2 Bijlage 1 Jaarverslag en de Jaarrekening 2023

68

negen nieuwe sport- en beweeginitiatieven ondersteund. Zo startten twee programma’s voor bewegend leren op scholen, ontstond een wandelgroep in het teken van verliesverwerking, heeft een sportvereniging een specifiek beweegprogramma voor ouderen opgezet en hebben verschillende partijen rondom topsport en talentontwikkeling een aanvraag ingediend om de ondersteuning van sporttalenten (verder) vorm te geven. Ook is via het Platform Sport in Haarlem aandacht gegeven aan sport- en beweegactiviteiten en heeft twee maal een sporttalkshow plaatsgevonden rondom de sport in Haarlem. Binnen het netwerk van het Haarlems Sportakkoord ontstond kennisdeling tussen verschillende organisaties, zowel binnen als buiten de sport. Via het programma JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) (2021/185408) is bij sportverenigingen aandacht besteed aan een rookvrije omgeving en een gezond aanbod in de sportkantine. Het netwerk rondom JOGG leverde daarnaast ook in 2023 een bijdrage in de uitwerking van de preventieakkoorden in verschillende stadsdelen. Ten slotte is ook de inzet van de beweegmakelaars geïntensiveerd in 2023. De beweegmakelaars zijn nauw betrokken bij de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor Haarlemmers met overgewicht. De beweegmakelaars begeleiden de deelnemers aan de GLI intensief naar passend beweegaanbod en zetten waar nodig specifiek een beweegaanbod op voor deze doelgroep.

Op deze manier zijn 250 Haarlemmers met gezondheidsachterstanden vanuit de GLI doorgeleid naar een structureel beweegaanbod. Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S

Percentage niet-wekelijkse sporters ten opzichte van het totaal aantal inwoners van 19 jaar en ouder (GGD Gezondheidsmeter, CBS en RIVM, vierjaarlijks) (BZK) 40% 43% 39% (2012) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Het percentage kinderen van 4 - 11 jaar dat lid is van een sportvereniging (GGD Gezondheidsmeter, vierjaarlijks) 79% 85% 82% (2014) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Het percentage volwassenen (19-64 jaar) dat voldoende beweegt (GGD gezondheidsmeter in samenwerking met CBS en RIVM, vierjaarlijks). Beweegrichtlijnnorm is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen. 63% 64% 54% (2016) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Het percentage ouderen (65+) dat voldoende beweegt (GGD Gezondheidsmeter in samenwerking met CBS en RIVM, vierjaarlijks). Beweegrichtlijn is 2,5 uur per week matig intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen 37% 46% 44% (2016) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023)

a. Uitvoeren van beweeg- en sportprogramma’s, ook voor kwetsbare groepen

kleur

Wat hebben we gedaan? De buurtsportcoaches, ook wel combinatiefunctionarissen (30 fte) genoemd, werkten in elk stadsdeel met sportverenigingen en partners uit het Sociaal domein samen om jeugd, ouderen en kwetsbare groepen te bereiken. Met sportverenigingen, inwoners en andere maatschappelijke organisaties (zorg, welzijn, onderwijs, cultuur) speelden de buurtsportcoaches samen in op sport- en beweegbehoeften in de wijk. Wekelijks sportten kinderen (gratis) in hun eigen wijk op speelpleintjes, in gymzalen en schoolpleinen onder leiding van buurtsportcoaches. Dit gebeurde onder, tussen en na schooltijd. In samenwerking met diverse maatschappelijke partners, eerstelijnszorg Jaarverslag en Jaarrekening 2023

69

en sportverenigingen zijn nieuwe beweeginterventies opgezet en al bestaande beweeginterventies uitgebouwd. Meer aanbod van tussenschoolse activiteiten en de interesse van meer scholen resulteerde in een hogere aantal leerlingen tussen 4 - 18 jaar, namelijk 8.938, dat heeft deelgenomen aan bewegingsinterventies. Zo is bij Haarlem Schoten speciaal voor oudere Haarlemmers het Walking Football opgestart, zijn er fietslessen voor volwassenen gestart en wordt onderzocht of er speciaal voor vrouwen in Schalkwijk zwemactiviteiten kunnen worden opgezet. Bij al deze activiteiten geldt dat deelnemers na een lange periode van inactiviteit weer laagdrempelig zijn begonnen met bewegen op een manier die bij hen aansluit. SportSupport werkt hierbij nauw samen met Buurts. Via het sportfonds volwassenen konden Haarlemmers met een kleine beurs kennismaken met sporten en bewegen. 210 inwoners hebben hier gebruik van gemaakt. Met steun van verenigingsadvies zijn sportverenigingen verder geholpen bij beleid rondom een veilig en sportief sportklimaat. Steeds meer verenigingen zetten zich hier actief voor in. Zo hebben ongeveer twaalf vertrouwenscontactpersonen van verenigingen deelgenomen aan een terugkerende training. Ook hebben 43 verenigingen actief beleid op het gebied van veilig sportklimaat, VOG en vertrouwenspersonen.

Daarnaast zijn er vanuit het project clubkadercoaching verenigingen ondersteund bij beleid op het gebied van sociale veiligheid en pedagogische kwaliteit op de club. Ook is campagne gevoerd rondom coming-out day voor LHBTQI+-acceptatie bij verschillende sportverenigingen en hebben 50 sportverenigingen een ‘progressvlag’ ontvangen die zij als uiting bij hun sportvereniging hebben gehesen. In 2023 is tenslotte een start gemaakt met de voorbereiding voor een specifieke aanpak voor sociaal veilig sportklimaat. Binnen het programma aangepast sporten, voor inwoners met een lichamelijke, psychische beperking en/of chronische ziekte, zijn 27 individuen geholpen met persoonlijk sportadvies. Er zijn vier trajecten opgezet in het kader van sportstimulering voor inwoners met een beperking, waar structureel 59 individuele deelnemers aan hebben meegedaan. Dit gebeurde onder andere door het koppelen van verschillende organisaties in de zorg en het speciaal onderwijs en door het organiseren van activiteiten. Er zijn in 2024 15 evenementen georganiseerd, waar in totaal 822 deelnemers op af kwamen (633 jeugd, 189 volwassenen). In het derde kwartaal van 2023 is de Unieke Sportdag georganiseerd voor mensen met een motorische beperking, mede mogelijk gemaakt door het Sportakkoord.

Acht lokale sport- en beweegaanbieders organiseerden clinics, met als doel de deelnemers kennis te laten maken met verschillende vormen van aangepast sporten. Er waren 85 inwoners die deelnamen aan deze sportdag. De nieuwsbrief Aangepast Sporten is iedere twee maanden aan een breed publiek verstuurd. De Uniek Sporten Uitleen is voortgezet, waarbij vier aanvragen zijn gedaan. Inwoners kunnen via deze uitleen een sporthulpmiddel, zoals een sportrolstoel, een periode uitproberen. Op het moment dat dit bevalt kan in samenwerking met Wmo een aanvraag tot aanschaf worden gedaan. 35 Haarlemse sportverenigingen hebben hun aangepaste sportaanbod gepresenteerd op het platform Uniek Sporten. In 2023 zijn zeven sportaanbieders ondersteund met hulpvragen rondom aangepast sporten. Hierbij zijn fysieke aanpassingen bij verenigingen gedaan, is nieuw sportaanbod opgestart en zijn ledenwervingstrajecten opgestart. Zo is er bij AV Haarlem een groep racerunners gestart en is er bij BC Duinwijck een wekelijks

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

70

trainingsuur parabadminton gestart, waar mensen met een beperking aan deel kunnen nemen. Verenigingen zijn op het gebied van topsport en talentontwikkeling ondersteund vanuit het Platform Topsport. Het Platform Topsport heeft de gemeente geadviseerd op het gebied van toekenning van evenementen en topsportgelden en heeft gezorgd voor kennisdeling tussen de verschillende kernsporten. In 2023 zijn de volgende terugkerende evenementen georganiseerd, mede gefinancierd met behulp van gemeentelijke subsidies: Honkbalweek, Yonex Dutch Junior , Halve van Haarlem en de huldiging Haarlemse topsporters. In 2023 hebben de kernsporten conform de vastgestelde criteria en verdeelsleutel de kernsportgelden (subsidie) ontvangen. In totaal zijn er nu tien kernsporten. Het Platform Topsport heeft meerdere inspiratie- en kennisavonden georganiseerd met verschillende externe deskundigen. In toenemende mate hebben de kernsporten een actieve rol in het platform en committeren zich aan het zich zelfstandig en in gezamenlijkheid maximaal in te spannen ten behoeve van het verbeteren van het topsportklimaat en de talentontwikkeling in Haarlem. Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S

Het aantal deelnames van 4 – 18 jaar aan door de gemeente aangeboden sportactiviteiten (SportSupport). 3.316 4.072 5.322 3.700 8.938 (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Het aantal deelnames van (kwetsbare) inwoners ouder dan 18 jaar en ouder aan door de gemeente aangeboden sportactiviteiten (SportSupport). 410 343 411 472 680 400 619 (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023)

2. Haarlemmers zijn tevreden over sportvoorzieningen Wat hebben we bereikt? Sportaanbieders en inwoners van Haarlem hadden de beschikking over een divers aanbod aan veilige en toegankelijke sportvoorzieningen. Haarlemmers zijn tevreden over de binnen- en buiten sportaccommodaties. De sportaccommodaties zijn goed onderhouden aan de hand van het Duurzaam Meerjarig Onderhoud Programma (DMJOP). Eind 2023 is het sportareaal uitgebreid met een blaashal voor zaalhockey bij MHC Saxenburg, zodat er op diverse locaties in Haarlem ruimte is ontstaan voor andere sporten om hun activiteiten uit te breiden. Zowel de binnen- als buitensportaccommodaties zijn verder verduurzaamd. Op meerdere locaties is sportveldverlichting vervangen voor ledverlichting, er zijn verkoelende en waterbergende kunstgrasvelden aangelegd en het eerste kunstgrasveld met duurzame minerale infill is gerealiseerd. Vanwege mondiale ontwikkelingen stegen de energietarieven wereldwijd. Door aanpassingen van de temperatuur van het zwemwater, de verwarming in de zwembaden en gymzalen/sporthallen heeft SRO Kennemerland BV (SRO) het energieverbruik teruggebracht. Samen met SRO is succesvol gebruik gemaakt van een compensatieregeling vanuit het Rijk, de SPUK-MEOZ, om de exploitanten van openbare zwembaden te compenseren voor de meerkosten van energie van openbare zwembaden. Hierdoor heeft SRO geen verlies geleden in 2023.

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

71

Wat hebben we niet bereikt? Het oordeel van de Haarlemmers over de gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties, sporthallen, zwembaden en gymzalen in Haarlem ligt met tweetiende onder het streefcijfer. Mogelijk dat de waardering lager ligt door krapte op de arbeidsmarkt. SRO heeft als exploitant veel moeite om voldoende schoonmaak in te kunnen kopen en hierdoor zijn sommige accommodaties minder vaak schoon gemaakt. Daarnaast heeft SRO om energie te besparen de temperatuur van het zwemwater verlaagt en de verwarming in de sportaccommodaties lager gezet. Effect indicator R/S

Oordeel van Haarlemmers over gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties, sporthallen, zwembaden en gymzalen in Haarlem (rapportcijfer) (Inwonerspeiling). 7,5 (2015)

7,7 (2018)

7,7 (2019)

7,8 (2020)

7,6 (2021)

7,4 (2022)

>7,6 S (2023)

a. Zorg voor voldoende en goed onderhouden sportaccommodaties

7,4 R (2023)

kleur

Wat hebben we gedaan? SRO heeft in opdracht van de gemeente het planmatig onderhoud uitgevoerd aan de sportaccommodaties. In 2023 is binnen het MJOP het accent op duurzaamheid en toegankelijkheid vergroot. Hierdoor is gestart met onder andere de vervanging van de tl-verlichting in de gymzalen en sporthallen voor ledverlichting en het plaatsen van bewegingsmelders in plaats van lichtschakelaars. Ook is er een Duurzaam Meerjarig Investering Plan (DMJIP) voor het bestaande areaal buitensport accommodaties (de gemeentelijk sportvelden) en kleedkamers bij de buitensport accommodaties opgesteld. Dit DMJIP heeft een doorkijk naar 2035. Naast de sporttechnische eisen bij vervanging en/of renovatie is ook gekeken naar duurzaamheid- en de klimaatdoelstellingen van sportaccommodaties. Om goed inzicht te krijgen in welke maatregelen op welke locaties het beste bijdragen aan de duurzaamheid- en klimaatdoelstellingen van de Gemeente Haarlem is een ‘kansenkaart’ ontwikkeld, zodat de sportaccommodaties bij renovatie en/of vervanging, zoals bijvoorbeeld bij HKC Haarlem en CKV Rapid, een positieve bijdrage leveren aan deze doelstellingen. Eind 2023 is de tijdelijke blaashal op het sportcomplex van MHC Saxenburg geplaatst en in gebruik genomen. Tijdens de winterstop wordt jaarlijks deze blaashal opgezet om voor zaalhockey trainingen en competitie.

Hiermee is het binnensportareaal in Haarlem uitgebreid en ontstaat er voornamelijk in Schalkwijk extra ruimte in de bestaande binnensportaccommodaties, zoals Spaarnehal en Haarlem College. De klimaatadaptieve buitenruimte rondom de Yvonne van Gennip sporthal is opgeleverd. Het regenwater wordt nu op eigen terrein opgevangen in een wadi, waarna dit langzaam naar de bodem infiltreert. Tijdens voorjaarsstorm ‘Poly' zijn in Haarlem veel bomen gesneuveld, waaronder ook verschillende eiken. Het hout van de eiken wordt hergebruikt als hekwerk rondom de sporthal. Spaarnelanden laat deze eiken op windkracht verzagen tot planken en palen en vervolgens wordt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt het hekwerk gebouwd en geplaatst. De werkzaamheden zijn gestart in 2023. Bij diverse gymzalen heeft SRO geïnvesteerd in de vervanging van de binnensportinventaris en het aanbrengen van een Athletic Skill Model (ASM) Jaarverslag en Jaarrekening 2023

72

sportvloer om leerlingen op een bredere manier uit te dagen tot bewegen. Ook is de akoestiek in verschillende gymzalen verbeterd door het aanbrengen van akoestisch panelen. De gymzaal aan de Westergracht is gerenoveerd en begin 2023 opgeleverd, nadat deze tijdens de jaarwisseling van 2021/2022 door brandstichting (vuurwerk) beschadigd was. Voor de buitensport zijn in 2023 vervangingsinvesteringen voor bestaand areaal sportaccommodaties uitgevoerd op de verschillende sportparken: • Bij de atletiekbaan is de hellingbaan vervangen en is ledverlichting geplaatst. Voor de verdere renovatie van de atletiekbaan zijn alle (grond)onderzoeken uitgevoerd en is een definitief ontwerp gemaakt met de gebruikers. • De kunstgras toplagen van Onze Gezellen veld 2 is vervangen door een toplaag waarbij minerale infill (zand) gebruikt is. • Er is gestart met de vervanging van de kunstgras korfbal velden bij HKC Haarlem en CKV Rapid. Onder de kunstgrasvelden kan regenwater worden opgevangen dat in warme periode kan verdampen, waardoor de omgeving koelt. Ook zijn voorbereidingen getroffen wordt het sportcomplex anders ingericht waardoor er meer ruimte voor groen ontstaat. • De aanpassing van de staantribune en omliggende terrein van HFC EDO is uitgevoerd. De werkzaamheden waren doorgeschoven vanuit 2022.

In de zomer was er toen geen aannemer beschikbaar voor de uitvoer van de werkzaamheden en in het najaar kan er geen gras ingezaaid worden. In het voorjaar van 2023 zijn de werkzaamheden uitgevoerd. • Bij een aantal velden is de conventionele sportveld verlichting vervangen door duurzame ledverlichting. De sportveld verlichting bij DSK en het sportcomplex Eindehout is vervangen door ledverlichting. De ledverlichting bij Bavo Beach is aangepast zodat de verlichting ook afzonderlijk aan- en uit te zetten is, daarnaast kan nu het trainingsveld van SV DIO ook verlicht worden. In 2023 is een verdiepingsslag gemaakt op het eerder uitgevoerde onderzoek naar de vervanging van de zwembaden Boerhaavebad en De Planeet. Dit onderzoek laat zien wat de toekomstige behoefte is aan zwemwater in Haarlem, de verdeling over de stad en wat een optimale inrichting van de zwembad bassins kan zijn. Dit onderzoek is in nauwe samenwerking met SRO, zwemverenigingen en andere gebruikers van de zwembaden uitgevoerd. Eind 2023 zijn een concept Programma van Eisen en een overzicht van de benodigde technische installaties opgeleverd (zwembad zuid en zwembad noord). SRO voerde een onderzoek uit om het monumentale zwembad ’De Houtvaart’ te verduurzamen en te renoveren. De vereniging ‘Vrienden van de Houtvaart’ is hierbij nauw betrokken geweest. SRO heeft hiervoor een plan van aanpak en kostenraming opgesteld.

In 2023 zijn de inkoop strategie en de selectie leidraad voor het project ‘Scale Up'.| Toekomstbestendige kunstgrasvelden’ opgesteld. Dit is een project van de Gemeente Haarlem en Amsterdam om samen met marktpartijen te komen tot de aanschaf en ontwikkeling van toekomstbestendige kunstgras sportvelden. Kunstgrasvelden die op duurzame manier aangelegd worden, volledig circulair zijn, energie opwekken en/of klimaat adaptief zijn. Om dit project meer bekendheid te geven en marktpartijen te informeren zijn er in binnen- en buitenland op diverse congressen en bijeenkomsten presentaties verzorgd in samenwerking met Urban Agenda, waar Haarlem voorzitter Jaarverslag en Jaarrekening 2023

73

van is. Dit is ook een van de doelstellingen van de Europese LIFE subsidie die voor dit project is toegekend. Eind 2023 is de samenwerking tussen Haarlem en Amsterdam tijdens een feestelijke bijeenkomst bekrachtigd Voor diverse ontwikkelzones is input geleverd om te komen tot een Stedenbouwkundig Programma van Eisen en/of een programma van eisen voor de sportaccommodaties. Omdat dit in de toekomst vaker voor zal komen is samen met SRO een uniform programma van eisen opgesteld voor maatschappelijk voorzieningen (o.a. sport en onderwijshuisvesting). Ook is de huidige en toekomstige capaciteitsbehoefte voor buitensport (en sporten in de openbare ruimte) in kaart gebracht voor Haarlem, uitgesplitst naar de verschillende stadsdelen en soorten sporten. Voor de ontwikkeling van zwembad de Planeet en Stadionplein zijn een aantal ontwerpsessies geweest om de ruimtelijke inpasbaarheid en effecten daarvan op de sportverenigingen in het Noorder Sportpark inzichtelijk te maken. Voor de ontwikkelingen bij het Prinses Beatrixplein is een Programma van Eisen voor de bouw van een sportzaal op het Huis van de wijk opgeleverd. Voor de ontwikkelzone Zuidwest is input geleverd voor benodigde capaciteit van SV Geel-wit '20 en een nieuw te bouwen sporthal in dit gebied.

Hetzelfde geld voor de ontwikkeling van een sporthal aan de Floris van Adrichemlaan en een mogelijke sportzaal aan de Korte Verspronckweg. Samen met de klankbordgroepen buiten-, binnensport en zwembaden is input geleverd voor het beleid van gereguleerd parkeren in Haarlem.

Wat hebben we niet gedaan? Bij FC Haarlem-Kennemerland zijn de tijdelijke en verplaatsbare kleedkamers niet gerealiseerd, omdat de elektra aansluiting hiervoor verzwaard moet worden. De wachttijd hiervoor bij Liander bedraagt op dit moment ongeveer 18 maanden. In 2024 zullen de kleedkamers geplaatst worden. De aanleg van een multifunctioneel beach sportveld bij de korfbal-verenigingen HKC Haarlem en CKV Rapid is niet uitgevoerd. Tijdens het maken van het ontwerp voor de inrichting van het complex bleek dat er niet voldoende ruimte meer beschikbaar was om een beachveld in ten passen. Samen met SRO en de klankbordgroep buitensport zal een andere locatie gezocht worden om in 2024 een multifunctioneel beach sportveld te realiseren. De oplevering van het Duurzaam Meerjaren Investeringsplan (DMJIP) voor de bestaande binnensportaccommodaties (sporthallen en gymzalen) was gepland voor 2023. Dit proces heeft vertraging opgelopen door de complexiteit en het tekort aan personele capaciteit, zowel binnen de ambtelijke organisatie als bij SRO. De vervanging van de kunstgras toplaag van het outfield van het softbalveld van Kinheim is doorgeschoven naar 2024, zodat dit gecombineerd kan worden tot één project met de geplande vervanging van de kunstgras toplaag van het honkbalveld van DSS, dat er tegenover ligt.

Hierbij kan dan meteen rekening worden gehouden met nieuwe Europese wetgeving voor het gebruik van microplastics als infill materiaal voor sportvelden. Het voornemen was om in 2023 een eenmalige bijdrage in de vorm van een subsidie Jaarverslag en Jaarrekening 2023

74

aan (amateur-)sportorganisaties toe te kennen ter verduurzaming van hun eigen accommodaties. De totstandkoming van de subsidieregeling heeft als gevolg van de complexiteit van de materie vertraging opgelopen. Ook het uitbesteden van technische werken en het aanleggen van (verduurzamings-)installaties vergde meer tijd dan oorspronkelijk ingeschat. b. Stimuleren van bewegen en sporten in de openbare ruimte

kleur

Wat hebben we gedaan? In 2023 zijn alle sportplekken in de openbare ruimte in beeld gebracht en zijn wijkanalyses uitgevoerd om te bepalen welke voorzieningen aanvullend gewenst zijn. Daarnaast is met inwoners, sportverenigingen en partnerorganisaties gediscussieerd over hoe de openbare ruimte beter benut kan worden ten behoeve van sport- en beweegactiviteiten. Op basis van de analyses en gesprekken is een visie en kansenkaart ontstaan voor sport- en beweegmogelijkheden per wijk. Vanuit het Sportakkoord (2019/599953) is uitgezocht hoe een ‘sportboulevard’ in stadsdeel Zuid-West opgezet kan worden. Hierover is een inspiratieboekje met ideeën en ontwerpen gemaakt. De pilot freerunpark is doorgezet. Vanuit de monitoring is gebleken dat het park veel gebruikt wordt, zowel bij georganiseerde activiteiten vanuit de verschillende freerunaanbieders, als door ongeorganiseerde sporters of groepen sporters. Samen met belanghebbenden wordt gezocht naar een definitieve locatie voor een freerunpark. Skatepark ’t Landje wordt vernieuwd in samenspraak met de gebruikers, de acht oude stalen toestellen worden vervangen voor een betonnen skatepark van 1250m2. Hiervoor is een programma van eisen opgesteld, waarbij direct de urban community en de gebruikers van het skatepark, inspraak hebben gehad.

Hierbij is vastgelegd dat deze community van skaters ook bij het verdere ontwerp van het skatepark inspraak hebben. Voor het Cruijff Court en de Krajicek Playground aan het Roosje Vospad is een voorlopig ontwerp gemaakt. Dit is in samenspraak gegaan met zowel de Cruiff Foundation en de Krajicek Foundation, als de uiteindelijke gebruikers en partners die de activatie gaan verzorgen.

Wat hebben we niet gedaan? De plaatsing van een tijdelijke sportcontainer is niet gerealiseerd. Door leveringsproblemen was de sportcontainer pas eind 2023 beschikbaar. Helaas was er toen op de beoogde plek geen ruimte meer beschikbaar. Er is een nieuwe locatie gevonden waar in 2024 de tijdelijke container geplaatst zal worden. Nog niet in elk stadsdeel is nog een gemarkeerde hardlooproute gerealiseerd. In de stadsdelen Oost, Zuid-West, Centrum en Schalkwijk is nog géén gemarkeerde hardlooproute. Dit komt omdat besloten is deze routes integraal onderdeel te laten uitmaken van de ontwikkelzones binnen de gebieden en hierdoor afhankelijk zijn van hoe snel deze gebieden worden ontwikkeld. Prestatie indicator R/S

Het percentage goed onderhouden sportaccommodaties (Registratie SRO). 93% (2014)

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

95% (2018)

94% (2019)

95% (2020)

95% (2021)

95% (2022)

95% S (2023)

99% R (2023) 75

Prestatie indicator R/S

Het percentage Haarlemmers dat vindt dat er in hun omgeving voldoende gratis/vrij toegankelijke voorzieningen zijn om buiten te sporten (Inwonerspeiling) 60% 60% 59% (2022) S (2023) R (2023)

Beleidsveld 1.3 Sociale basis 1. Haarlemmers doen mee in de samenleving Wat hebben we bereikt? De gemeente stimuleert zoveel mogelijk de zelfredzaamheid van Haarlemmers. Het is van belang dat inwoners, waar mogelijk, regie voeren over hun eigen leven, meedoen in de maatschappij en voelen dat zij erbij horen. Daarvoor waren goede algemeen toegankelijke voorzieningen nodig, vooral op het gebied van welzijn, onderwijs, sport en gezondheid. Aan de inwoners die daar behoefte aan hebben, bood de gemeente advies en ondersteuning. De gemeente droeg bij aan de mate waarin elke Haarlemmer, ongeacht beperking of kwetsbaarheid, meedeed en zo werd de inzet van (zwaardere) ondersteuning voorkomen. Effect indicator R/S

Percentage inwoners dat niet voldoende contacten heeft of meer contacten zou willen (inwonerspeiling). 29% 31% 29% 42% 38% 26% <25% (2017)

(2018)

(2019)

(2020)

(2021)

(2022)

S (2023)

a. Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning t.b.v. het hebben van voldoende sociale contacten

28% R (2023)

kleur

Wat hebben we gedaan? Bewoners worden door Buurts niet alleen achter hun voordeur begeleid en ondersteund, maar ook geactiveerd tot ontmoeting met anderen in de wijk. Vele Haarlemmers hebben daardoor de weg naar buiten gevonden en doen weer mee. De sociale basis is in 2023 beleidsarm voortgezet met veelal dezelfde aanbieders als in 2022. Dit om voldoende ruimte te creëren om een zorgvuldige transitie mogelijk te maken en huidige aanbieders de mogelijkheid te bieden om hun bijdrage aan de doelen van Gewoon in de Wijk te laten zien en eventueel bij te stellen. Hierdoor is het meeste aanbod gelijk gebleven en is er voldoende ondersteuning beschikbaar. In een enkel geval werd op een andere locatie ondersteuning geboden.

Wat hebben we niet gedaan? De ontwikkeling van nieuwe en alternatieve collectieve ondersteuningsmogelijkheden in de sociale basis is in 2023 nog onvoldoende op gang gekomen. De juiste mogelijkheden ontwikkelen kan pas wanneer er goed zicht is op de behoeften van bewoners die zijn overgenomen van de latende partijen en op de nieuwe ondersteuningsvragen. Deze collectivisering zal in 2024 veel aandacht krijgen. b. Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning t.b.v. een zinvolle daginvulling die bijdraagt aan de ontwikkeling van het arbeidsvermogen

kleur

Wat hebben we gedaan? In samenwerking met Buurts zorgt de gemeente voor participatie op maat. In overleg met de inwoner wordt een passende plek gezocht, zoals vrijwilligerswerk of Jaarverslag en Jaarrekening 2023

76

arbeidsmatige dagbesteding (waardevol werk). Om inwoners goed te begeleiden naar de juiste vorm van participatie is er aan elk wijkteam een jobcoach toegevoegd. Ook zijn er integrale afspraken gemaakt rondom Simpel Switchen met Buurts in plaats van met meerdere aparte organisaties in de stad. Hierdoor komt er meer samenhang in de mogelijkheid voor inwoners om (eventueel) de stap naar betaald werk te maken of terug naar een uitkering als werken toch (even) niet lukt. Deze stappen zijn mogelijk zonder dat mensen daarbij financiële onzekerheden kennen of rechten verliezen. Prestatie Indicator R/S

Aantal unieke deelnemers Waardevol Werk binnen Gewoon in de Wijk (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# 628

Prestatie indicator R/S

S (2023) R (2023) Aantal unieke inwoners binnen ‘Gewoon in de Wijk’ dat ondersteund wordt op het gebied van sociale contacten (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# PM S (2023)

R (2023)

2. Meer kansen in het onderwijs voor volwassenen Wat hebben we bereikt? Meer mensen weten de weg naar TopTaal te vinden voor formeel (diplomagericht) taalonderwijs. TopTaal heeft dit jaar meer groepen gedraaid en de wachtlijsten zijn flink afgenomen. In Q1 2024 opent TopTaal een eigen locatie in Haarlem, zodat ze nog meer leslokalen tot hun beschikking hebben. Ook is het informele en non-formele taalonderwijs uitgebreid met de gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid en taalonderwijs voor Oekraïners. De wedstrijd Duidelijke Taal heeft plaatsgevonden. Ook is het Taalhuis gecertificeerd. De Gezinsaanpak Geletterdheid heeft als doel het doorbreken van de cirkel van laaggeletterdheid. Een kind van laaggeletterde ouders maakt zelf een drie keer zo grote kans om ook laaggeletterd te raken. Door samen te werken met OAB, de bibliotheek, scholen en voor- en vroegschoolse educatie is er sprake van een preventieve aanpak en zijn laaggeletterde ouders meer in beeld gekomen. Hiermee werden in 2023 meer laaggeletterden met Nederlands als eerste taal bereikt. Een voorbeeld van de Gezinsaanpak is de medefinanciering van de Voorleesexpress. Door deze samenwerking is er niet alleen sprake van een betere taalontwikkeling bij kinderen, maar wordt het belang van voorlezen door ouders gezien.

Daarnaast werden vrijwilligers van de Voorleesexpress getraind op het herkennen en doorverwijzen van laaggeletterdheid. Dit jaar nam de vraag naar taalles voor Oekraïners flink toe. Door een samenwerking met Lexicon is dit taalaanbod gerealiseerd. Ook konden Oekraïners gebruikmaken van het taalonderwijs van TopTaal. Qua digitale vaardigheden wisten inwoners hun weg goed te vinden naar het Digitaal Sterk Centrum. Hier kunnen mensen naartoe met de meest simpele digitale vragen als ‘ik wil een app installeren op mijn telefoon’ of ‘ik wil kunnen videobellen met mijn kleinkinderen’. Maar ook voor cursussen als ‘Klik en Tik’ en ‘Digisterker’. Voor vragen over het DigiID is in de bibliotheek het IDO (Informatiepunt Digitale Overheid) Jaarverslag en Jaarrekening 2023

77

geopend dit jaar. Deze twee informatiepunten versterken elkaar doordat zij in de bibliotheek zijn gehuisvest. Naast het uitbreiden van de programma’s is meer aandacht gegeven aan het belang van duidelijke overheidscommunicatie door de wedstrijd Duidelijke Taal te organiseren. Ook is het Taalhuis gecertificeerd voor de komende vier jaar. De accreditatie heeft plaatsgevonden door het CBCT, de organisatie die ook verantwoordelijk is voor de accreditatie van bibliotheken. Het is vrij uniek dat een Taalhuis de accreditatie in één keer haalt en met rapportcijfer 8. Wat betekent dat het Taalhuis goed functioneert, de juiste partners zijn aangesloten en er een goede mix aan programma’s zijn op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden.

Wat hebben we niet bereikt? Buurts is nog niet goed aangehaakt bij de aanpak laaggeletterdheid. Het programma ‘Voel je Goed’ dat gericht is op taalonderwijs in combinatie met gezondheidsvaardigheden en voorheen door Dock werd uitgevoerd, is hierdoor tijdelijk stopgezet. In 2023 is een poging gedaan te komen tot een jongerenaanpak in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven en het Nova Startcollege. Door moeilijkheden bij de ontwikkeling van lesmaterialen is deze aanpak niet van de grond gekomen. Het vinden van laaggeletterden met Nederlands als eerste taal blijft lastig. Dit is een landelijk probleem. Door creatieve aanpakken zoals de Gezinsaanpak Geletterdheid en ‘Voel je Goed’ wordt meer laaggeletterden met Nederlands als eerste taal te bereiken. Effect indicator R/S

Percentage volwassenen dat formele educatie volgt om de eigen taalvaardigheid te verbeteren. Het percentage van 2022 betreft een nulmeting. 2% 2% 2% (2022)

S (2023)

a. Uitvoeren beleid taalonderwijs aan volwassenen

R (2023)

kleur

Wat hebben we gedaan? Het bestaande taalaanbod is uitgebreid met de Gezinsbrede Aanpak Geletterdheid. In samenwerking met de bibliotheek is een programmaboekje ontwikkeld met verschillende programma’s en projecten die scholen, voor- en vroegschoolse educatie en huiswerkbegeleiding kunnen uitvoeren om niet alleen de kinderen te helpen hun taal te verbeteren, maar juist ook de ouders te helpen. Er is speciaal taalaanbod voor Oekraïners opgestart en er is een stijging te zien in het aantal mensen die een taalvraag hebben gesteld tijdens het taalspreekuur en in het Digitaal Sterk Centrum. Daarnaast is er meer ingezet op B1-taalniveau communicatie vanuit de gemeente. De wedstrijd Duidelijke Taal heeft aan deze bewustwording bijgedragen. Ook hebben beide taalhuizen in onze regio de certificering behaald om dit taalaanbod te verzorgen.

Wat hebben we niet gedaan? Het bereiken van NT1’ers (laaggeletterde inwoners met Nederlands als moedertaal) blijft lastig. Dit is een landelijk probleem. Het opstarten van een jongerenaanpak (18+) Jaarverslag en Jaarrekening 2023

78

taalvaardigheid vroegtijdig schoolverlaters i.s.m. het Nova College was bedoeld om NT1’ers te bereiken, maar door het niet vinden van de doelgroep is dit project nog niet opgestart. Prestatie indicator R/S

Aantal deelnemers dat een diploma/ certificaat heeft behaald bij formele educatie. Het percentage van 2022 betreft een nulmeting 303 310 350 (2022)

S (2023)

R (2023)

3. Haarlemmers zetten zich in voor elkaar en voor hun buurt, wijk of stad Wat hebben we bereikt? Het percentage Haarlemmers dat vindt dat er voldoende ruimte is om ideeën en initiatieven te realiseren is met 46% hoger dan of vergelijkbaar met voorgaande jaren en ook hoger dan de streefwaarde. Ook blijkt uit de inwonerspeiling dat in 2023 43% van de Haarlemmers zich vrijwillig inzet. Dit is een redelijk vergelijkbaar beeld als in de afgelopen jaren en ten opzichte van andere gemeenten scoort Haarlem relatief hoog.

Wat hebben we niet bereikt? Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn is met 19% vergelijkbaar met vorig jaar en helaas hoger dan de jaren ervoor en ook hoger dan de streefwaarde. Een van de redenen is dat er sprake is van een toename van wachtlijsten en wachttijden in de thuiszorg, in de verpleeghuizen en voor medische zorg in ziekenhuizen, waardoor de druk op mantelzorgers groot blijft. Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat vindt voldoende ruimte te krijgen om ideeën en initiatieven te realiseren (inwonerspeiling). 38% 43% 41% 45% >40% 46% (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) Het percentage Haarlemmers dat vrijwillige inzet pleegt (inwonerspeiling).

S (2023)

R (2023)

48% 49% 50% 43% 43% 44% >50% 43% (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Het percentage mantelzorgers dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn (inwonerspeiling). 16% 16% 14% 12% 13% 21% <12% 19% (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat aangeeft een duurzaam sociaal netwerk te hebben (inwonerspeiling). Nulmeting vond plaats in 2022. 93% 94% (2017) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023)

a. Zorg voor kwalitatief voldoende ondersteuning t.b.v. 1) vrijwillige inzet, 2) realisatie van initiatieven en 3) mantelzorgers

kleur

Wat hebben we gedaan? Er is in 2023 door Buurts volop gewerkt aan voldoende ondersteuning ten behoeve van vrijwillige inzet en de realisatie van initiatieven. Zo zijn er meer vrijwilligersorganisaties zonder personeel verbonden aan Buurts en zijn er samenwerkingsafspraken gemaakt met VWC-BUUV. Hierdoor kunnen Jaarverslag en Jaarrekening 2023

79

vrijwilligersorganisaties en initiatieven gebruik maken van scholing en deskundigheidsbevordering en kunnen er vrijwilligers gematcht worden aan hulpvragers. Daarnaast is er door de gemeente en Buurts gezamenlijk een huisvestingsplan opgesteld, waarin expliciet rekening is gehouden met ruimtegebruik door bewonersinitiatieven en vrijwilligersorganisaties zonder personeel. Mantelzorgers werden ondersteund met individuele begeleiding en groepsgericht aanbod (zoals lotgenotengroepen). Daarnaast is er in 2023 extra ingezet op kortdurend verblijf. Per half juli is er een pilot gestart waarin kortdurend verblijf als algemene voorziening werd aangeboden. Inmiddels zijn er nieuwe langdurige contracten gesloten met zorgaanbieders zodat kortdurend verblijf per januari 2024 als algemene voorziening beschikbaar is. Ten slotte is er gestart met het onderzoek of een logeerhuis in Haarlem (of de nabije omgeving) te realiseren is. De business case wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2024 opgeleverd. Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S

Aantal gematchte vrijwilligers door Gewoon in de Wijk (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# 9000 S (2023) R (2023) Aantal nieuw gestarte bewonersinitiatieven met facilitering binnen Gewoon in de Wijk (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# 111 S (2023) R (2023)

4. Haarlemmers worden niet belemmerd in functioneren Wat hebben we bereikt? Hoewel het nieuwe indicatoren zijn en het daarmee lastig is om een trend te signaleren, lijkt het percentage Haarlemmers dat aangeeft zich beperkt te voelen vanwege lichamelijke en psychische gezondheidsredenen relatief laag te zijn. Het percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden in het omgaan met instanties lijkt daarentegen wel hoog te zijn. Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat aangeeft zich beperkt te voelen vanwege lichamelijke gezondheidsredenen (inwonerspeiling). 21% <21% 19% (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden vanwege psychische gezondheidsredenen (inwonerspeiling). 17% <17% 18% (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden in het omgaan met instanties (inwonerspeiling). 51% <51% 50% (2022) S (2023) R (2023)

a. Zorg voor voldoende ondersteuning (1) lichamelijk of (2) psychisch functioneren

kleur

Wat hebben we gedaan? Vanuit de opdracht Gewoon in de Wijk zet Buurts zich in om ondersteuning zo dicht mogelijk bij inwoners te bieden. Hiervoor hebben zij een groot deel van de Jaarverslag en Jaarrekening 2023

80

(specialistische) ondersteuning van zorgaanbieders overgenomen (‘de kanteling’). De Wijkteams speelden hierin een belangrijke rol. Zij bieden individuele begeleiding en ondersteuning en kijken wat er collectief vanuit de wijk geboden kan worden. Vanuit bestaand of nieuw te ontwikkelen aanbod. Voor bewoners die specialistische ondersteuning nodig hebben, wordt samengewerkt met specifieke zorgaanbieders. Om de begeleiding vanuit de kanteling waar te maken zijn de wijkteams fors gegroeid, zowel in aantal mensen als in expertise.

Wat hebben we niet gedaan? Voor de zomer is besloten om de kanteling te vertragen. Onder andere vanwege het feit dat de bezetting en expertise van de wijkteams toen nog onvoldoende aansloot bij de opgave en de werkwijze van en samenspel met (enkele grotere) latende partijen. Ook was het collectieve aanbod in de wijk nog niet voldoende. Hierdoor was iedereen weliswaar in beeld, maar was er in individuele gevallen niet altijd direct voldoende ondersteuning beschikbaar. Deze individuele gevallen werden op korte termijn en op casusniveau zo snel mogelijk opgepakt door Buurts. Er zijn structureel verschillende maatregelen ingezet om dit te verbeteren. Bijvoorbeeld door het verder aanvullen van expertise in de wijkteams (zowel in capaciteit als in deskundigheid). Naar verwachting wordt de kanteling 1 april 2024 afgerond. b. Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. omgang met instanties

kleur

Wat hebben we gedaan? Naast de bestaande activiteiten en ondersteuningsvormen voor het ondersteunen van inwoners ten behoeve van de omgang met instanties gefaciliteerd is er door Buurts gewerkt aan nieuw aanbod dat uitgebreider is en meer in de wijk. Bijvoorbeeld door de uitbreiding van de Buurtplaatsen. Hier worden inwoners op een laagdrempelige manier geholpen met vragen over geld, papieren en activiteiten. Vanuit de ‘Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag-middelen’ is er ook extra inzet gepleegd zodat inwoners snel en eenvoudig de weg naar juridisch advies en ondersteuning kunnen vinden. Zo is er nu aan elk Wijkteam een sociaal raadslid verbonden. Verder is er onafhankelijke cliëntondersteuning geboden aan (kwetsbare) inwoners. Inwoners weten inmiddels beter de weg te vinden naar deze vorm van dienstverlening en er was dit jaar dan ook een toename in het aantal inwoners die hiermee zijn ondersteund. Dit heeft mede te maken met de inspanningen die afgelopen jaren zijn gedaan met het koplopersproject cliëntondersteuning. Hierbij is ingezet op een nieuwe centrale toegang voor inwoners, verbeterde communicatie (met onder andere een eigen website) en de versterking van de samenwerking met ketenpartners. Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S

Aantal inwoners met ondersteuning 1) psychisch of 2) lichamelijk functioneren (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# PM S (2023) R (2023) Aantal inwoners met ondersteuning omgang t.b.v. met instanties (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# PM S (2023) R (2023)

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

81

5. Haarlemmers ervaren een goede gezondheid Wat hebben we bereikt? Het percentage inwoners met een (zeer) goede ervaren gezondheid blijft aardig stabiel, maar wanneer er specifiek naar leeftijdsgroepen wordt gekeken, zijn er wel grote verschillen. De jongvolwassenen (16-25 jarigen) scoren met 63% namelijk beduidend lager. Dit geldt ook voor de 65+ers: 64%. De mentale gezondheid van de jongvolwassenen blijft onder druk staan. Wat zich onder andere vertaald in een minder goede ervaren gezondheid. Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat de eigen gezondheid (zeer) goed noemt (inwonerspeiling). 75% (2017)

72% (2018)

74% (2019)

73% (2020)

74% (2021)

73% (2022)

>74% S (2023)

a. Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. ervaren gezondheid

75% R (2023)

kleur

Wat hebben we gedaan? In 2023 is het plan van aanpak voor het Gezonde en Actief Leven Akkoord (GALA) (2023/1846413) gemaakt. Dit plan richt zich op een integrale aanpak van gezondheid waarbij ook thema’s als eenzaamheid, gezonde leefomgeving en mentale gezondheid een plek hebben. Ook is samen met de zorgverzekeraar en welzijns- en zorgpartijen een regioplan opgesteld met als doel om medische zorg te voorkomen. In Schalkwijk is intensief ingezet op het stoppen met roken voor de Turkse doelgroep. Zo is er een stoppen met roken-coach met een Turkse achtergrond opgeleid en zijn er wekelijkse inloopmiddagen georganiseerd. Daarnaast is gestart met de cursus Grip op gezondheid waarbij mensen met veel stress, onder andere door armoede, worden geholpen om de stressfactoren te verminderen en daardoor in staat zijn gezondere keuzes te maken. In het kader van gezonde omgeving zijn er zonnebrandcrèmepalen en schaduwdoeken op scholen geplaatst. Ook is er gestart met beweeggroepen voor kinderen en volwassenen met overgewicht in het kader van gezond gewicht. Door middel van de JOGG- en de gezonde school aanpak is er geïnvesteerd in een gezonder voedselaanbod op scholen en sportverenigingen en in een beweegvriendelijke omgeving. Ook is er veel inzet gepleegd op het verbeteren van de mentale gezondheid van de jeugd, onder andere door theatervoorstellingen en gesprekken op scholen.

Op middelbare scholen en basisscholen zijn gastlessen en voorlichting gegeven over de onderwerpen sexting, middelengebruik en schermgebruik. Ten slotte hebben Haarlemse ouderen beweeglessen kunnen volgen om vitaal te blijven en valincidenten te voorkomen. Prestatie indicator R/S

Aantal inwoners met ondersteuning lichamelijke en geestelijke gezondheid (registratie Buurts). Nulmeting vond plaats eind 2023# PM S (2023) R (2023)

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

82

6. Haarlemmers voelen zich verbonden Wat hebben we bereikt? Het percentage Haarlemmers dat aangeeft dat Haarlemmers met verschillende achtergronden plezierig met elkaar omgaan ligt op 47%. Dit percentage ligt boven de streefwaarde. Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat aangeeft dat Haarlemmers met verschillende achtergronden plezierig met elkaar omgaan (inwonerspeiling). 41% 41% 51% 44% >45% 47% (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023)

a. Zorg voor voldoende ondersteuning t.b.v. inclusie

kleur

Wat hebben we gedaan? In 2023 is er een coalitie opgebouwd van verschillende (vrijwilligers- en belangen)organisaties, culturele en maatschappelijke instellingen en actieve inwoners die zich inzetten voor de emancipatie en acceptatie van LHBTI+ inwoners. Zij zijn betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het actieplan Haarlem Regenboogstad 2023-2026 (2023/692870). In het kader van de afschaffing van de slavernij 150 jaar geleden en de link met het hedendaags racisme zijn organisaties in Haarlem ondersteund bij het opzetten en uitvoeren van activiteiten rondom de bewustwording van het koloniaal verleden van Haarlem. Zoals gastlessen op scholen, stadswandelingen en is er een bijdrage geleverd aan de eerste keti-kotiviering in Haarlem.

Wat hebben we niet gedaan? In de informatienota ‘Diversiteit & Inclusie’ (2022/1586146) staat dat er inspiratiesessies in de stad georganiseerd worden om op te halen wat inwoners verstaan onder inclusie en wat zij belangrijke speerpunten vinden. De eerste sessie stond gepland voor eind 2023, deze staat nu gepland voor 2024.

7. Versterken preventieve ondersteuning ouders Wat hebben we bereikt? De opdracht om de preventieve ondersteuning aan ouders te versterken ligt bij vele partners. Denk bijvoorbeeld aan de jeugdgezondheidszorg, de GGD, Buurts, onderwijs en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Het (cursus)aanbod voor ouders in Haarlem met vragen over opvoeden of over de ontwikkeling van het kind was groot. In 2023 heeft Buurts een start gemaakt om dat aanbod zo laagdrempelig en wijkgericht mogelijk kenbaar te maken aan ouders en jongeren. Het CJG heeft onder andere cursussen voor ouders in echtscheiding, voor kinderen over sociaal weerbaarheid of voor jongeren die worstelen met mentale problemen. Effect indicator R/S

Percentage Haarlemse gezinnen dat zelfstandig verder kan (registratie CJG Kennemerland).

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

82% (2019)

85% (2020)

96% (2021)

83% (2022)

83% S (2023)

84% R (2023)

83

a. Versterken zelfredzaamheid ouders door voorlichting en ondersteuning CJG

kleur

Wat hebben we gedaan? Het CJG ricchtte zich in2023 ook op het vergroten van de veerkracht van ouders, kinderen en jongeren. Eigen kracht en de regie bij het gezin waren hierbij belangrijke begrippen. De CJG-coaches betrokken het netwerk van het gezin, gingen op huisbezoek, en zetten motiverende gespreksvoering in. Zo coachten zij hen bij de mogelijkheid hun leven in vrijheid richting te geven en hun identiteit te ontwikkelen. Op basis van hun eigen kennis en vaardigheden boden zij kortdurend lichte hulp om gezinnen weer in hun kracht te zetten. Het informatie en adviesteam en ook de POH jeugd bij de huisartsen boden dagelijks informatie en advies en voorlichting ter ondersteuning van ouders en gezinnen. Het CJG vervulde een signalerende en adviserende rol in de richting van de gemeenten in het geval dat voorzieningen worden gemist en specialistische jeugdhulp moet worden ingezet.

Wat hebben we niet gedaan? Het CJG kon haar inzet in het onderwijs niet verder uitbreiden, omdat er nog veel capaciteit ging naar ondersteuning ter overbrugging van de wachtlijsten van de consortia. Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S

Aantal (nieuw) bereikte kinderen, gezinnen en jongeren door het CJG. Door de registratie via het gebruik van een vinkapp bij enkele advies- en informatievragen, is de registratie van het bereik van CJG per 2022 aanzienlijk vergroot. 2.354 2.673 1.579 3.310 >7.059 7.489 (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat het CJG kent en weet waarvoor je hier terecht kunt (Inwonerspeiling). 28% (2017)

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

32% (2018)

30% (2019)

30% (2020)

30% (2021)

32% (2022)

32% S (2023)

31% R (2023)

84

Financiën per programma Bel. Programma 1 Maatschappelijke participatie veld

Rekening 2022

Primaire begroting 2023

Begroting na wijz. 2023

Rekening 2023

Lasten (exclusief mutaties reserves) 11

Onderwijs

27.921

26.600

28.794

30.640

12

Sport

14.096

14.198

16.449

15.637

13

Sociale Basis

33.541

33.061

47.820

46.799

Totaal lasten

75.558

73.860

93.063

93.076

-11.477

-9.364

-10.192

-12.281

Baten (exclusief mutaties reserves) 11

Onderwijs

12

Sport

-105

-22

-1.684

-1.395

13

Sociale Basis

-550

-266

-2.084

-2.161

Totaal baten

-12.132

-9.652

-13.960

-15.837

Totaal saldo excl. mutaties reserves

63.426

64.207

79.102

77.239

Toevoegingen aan reserves

50

50

248

248

Onttrekkingen aan reserves

-719

-489

-1.289

-1.209

62.757

63.768

78.061

76.278

Totaal saldo incl. mutaties reserves

Analyse saldo programma Primaire begroting 2023

63.768

Gewijzigde begroting 2023

78.061

Verschil primaire - gewijzigde begroting

14.293 n

Rekening 2023

76.278

Verschil gewijzigde begroting - rekening

-1.783 v

Specificatie verschil primaire - gewijzigde begroting: Aanvullende voorstellen Begroting 2023

1.691 n

Voortgangsrapportage 2023

14.178 n

Bestuursrapportage 2023

669 n

Decemberrapportage 2023

-2.245 v

Totaal

14.293 n

Een specificatie van de verschillen tussen de gewijzigde begroting en de jaarrekening is opgenomen in bijlage 6.5 Analyse en toelichting per beleidsveld.

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

85

Programma 2 Ondersteuning en zorg Commissie (Coördinerende) Portefeuilles Afdeling(en)

Samenleving Zorg, Welzijn, Volksgezondheid, Jeugd, Ouderen Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugd, Onderwijs en Sport

Realisatie programmadoelstelling (missie) De gemeente organiseerde specialistische ondersteuning en zorg op maat. Als er sprake was van een beperking, van chronische, psychische of psychosociale problemen bij volwassenen en jeugdigen en/of als jeugdigen opgroeien in een onveilige situatie of een strafbaar feit hebben begaan, bood de gemeente passende zorg. Deze zorg was zo licht mogelijk en zo dicht mogelijk bij huis, ging uit van de individuele burger, leefeenheid of gezin en duurde niet langer dan nodig. De zorg had tot doel dat Haarlemmers weer zoveel mogelijk kunnen deelnemen aan de maatschappij. Het goed organiseren van jeugdhulp is complex. Het heeft veel perspectieven en thema’s die integraal verbonden moeten zijn om te zorgen voor effect. Jeugdhulp is deels regionaal georganiseerd. In 2023 is de jeugdhulp opnieuw aanbesteed, waarbij het opgeknipt is in twee percelen. Perceel 1 is gevormd door vier consortia die samen de complexe jeugdhulp organiseren. Voor perceel 2, de enkelvoudig jeugdhulp, is de aanbesteding in de laatste maand van het jaar afgerond. De contracten met de consortia zijn gesloten voor een periode van maximaal negen jaar, zodat er samen met de aanbieders gewerkt kan worden aan een ander systeem. Het doel hiervan is dat de ruimte voor innovatie en verandering op de juiste plek wordt gecreëerd, namelijk zo dicht mogelijk bij de werkvloer.

Het afgelopen jaar stond in het teken van de implementatie van dit systeem, waarin veel stappen zijn gezet om het aanbod van jeugdhulp zo passend mogelijk te krijgen. Dit werk is nog niet klaar en met name in de regionale samenwerking moeten nog stappen gezet worden. Jeugdhulp is deels regionaal georganiseerd en er is een sterke behoefte aan andere manieren van werken. Dit alles vraagt om een goede borging van kennis en expertise in de gemeentelijke organisatie. Een complex systeem als de jeugdhulp vraagt om een integrale, regionaal eenduidige aanpak. Er zijn strategische keuzes gemaakt welke vormen van jeugdhulp gecontinueerd, geïntensiveerd, anders georganiseerd of afgebouwd worden. Het is nu aan de gemeenten in de regio en de aanbieders om deze keuzes verder vorm te geven en te implementeren.

Beleidsvelden Beleidsveld 2.1 Voorzieningen volwassenen 1. Haarlemmers kunnen zo zelfstandig mogelijk functioneren en thuis wonen Wat hebben we bereikt? Het grootste deel van de Haarlemmers kon, waar nodig met passende ondersteuning, zelfstandig thuis wonen, zelfstandig functioneren en maatschappelijk participeren. Kwetsbare inwoners met een verstandelijke, psychosociale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke beperking werden met voorzieningen ondersteund bij het verbeteren van hun zelfstandigheid en deelname aan het maatschappelijk leven. Hierbij wordt zoveel mogelijk ingezet op zo licht mogelijke ondersteuning. De toegang voor beschermd wonen is aangescherpt en er wordt door zowel aanbieders als gemeente meer gestuurd op het gebruik van ambulante voorzieningen. Waar de ondersteuning vanuit de sociale basis niet toereikend was, werd een maatwerkvoorziening ingezet Jaarverslag en Jaarrekening 2023

87

om de inwoner in staat te stellen zoveel mogelijk zelfstandig te functioneren en participeren.

Wat hebben we niet bereikt? Door een toenemende vraag naar ondersteuning en een gebrek aan personeel is het voor aanbieders niet altijd mogelijk geweest om de ondersteuning te starten binnen de overeengekomen termijnen. Inwoners moesten bij bepaalde ondersteuning langer wachten dan voorheen. Dit speelt met name bij de RegioRijder en de huishoudelijke ondersteuning. Ook bij de hulpmiddelen en woningaanpassingen kon het langer duren voordat inwoners werden geholpen. Dit komt door een tekort aan grondstoffen en materialen, zoals chips en accu’s. Ook stagneerde de doorstroom vanuit beschermd wonen, doordat er te weinig betaalbare uitstroom plekken waren en het moeilijk blijft om deze plekken te vinden. De krapte op de woningmarkt blijft een knelpunt. Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden vanwege de woonsituatie (inwonerspeiling). 12% <12% 13% (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden in het voeren van een huishouden (inwonerspeiling). 76% <76% 66% (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden in het verrichten van algemene dagelijkse levensverrichtingen (inwonerspeiling). 30% <30% 35% (2022) S (2023) R (2023) Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden in het zich buitenshuis verplaatsen (inwonerspeiling). 44% <44% 38% (2022) S (2023) R (2023)

a. Verstrekken materiële en/of immateriële voorzieningen

kleur

Wat hebben we gedaan? In 2023 zijn de voorzieningen huishoudelijke ondersteuning, kortdurend verblijf, materiële voorzieningen (hulpmiddelen, woningaanpassingen en vervoer) en beschermd wonen verstrekt conform de geldende wet- en regelgeving. Het aantal cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners is wederom afgenomen. Dit komt doordat er steeds meer passende ondersteuning beschikbaar is in de vorm van algemene voorzieningen. Onder andere vanuit de opdracht Gewoon in de Wijk en bij huishoudelijke ondersteuning. Afgelopen jaar zijn er zes trainingen gegeven aan ongeveer 60 inwoners met een scootmobiel om hun rijvaardigheid en verkeersveiligheid te verbeteren. Er is in samenwerking met aanbieders een moreel appél gedaan op de Haarlemmers met een hoog inkomen, om ondersteuning zoveel als mogelijk binnen het eigen netwerk op te lossen of zelf te betalen, zodat de voorzieningen die de gemeente biedt, beschikbaar blijven voor de meest kwetsbare inwoners die het niet zelf kunnen betalen Sinds de invoer van de Wet langdurige zorg (Wlz) Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) maken de grote zorgaanbieders een eigen keuze in de verdeling van hun plekken tussen Wlz GGZ en Wmo beschermd wonen. Afhankelijk van toegewezen Wlz GGZ Jaarverslag en Jaarrekening 2023

88

zorg bepalen zij het aantal plekken voor Wmo beschermd wonen. In 2023 heeft dit bijgedragen aan de groei van het aantal beschermd wonen plekken. Ook heeft een aantal aanbieders in 2023 extra plekken voor beschermd wonen gerealiseerd voor mensen die op de wachtlijst stonden. Het aantal wachtenden op een plek in een voorziening beschermd wonen neemt gestaag af. Het tekort aan voorzieningen blijft, vooral voor de complexe, psychiatrisch instabiele inwoners die actief middelen gebruiken.

Wat hebben we niet gedaan? Zorgaanbieders gaven aan het product beschut wonen niet te kunnen leveren. De kosten van het opzetten van een verhuurorganisatie zijn groter dan de inkomsten vanuit het bieden van beschut wonen zorg. Bovendien lijkt er een huisvestingsprobleem in plaats van behoefte aan intramuraal wonen. Daarom is er in de gepubliceerde aanbesteding een nieuw product ontwikkeld: Beschermd Wonen Thuis. Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S Prestatie indicator R/S

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners (CBS Monitor Sociaal domein Wmo) (BZK) 670 740 720 710 690 <750 660 650 (2016) (2018) (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Aantal unieke inwoners met een voorziening hulp bij het huishouden (Gemeentelijke registratie). 3.648 4.621 4.760 >4.850 (2020) (2021) (2022) S (2023) Aantal unieke inwoners met een woonvoorziening (Gemeentelijke registratie).

4.786 R (2023)

1.719 2.002 2.173 >2.171 2.269 (2020) (2021) (2022) S (2023) R (2023) Aantal unieke inwoners met een voorziening Beschermd Wonen (Gemeentelijke registratie). 403 458 519 557 >600 (2019) (2020) (2021) (2022) S (2023) Aantal unieke inwoners met een vervoersvoorziening (Gemeentelijke registratie).

676 R (2023)

5.856 (2020)

6.627 R (2023)

6.622 (2021)

6.645 (2022)

>6.643 S (2023)

Beleidsveld 2.2 Voorzieningen jeugd 1. Betere aansluiting bieden op sociale basis/jeugdhulp Wat hebben we bereikt? In 2023 was de rol van het CJG als gemandateerde toegang binnen het nieuwe inkoopstelsel onderwerp van gesprek en nam het CJG daarom deel aan verschillende overlegtafels samen met andere verwijzers en de consortia om te spreken over zaken als de verwijsroute in het inkoopstelsel. In het dashboard van het CJG staat alle informatie over de inzet van passende zorg. Daar is ook zichtbaar waar naar verwezen wordt. Het CJG bood ondersteuning bij individuele zaken die op de wachtlijst staan voor specialistische hulp. Het CJG besloot over de toegang tot specialistische jeugdhulp. De Jaarverslag en Jaarrekening 2023

89

meeste toegangsbeslissingen hadden betrekking op de door de gemeenten ingekochte specialistische hulp (Zorg in Natura). De CJG-medewerkers van Informatie & Advies en de CJG-coaches kenden ook een persoonsgebonden budget (PGB) toe. Jeugdpreventie is versterkt. Via het actieprogramma Kansrijke Start (2022/78214) werd ingezet op het verbeteren van de gezondheid van kinderen in de eerste 1000 dagen om fysieke en/of mentale problemen op latere leeftijd te voorkomen. Een groot aantal kinderen kreeg tijdige jeugdhulp op maat geboden. Het Centrum Jeugd en Gezin (CJG) heeft samen met zorgaanbieders en ketenpartners jongeren tijdig in beeld gebracht om passende hulp te bieden en de wachttijden te verkorten.

Wat hebben we niet bereikt? Er liggen nog verschillende vraagstukken voor in de werkgroep toegang over de samenwerking tussen de verwijzers en de consortia. Er is nog geen eenduidige verwijsroute voor alle verwijzers. Hiernaast zijn de wachttijden niet verkort. Effect indicator R/S

Percentage jongeren met jeugdhulp als percentage van alle jongeren tot 18 jaar (CBS)(BZK). 11,7% (2021)

11,4% (2022)

11% S (2023)

a. Normalisatie van opvoedvragen. Licht waar kan, zwaar waar moet

11% R (2023)

kleur

Wat hebben we gedaan? Het CJG stuurde met haar afwegingskader voor toekenning van jeugdhulp op zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Het CJG bood coaching en preventief groepsaanbod en vrij toegankelijk aanbod aan cursussen voor kinderen en ouders. Het CJG beschikte over actuele kennis van de vrij toegankelijke voorzieningen in elke wijk waar zij naar konden verwijzen. De CJG-coaches werkten op een coachende manier, zij sloten aan bij wat ouders en jeugdigen zelf konden en versterkten dan. De inzet van de CJG coaches was erop gericht om de situatie in gezinnen te ontzorgen en te normaliseren zodat het gezin zich weer competent voelde in de regie over hun eigen leven en opvoeding. Een groep medewerkers hield zich bezig met het thema eigen kracht en normaliseren. Zij werkten aan het praktisch toepassen van normaliseren binnen het werk. Zij zetten in op het leggen van duurzame verbindingen rondom een kind; thuis, school en de wijk. Zij waren een verbindende organisatie in de wijk en zijn zichtbaar op scholen met een schoolcoach, bij huisartsen als POH jeugd en legden verbindingen met organisaties en partners in de wijk. Prestatie indicator R/S

Het percentage beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan (CBS).

Jaarverslag en Jaarrekening 2023

83% (2021)

(2022)

87% S (2023)

PM R (2023)

90

2. Jongeren groeien zo veel mogelijk thuis op, in een gezinsvervangend verblijf Wat hebben we bereikt? In 2023 was het uitgangspunt om jongeren met complexe problematiek thuis of zo thuis mogelijk op te laten opgroeien. Voor een aantal jongeren lukte het om hen thuis te laten wonen met de inzet van intensieve ambulante teams. Voor een aantal andere jongeren was jeugdhulp met verblijf noodzakelijk in de vorm van plaatsing in een pleeggezin, een kleinschalige woonvorm of met een maatwerkoplossing. Ook dit jaar is het gelukt om geen enkele Haarlemse jongere met complexe problematiek in de gesloten jeugdhulp te plaatsen.

Wat hebben we niet bereikt? Niet voor elke jongere kon in de eigen regio en binnen de bestaande voorzieningen passende hulp worden geboden. Een aantal jongeren is buiten de regio geplaatst, voor sommige jongeren was een 1-op-1 plaatsing noodzakelijk, omdat zij niet of nog niet met andere jongeren in een groep kunnen verblijven. Effect indicator R/S