2. Bijlage 1 Jaarverslag 2021 Spaarnesant
Tekst van het document
Bekostiging De hoogte van de bekostiging is moeilijk te voorspellen voor meerdere jaren. De accenten die vanuit de politiek worden aangebracht, kunnen op schoolniveau grote gevolgen hebben. Na afloop van het school-
62
jaar wordt de bekostiging met terugwerkende kracht geïndexeerd. Hoe hoog de index is en of deze gelijke tred houdt met de ontwikkeling van de kosten is het gehele schooljaar onzeker. Jarenlang is de index van de personele baten achtergebleven bij de kostenontwikkeling van de salarissen. Dit is de laatste jaren wel in balans. De landelijke indexering van materiële baten loopt al vele jaren achter op de kosten voor huisvesting en schooluitgaven, waardoor het gat tussen bekostiging en kosten steeds groter wordt (in 2021 25% meer uitgaven dan baten). Dit negatieve saldo wordt opgevuld door personele baten die daar niet voor bedoeld zijn. Het uitgangspunt bij de begroting is dat de baten en lasten een gelijke prijsontwikkeling hebben. Vanaf 1 januari 2023 zullen we overgaan op een nieuwe bekostigingssystematiek. Er wordt dan bekostigd per kalenderjaar en met een verschoven teldatum: 1 februari in plaats van 1 oktober. In paragraaf 2.3 Middelen zijn de effecten van deze nieuwe methodiek besproken.
Personeel Als werkgever van bijna 900 medewerkers heeft Spaarnesant jaarlijks te maken met extra kosten en onvoorziene tegenvallers. Door krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijk om goede leerkrachten te binden. De mobiliteit is groter dan enkele jaren geleden. Het is een uitdaging om alle klassen tijdig te voorzien van leerkrachten. In het SO en SBO is het nog moeilijker om medewerkers te werven. In 2021 vormde werving en selectie een groot deel van de HRD-activiteiten. Ook is het opleiden in de school geïntensiveerd, er is een eigen kweekvijver met leerkrachten en leerkrachtondersteuners. Spaarnesant is eigenrisicodrager voor de vervangingen. Bij een hoog ziekteverzuim en veel zwangerschaps- en ouderschapsverloven zullen de kosten van vervanging toenemen.
Onderwijskwaliteit Het bestaansrecht van stichting Spaarnesant is het geven van goed onderwijs aan alle leerlingen. In 2021 heeft de enige school van Spaarnesant met een herstelopdracht een voldoende ontvangen. Alle scholen voorzien in onderwijs dat in ieder geval voldoet aan de basiskwaliteit. Zoals in paragraaf 2.1 Onderwijs en kwaliteit is aangegeven, wil Spaarnesant graag dat scholen bij de inspectie een audit aanvragen om de waardering Goed te ontvangen. Door corona en het lerarentekort staat het doorontwikkelen van de onderwijskwaliteit enigszins onder druk.
Organisatie Het is een uitdaging om te anticiperen op alle ontwikkelingen in het onderwijs. Door krapte op de arbeidsmarkt is het een hele opgave om goede adjuncten, directeuren en locatiedirecteuren te werven. De privacywetgeving en beveiliging van onze data is een risico. Er wordt veel aandacht besteed aan de processen van registratie en informatiedeling. De medewerkers zijn met folders en informatiebijeenkomsten voorbereid. Dit is een voortdurend proces van bewustwording.
Huisvesting De gemeente Haarlem groeit fors en voert een terughoudend en grillig financieel beleid, mede als gevolg van het rijksbeleid via het Gemeentefonds. In het integraal huisvestingsplan SHO 2019-2022 zijn enkele scholen van Spaarnesant opgenomen. Die worden de komende jaren voorzien van nieuwe huisvesting. Er is echter niet voldoende geld beschikbaar om alle projecten al vanaf 2022 te bekostigen en duurzame investeringen te plegen.
63
Met dertig school- en gymnastiekgebouwen van gemiddeld 65 jaar oud doen zich ook risico’s voor in het gebouwenbeheer. Het onderhoud is niet altijd goed te voorspellen. Tegenvallers kunnen hierbij ontstaan. Omdat Spaarnesant bouwheer is voor de renovaties en bouwprojecten, loopt de stichting risico bij overschrijding van de kosten. Dit wordt waar mogelijk beperkt door bij het aangaan van de overeenkomsten de spelregels en de risicodrager te bepalen in het geval van extra kosten door meerwerk en tegenvallers.
Inventaris en apparatuur De risico’s zijn gering. Er is stevig geïnvesteerd in ICT. Het risico bestaat dat de technische levensduur te hoog wordt ingeschat.
Risico’s met politieke achtergrond Zie risico’s bekostiging, verder zijn de risico’s gering.
Risico’s samenwerkingspartners De risico’s hebben vooral betrekking op de financiële gezondheid van jeugdzorginstanties en kinderopvangorganisaties. Vooralsnog zijn alle (samenwerkings)partners van Spaarnesant financieel gezond.
Fiscale risico’s Fiscale risico’s kunnen optreden bij toepassing van de btw-regels, de werkkostenregeling en de loonheffing. De btw-risico’s zijn beschreven in de analyse van de private activiteiten. De werkkostenregeling wordt gebudgetteerd en maandelijks gemonitord, waarbij een bewuste afweging van overschrijding van de vrije ruimte aan de orde kan zijn. De loonafdrachten worden jaarlijks geaudit.
Corona De coronapandemie en de daaraan gerelateerde maatregelen om verspreiding te beperken, hebben in 2020 en 2021 gevolgen gehad voor Spaarnesant. Naast de reeds bekende effecten leidt de macro-economische onzekerheid tot verstoring van de economische activiteit en is het onbekend wat de eventuele gevolgen op langere termijn zijn voor het onderwijs. De belangrijkste risico’s die voortvloeien uit de huidige onzekere situatie inzake corona, zijn: • onderwijsachterstanden bij kwetsbare leerlingen die meer ondersteuning nodig hebben; • minder leerlingen doordat families terugkeren naar het land van herkomst; • psychische en fysieke klachten bij medewerkers en leerlingen door onderwijs op afstand; • hoger verzuim door verhoging werkdruk en onzekerheid bij medewerkers; • geen Cito-toetsen in PO, dus geen bijstelling van adviezen bij een onjuiste determinatie; • langere tijd onderwijs op afstand, met de daarbij behorende beperkingen; • extra kosten voor schoonmaak, hardware en noodopvang; • gemeentelijke bezuinigingen. Aangezien Spaarnesant voor meer dan 95% gefinancierd wordt door de overheid verwachten we geen risico’s ten aanzien van financiering en liquiditeit. Op het niveau van de bedrijfsvoering gaan interne beheersingsmaatregelen door zoals we gewend zijn, mede doordat afgelopen jaren veel processen op eenduidige wijze zijn gedigitaliseerd.
Ten aanzien van ons onderwijsproces zijn we volop in ontwikkeling om de vorderingen van leerlingen op objectieve wijze te kunnen vaststellen. Op basis van ons huidige inzicht ziet Spaarnesant geen bedreiging van de continuïteit.
64
Treasury Het treasurystatuut sluit aan op de wettelijke kaders voor het beleid inzake beleggen, lenen en financiële derivaten. Deze zijn opgenomen in de Regeling beleggen, lenen en derivaten OCW 2016 (ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 1 juli 2016). De algemene doelstellingen van het treasurybeleid zijn: • het zorgdragen voor de tijdige beschikbaarheid van de benodigde middelen tegen acceptabele condities; • het minimaliseren van de kosten van het verkrijgen van financiële middelen; • het optimaliseren van het rendement van eventuele tijdelijk overtollige liquide financiële middelen; • het beheersen van financiële risico’s die aan de financiële posities en geldstromen zijn verbonden; • het registreren van transacties in de administratie; • het vormen van adequate dossiers; • een goede interne en externe informatievoorziening over de uitvoering van het treasurybeleid; • het nakomen van wettelijke verplichtingen inzake bovenstaande. Stichting Spaarnesant dient te allen tijde aan haar korte en langdurige verplichtingen te kunnen voldoen en zo nodig ook altijd voldoende middelen te kunnen aantrekken voor het uitvoeren van de onderwijsactiviteiten. Daarbij worden de volgende ratio’s en normen gehanteerd. Solvabiliteit : het vermogen om op lange termijn aan de financiële verplichtingen te voldoen, minimaal 35%. Liquiditeit :
het vermogen om op korte termijn aan de financiële verplichtingen te voldoen, minimaal 100%.
In 2021 zijn alle gelden uitgezet op rekening-couranten en een spaarrekening bij diverse banken. Er is een negatief rendement op de positieve banksaldi. In 2022 zal worden overgegaan op ‘schatkistbankieren’ bij het ministerie van Financiën. Over het overtollig saldo wordt dan geen rente betaald.
Investeringen Naast de investeringen in personeel investeert Spaarnesant in de randvoorwaarden voor goed onderwijs. Goede ICT door middel van devices en infrastructuur, een veilige en gezonde werkplek, modern meubilair en complete gymzalen en speellokalen zijn allemaal zaken die, naast de personele inzet, indirect bijdragen aan het welzijn van zowel medewerkers als leerlingen. Voorbeelden hiervan zijn investeringen in Apple-apparatuur, duurzaamheid in onze gebouwen en afvalscheiding. Met een matige bekostiging voor niet-personele uitgaven weten we niettemin goede resultaten te bereiken. In het hele land is bekend waar de knelpunten zitten en waarom PO-besturen niet kunnen investeren in duurzaamheid (Klimaatakkoord) of in 70% van de kosten van een gezond klimaatsysteem. Spaarnesant doet dit wel en we worden regelmatig gevraagd te vertellen waarom en hoe. Kijkend naar onze investeringen en het meerjarig onderhoud wordt duidelijk dat de afschrijvingen de komende jaren oplopen. Het tijdstip (corona en ventilatie) en het uitzicht op extra investeringen door een nieuw kabinet als gevolg van het Klimaatakkoord rechtvaardigen deze investeringen op dit moment.
65
Investeringen in renovaties, functionele verbeteringen, energiebesparing en duurzaamheid van gebouwen, meubilair en ICT worden grotendeels terugverdiend door energiebesparing, besparing op onderhoudsuitgaven, een gezond werk- en leerklimaat, betere arbo-omstandigheden en het faciliteren van het onderwijs. Elke school heeft een meerjarige investeringsplanning voor meubilair, leermiddelen en ICT. Deze planning wordt frequent geactualiseerd. Ook de bovenschoolse investeringen worden meerjarig gepland. De investeringen in het gebouw zijn duurzaamheidsinvesteringen en investeringen voor een gezond binnenklimaat: ventilatie (inclusief 30% subsidie), ledverlichting en zonnepanelen.
Investeringen (x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Verbouwing, ICT infra en duurzame investeringen gebouw
2.192
938
449
182
149
Onderhoud gebouwen
1.321
929
1.141
1.032
688
Inventaris en apparatuur
326
801
156
8
-
Leermiddelen
451
252
135
30
135
ICT
906
626
1.070
529
978
5.197
3.547
2.951
1.781
1.951
Afschrijvingen (x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Verbouwing en duurzame investeringen gebouw
250
346
343
368
356
Onderhoud gebouwen
1.074
1.175
1.231
1.291
1.329
Inventaris en apparatuur
307
333
351
348
345
Leermiddelen
233
245
240
224
202
ICT
796
832
863
867
917
2.660
2.931
3.028
3.097
3.147
Totaal
Dit heeft de volgende afschrijvingen tot gevolg.
Totaal
66
Thema Goed onderwijs voor alle kinderen Martine Joustra is directeur van de Van Voorthuijsenschool. Verdeeld over twee locaties, in Haarlem en Hoofddorp, biedt de school speciaal (voortgezet) onderwijs aan 185 leerlingen. Het onderwijs sluit naadloos aan op hun individuele ontwikkeling, met zelfredzaamheid als hoogste doel. “De Van Voorthuijsenschool is een school voor kinderen die zeer moeilijk leren. Theorie is lastig, dus zetten wij vooral in op de praktijk. In Haarlem hebben we praktijklokalen waar de leerlingen onder meer leren koken, houtbewerken en hun kamer schoonhouden. Rondom de school zijn tuinen waar ze les krijgen in het vak Groen en dierverzorging. Verder hebben we kasten vol prachtige materialen om de lesstof desnoods twintig keer op een leuke manier te kunnen aanbieden. Een rad van fortuin met letters en bijbehorende plaatjes, vliegenmeppers met klittenband om letters te vangen, een grote verzameling klokken en weegschalen om in stappen van tien te tellen en een grote, houten bus die door de klas rijdt om bij elke halte poppetjes te laten in- of uitstappen. Wat ons onderwijs goed maakt? Het sluit helemaal aan op de individuele ontwikkeling van de kinderen. Iedere leerling heeft een eigen ontwikkelingsperspectiefplan waarin de leerlijnen beschreven staan.”
Foto: Arnaud Roelofsz
Online lessen
“ De coronamaatregelen het speciaal onderwijs gekozen en benaderen de kinderen met veel maakten het speciaal rust, geduld en humor. De ene helft is leerkracht, de andere onderwijsassistent, vakleerkracht, therapeut, orthopedagoog of zorgcoör- onderwijs bijzonder dinator. Ik bewonder de creativiteit die ons team aan de dag legde bij ingewikkeld.” “Onze medewerkers zijn zeer gemotiveerd. Ze hebben bewust voor
het online onderwijs. Tegen onze leerlingen kun je niet zeggen: lees pagina 26 uit je boek. In plaats daarvan deden ze bingo, werkten met begrippen als ‘op’ en ‘onder’ de tafel, lieten de kinderen dingetjes in
– Martine Joustra, directeur Van Voorthuijsenschool
huis zoeken, hun bed opmaken of een recept koken en een foto terugsturen. We deden ook stoepbezoeken en brachten knutselmateriaal en educatief speelgoed rond. Geen geringe opgave, als je bedenkt dat
“ We zijn apetrots op ons nieuwe verkeersplein!” lingen van onze school. Voor sommige ouders is het opvoeden van we kinderen uit 14 gemeenten op school hebben. Onze ouderpopulatie is heel divers, van hoog opgeleide tweeverdieners tot oud-leer-
een kind op het speciaal onderwijs best moeilijk. Daarom waren we ruimhartig in de noodopvang en belden leerkrachten in de weken dat kinderen thuis zaten met de ouders: hoe kunnen wij je ondersteunen?”
ANWB-verkeersplein “Het hoogtepunt van 2021 was de opening van ons nieuwe verkeersplein. Dat hebben we gewonnen met een wedstrijd van de ANWB. Het is in de zomervakantie aangelegd, compleet met wegen, rotondes, verkeerslichten en zebrapaden, en het is prachtig geworden. We zijn er zo trots op! Negentig procent van onze leerlingen komt met busjes naar school, het is belangrijk dat ze zelfstandig leren deelnemen aan het verkeer. Al onze verkeerslessen vinden nu plaats op het verkeersplein.”
– Martine Joustra, directeur Van Voorthuijsenschool
3. Verantwoording van de financiën
69
3.1 Ontwikkeling in meerjarenperspectief Leerlingen Voor de komende jaren gaat Spaarnesant uit van een lichte groei van het totaal aantal leerlingen. Het basisonderwijs groeit licht, net als het speciaal basisonderwijs, het leerlingenaantal op het speciaal onderwijs blijft nagenoeg stabiel. De geanticipeerde groei is bescheiden (3%). De gemeente Haarlem voorziet op langere termijn een sterke groei. Als dit daadwerkelijk zo zal zijn, neemt het leerlingenaantal meer toe. We nemen de groei pas mee in het meerjarenperspectief van Spaarnesant als de invulling concreter zichtbaar is.
Aantal leerlingen op peildatum 1 oktober
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Basisonderwijs (BAO)
6.328
6.292
6.329
6.381
6.447
6.495
6.495
Speciaal Basis Onderwijs (SBO)
233
237
244
249
249
249
249
(Voortgezet) Speciaal Onderwijs ((V)SO)
309
301
300
300
298
300
300
6.870
6.830
6.873
6.930
6.994
7.044
7.044
Aantal leerlingen
Fte Van 2018 tot en met 2020 is er door Spaarnesant meer personeel ingezet dan bekostigd. Doel was om vanuit de reserve een extra impuls te geven aan bestrijding van de werkdruk, het soepel opvangen van natuurlijk verloop en extra ondersteuning voor scholen met behoefte aan een kwaliteitsimpuls. Vanaf 2021 is de formatie weer gebaseerd op de beschikbare bekostiging. Gaande 2021 is het NPO aangekondigd. Voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 is er een grote financiële impuls gegeven. Hierdoor is de vorig jaar aangekondigde terugloop in personeel niet ingezet. Spaarnesant heeft in de uitgangspunten van de inzet van de NPO-middelen opgenomen dat deze middelen over een periode van vier jaar mogen worden uitgegeven. Hierdoor wordt pas in 2026 een terugloop in personeel voorzien.
Aantal fte
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestuur/management
37,8
36,5
40,3
40,1
37,7
37,7
36,9
Onderwijzend personeel
415,0
404,0
412,8
409,8
410,8
410,3
398,0
Ondersteunend personeel
194,2
187,3
194,5
191,3
192,7
192,7
180,5
647,0
627,8
647,6
641,1
641,2
640,7
615,4
70
3.2 Staat van baten en lasten en balans Staat van baten en lasten in meerjarenperspectief, t.o.v. begroting & t.o.v. vorig jaar
Bedragen x €1.000
Realisatie Begroting Realisatie
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2020
2021
2021
2022
2023
2024
2025
2026
51.568
51.114
56.647
55.649
55.549
53.865
55.217
56.415
589
599
630
591
586
592
595
592
Overige baten
2.876
2.238
2.472
2.360
2.394
2.427
2.459
2.441
Totaal baten
55.033
53.950
59.749
58.600
58.529
56.884
58.271
59.448
Personeelslasten
45.402
44.680
45.572
49.161
48.741
49.302
50.141
49.172
Afschrijvingen
1.350
1.454
1.456
2.660
2.930
3.026
3.095
3.145
Huisvestingslasten
4.702
4.262
4.705
3.561
3.543
3.572
3.690
3.792
Overige lasten
3.552
3.547
3.762
4.267
3.855
3.778
3.791
3.259
Totaal lasten
55.006
53.942
55.495
59.649
59.069
59.678
60.717
59.368
Saldo baten en lasten
27
8
4.254
-1.049
-540
-2.794
-2.446
80
Saldo financiële baten en lasten
-29
-8
-71
-30
-30
-30
-30
-30
Totaal resultaat
-2
0
4.183
-1.079
-570
-2.824
-2.476
50
Baten Rijksbijdragen Overige overheidsbijdragen en subsidies
Lasten
Saldo
De begroting voor 2021 was opgesteld met de doelstelling van een nulresultaat. Ook het meerjarenperspectief liet vorig jaar nulresultaten zien voor de toekomstige jaren. Door hogere rijksbijdragen zijn de baten in 2021 veel hoger dan in 2020 en begroot. In 2021 is door OCW het Nationaal Programma Onderwijs gelanceerd. Dit ging gepaard met een flinke financiële impuls. Het NPO is bedoeld voor het inlopen van de achterstanden die leerlingen hebben opgelopen door de coronapandemie. Voor schooljaar 2021-2022 is de NPO-bijdrage per leerling: basisonderwijs
€
701,16
speciaal basisonderwijs
€
1.051,74
(voortgezet) speciaal onderwijs
€
1.402,31.
Spaarnesant ontvangt voor schooljaar 2021-2022 in totaal € 5.113k, in 2021 is € 2.271k ontvangen. Daarnaast zijn er NPO-middelen vrijgemaakt voor leerlingen met een risico op onderwijsachterstand. Binnen Spaarnesant zijn er een aantal scholen waar achterstandsmiddelen aan zijn toegekend.
71
Voor reguliere basisscholen is de bijdrage gerelateerd aan de achterstandsscores, voor SBO en SO worden de middelen ontvangen voor CUMI-leerlingen. Het betreft de scholen: • 16GK De Dolfijn • 16KG M.L. Kingschool • 16LF De Zuiderpolder • 16NG De Globe, De Piramide en Erasmus • 16WT Molenwiek Dalton en De Wijde Wereld • 18IS
Van Voorthuijsenschool
• 18LW De Parel voor speciaal onderwijs, revalidatie en zorg • 18QX Hildebrandschool voor speciaal basisonderwijs • 18RW IKC Schalkwijk. Voor schooljaar 2021-2022 ontvangt Spaarnesant in totaal € 674k, in 2021 is dit € 281k. Daarnaast zijn er middelen aangevraagd en toegekend voor de subsidie Extra hulp voor de klas. Ook deze middelen, aangevraagd via de RAP-regio, zijn bedoeld voor versterking van het onderwijs om de effecten van corona tegen te gaan. De extra inkomsten in 2021 bedragen € 995k. De reguliere rijksbijdragen voor personeel en materieel zijn met € 800k toegenomen (aanpassingen in de eindafrekening schooljaar 2020–2021 en de regeling voor schooljaar 2021-2022). Ook is er vanuit het samenwerkingsverband een bijstelling en een extra uitkering van € 20 per leerling ontvangen, wat een positieve afwijking geeft van circa € 400k. Tot slot is er een significante extra bijdrage geweest vanuit de inhaal- en ondersteuningsprogramma’s van € 700k. De extra inkomsten zijn samengevat in onderstaande tabel.
x € 1.000 Nationaal Programma Onderwijs
2.552
Extra hulp in de klas
995
Personele en materiële bekostiging
800
Samenwerkingsverbanden
400
inhaal- en ondersteuningsprogramma
700
Significante extra rijksbijdragen 2021 t.o.v. vorig jaar en begroot
5.447
In het meerjarenperspectief worden nu duidelijk negatieve resultaten getoond. Dit komt doordat de ontvangen NPO-middelen zoals eerder toegelicht worden ontvangen in 2022 en 2023 maar worden uitgegeven in een periode van vier jaar, dus tot en met 2025. Daarnaast vervalt in 2022 de vordering die elk jaar in de periode van augustus tot en met december werd opgebouwd naar OCW vanwege het betaalritme. De impact van de aanpassing in het betaalritme is voor Spaarnesant € 2.400k. In de meerjarenbegroting 2022-2026 is een inschatting gemaakt van de impact van de incidentele effec-
72
ten van het NPO en de niet meer op te nemen vordering op het resultaat. Dit geeft het volgende beeld.
Bedragen x €1.000
Totale resultaat Effect NPO (inschatting nov. 2021)
Realisatie Begroting Realisatie
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2021 t/m
2020
2021
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2026
-2
0
4.183
-1.079
-570
-2.824
-2.476
50
-2.734
2.900
1.500
-2.200
-2.300
Effect vervallen vordering OCW Resultaat zonder incidentele effecten
-100
-2.400 1.283
-179
-2.400 -570
-624
-176
50
-234
Hierbij moet worden opgemerkt dat de impact op het resultaat in 2021 in de realisatie kleiner is dan hier gerepresenteerd. Immers in 2021 is € 2.552k aan extra middelen ontvangen. De lasten zijn in totaliteit in lijn met vorig jaar. Enkele afwijkingen ten opzichte van de begroting voor 2021 en de realisatie 2020 zullen kort worden benoemd. De personele lasten waren hoger dan begroot vanwege extra directielasten in verband met extra ondersteuning op IKC Schalkwijk en Plein Oost (circa € 250k) en het ontbreken van het zorgpersoneel van De Parel in de begroting. Dit personeel wordt inmiddels vrijwel geheel aangestuurd door de revalidatiearts van Reade. Bij het opstellen van de begroting werd voorzien dat dit personeel de overstap zou maken van Spaarnesant naar Reade, maar later is gekozen voor het verrekenen van de personele lasten. Deze overschrijding van de personeelskosten wordt daardoor één op één goedgemaakt door inkomsten die voor dit personeel van Reade worden ontvangen (circa € 600k). De afschrijvingslasten zijn conform begroting, maar hoger dan in 2020. Dit komt door de investeringen die in 2020 en 2021 zijn gedaan en die worden afgeschreven. Voor de komende jaren is een grote stijging van de afschrijvingslasten geprognotiseerd als gevolg van de stelselwijziging met betrekking tot de financiële verwerking van groot onderhoud.
Deze stelselwijziging wordt verder uitgelegd bij de toelichting op de balans. De hogere huisvestingslasten dan begroot komen door hogere schoonmaakkosten. Eind 2020 werd gedacht dat de impact van corona in 2021 beperkter zou zijn dan in de praktijk is gebleken. Daarnaast is er meer onderhoud uitgevoerd dan was gepland. Tot slot zijn er ook in 2021 financiële lasten in plaats van financiële baten. Dit komt door de negatieve rente op spaartegoeden. Om deze lasten te minimaliseren is inmiddels de overstap naar schatkistbankieren in gang gezet.
73
Balans in meerjarenperspectief, t.o.v. begroting & t.o.v. vorig jaar Bedragen x € 1 mln.
Realisatie Begroting Realisatie
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2020
2021
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Materiële vaste activa
7,5
8,1
8,4
18,5
19,1
19,1
17,8
16,7
Vorderingen
3,2
2,9
3,7
1,3
1,3
1,3
1,3
1,3
- Liquide middelen publiek
6,1
11,1
7,9
6,7
3,9
2,7
3,8
- Liquide middelen privaat
0,6
0,6
0,6
0,6
0,6
0,6
0,6
Liquide middelen
6,7
5,2
11,7
8,5
7,3
4,5
3,3
4,4
Totale Activa
17,4
16,2
23,8
28,3
27,7
24,9
22,4
22,4
-
-
-
-
-
-
-
-
11,9
16,2
15,6
15,0
14,5
14,5
1,8
4,2
4,2
2,0
-
-
0,6
0,6
0,6
0,6
0,6
0,6
Activa
waarvan gebouwen en terreinen
Passiva - Publiek vermogen
9,6
- Bestemmingsreserve NPO - Privaat vermogen
0,5
Eigen vermogen (reserves)
10,1
9,3
14,3
21,0
20,4
17,6
15,1
15,1
Voorzieningen (jubilea & onderhoud)
1,4
1,4
1,6
1,6
1,6
1,6
1,6
1,6
Kortlopende schulden
5,9
5,5
7,9
5,7
5,7
5,7
5,7
5,7
Totale Passiva
17,4
16,2
23,8
28,3
27,7
24,9
22,4
22,4
Langlopende schulden
Dit meerjarenperspectief is gebaseerd op de meerjarenbegroting en slechts aangepast voor de realisatie van 2021. De grote toename van de materiële vaste activa in 2022 komt door de stelselwijziging met betrekking tot groot onderhoud, die hieronder bij de verandering in het eigen vermogen wordt toegelicht. De toename van de liquide middelen ten opzichte van vorig jaar en begroot zijn met name veroorzaakt door de hogere ontvangen rijksbijdragen. Spaarnesant heeft tot en met 2020 de bekostiging van de scholen aangevuld met eigen vermogen om uit te komen op een eigen vermogen van circa € 9,3 mln. Voor 2021 was een nulresultaat gepland. Door het gerealiseerde resultaat van ruim € 4,3 mln. is het eigen vermogen in één keer toegenomen tot € 14,5 mln. De grote geprognotiseerde stijging van het eigen vermogen in 2022 komt door de stelselwijziging met betrekking tot groot onderhoud. Tot en met 2021 is door Spaarnesant gewerkt met een voorziening groot onderhoud. In 2022 wordt overgegaan op de methode van activeren van de kosten. Deze overgang zal met terugwerkende kracht worden doorgevoerd, wat betekent dat alle kosten voor groot onderhoud van de afgelopen tien jaar alsnog worden geactiveerd in het jaar dat ze zijn besteed. Het afschrijvingspercentage van deze investeringen wordt ingeschat op 8,33% (gebaseerd op een gemiddelde onderhoudscyclus van 12 jaar).
Het vermogen zal door deze actie met naar schatting € 7,6 mln. stijgen. De totale stijging tussen 2022 en 2023 in bovenstaand overzicht is € 6,5 mln. in verband met het geprognotiseerde negatieve resultaat van € -1,1 mln. 74
Tot slot nog een toelichting op de toename van de kortlopende schulden. De relatief hoge kortlopende schuld komt door een vooruitontvangen krediet van de gemeente Haarlem van circa € 2 mln. De hieraan gerelateerde uitgaven vinden plaats in 2022. Eind 2022 zal er een lagere vordering op de balans staan. Dit komt door het vervallen van de vordering aan OCW die jaarlijks in de maanden augustus tot en met december werd opgebouwd in verband met het afwijkende betaalritme. Voor Spaarnesant vervalt een vordering van € 2,4 mln.
Kasstroomoverzicht X € 1.000
Realisatie
Begroting
Realisatie
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2020
2021
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Kasstroom uit operationele activiteiten Resultaat
27
0
4.254
-540
-1.049
-2.794
-2.446
80
Aanpassingen voor: Afschrijvingen
1.262
1.454
1.382
2.660
2.930
3.026
3.095
3.145
Mutaties voorzieningen
-258
0
248
0
0
0
0
0
1.004
1.454
1.630
2.660
2.930
3.026
3.095
3.145
Veranderingen in vlottende activa: Vorderingen Kortlopende schulden
-48
300
-1.555
-499
-400 -1.603
2.400
1.757 -100
0
-2.200 1.258
0
0 200
0
0 0
0
0 0
0 0
0
Kasstroom uit bedrijfsoperaties: Ontvangen interest
0
0
0
0
0
0
0
0
Betaalde interest
-29
-8
-71
-30
-30
-30
-30
-30
-29
-8
-71
-30
-30
-30
-30
-30
Kasstroom uit investeringsactiviteiten: Investeringen: - Materiële vaste activa
-1.865
-2.347
-2.256
-5.200
-3.500
-3.000
-1.800
-2.000
155
0
74
0
0
0
0
0
Desinvesteringen: - Materiële vaste activa
-1.710
-2.347
-2.182
-5.200
-3.500
-3.000
-1.800
-2.000
Kasstroom uit financieringsactiviteiten: Mutaties kredietinstellingen Mutaties overige langlopende schulden Mutaties liquide middelen
-239
0 -239
0
0
0
0
0
0
0
-2.550
-1.001
4.889
-3.419
-1.140
-2.798
-1.181
1.195
6.690
6.690
11.579
8.160
7.020
4.222
3.041
-2.550 9.240 -1.001
4.889
-3.419
-1.140
-2.798
-1.181
1.195
Beginstand liquide middelen Mutaties liquide middelen Eindstand liquide middelen
0
6.690
5.689
11.579
8.160
7.020
4.222
3.041
4.236
75
De liquide middelen zijn eind 2021 op een hoogtepunt. De positieve kasstroom van € 5 mln. is uitzonderlijk. Door significante investeringen en het uitgeven van ontvangen NPO-middelen in toekomstige jaren lopen de liquide middelen weer terug. Ze blijven wel boven de door OCW aangegeven ondergrens van 5% van de rijksbijdragen (circa € 2,5 mln.). Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2022-2026 is een analyse uitgevoerd die bevestigt dat een beschikbaarheid van liquiditeit van € 3,3 mln. voor Spaarnesant voldoet. In onderstaand overzicht zijn de uitgaven in de piekmaanden ingeschat en deze blijven hieronder.
Gewenste benodigde bankmiddelen
mei
dec
Seizoenspatronen in salarissen (eenmalige uitkeringen) t.o.v. gemiddeld
1.093
1.093
247
247
93
0
703
703
Voorschotfinanciering kredieten en projecten
400
400
Financiële marge minstens 1% van de baten
613
613
3.149
3.056
Seizoenspatronen in investeringen (jaarbestellingen) 20% van totaal in één maand Seizoenspatronen in leermiddelen 40% van totaal in één maand Seizoenspatronen in investeringen huisvesting 20% van totaal in één maand
Totaal benodigde bankmiddelen
76
3.3 Financiële positie Kengetallen De hiervoor besproken overzichten van baten en lasten en de balans resulteren in de volgende financiële kengetallen.
2026
Raming
Raming
2025
2024
Raming
2023
Raming
2022
Raming
2021
Realisatie
Begroting
2021
2020
Realisatie
Solvabiliteit 2
66%
66%
67%
80%
79%
77%
75%
75%
Signalering voor inspectie ondergrens < 30%
Weerstandsvermogen
18%
17%
24%
36%
35%
31%
26%
25%
Gemiddelde 2020 bij besturen van vergelijkbare grootte = 15%
Liquiditeit (current ratio)
1,68
1,47
1,95
1,72
1,51
1,02
0,81
1,00
Signalering voor inspectie ondergrens < 0,75
Rentabiliteit
0,0%
0,0%
7,0%
-1,8%
-1,0%
-5,0%
-4,2%
0,1%
Afhankelijk van reservepositie van het schoolbestuur Voor positie Spaarnesant meerjarig richten op 0
2-jarige rentabiliteit
-1,5%
0,0%
3,5%
2,6%
-1,4%
-3,0%
-4,5%
-2,0%
3-jarige rentabiliteit
-0,8%
-1,0%
1,4%
1,8%
1,4%
-2,6%
-3,4%
-2,9%
Normatief publiek eigen vermogen
10,3
10,8
11,4
21,4
22,0
21,9
20,7
19,7
Normatief publiek eigen vermogen
9,6
9,3
13,7
20,4
19,8
17,0
14,5
14,5
Spaarnesant totaal
9,6
9,3
11,9
16,2
15,6
15,0
14,5
14,5
Spaarnesant gecorrigeerd voor bestemmingsreserve NPO
ja
ja
nee
ja
ja
ja
ja
ja
Binnen de norm
De kengetallen representeren de volgende berekenwijze en doelstelling.
Solvabiliteit 2
(eigen vermogen + voorzieningen)/totale vermogen. De toereikendheid van het eigen vermogen om op lange termijn financiële risico’s op te vangen.
Weerstandsvermogen
eigen vermogen/totale baten. De indicatie van de financiële reserve om continuïteit te waarborgen.
Liquiditeit
vlottende activa/kortlopende schulden. De toereikendheid om op korte termijn aan verplichtingen te kunnen voldoen.
Rentabiliteit
resultaat/totale baten. Het resultaat van de gewone bedrijfsvoering per jaar en gemiddeld over een aantal jaren.
Normatief publiek eigen vermogen
boekwaarde MVA + 5%* totale baten. Door inspectie vastgestelde norm (maximum) nodig om bezittingen te financieren en risico’s op te vangen.
Vrijwel alle kengetallen laten een beeld zien van een financieel gezonde stichting. Er zijn twee aandachtspunten. De liquiditeit laat in 2025 een duidelijke dip zien. Deze dip komt doordat de komende jaren veel wordt geïnvesteerd in huisvesting en ook de uitgaven voor het NPO worden gedaan. De middelen daarvoor zijn deels ontvangen en worden verder in 2022 en het eerste deel van 2023 ontvangen. Het uitgeven loopt tot
77
halverwege 2025. De liquiditeit voldoet, maar investeringen moeten niet hoger worden dan nu ingeschat. Bij uitbreiding/overschrijding van één project zal bij een ander project gekort moeten worden of de timing moeten worden aangepast. De inspectie heeft sinds 2020 het normatief publiek eigen vermogen gedefinieerd met een signaalwaarde. Als reserves van een bestuur te hoog zijn, dan ziet de inspectie dit als een indicatie voor het oppotten van reserves, wat niet wenselijk is. In 2021 is het normatief eigen vermogen lager dan het gerealiseerde eigen vermogen, ook als gecorrigeerd wordt voor de bestemmingsreserve NPO. Dit komt doordat, naast het NPO, ook andere extra middelen in 2021 zijn ontvangen, waarbij het uitgeven moeizaam is verlopen door corona en het lerarentekort. Deze middelen zullen in 2022 worden uitgegeven. De overschrijding van het normatief eigen vermogen is in 2022 niet meer aan de orde.
78
4. Bijlagen
79
Bijlage I
Verantwoording raad van toezicht
2021 was als gevolg van corona wederom een onrustig jaar. Het begon met een periode van lockdown en thuisonderwijs. Daardoor was het voor leerlingen, ouders, leerkrachten en schooldirecteuren vaak per dag flexibel inspelen op de (on)mogelijkheden en maatregelen. De raad van toezicht spreekt zijn bewondering uit voor het enthousiasme en de creativiteit waarmee alle betrokkenen zich steeds weer konden richten op het belang van goed onderwijs voor de leerlingen en op wat wél kon. In de organisatie hebben de processen waar mogelijk doorgang kunnen vinden, waaruit blijkt dat Spaarnesant een solide, goed functionerende organisatie is. Spaarnesant staat er op het gebied van financieren en bedrijfsvoering onverminderd goed voor. Er zijn in dit jaar investeringen gedaan conform begroting en jaarplan, die in overleg met de financiële commissie van de RvT steeds werden getoetst op doelmatigheid. 2021 was voor Spaarnesant ook het jaar waarin twee belangrijke veranderingen plaatsvonden, die beide een intensief en zorgvuldig voorbereidingstraject hebben gehad. Als eerste is de RvT verheugd hier te vermelden dat de heer Jan Aalberts is benoemd als lid van het college van bestuur, wat de effectuering vormt van de overgang naar het tweehoofdig bestuursmodel waarvoor in 2020 de basis was gelegd. Voorts is in oktober het nieuwe strategisch beleid Kompas 2022-2025 vastgesteld.
Het Kompas is opgesteld vanuit een nieuwe visie op beleidvorming waarover de RvT en het CvB in het voorafgaande jaar in verscheidene bijeenkomsten steeds inspirerende dialogen hebben gevoerd.
Invulling taken De raad van toezicht van Spaarnesant ziet erop toe dat de doelstellingen worden behaald die wettelijk en maatschappelijk van Spaarnesant mogen worden verwacht. Ook ziet de RvT erop toe dat de algemene gang van zaken plaatsvindt op een verantwoorde wijze. De RvT houdt daartoe toezicht op het functioneren van het bestuur en de organisatie als geheel. De RvT adviseert het bestuur gevraagd en ongevraagd en fungeert als klankbord. De RvT is de werkgever van de bestuurders. In 2021 heeft de RvT met het bestuur inhoudelijk gesproken over diverse thema’s. De RvT voert het gesprek met het bestuur aan de hand van verantwoordingsrapportages die het bestuur over deze onderwerpen maakt.
Contact met de morele eigenaren De dialoog met ouders vindt onder meer plaats tijdens de schoolbezoeken van de leden van de RvT. Dit verslagjaar hebben de leden vanwege corona enkele scholen online ‘bezocht’. Het was waardevol om op informele wijze te kunnen spreken met ouders, leerkrachten en directeuren van deze scholen. In het jaarlijkse overleg van de leden van de RvT en GMR vindt overleg plaats met de ouders in de oudergeleding van de GMR. In 2021 heeft de RvT met de GMR en het CvB een thema-avond gehouden over de governance van onderwijsorganisaties.
Overzicht toezichttaken en activiteiten De RvT kwam in 2021 vier keer bijeen voor een reguliere vergadering. In deze vergaderingen is, naast de formele besluitvorming over de verantwoordingsrapportages en documenten op basis van het policygovernancesysteem en de planning-en-controlcyclus van Spaarnesant, ook gesproken over diverse relevante thema’s binnen de stichting.
80
De RvT heeft in 2021 besluiten genomen over c.q. goedkeuring verleend aan: • verantwoordingsrapportage Onderwijskwaliteit • procedure voorstel proces invulling tweehoofdig bestuur • vaststelling WNT-klasse 2021 • jaarverslag en jaarrekening 2020 • jaarverslag en jaarrekening peuterspeelzalen 2020 • reglement raad van toezicht • reglement college van bestuur • vergaderschema schooljaar 2021-2022 • Kompas: strategische plaatsbepaling en ijkpunten • verantwoordingsrapportage Mensen • verantwoordingsrapportage Bedrijfsvoering • benoeming externe accountant Horlings Nexia • samenwerkingsovereenkomst IKC ZK • opheffing stichting Peuterspeelzalen De Piramide • technische aanpassing toezichtkader; voorstel vervolg • jaarplanning RvT schooljaar 2021-2022 • rooster van aftreden leden raad van toezicht • jaarplan en begroting 2022, meerjarenraming 2022-2025 en treasuryplan 2022. In informatieve zin heeft de RvT gesproken over onder meer: • financiële voortgangsrapportages en Maraps • gezamenlijke afspraken aanpak Nationaal Programma Onderwijs (NPO) • vervolg Koers naar Kompas • bestuursformatieplan 2021-2022. Verder heeft het bestuur de RvT mondeling en schriftelijk geïnformeerd via bestuursverslagen over de ontwikkelingen intern en extern en stand van zaken op de scholen.
Zelfevaluatie RvT: verhouding RvT-CvB en verantwoording volgens policy governance De leden van de RvT zijn in het najaar van 2021 bijeengekomen voor een zelfevaluatie waarbij ook het CvB is aangeschoven. De zelfevaluatie werd dit keer begeleid door een externe deskundige en was inhoudelijk toegespitst op de verhouding tussen de RvT en het CvB en de verantwoordelijkheden en werkwijze omtrent het afleggen van verantwoording door het CvB aan de RvT – hoofdstuk 3 van het toezichtkader. De overgang van Koers naar Kompas die dit najaar heeft plaatsgevonden, heeft gevolgen voor het toezicht en de manier van verantwoorden. In vervolg op de zelfevaluatie hebben de RvT en het CvB in februari 2022 specifiek op dit punt het toezichtkader herzien.
Overleg met de Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad In februari 2021 heeft een gezamenlijke bijeenkomst plaatsgevonden van de leden van de RvT en GMR waarin de leden zich, onder leiding van een expert op het gebied van governance, nader hebben verdiept in het governanceproces. In dit verslagjaar heeft ook regelmatig overleg plaatsgevonden tussen de voorzitters van de GMR en de RvT en zijn de verslagen van vergaderingen van de RvT en GMR ter kennisneming gedeeld.
81
Invulling tweehoofdig bestuursmodel Na een zorgvuldige procedure voor de heroverweging bestuursmodel Spaarnesant, waarbij leden van de RvT, GMR, directeuren en medewerkers stafbureau betrokken zijn geweest, is dit verslagjaar besloten een tweehoofdig bestuur te effectueren. Begin 2021 heeft de gemeenteraad van Haarlem de voorgestelde statutenwijziging goedgekeurd. Vervolgens is de procedure voor de personele invulling gestart. Een benoemingsadviescommissie (BAC) met vertegenwoordigers vanuit alle geledingen heeft in juni 2021 de RvT geadviseerd de heer Aalberts met ingang van 1 juli 2021 te benoemen in de functie van lid college van bestuur van Spaarnesant. De RvT heeft in de vergadering van 14 juni 2021 besloten het advies van de BAC over te nemen.
Functioneren college van bestuur De werkgeverscommissie heeft een beoordelings-/functioneringsgesprek gevoerd met het college van bestuur. Daaraan voorafgaand heeft de werkgeverscommissie met beide bestuurders apart een functioneringsgesprek gevoerd. De RvT heeft, op basis van het advies van de werkgeverscommissie, het functioneren van het college van bestuur in 2021 als uitstekend beoordeeld.
Samenstelling raad van toezicht De samenstelling van de raad van toezicht was in 2021 als volgt: • Janneke Koch (voorzitter en lid werkgeverscommissie) • Henk Tulner (vicevoorzitter en lid commissie onderwijs en kwaliteit) • Sandra Schoonhoven (lid financiële commissie) • Didier Dohmen (lid financiële commissie) • Elvira Sweet (commissie onderwijs en kwaliteit) • Eveline Kroezen (lid werkgeverscommissie) • Jochem Streefkerk (lid financiële commissie). De hoofd- en (on)betaalde nevenfuncties van de leden van het intern toezichtsorgaan en het schoolbestuur worden, overeenkomstig de Code Goed Bestuur, onderstaand vermeld.
82
Leden raad van toezicht Janneke Koch
Hoofdfunctie: interim-manager en strategisch adviseur in onderwijs en overheid vanuit KO CHI. Nevenfunctie: meditatieleraar en coach bij Stichting zen.nl.
Henk Tulner
Hoofdfunctie: adviseur/interim-manager onderwijs en ICT vanuit Connict B.V. Nevenfunctie: lid RvT Stichting Auro (primair onderwijs).
Sandra
Hoofdfunctie: head of sustainability programmes, ING Bank N.V.
Schoonhoven
Nevenfunctie: voorzitter Stichting ING for Something Better.
Didier Dohmen
Hoofdfunctie: bestuurder ad interim uit hoofde van InControl Management Services B.V. Nevenfuncties: bestuurder ad interim Triade Vitree, lid raad van commissarissen Wij Zijn Jong, lid RvT stichting Jeugdteam Zaanstad.
Elvira Sweet
Hoofdfunctie: interim bestuurder, adviseur, coach en mediator bij EMS Consultancy. Nevenfuncties: lid RvT Prodemos en BABS bij de gemeente Amsterdam, lid RvT omroeporganisatie EO.
Eveline Kroezen Hoofdfunctie: interim-manager en adviseur bij C3 adviseurs en managers. Nevenfunctie: secretaris bestuur Huisartsenpost Amstelland. Jochem
Hoofdfunctie: advocaat bij Streefkerk Onderwijsrecht.
Streefkerk
Nevenfuncties: fractievoorzitter PvdA Leidschendam-Voorburg, voorzitter Steunstichting Gemeenteraadsfractie PvdA L-V, lid RvT stichting Samenwerkingsverband VO Zuid-Oost Utrecht.
College van bestuur Marten
Hoofdfunctie: voorzitter college van bestuur Stichting Spaarnesant.
Elkerbout
Nevenfuncties: lid RvT ProBiblio, lid adviesraad SLO.
Jan Aalberts
Hoofdfunctie: lid college van bestuur Stichting Spaarnesant per 1 juli 2021, daarvoor directeur bedrijfsvoering Stichting Spaarnesant. Nevenfuncties: Geen.
Vergoeding De leden ontvangen een vergoeding gebaseerd op het advies van de Vereniging van Toezichthouders in Onderwijsinstellingen (VTOI) en een vergelijking (benchmark) van vergelijkbare onderwijsorganisaties. Gerelateerd aan de GPL en organisatieomvang zijn de kosten voor de totale RvT-vergoedingen circa 0,13% van de exploitatie van Spaarnesant, ofwel iets minder dan 1 fte.
83
Tot slot Spaarnesant is een organisatie die zich bewust is van de maatschappelijke meerwaarde die zij kan en moet bieden. Dat reikt voor sommige thema’s verder dan alleen de eigen organisatie en daar spelen zowel het bestuur als de RvT hun rol in. Het thema kansengelijkheid komt, terecht, steeds vaker (ook van buiten het onderwijs) ter sprake in het maatschappelijk debat en is één van de ijkpunten voor de strategische plaatsbepaling van Spaarnesant in het nieuwe Kompas. Ook in het nieuwe toezichtkader zal dit thema een plek krijgen, waarmee de beoogde resultaten van de stichting worden verrijkt. De RvT ziet de gerichtheid op de maatschappelijke meerwaarde ook terug bij de medewerkers van de stichting en dankt iedereen voor de betrokkenheid en inzet.
Janneke Koch,
voorzitter raad van toezicht
84
Bijlage II
Verantwoording GMR
Medezeggenschap bij Spaarnesant Spaarnesant vindt het belangrijk dat ouders en personeelsleden meedenken over het onderwijs op de scholen. Dit gebeurt via de medezeggenschapsraden (MR’s) en de Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad (GMR). Spaarnesant heeft op bestuursniveau de GMR als gesprekspartner, de 25 medezeggenschapsraden zijn gesprekspartner voor de 25 schooldirecties. In beide organen, elk met een eigen rol, zetten zeer betrokken personeelsleden en ouders zich in om de medezeggenschap vorm te geven. De GMR voert overleg met het bestuur op grond van de Wet medezeggenschap op scholen (WMS), uitgewerkt in het medezeggenschapsreglement voor de GMR. Om een actieve rol te kunnen spelen in het meedenken bij relevante ontwikkelingen binnen de stichting worden de GMR-leden in een vroeg stadium betrokken bij de voorbereiding van de diverse onderwerpen. Daarnaast wordt de GMR door het bestuur regelmatig geïnformeerd en geraadpleegd over diverse ontwikkelingen en onderwerpen waarbij de medezeggenschap van belang is.
Verantwoording 2021 De GMR van Spaarnesant vervult de rol van actief opererend medezeggenschapsorgaan en de leden komen op voor de belangen van de leerlingen, ouders en medewerkers. Naast de reguliere vergaderingen met het bestuur voeren de leden ook onderling overleg over lopende ontwikkelingen en ter voorbereiding van de vergaderingen. Om hun medezeggenschapsrol goed te kunnen vervullen, hebben alle leden in dit verslagjaar een training op maat gevolgd, onder andere over de rechten en plichten van de GMR, de jaarplanning en het activiteitenplan van de GMR.
Leden en commissies De GMR bestaat uit tien leden. De oudergeleding heeft vijf leden, waarvan één kwaliteitszetel voor een ouder van een school voor SBO/SO. De personeelsgeleding wordt gevormd door de andere vijf leden, waarvan één lid vanuit het stafbureau. Bij elke vergadering bereiden commissies de diverse onderwerpen voor. In de commissie financiën en personeel worden onderwerpen toegelicht en besproken in het bijzijn van vertegenwoordigers vanuit het bestuur en/of het stafbureau. De commissie communicatie wordt door de GMR-leden zelf gevoerd, veelal ter bespreking van de communicatie met de achterban, de uitgave van de nieuwsbrief en het uitzetten van vacatures voor de GMR. In dit verslagjaar is ook een ad hoc commissie reglementen medezeggenschap ingesteld om mee te denken over de uiteindelijke vaststelling van deze reglementen. In 2021 hebben drie leden afscheid genomen: een lid uit de oudergeleding en twee uit de personeelsgeleding. De vacatures waren voor het einde van het jaar weer ingevuld. Daarnaast wordt de GMR ondersteund door een secretaris. Vragen aan de GMR kunnen worden gesteld via gmr.spaarnesant@ spaarnesant.nl.
Advies en instemming De GMR heeft in 2021 zes keer vergaderd, met als basis voor de agenda de onderwerpen van de planning-en-controlcyclus van Spaarnesant. De GMR verleent op basis van het reglement instemming of advies op de diverse onderwerpen.
85
In 2021 is instemming verleend op: • bestuursformatieplan 2021-2022 • herziene gedragsafspraken afstandsonderwijs Spaarnesant • gezamenlijke afspraken aanpak Nationaal Programma Onderwijs m.b.t. de inhoudelijke uitgangspunten en de paragraaf financiën • strategisch plan Het Kompas 2022-2025 • jaarplanning GMR voor het schooljaar 2021-2022 • rooster van aftreden leden GMR • beschrijving en waardering van de functies Talentscout en differentiatie ICT-coördinator (bovenschools) • regeling arbeidsmarkttoelage Spaarnesant • Werkkostenregeling (WKR) 2022. De (P)GMR heeft advies uitgebracht over de volgende onderwerpen: • statutenwijziging Samenwerkingsverband PO Zuid-Kennemerland • jaarverslag en de jaarrekening 2020 • samenwerkingsovereenkomst IKC Zuid-Kennemerland • jaarplan 2022, uitgangspunten begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025. De GMR is door het bestuur ook geïnformeerd over en betrokken bij specifieke onderwerpen, waaronder de procedure van Koers naar Kompas en de heroverweging en invulling van het bestuursmodel Spaarnesant. Voor de invulling van het bestuursmodel hebben twee leden van de GMR (uit de ouder- en personeelsgeleding) deelgenomen in de benoemingsadviescommissie voor de benoeming van een lid van het college van bestuur.
Over de stand van zaken en de genomen maatregelen met betrekking tot corona en het Nationaal Programma Onderwijs is de GMR regelmatig geïnformeerd door het bestuur.
Medezeggenschapsraden De GMR hecht grote waarde aan goed contact met de achterban. Het is belangrijk om contact te hebben met de MR’s en ook te weten wat er speelt op de scholen. Op die manier kan de GMR de advieskwaliteit naar het bestuur verbeteren. De leden hebben zich laten uitnodigen in vergaderingen van de MR’s om nader kennis te maken en een toelichting te geven op het werk van de GMR. Hiermee wordt het contact verbeterd en kunnen de leden van de MR’s en GMR elkaar over en weer ook beter vinden. Dit contact wordt in 2022 voortgezet door het organiseren van een meet & greet met de MR’s op basis van een thema.
86
Bijlage III
Referentiemodel schoolkwaliteit per school
Veiligheid
Schoolleiding en leraren dragen zorg voor een veilige omgeving voor leerlingen.
SK2
Pedagogisch klimaat
De school heeft een ondersteunend pedagogisch klimaat.
OR
Onderwijsresultaten
Resultaten
De school behaalt met haar leerlingen leerresultaten die ten minste in overeenstemming zijn met de gestelde norm.
Sociale en maatschappelijke competenties
De leerlingen behalen sociale en maatschappelijke competenties op het niveau dat ten minste in overeenstemming is met de gestelde doelen.
Vervolgsucces
De bestemming van de leerlingen na het verlaten van de school is bekend en voldoet ten minste aan de verwachtingen van de school.
V
V
V
V
V
V
V
G
G
G
V
V
V
V
G
V
V
V
G
V
V
G
V
V
V
V
V
V
V
G
V
G
V
V
G
V
V
G
V
V
V
V
G
G
V
V
G
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
G
G
G
V
V
V
G
V
V
V
V
G
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
G
V
V
V
G
V
G
G
G
V
V
V
V
G
G
V
G
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
G
G
G
G
G
G
V
G
V
V
G
G
G
G
G
V
V
V
V
V
V
G
V
G
V
G
V
G
G
G
G
V
G
V
V
G
G
V
V
G
V
V
V
V
V
V
G
G
V
V
V
G
G
V
V
G
V
G
V
V
G
G
G
V
G
V
V
G
V
V
V
G
G
V
G
G
G
G
V
V
G
G
G
V
V
G
G
V
V
G
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
G
G
V
G
V
V
V
V
V
V
G
G
V
G
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
G
V
V
G
V
V
V
V
V
G
V
G
G
V
V
G
V
V
V
V
G
G
V
V
V
G
G
V
G
V
G
V
V
G
G
De Parel SO
Schoolklimaat
SK1
Van Voorthuijsenschool SO
SK
Hildebrand SBO
De toetsing en afsluiting verlopen zorgvuldig.
IKC Schalkwijk SBO
Toetsing en afsluiting
V
De Zuidwester
OP8
De Zuiderpolder
De school werkt samen met relevante partners om het onderwijs voor haar leerlingen vorm te geven.
V
De Wilgenhoek
Samenwerking
V
De Zonnewijzer
OP6
De Spaarneschool
(extra) Ondersteuning Leerlingen die dat nodig hebben ontvangen extra aanbod, ondersteuning en begeleiding.
De Piramide, nevenvestiging
OP4
G
De Peppelaer
Het didactisch handelen van de leraren stelt leerlingen in staat tot leren en ontwikkelen.
De Erasmus, zelfst. dislocatie
Didactisch handelen
Molenwiek Dalton
OP3
De Wijde Wereld Montessori
De school volgt de ontwikkeling van haar leerlingen zodanig dat zij een ononderbroken ontwikkeling kunnen doorlopen.
Hannie Schaftschool
Zicht op ontwikkeling
V
De Kring
OP2
V
De Globe
Het aanbod bereidt de leerlingen voor op vervolgonderwijs en samenleving.
ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE ZE
M.L. Kingschool
Aanbod
ZE
Ter Cleeff
OP1
ZE ZE ZE
De Dolfijn
Onderwijsproces
De Cirkel
OP
Cruquiusschool
beschrijving
Bos en Vaart
Spaarnesant
De Beatrixschool
schoolkwaliteit
IKC De Argonauten
Inspectiestandaard
referentiemodel
KA
Kwaliteitszorg En Ambitie
KA1
Kwaliteitszorg
Het bestuur en de school hebben een stelsel van kwaliteitszorg ingericht en verbeteren op basis daarvan het onderwijs.
V
V
G
V
V
V
V
V
V
G
V
V
V
V
V
G
G
G
V
V
V
V
V
V
G
KA2
Kwaliteitscultuur
Het bestuur en zijn scholen kennen een professionele kwaliteitscultuur en functioneren transparant en integer.
G V
G
G
G
V
V
V
V
G
V
V
G
G
G
G
G
G
G
G
G
V
V
V
G
KA3
Verantwoording en dialoog
De school legt intern en extern toegankelijk en betrouwbaar verantwoording af over doelen en resultaten en voert daarover actief een dialoog.
V
G
G
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
G
G
G
G
V
G
V
V
G
V
V
Bijlage VI
Leerlingenprognoses per school
Telling 1 oktober
BRIN
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Bos en Vaart
15SB
517
517
525
541
527
517
517
517
517
Cruquiusschool
15SB
32
61
78
99
122
150
175
200
225
De Kring
15UJ
520
519
528
508
508
490
500
510
490
Hannie Schaftschool
15UJ
146
173
194
209
221
234
234
234
234
De Cirkel
15WQ
349
349
323
299
290
290
292
300
305
M.L. Kingschool
16KG
223
227
234
222
241
235
235
235
235
Ter Cleeff
16AR
694
679
642
602
592
566
566
560
560
IKC De Argonauten
16AR
53
81
123
158
181
200
210
220
220
De Wilgenhoek
16CH
205
202
203
207
210
211
216
216
215
De Beatrixschool
16DS
460
436
432
430
426
425
425
425
425
De Dolfijn
16GK
278
288
279
289
268
250
240
228
222
De Zonnewijzer
16HS
498
482
476
469
442
425
425
435
440
De Zuidwester
16JB
416
414
430
414
412
408
404
401
403
De Zuiderpolder
16LF
175
154
144
150
148
153
158
163
168
De Globe
16NG
119
122
134
134
125
125
130
135
140
De Erasmus
16NG
256
273
278
280
284
285
290
295
310
De Piramide
16NG
174
170
170
167
157
157
157
157
157
Molenwiek Dalton
16WT
471
486
466
471
444
450
459
459
459
De Wijde Wereld Montessori
16WT
162
156
154
147
156
160
165
170
175
De Spaarneschool
16YQ
132
137
147
144
148
148
150
152
154
De Peppelaer
16ZF
369
369
374
388
396
404
404
404
404
Totaal BAO
6.249
6.295
6.334
6.328
6.298
6.283
6.352
6.416
6.458
Mutatie t.o.v. voorgaand jaar
-0,5%
0,7%
0,6%
-0,1%
-0,5%
-0,2%
1,1%
1,0%
0,7%
BAO
SBO en SO Focus
77
95
82
Hildebrand
18QX
37
35
41
48
54
54
54
54
54
IKC Schalkwijk
18RW
83
96
154
185
183
190
195
195
195
197
226
277
233
237
244
249
249
249
14,7%
22,6%
-15,9%
1,7%
3,0%
2,0%
0,0%
5,1%
4,5%
Totaal SBO Mutatie t.o.v. voorgaand jaar
Van Voorthuijsenschool
18IS
176
176
177
185
180
180
178
175
175
De Parel
18LW
122
123
119
124
122
120
120
118
118
Totaal SO
298
299
296
309
302
300
298
293
293
6,1%
9,1%
-5,4%
-0,6%
0,9%
0,6%
-0,9%
0,6%
495
525
573
542
539
544
547
542
542
Mutatie t.o.v. voorgaand jaar
20,6%
-4,2%
-8,9%
-8,9%
-0,4%
-0,4%
-0,8%
5,7%
5,7%
Totaal Spaarnesant
6.744
6.820
6.907
6.870
6.837
6.827
6.899
6.958
7.000
1,1%
1,3%
-0,5%
-0,5%
-0,1%
1,1%
0,9%
0,6%
7,4%
Mutatie t.o.v. voorgaand jaar
Totaal SBO en SO
Mutatie t.o.v. voorgaand jaar
88
Bijlage V
Verantwoording aan SWV PO-ZK
Verantwoording passend onderwijs middelen Kalenderjaar 2021 | retour aan samenwerkingsverband voor 15 maart 2022 aan r.robison@po-zk.nl Gegevens schoolbestuur Naam Leerlingaantal schoolbestuur 1-10-2021
Spaarnesant
Ontvangen middelen SWV kalenderjaar 2021 Ondersteuningsmiddelen: TLV op BAO: Inzet expertise gespecialiseerd onderwijs op bao:
Totaal
€ 1.802,321,-. € 90.848,-. € 196.000,-.
€ 2.089.169,-.
Vraag 1 Hoe is passend onderwijs gerealiseerd met de ontvangen ondersteuningsmiddelen? A Hoe zijn de ontvangen Het bedrag per leerling gaat volledig naar de scholen. ondersteuningsmiddelen De TLV’s zijn volledig verrekend / opgeteld bij het toegewezen bedrag per verdeeld onder uw leerling, zodat solidariteit is ontstaan op de TLV’s. De individuele reguliere scholen? arrangementen worden 100% aan de school toegedeeld (verantwoording Middels welke onder 3). verdelingssystematiek? Zie voor een uitgebreide toelichting het jaarverslag 2020 en 2021. Zijn er afspraken over solidariteit? B Hoe hebt u zicht op de Het kwaliteitssysteem binnen Spaarnesant behelst dat er jaarlijkse resultaten van passend zelfevaluaties worden gedaan en opbrengsten worden gemonitord. Alle onderwijs op uw scholen worden eens in de drie jaar bezocht voor een audit. De scholen scholen? verantwoorden zich jaarlijks via het jaarverslag.
C
Hoe worden de resultaten/inzet van passend onderwijsmiddelen besproken met de RvT?
D
Welke thema’s hebben prioriteit vanuit het bestuur rondom het
Er is een vanaf dit schooljaar een netwerk gestart met de kwaliteitsmedewerkers van de verschillende besturen uit Zuid Kennemerland en een aantal consulenten van het SWV. Er zijn inmiddels een aantal bijeenkomsten geweest. Deze bijeenkomsten staan in het teken van verkenning van gezamenlijke thema’s en een goede afstemming hierop. Verder zal de kwaliteitsmedewerker van Spaarnesant minimaal een keer per schooljaar ,met de consulenten van het samenwerkingsverband ,een afstemmingsoverleg gaan hebben. Dit om samen te beoordelen waar de ondersteuningsbehoefte ligt van de scholen en deze zo nodig op elkaar af te stemmen. De resultaten en inzet van middelen zijn onderdeel van het jaarverslag dat met de RvT wordt besproken. Daarnaast komt het terug in de verantwoordingsrapportage van het bestuur aan de RvT in het kader van ons Policy-Governancesysteem. Omdat een passend onderwijsaanbod voorkomt in de missie van Spaarnesant, moet daar specifiek op verantwoord worden. Dit gebeurt jaarlijks. Daarnaast is dit ook onderdeel van de (nu in ontwikkeling zijnde) mid-term review. Niet als een separaat onderwerp maar wel binnen het overkoepelende onderwerp: Onderwijs Kwaliteit (met de thema’s Onderwijs & Innovatie, Kansengelijkheid, Inclusiviteit en Educatief partnerschap) Er is in 2021 een nieuwe koers bepaald voor de aankomende vier jaar. Van koers naar kompas.
Het bestuur zet zich vooral in op de realisatie van meer integratie tussen onderwijs en jeugdhulp/-zorg op de scholen voor specialistisch onderwijs. 1 89
Verantwoording passend onderwijs middelen Kalenderjaar 2021 | retour aan samenwerkingsverband voor 15 maart 2022 aan r.robison@po-zk.nl realiseren van passend onderwijs?
Daarnaast heeft het bestuur een ontwikkelstatus voor Martin Luther Kingschool en Hildebrand aangevraagd om SBO en regulier onderwijs beter te gaan integreren.
E
Welke doelen op het gebied van passend onderwijs zijn dit jaar wel/niet behaald?
Er zijn geen centrale doelen voor alle scholen. Dat past niet bij de besturingsfilosofie van Spaarnesant. Er zijn wel centrale thema’s: Onderwijs & Innovatie, Kansengelijkheid, Inclusiviteit en Educatief partnerschap.
F
Wat is uw beeld van de kwaliteit van passend onderwijs op uw scholen op dit moment? Is er hierbij een verschil tussen uw scholen? Wat is uw beeld van de ontwikkeling van de kwaliteit van passend onderwijs op uw scholen in de afgelopen jaren? Lukt het in alle gevallen om aan uw zorgplicht te voldoen? Graag toelichten. Overige opmerkingen
Zie overzicht kwaliteit uit zelfevaluatie / auditsysteem in jaarverslag 2020 en 2021.
G
H
I
Scholen met een verbeteropdracht hebben ondersteuning en een plan van aanpak. Scholen worden ook gestimuleerd door te ontwikkelen van voldoende naar goed. De kwaliteit van passend onderwijs is toegenomen. Nieuwe aandacht is gericht op de kwaliteit van passend onderwijs voor de “bovenkant”. Een aantal scholen met grote populaties kinderen met bovengemiddelde cognitieve mogelijkheden zetten stappen hier beter op in te spelen. Voor alle thema’s en ontwikkelingen zijn de corona ontwikkelingen relevant. Dit heeft focus op (lange) termijn ontwikkelingen moeilijk gemaakt ten opzichte van voorgaande jaren. Vrijwel iedere school heeft perioden doorgemaakt waarbij de enige focus het geven van les aan zoveel mogelijk leerlingen was. Een gedwongen focus op het hier en nu. Het organisatorisch vermogen en de flexibiliteit van medewerkers is daarbij maximaal op de proef gesteld.
2 90
Verantwoording passend onderwijs middelen Kalenderjaar 2021 | retour aan samenwerkingsverband voor 15 maart 2022 aan r.robison@po-zk.nl Vraag 2 (indien van toepassing) Hoe is de inzet van expertise vanuit uw gespecialiseerd onderwijs aan reguliere basisscholen gerealiseerd? Van Voorthuijsen A Personele inzet Twee ambulant begeleiders (AB'ers), leerkrachten van de Van Voorthuijsenschool, zijn beiden voor 1 dag per week vrij geroosterd om vragen extern te beantwoorden en expertise te delen. Dit gebeurt op locatie of via Teams, mail of telefoon. De twee AB'ers hebben Cito ZML toetsen bij 4 leerlingen afgenomen. Observaties gedaan, gesprekken met ouders erbij en begeleiding geboden aan de leerkracht in de groep. Wij zijn bezig met een lesontwerp om een leerling met leermoeilijkheden zoals bijvoorbeeld Syndroom van Down een betere sociale aansluiting in de groep te laten vinden. We zijn bezig met het ontwerpen van een expertise middag, hoe maak ik een OPP. We hebben een intervisie ochtend georganiseerd voor collega’s met een leerling met syndroom van Down in de klas. Helaas was hier niet voldoende animo voor. B Materiele inzet Er is materiaal uitgeleend en geboden. Denk aan: ZML toetsen, zelfstandig werk, aangepast materiaal en middelen om de dag, tijd en ruimte te structureren. Ook wordt er gebruik gemaakt van de IQ testen die wij op school hebben.
C Aan hoeveel scholen is door het Vorig jaar waren er met name reguliere scholen waar een leerling gespecialiseerd onderwijs met leerachterstanden in de groep was, waar onze expertise voor ondersteuning geboden? gevraagd werd. Nu merken we dat deze scholen ons ook weten te vinden voor een tweede leerling. We hebben ook steeds meer scholen die ons weten te vinden voor leerlingen waarbij het leren niet lukt. Afgelopen jaar zijn dit 8 scholen geweest waar wij 1 of meerdere leerlingen gezien hebben. Hiervan loopt op 4 scholen een langdurig traject waar op regelmatige basis contact is voor hulpvragen. De andere scholen konden met een kortdurend traject voldoende worden geholpen en stellen ons af en toe een nieuwe hulpvraag.
D
Hoe tevreden zijn deze scholen over de geboden ondersteuning?
Ook geven wij begeleiding op groepen van verschillende KDC. Hier adviseren wij over passende activiteiten voor leerlingen die qua gedrag of prikkelverwerking school niet aankunnen, maar cognitief wel voldoende uitdaging nodig hebben. We bieden materiaal aan om hieraan te voldoen, doen observaties, geven advies op gebied van taakaanpak, leren leren, structuur bieden in ruimte, tijd en materiaal enz. De scholen die wij tot nu toe bezocht hebben, zijn erg blij met onze hulp. We krijgen regelmatig nieuwe hulpvragen, worden bij
3 91
Verantwoording passend onderwijs middelen Kalenderjaar 2021 | retour aan samenwerkingsverband voor 15 maart 2022 aan r.robison@po-zk.nl
E
Overige opmerkingen
gesprekken met ouders gevraagd en zij mailen of bellen ons voor een andere leerling van de school. Waar wij het afgelopen jaar tegenaan gelopen zijn, is dat er een hulpverlener is die vanuit haar eigen praktijk werkt op een aantal scholen. Dit is met name op de scholen met leerlingen met het Syndroom van Down. Zij is niet blij met de ondersteuning die wij vanuit de AB doen, omdat wij scholen “gratis” helpen op dezelfde gebieden als zij. Zij raadt scholen aan om het contact met ons te verbreken. Hiervan hebben we het samenwerkingsverband op de hoogte gebracht en we zijn in gesprek gegaan met een school. Het samenwerkingsverband is hier alert op en heeft contact opgenomen met betreffende school. Wij weten echter niet of er meer scholen zijn die onze hulp met deze reden niet vragen. We willen de volgende expertise middag op gaan zetten: Hoe maak ik een werkbaar (levend) OPP voor een leerling die niet meekomt in de groep? We zien veel scholen waar het OPP een werkbaar deel heeft. Hier staan vaak de doelen in voor de komende periode. Belangrijk is dat het OPP werkzaam is en ondersteuning biedt in de dagelijkse praktijk. En een intervisiemiddag: hoe zorg ik voor sociale aansluiting van mijn leerling met leermoeilijkheden? Wij zagen in het afgelopen jaar dat hier weinig vraag naar was.
We verwachten dat dit te maken heeft met de Corona maatregelen en de druk die dit meebrengt bij scholen. We hopen dat dit komend jaar weer meer zal aansluiten bij de behoeften van scholen. We merken dat veel scholen geen inzicht hebben in wat het ZML onderwijs is en wat voor onderwijs wij bieden. We zouden graag een middag organiseren waarin we een rondleiding en informatie over de school bieden.
Vraag 2 (indien van toepassing) Hoe is de inzet van expertise vanuit uw gespecialiseerd onderwijs aan reguliere basisscholen gerealiseerd? De Parel A Personele inzet Esther Stutterheim van De Parel verantwoordt deze zaken in het jaarplan en de evaluatie van het jaarplan dat zij na afloop van het schooljaar aan Maroes verstrekt. Deze zijn als bijlage meegezonden. B Materiele inzet C Aan hoeveel scholen is door het gespecialiseerd onderwijs ondersteuning geboden? D Hoe tevreden zijn deze scholen over de geboden ondersteuning? E Overige opmerkingen 4 92