op wet- en regelgeving. Hierin staan de reguliere, basale taken vermeld. Ook voor de VSV- en Jikp aanpak en thuiszittersaanpak geldt landelijke regelgeving, die regionaal wordt uitgevoerd.
5.1.1. Leerplicht De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet. Zij moet ervoor zorgen dat alle leerplichtigen, ook daadwerkelijk aan het onderwijs deelnemen. De Leerplichtwet biedt het kader voor de bescherming van het recht op onderwijs dat voor elk kind geldt: De Leerplichtwet bepaalt dat jongeren volledig leerplichtig zijn vanaf de eerste dag van de maand volgend op de maand waarin zij 5 jaar zijn geworden tot en met het schooljaar waarin zij 16 jaar worden. Naast de volledige leerplicht kent de Leerplichtwet ook de kwalificatieplicht. Jongeren zijn kwalificatieplichtig vanaf de dag volgend op de dag dat de volledige leerplicht eindigt. De kwalificatieplicht duurt tot 18 jaar of zoveel eerder als de jongere een startkwalificatie behaalt. De kwalificatieplicht betekent niet dat jongeren van 16 en 17 jaar vijf dagen in de week op school moeten zitten; zij kunnen ook aan de kwalificatieplicht voldoen met een combinatie van leren en werken, zoals bijvoorbeeld de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) in het MBO. Voorlichtingsactiviteiten en verzuimmeldingen In de preventieve rol heeft leerplicht de wettelijke taak aan scholen en andere ketenpartners voorlichting te geven. Ook worden door leerplicht op grond van de wet verzuimmeldingen van leerlingen/ouders in behandeling genomen.
Leerplicht geeft voorlichting aan jongeren/ouders en voert gesprekken met de jongeren/ouders. Deze gesprekken kunnen tot een waarschuwing leiden bij ongeoorloofd verzuim. Zo nodig worden huisbezoeken afgelegd. Multi Disciplinaire Overleggen Overleg plegen voor toeleiding naar een scholingstraject en begeleiding bieden aan een jongere/ouders in samenwerking met de scholen om tot een oplossing te komen, behoort tot de taken van leerplicht. Leerplicht neemt dan ook deel aan de multidisciplinaire overleggen (MDO’s) op het VO en MBO, waar wordt samengewerkt met de zorgcoördinator van de school, schoolarts/GGD en andere ketenpartners uit de zorg- en hulpverlening. In het kader van passend onderwijs wordt rechtstreeks met de jongeren en ouders, de zorgcoördinator van de school, een consulent van het Samenwerkingsverband en de CJG coach besproken welk traject voor de jongere met een ondersteuningsbehoefte van toepassing is.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
14
Repressieve taak/Handhaving Leerplicht werkt onder anderen in het kader van de repressieve taak samen met de scholen, jeugdhulpverleningsorganisaties zoals Jeugdzorg, Raad voor Kinderbescherming, Halt, Politie en het Openbaar Ministerie (OM). Dit geschiedt op basis van een recent geactualiseerde landelijke richtlijn, Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). Leerplicht heeft uiteindelijk de mogelijkheid een sanctietraject te starten via het opmaken van een proces verbaal richting ouders en/of jongere. De rechter bepaalt de sanctie op aangeven van het OM. Voor jongeren, die met justitie in aanraking zijn geweest wordt de keten en regelgeving van het Veiligheidshuis benut.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
15
Nieuwe regelgeving vanaf 2021-2022 Vrijstellingen artikel 5a Leerplichtwet en Subsidieregeling arrangementen Samenwerkingsverbanden PO en VO Vrijstelling onder artikel 5a Leerplichtwet betreft de (evt. tijdelijke) vrijstelling om onderwijs te volgen in verband met lichamelijke of psychische omstandigheden. Veel leerlingen met een vrijstelling op grond van artikel 5a Leerplichtwet hebben een dagopvang bij een jeugdhulpinstelling. Deze instellingen werken in de regio nauw samen met de scholen om waar wenselijk onderwijs aan te bieden. Ouders die een vrijstelling willen aanvragen krijgen de gelegenheid om samen met leerplicht en de Samenwerkingsverbanden de mogelijkheden te onderzoeken voor de leerling om een traject van onderwijs-zorg te volgen. In het land (en ook in Zuid-Kennemerland) zijn pilots (Wel in ontwikkeling) uitgevoerd om mogelijk aanvullende arrangementen na te gaan. Er komt een landelijke subsidieregeling voor de Samenwerkingsverbanden, zodat zij wat extra middelen hebben om deze kinderen te helpen. Samenwerking met de Onderwijsinspectie Er is recent een mogelijkheid gecreëerd (na eerder door de rechter verboden constructies) voor gemeenten en de Inspectie van het onderwijs samenwerkingsovereenkomsten afsluiten om gezamenlijk ongeoorloofd verzuim en voortijdig schoolverlaten tegen te gaan.
In de regio wordt de komende periode onderzocht of het haalbaar is dat leerplicht de huidige signaal functie in samenwerking met de Onderwijsinspectie kan verstevigen en of er daarvoor een overeenkomst moet worden afgesloten. Kamerbrieven Minister en wetsvoorstel Terugdringen Verzuim Eind maart 2022 en half juli 2022 heeft de minister van Primair en Voortgezet Onderwijs twee brieven aan de Tweede Kamer gestuurd over de verzuimaanpak, waarin ook wijziging van wetgeving wordt aangekondigd. De minister wil het verzuimbeleid op de scholen versterken met als kernpunt dat scholen sneller (kunnen) ingrijpen als het niet goed gaat met een leerling om zo erger verzuim of zelfs thuiszitten te voorkomen. Er zijn drie actielijnen uitgezet: • Ieder kind wordt gezien, doordat aanwezigheid centraal wordt gesteld. De bedoeling is het registreren van verzuim eenvoudiger wordt voor scholen en alle soorten verzuim (niet alleen ongeoorloofd verzuim) worden gemeld en het onderscheid ongeoorloofd en geoorloofd verzuim wordt opgeheven. • Een echt passend aanbod bieden waar dat nodig is. In het kader van de verbeteraanpak passend onderwijs worden stappen gezet om het bieden van een passende plek in het onderwijs voor ieder kind te verbeteren, waarbij het de bedoeling is ook regionale ouder- en steunpunten en hoorrecht voor leerlingen in te voeren.
Ook wordt gewerkt aan de versterking tussen onderwijs en zorg en de mogelijkheid per 1 januari 2023 om bij onderwijs-zorgarrangementen af te wijken van wet- en regelgeving voor kinderen met een complexe ondersteuningsbehoefte (psychische beperking of een (chronische) ziekte. Ook komt er extra aandacht voor hoogbegaafde leerlingen. Tevens zijn er twee wetswijzingen in route om het aantal vrijstellingen artikel 5a Leerplichtwet te doen verminderen. • Afstandsonderwijs inzetten voor kinderen en jongeren, die geen onderwijs op school (kunnen) volgen. Het uitgangspunt blijft wel dat onderwijs op school moet plaatsvinden, maar er komen meer mogelijkheden voor digitaal onderwijs door middel van invoering van bepalingen van afwijking van de onderwijstijd en regelingen rondom financiering. Hiervoor is momenteel een Wetsvoorstel “terugdringen verzuim” in de route. Het wetsvoorstel gaat niet over de verzuimaanpak op het MBO. Dit wordt verder landelijk opgepakt in het kader van de VSV aanpak.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
16
Nationale Programma Onderwijs (NPO) scholen en gemeenten In het Nationaal Programma Onderwijs zijn er extra niet structurele middelen (t.m. schooljaar 2024-2025) die bedoeld zijn om leerachterstanden weg te werken, die zijn ontstaan door de corona crisis. Scholen ontvangen een bedrag per leerling via de lumpsum en er zijn ook mogelijkheden dat scholen subsidie kunnen aanvragen met aparte verantwoording. Ook gemeenten hebben extra tijdelijke gelden gekregen voor hun rol op het gebied van de voorschoolse educatie, primair en voortgezet onderwijs. Deze middelen gelden ook voor niet bij een school ingeschreven leerlingen.
5.1.2. RMC (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) RMC heeft als doel het terugdringen van voortijdig schoolverlaten van jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie. Indien een jongere ondanks alle maatregelen van de scholen toch dreigt uit te vallen of werkelijk uitvalt, komt RMC in actie om met deze jongere in gesprek te gaan. Doel hiervan is altijd om deze jongere te herplaatsen naar een passend traject, bij voorkeur scholing of een combinatie van leren en werken. Scholen melden de uitvallers (via Dienst Uitvoering Onderwijs/DUO) bij de woongemeente. Voor onze regio Zuid-Kennemerland en IJmond functioneert hiervoor het centrale meld- en registratiesysteem (CAReL).
Schematische weergave routekaart voor RMC in stappen
FASE 1 Waarnemen
FASE 2 Analyseren
FASE 3 Plannen
FASE 4 Handelen
STAP 1 Signaleer het verzuim/(continuerend) vsv
STAP 4 Plan een intakegesprek met de jongere
STAP 8 Stel een plan van aanpak op
STAP 9 Het plan van aanpak wordt uitgevoerd
via: (a) Een directe melding; (b) Werkafspraken met ketenpartners; (c) Eigen onderzoek.
•
Maak samen met de jongeren en ketenpartners een plan van aanpak voor de uitvoering van het vervolgtraject. In het plan van aanpak komen de volgende punten aan bod:
Het vervolgtraject wordt gestart.
Inzetten van studie- en beroepskeuzetesten (als er sprake is van een verkeerde studieen of beroepskeuze). In sommige regio’s worden testen afgenomen door ketenpartners. Ga na wat de mogelijkheden en afspraken zijn hierover in jouw regio.
In deze fase monitor je de uitvoering van het vervolgtraject. Ga na of de afspraken met betrekking tot terugkoppeling met de jongere en ketenpartners worden opgevolgd. Loopt een traject vast? Zet vervolgacties in en herzie, voor zover nodig, de stappen die in fase 2 en/of 3 zijn gezet.
•
Is er sprake van een schoolinschrijving? Betrek de school in het gesprek (3-gesprek); Betrek ouder(s) of andere relevante ketenpartner als de jongere dit wenst (vraag dit altijd uit).
Zie paragraaf 1.1 1 voor meer informatie.
STAP 2 Neem kennis van het dossier van de jongere Verzamel of cross-check de gegevens door minimaal contact op te nemen met de jongere én betrokken ketenpartner(s). Is er sprake van verzuim? Neem dan altijd contact op met de onderwijsinstelling en inventariseer wat de school heeft gedaan om het verzuim op te lossen.
STAP 3 Stel de RMC-doelgroep vast en beoordeel of er directe actie is verreist Zie paragraaf 1.2 voor de minimale informatie behoefte om tot een oordeel te komen.
Verzuim 18+
Vervolg de route geinspireerd op de MAS
Dreigend vsv’er Nieuw vsv’er
Vervolg route naar fase 2, stap 4
Oud vsv’er JIKP Geen RMC-doelgroep?
Vervolg route naar fase 5, stap 12
STAP 5 Breng het systeem rondom de jongere in kaart Verzamel tijdens het intakegesprek informatie over de situatie van de jongere in relevante leefdomeinen om zodoende de ondersteuningsvraag te verhelderen. Zet hiervoor, voor zover nodig, beschikbare hulpmiddelen in (bijv. de Zelfredzaamheidsmatrix, het Signaleringsinstrument). Zie paragraaf 2.2 voor een overzicht van relevante domeinen.
Jongeren begeleiden naar een leerbaan of werkplek. Begeleiding naar een leerbaan/werkplek gaat in samenwerking met de gemeente (W&I en Participatie) en relevante kentenpartners zoals SBB. Probeer zoveel mogelijk integraal samen te werken en aan te sluiten op beschikbare netwerken. Ga outreachend te werk.
STAP 6 Voer een gesprek over privacy
Afspraken over contact en terugkoppeling tijdens het vervolgtraject met jongere en betrokken ketenpartners.
Maak tijdens het intakegesprek afspraken over gegevensuitwisseling tussen ketenpartners (laat de jongere eventueel een toestemmingsverklaring ondertekenen).
Afspraken over casusregie met ketenpartners. Je bent verantwoordelijk voor het voeren van de procesregie en het bewaken van de casusregie.
STAP 7 Rond het vooronderzoek af. Ga na of je minimaal inzicht hebt in: •
• Zie paragraaf 1.3 voor informatie over aandachtspunten die in deze fase gelden voor de verschillende doelgroepen. 1 De paragrafen in deze schematische weergave routekaart RMC verwijzen naar de betreffende paragrafen in ‘Naar een routekaart methodisch handelen voor RMC’.
•
Redenen verzuim of (continuerend) vsv (als er sprake is van verzuim: ook inzicht in onderwijsgerelateerde redenen van het verzuim, bv. kwaliteit onderwijs, schoolorganisatie); Welke interventies en hulpverlening al zijn ingezet en wat het effect hiervan was; Mogelijke stappen die gezet moeten worden om verzuim of (continuerend) vsv op te lossen.
Zie paragraaf 2.4 voor informatie over aandachtspunten die in deze fase.
STAP 10 Monitor de uitvoering
FASE 5 Evalueren STAP 12 Koppel de resultaten van het traject terug naar ketenpartners en relevante betrokkenen STAP 13 Evalueer samen met de partners de gemaakte keuzes Reflecteer op eigen handelen en de gehele procedure. Breng waar nodig en mogelijk verbeteringen aan. Het doel van de evaluatie is dus tweeledig:
•
STAP 11 Sluit de RMC-melding af en start het nazorgtraject Je blijft het aanspreekpunt voor de jongere, ouders en het netwerk en monitort of de jongere aan het werk is, zijn/haar opleiding volgt en/of zorg dan wel hulpverlening ontvangt.
•
Er wordt gereflecteerd op de stappen die zijn gezet binnen een individuele casus om het eigen handelen te kunnen bijsturen; Er worden leer- en verbeterpunten vastgesteld die casusoverstijgend het algemene werkproces (vsv-aanpak) kunnen verbeteren.
Zie paragraaf 5.2 voor informatie over het evalueren binnen casuïstiek.
Ga na welke afspraken er in jouw regio gelden over de invulling en afronding van het nazorgtraject.
Zie paragraaf 3.1 voor meer informatie over proces en casusregie. De casusregie ligt niet per definitie bij de RMCconsulent. Vraag, voor zover mogelijk, aan de jongere wie hij/zij wil aanwijzen als regiehouder. Afspraken over (wederzijdse) verwachtingen (takenpakket) en verantwoordelijkheden van alle betrokken ketenpartners in het vervolgtraject. Baseer je hiervoor op de (werk)afspraken die gelden in jouw regio. Zie paragraaf 3.1 voor meer informatie over een plan van aanpak. Zie paragraaf 3.2 voor informatie over aandachtspunten die in deze fase gelden voor de verschillende doelgroepen.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
17
De voortijdige uitvallers worden door RMC trajectbegeleiders begeleid naar herplaatsing in onderwijs, leer-werktraject en, in samenwerking met partners, toeleiding naar werk of naar dagbesteding. Nieuwe regelgeving vanaf 1 januari 2022 Jongeren en inburgering Vanaf 1 januari 2022 is de nieuwe Inburgeringswet ingevoerd, waarbij gemeenten (opnieuw) een taak hebben gekregen voor inburgeraars. De inburgeringsplicht geldt in principe ook voor jongeren van 18 jaar en ouder (asielmigranten, behalve uit de EU, Liechtenstein, Noorwegen, IJsland en Zwitserland). Het betreft de volgende groepen: • Jongeren die een entree-opleiding volgen (niveau 1 van het MBO); • Jongeren zonder actieve schoolinschrijving en/of voortijdig schoolverlaters; • Jongeren met een inschrijving Praktijkonderwijs of Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO). In het geval de jongere staat ingeschreven bij een vrijstellende opleiding (VMBO (alle varianten), MBO 2 of hoger, VAVO, HAVO, VWO, HBO of WO) wordt de inburgeringsplicht opgeschort tot het moment dat de jongere een startkwalificatie behaalt (vrijstelling inburgering) of stopt bij de vrijstellende opleiding èn een vervolgopleiding niet mogelijk is. Tevens valt een jongere buiten de inburgeringsplicht als deze minimaal 8 jaar onderwijs heeft gevolgd in Nederland. Regulier onderwijs gaat in principe voor.
Ook bij jongeren die uitgevallen zijn wordt in gezamenlijkheid door de gemeentelijke afdelingen inburgering/W&I in overleg met RMC nagegaan wat voor hen de beste route is. Jongeren uit Oekraïne moeten onderwijs volgen in de Internationale Taalklas (ITK PO) of Internationale Schakel klas (ISK VO) en zijn niet inburgeringsplichtig. Regionale Mobiliteitsteam (RMT) Naast de reguliere dienstverlening van re-integratie en leren en werken op de Werkpleinen zijn naar aanleiding van en tijdens de corona crisis door de rijksoverheid zgn. Regionale Mobilteitsteams ingevoerd. Er wordt de volgende aanvullende dienstverlening geboden, ook voor jongeren: • Begeleiding bij het zoeken naar werk • Loopbaanadvies • Scholing • Praktijkleren Praktijkleren Dit betreft een landelijke regeling, de zgn. derde leerweg in het MBO. Het is een praktijk opleiding op maat, waarbij in de praktijk van het bedrijf werkprocessen uit het MBO worden geleerd. De praktijkverklaring vermeldt welke onderdelen zijn geleerd en maakt deel uit van de MBO verklaring. Het kan uiteindelijk voor de jongere toeleiden tot een certificaat of diploma. Uiteindelijk wordt volgens rijksbeleid toegewerkt naar Regionale (Leer) Werk Centra (RLWC).
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
18
5.1.3. VSV en Jikp Regierol RMC regio De RMC regio’s hebben de coördinatiefunctie voor de RMC aanpak sinds 2002. Vanaf 2008 kwam daarbij nadrukkelijk de aanpak Voortijdig schoolverlaten (VSV). Sinds 2020 is er een nieuwe regeling “Regionale Aanpak VSV 2020-2024” van kracht voor het onderwijsveld en de RMC regio’s. Ook moet de RMC regio VSV effectrapportages indienen bij het ministerie OCW. Een voortijdig schoolverlater (VSV-er) is een jongere tussen 12 en 23 jaar, die zijn opleiding zonder diploma op MBO- 2 of Havo niveau verlaat en evenmin doorstroomt naar een andere onderwijssoort. Uitgangspunt van het landelijk VSV-beleid is dat zoveel mogelijk jongeren tussen de 12 en 23 jaar een startkwalificatie behalen en zo min mogelijk voortijdig de school verlaten. Aanvullende VSV maatregelen zijn op basis van een samenwerkingsovereenkomst met de schoolbesturen en goedkeuring van het ministerie OCW van kracht tot en met eind 2024 met als doel het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters te verminderen en de integrale aanpak voor jongeren in kwetsbare posities te intensiveren. De landelijke doelstelling van het tegengaan van VSV is aangescherpt. Landelijk mag het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters in 2020-2021 maximaal 20.000 zijn. Onze RMC regio staat wat resultaten betreft in de middenmoot van alle 40 regio’s in Nederland, tussen andere randstedelijke regio’s.
In Europees perspectief gezien (bron Eurostat) staat Nederland er overigens goed voor wat betreft het aantal jongeren dat met een diploma de school verlaat. Het gaat om de volgende VSV-zaken: Regionaal programma Naast de reguliere taak (melden, registreren, herplaatsen en coördineren van verzuim en VSV van alle jongeren 12-23 jaar in de regio) zijn de contactgemeente en contactschool gezamenlijk verantwoordelijk voor het opstellen van een regionaal programma van maatregelen om VSV tegen te gaan. Dit VSV budget wordt gezamenlijk ingezet op het MBO, VO en in de RMC regio in overleg met de schoolbesturen van het MBO, VO, praktijkonderwijs (PRO) en Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en de Samenwerkingsverbanden VO, die alle aan de VSV Stuurgroep deelnemen. Jongeren in kwetsbare posities Per 1 januari 2019 is wetgeving ingevoerd voor de RMC regio’s over een brede aanpak voortijdig schoolverlaten (VSV), namelijk ook voor de jongeren in kwetsbare posities. Volgens de wettelijke definitie zijn dat jongeren die uitstromen uit VSO, PRO en MBO 1 (Entree) of Vmbo basisberoepsgericht. Zij hebben vaak moeite met het vinden van een vervolgopleiding of werk. Deze jongeren in kwetsbare posities (Jikp) zijn een doelgroep die uitdrukkelijk is toegevoegd voor het ondernemen van acties en de coördinatie daarvan door de RMC regio.
Het aanvullend VSV budget voor de regionale programma’s loopt nu t.m. 2024. Het is de bedoeling volgens OCW dat de regelgeving wederom met vier jaar wordt verlengd en dan ook gaat gelden voor de doelgroep tot 27 jaar (inclusief Jikp). Vanaf 2008 is de regelgeving VSV elke vier jaar verlengd. Vsv budgetten schoolbesturen Schoolbesturen van VO en ook het MBO (via de Kwaliteitsagenda/Werkagenda) ontvangen daarnaast extra middelen(prestatiesubsidies) van de rijksoverheid.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
19
VSV budget Regio/contactgemeente De contactgemeente Haarlem ontvangt als G 40-stad extra VSV uitkering voor het aanvullend VSV-beleid, namelijk voor de zorg voor (potentiële) voortijdige schoolverlaters in de regio.
Aanpak voortijdig schoolverlaten (vsv) Wat zijn o.a. oorzaken van vsv?
Wat is een vsv’er?
· persoonlijke en geestelijke problemen.
· niet uit het praktijkonderwijs of vso.
· een verkeerde studiekeuze; · andere verwachtingen over opleiding; · liever aan het werk dan op school;
· 12 jaar - 23 jaar; · niet ingeschreven op een school; · geen startkwalificatie;
De aanpak vsv is een integrale aanpak: voorkomen voortijdig schoolverlaten
verbeteraanpak passend onderwijs
betere samenwerking tussen onderwijs en zorg
creëren van meer maatwerkmogelijkheden
naadloze overgang onderwijsarbeidsmarkt
Wat zetten we in bij de aanpak vsv? Startkwalificatie (sk)
Maatwerktraject
= mbo (niveau 2 of hoger), havo of vwo diploma
= leren en/of werken of dagbesteding
Met een sk hebben jongeren:
Voor jongeren voor wie dit beter passend is, o.a.: · een startkwalificatie is niet haalbaar; · jongere is beter op zijn/haar plek op werk; · nazorg of jobcoaching; · beschutte werkplek.
· meer kans op duurzaam werk; · meer kans om hun baan te behouden; · vaker vast arbeidscontract; · meer inkomen, ook als volwassene.
Leerplicht, Kwalificatieplicht en RMC
16 -17 jaar 5 jaar------------------------------------------------------------------------------------------------15 jaar -----------------18 jaar--------------------------- 23 jaar
Kamerbrieven Minister en wetsvoorstellen VSV en Jikp KwalificatieRegionale Meld- en CoördinatieDe minister refereert in de kamerbrieven VSV van maart 2022 en november 2022 aan de plicht functie (RMC) landelijk opgelopen hogere VSV cijfers. Oorzaken hiervan zijn waarschijnlijk de doorwerking van de crisismaatregelen, het maken van een verkeerde studiekeuze door jongeren, een toename van mentale problemen en een groeiende economie in bepaalde sectoren, zoals ook is gebleken uit overleggen van het ministerie OCW met diverse RMC coördinatoren. Er wordt landelijk gekoerst op een integrale aanpak van school naar werk, ook krijgt het onderwijsveld voor loopbaanoriëntatie extra budget. Hoofdpunten uit de brief van november 2022 zijn: • Voor RMC regio’s komt landelijk extra budget van € 25 miljoen beschikbaar voor de uitbreiding van de RMC functie voor de doelgroep jongeren van 23 tot 27 jaar zonder startkwalificatie. Deze wetswijziging werd ook al aangekondigd in de Voorjaarsnota 2022.
• Voor MBO’s is landelijk € 175 miljoen beschikbaar voor extra financiering van MBO 2 opleidingen; • Voor MBO’s komt € 25 miljoen landelijk beschikbaar voor begeleiding van studenten naar de arbeidsmarkt en voor het bieden van nazorg; • Voor gemeenten/Arbeidsmarktergio’s komt landelijk € 15 miljoen beschikbaar voor de toeleiding naar werk van de doelgroep jongeren in kwetsbare posities; Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein (WAMS) Deze wet gaat op 1 januari 2023 in en maakt meer uitwisseling van gegevens van inwoners, ook voor jongeren, in complexe situaties mogelijk tussen partners.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
20
Aanpak Jeugdwerkloosheid Door de corona situatie zijn er extra middelen voor de aanpak Jeugdwerkloosheid voor jongeren naar de Arbeidsmarktregio en RMC regio toegekend. Ook het MBO en PRO en VSO hebben extra middelen voor hun doelgroepen jongeren ontvangen. De regelingen voor het MBO en gemeenten (W&I) worden verlengd met extra budget over 2023 en 2024. Maatschappelijke Dienst Tijd (MDT) De regio heeft een aanvraag ingediend voor uitvoering van een pilot op grond van de regeling Maatschappelijke Diensttijd met meerdere partners, waaronder Young Leaders. De aanvraag voor de pilot is recent toegekend. Deze regeling biedt kansen om de persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling van jongeren een impuls te geven en daarmee hun verbondenheid met de samenleving te versterken. Het programma stimuleert jongeren bij de ontwikkeling van hun talenten en hun identiteit en activeert hen om hun kwaliteiten in te zetten in hun eigen leven en om impact te maken op hun omgeving.
* '$ #/$)"*+ $"ф Interdepartementaal Beleids Onderzoek (IBO) 2019 jongeren 16-27 jaar
рѵ *) )ѷ#* &-$%" )2 %*)"1*'2 .. ) )Ѽ сѵ )&*( )ѷ#* &0)) ) &2 /. - +*.$/$ $). тѵ '5$%)ѷ * &0)) ) 2 )*" / -*+ '& -5$%) уѵ #**'о -&ѷ * &0 &2 /. - +*.$/$ &0)) фѵ 0++*-/ѷ * &0)) )2 $ -" 1 'р1*'2 .. ) ./ /ѵ
' / ) )%*)" - + .'*.Ѷ '. - )1*' * ) ./ $ ' .$.$.*+ ф+$%' -.1 )5 '!./ ) $"# $ Ѷ $"фѷ
" 1 ). '$)"ѷ * &0)) $)!*-( /$ ' )/0.. ) * %*)" - *+/$( '/ *) -.
In het landelijk Interdepartementaal Beleids Onderzoek (IBO) wordt gesproken over alle leefdomeinen voor jongeren van 16-27 jaar, de zogenaamde Big 5: 1 2 3 4 5
Wonen: hoe krijgen we meer en betaalbare woningen voor jongvolwassenen? Schulden: hoe kan gezorgd worden dat er minder jongeren in een kwetsbare positie in schulden zitten / komen? Welzijn: overgang 18- naar 18+: Hoe kunnen de zorgovergangen 18-/18+ nog beter op elkaar afgestemd worden? School & Werk: hoe kan gezorgd worden dat ook jongeren in een kwetsbare positie kunnen meedoen in onderwijs en werk? Support: hoe kan ervoor gezorgd worden dat er naast iedere jongere in ieder geval volwassen persoon duurzaam naast de jongere staat.
Aandachtspunt is de gegevensdeling: hoe kan op een veilige manier de informatie gedeeld worden tussen domeinen en partners, die nodig is om een jongere optimaal te ondersteunen, met waarborging van de partners.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
21
5.2.
Regionaal beleid en uitvoering
Regionaal uitgangspunt beleid leerplicht, RMC en VSV Uitgangspunt van het regionale beleid is dat er voor jongeren van 5 tot 27 jaar - waaronder voortijdig schoolverlaters- een goed perspectief op het terrein van onderwijs en scholing blijft bestaan. Hierdoor verlaten zoveel mogelijk jongeren met een diploma of certificaat de opleiding en hebben een zo duurzaam mogelijke start op de arbeidsmarkt. Leerplicht- en RMC- beleid en uitvoering wordt afgestemd met andere RMC-regio’s in met name Noord- en Zuid-Holland, maar ook landelijk.
5.2.1. Pro actief handelen De taken worden door leerplicht en RMC zo preventief mogelijk en pro actief uitgevoerd, namelijk: Vroegtijdig in beeld krijgen van jongere, signalen aan ketenpartners afgeven, begeleiding bieden aan jongeren en preventieve gesprekken met jongeren/ouders voeren op PO en VO. Er wordt op het PO en VO verder gewerkt in kernteams. Er wordt op het MBO voorlichting gegeven in de klassen, er worden ook spreekuren op het MBO uitgevoerd, en preventieve gesprekken met jongeren gevoerd en er wordt deel genomen aan multidisciplinaire overleggen op het MBO. Ook voert het Leerplein huisbezoeken uit. Deze preventieve verzuim-aanpak heeft prioriteit in samenwerking met de scholen PO, VO en MBO.
5.2.2. Verzuimaanpak Scholen zijn primair verantwoordelijk en kunnen verzuim ook eerder dan 16 uur melden bij DUO. Leerplicht/RMC onderneemt vervolgens actie richting jongere. Tijdige meldingen door scholen aan de regio en een gezamenlijke aanpak blijft een onderwerp, waaraan continue wordt gewerkt om zoveel mogelijk jongeren binnen boord te houden. Door de verzuimaanpak in samenwerking met de scholen te intensiveren wordt ook voortijdige schooluitval (VSV) voorkomen of verminderd. Met de schoolbesturen van PO en VO in de regio is een bestuurlijk convenant schoolverzuim/ schoolaanwezigheid afgesloten in december 2020. Dit wordt verder uitgewerkt en uitgevoerd de komende jaren met een Handreiking als kader voor alle betrokken partners. Met de MBO’s zijn afspraken op basis van een Verzuimagenda. Deze uitvoering wordt de komende periode verder geactualiseerd waar nodig, op basis van het hiervoor genoemde wetsvoorstel. Leerplicht/RMC pakken in elk geval de wettelijke verzuimmeldingen op van jongeren van 5 tot 23 jaar, die 16 uur binnen vier aaneengesloten weken niet aanwezig zijn op school en die geen startkwalificatie hebben. In de regio is er bovendien een aanpak met de scholen van VO en MBO afgesproken, waarbij leerplicht en RMC een preventieve rol vervullen bij verzuim van minder dan 16 uur in vier weken of bij veelvuldig te laat komen door jongeren. Hiervoor worden zgn.
preventieve spreekuren op de scholen op verzoek van de scholen uitgevoerd, waarbij leerplicht/RMC gesprekken met de jongere voeren.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
22
Ook worden er VSV coaches ingezet op het MBO. Over deze aanpak van (relatief) verzuim is structureel overleg met de scholen en wordt gezamenlijk nagegaan welk traject voor de jongere moet worden toegepast en of bijvoorbeeld hulpverlening moet worden ingeschakeld. Ook wordt zgn. absoluut verzuim aangepakt door het Leerplein, d.w.z. een leerplichtige is niet ingeschreven bij een school zonder te beschikken over een vrijstelling van leerplicht. De ouders/jongere worden aangeschreven om hun kind in te schrijven en onderwijs te laten volgen. Dit is in 2022 na de zomervakantie ook gebeurd voor Oekraïense leerlingen, voor wie nu hetzelfde beleid geldt als voor alle andere leerlingen, waarbij de evt. benodigde extra begeleiding en hulpverlening (vanwege opgelopen trauma’s) extra aandachtspunt is. Naast de (preventieve) verzuimaanpak is er de aanpak van luxe verzuim, verzuim rond de vakanties waarvoor de directeur van de school geen toestemming heeft verleend.
5.2.3. RMC Jongeren tot 27 jaar, praktijkleren, inburgering, statushouders RMC geeft ook scholingsadviezen aan de jongeren 23-27 jaar, die een uitkering op grond van de Participatiewet aanvragen. Van de regeling Praktijkleren wordt door RMC voor jongeren steeds meer gebruik gemaakt. RMC neemt deel aan het Regionale Mobiliteits Team (RMT) van de regio zowel op uitvoerend als op beleidsniveau en ook aan het Bestuurlijk overleg van het Regionaal Werk bedrijf (RWB). De ontwikkeling naar een Regionaal Leer Werk Centrum (RLWC) is in de regio ingezet. Jongeren worden toegeleid naar ingekochte trajecten van de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). In samenwerking met de afdeling Inburgering/W&I voert de aanpak voor jongeren, die inburgeringsplichtig zijn en ook voor statushouders uit en geeft adviezen over scholing.
5.2.4. Specifieke projecten in de regio In de regio wordt een aantal specifieke projecten voor de doelgroep jongeren uitgevoerd: •
•
•
•
Er worden in de zomerperiode door het MBO zgn. no show acties (belacties en evt. huisbezoek) uitgevoerd, zo nodig in samenwerking met leerplicht/RMC voor jongeren die zich wel hebben ingeschreven, maar niet komen opdagen op het MBO. Jongeren uit de regio Zuid-Kennemerland en IJmond worden (in samenwerking met het onderwijsveld) toegeleid naar de leerwerktrajecten, certificerende trajecten en trajecten met praktijkverklaringen van het Leerwerkbedrijf “Spaarne Werkt”. Ook zijn/worden diverse voortrajecten uitgevoerd (bijvoorbeeld projecten van Mee& de Wering, Heliomare en IJmond werkt, Agros en Bedrijf & Samenleving), mede in het kader van de aanpak Jeugdwerkloosheid. Er worden ook diverse beroepsoriënterende projecten, stagetrajecten en mentorenprojecten in de regio uitgevoerd, (zoals met Jinc en Bedrijf & Samenleving). In een aantal gevallen kunnen trajecten praktijkleren en EVC trajecten (eerder verworven competenties), die leiden tot diploma’s vakbekwaamheid worden toegepast voor jongeren.
Meerjarenbeleidsplan Regio Zuid-Kennemerland en IJmond | 2023 t/m 2026
23
5.2.5. VSV en Jikp aanpak Regionale doelstellingen VSV Voor de regio betekent de landelijke doelstelling concreet dat er in 2024 nog 500 nieuwe voortijdig schoolverlaters mogen zijn. Een vermindering van 10% ten opzichte van 2018-2019. Dit aantal is nog niet behaald en moet elk jaar met nieuwe jongeren weer worden bereikt. Er is dan ook alle reden om voortvarend door te gaan met de extra maatregelen. Tot en met 2024 zijn er aanvullende maatregelen vastgesteld in de RMC regio ZuidKennemerland en IJmond op basis van de in 2020 door OCW goedgekeurde VSV aanvraag. De te treffen maatregelen zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst 2021 t.m. 2024 tussen de RMC regio, de schoolbesturen VO, pro, VSO, MBO en de samenwerkingsverbanden VO, waarin de gezamenlijke ambities zijn vastgelegd: •
• •
•
• •
•
•
•
de regionale visie is dat elke jongere recht op ontwikkeling heeft en dat in principe elke leerling van 5 tot 27 jaar een passend scholings- of (leer)werk of dagbestedingsaanbod dient te ontvangen; door een passend aanbod kan een jongere zich optimaal ontwikkelen en participeren in de samenleving. de samenwerkingsovereenkomst onderstreept het draagvlak voor een brede aanpak voortijdig schoolverlaten op regionaal niveau bij de gemeenten en onderwijsinstellingen; de partners zullen zich inzetten vanuit hun specifieke verantwoordelijkheden en deskundigheden en zich optimaal inspannen middelen en mogelijkheden voor het gezamenlijke doel aan te wenden om de regionale visie te realiseren; de partners onderschrijven op zich de ambitie van de minister van OCW d.d.
4 maart 2020 om te streven naar een landelijke vermindering van het aantal nieuwe VSV-ers tot 20.000 en de intensivering van de aanpak van jongeren in een kwetsbare positie; zij tekenen daarbij wel aan dat een voorspelde economische crisis als gevolg van maatregelen die zijn genomen ter bestrijding van Covid-19 mogelijk vragen om een bijstelde ambitie; de regio heeft tenminste één Plusvoorziening; het is voor partijen een gedeeld belang om de problemen en knelpunten voor een goede overgang van (kwetsbare) jongeren naar (vervolg)onderwijs, de arbeidsmarkt en dagbesteding gezamenlijk en eenduidig op te lossen om te voorkomen dat jongeren tussen wal en schip vallen; voor het bieden van een sluitend regionaal vangnet is het versterken van de VSVsamenwerking (gericht op de onderwijsketen) met partijen uit het arbeidsdomein en zorgdomein noodzakelijk; het hoofddoel van deze overeenkomst is dat leerlingen gekwalificeerd uitstromen uit het onderwijs of –indien dit niet haalbaar is– een plek vinden op de arbeidsmarkt of een dagbestedingstraject volgen; intenties die in het kader van deze samenwerkingsovereenkomst ten aanzien van arbeidstoeleiding of dagbesteding worden genoemd hebben betrekking op de RMC- en Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond;
Extra maatregelen VSV op grond van regio-analyse 2021 t.m. 2024 De voortijdige schooluitval en het verzuim is nog steeds het hoogst onder jongeren op het MBO in de leeftijdscategorie van 17 tot 23 jaar. Oorzaken zijn met name: multi-problematiek bij jongeren, het eerder aan het werk gaan zonder diploma’s (door de in 2022 verbeterde economische situatie) en het maken van verkeerde opleidingskeuzes. Op grond van de uitgebreide regio analyse zijn voor de periode 2021 t.m. 2024 dan ook extra regionale maatregelen getroffen op basis van de met de schoolbesturen afgesloten samenwerkingsovereenkomst en met goedkeuring van het ministerie OCW, namelijk: