2 Bijlage 1 Geactualiseerde integrale beleidsvisie aanpak van armoede en schulden Haarlem 2025-2028

Budgetcoach bij de rechtbank Sinds eind 2019 is een Haarlemse budgetcoach wekelijks een dagdeel aanwezig bij rolzittingen van de rechtbank. Dit zijn zittingen die gaan over betalingsvonnissen. De budgetcoach is aanwezig om direct advies te kunnen geven en om warm toe te leiden naar ondersteuning. De budgetcoach zit hier ook namens de regiogemeenten. Wekelijks is er één Haarlemmer die op deze manier de weg vindt naar ondersteuning. Sinds het voorjaar van 2024 heeft de rechtbank ook zelf een Schuldenfunctionaris in dienst. Deze persoon is beschikbaar om bij overige zittingen van de rechtbank aanwezig te zijn en een inwoner advies te geven of toe te leiden naar ondersteuning. Tijdens een zitting stelt de rechter de verdachte of de rechtzoekende drie vragen: ’heeft u schulden?’, ’wilt u daar hulp bij?’ en ’mogen we uw gegevens aan uw gemeente doorgeven?’ Bij drie keer ’ja’ wordt het schuldenloket erbij betrokken. Dat bestaat uit vijf deskundige medewerkers in de rechtbanken Haarlem en Alkmaar die direct na de zitting iemand ophalen en contact leggen met Schulddienstverlening die vervolgens hulp kunnen bieden. De rechtbank gaat dus niet op de stoel van de hulpverlener zitten. De gemeente en de rechtbank hebben in deze een goede samenwerking.

Minnelijke schikking en wettelijke schuldsanering Als blijkt dat de schulden problematisch zijn en de inwoner stemt daarmee in, dan start de reguliere schuldregeling. De gemeente doet in principe een aanbod voor een schuldsanering, maar in uitzonderingsgevallen kan een schuldbemiddelingstraject worden aangeboden. Na een grondige analyse in het aanmeld- en intaketraject, volgt de stabilisatie. In deze periode is het doel het in evenwicht brengen en houden van de inkomsten en uitgaven van de inwoner. In deze fase is het belangrijk dat de inkomsten worden gemaximaliseerd, de uitgaven tot het minimum worden beperkt, er geen crisis is en de beslagvrije voet wordt gegarandeerd. Als dit is bereikt, kan een betalingsregeling of een schuldregeling worden opgezet. In deze fase bemiddelt de afdeling Schulddienstverlening tussen de hulpvrager en de schuldeisers om een akkoord te bereiken over het terug te betalen bedrag. Na deze fase is de Haarlemmer schuldenzorgvrij. Al zijn de schulden op dat moment nog niet opgelost, de stress door geldzorgen en schulden is weggenomen en men heeft weer wat lucht. Geen wachttijden Wanneer een inwoner aangeeft gebruik te willen maken van ondersteuning, vindt het eerste gesprek zo snel mogelijk plaats. Gemiddeld vindt een eerste (kennismakings)gesprek binnen 10 werkdagen plaats.

Indien er sprake is van een crisissituatie op grond van de Wgs vindt het gesprek binnen 3 werkdagen plaats. Wij vinden snel handelen noodzakelijk om verder oplopen van de schulden tegen te gaan. Ook na een aanmelding en gedurende het op orde krijgen van een schuldsituatie, streven wij

49

er naar een zo kort mogelijke doorlooptermijn. Ondersteuning vindt uiterlijk vier weken na aanmelding plaats. Haarlem heeft geen wachtlijst en stelt geen nadere eisen aan inwoners voordat zij zich kunnen aanmelden. Wettelijk traject Als het tot een minnelijk akkoord komen met de schuldeisers niet lukt, is het aan de rechter te oordelen. De rechter bekijkt of al het mogelijke is gedaan en maakt een inschatting of betrokkene zich kan houden aan de spelregels van de wettelijke schuldsanering. Is dat het geval, dan volgt toelating en zijn de schuldeisers verplicht mee te werken. De rechter wijst een bewindvoerder aan die toezicht houdt op het wettelijke traject. Na een periode van 18 maanden worden de resterende schulden kwijtgescholden. 023 Steunfonds Het 023 Steunfonds is een methodiek die Haarlemmers met schulden op onorthodoxe wijze kan helpen in gevallen als sprake is van een belemmerende schuld. Bijvoorbeeld door het wegnemen van een belemmerende zorgschuld waardoor een inwoner niet kan deelnemen aan de Gemeentelijke zorgpolis. Haarlemmers die niet in aanmerking (lijken te) komen voor de reguliere schulddienstverlening kunnen op deze manier toch via maatwerk geholpen worden. Budgetbeheer Met budgetbeheer neemt het team Schulddienstverlening het betalingsverkeer (tijdelijk) over van de inwoner.

In overleg met de inwoner maakt de consulent Schulddienstverlening een gemotiveerde keuze uit de volgende drie vormen van budgetbeheer: ▪ Basis (financieel beheer), waarbij alleen de aflossingscapaciteit wordt gereserveerd. Het volledig vrij te laten bedrag wordt aan de klant doorbetaald. ▪ Plus, waarbij het volledige inkomen wordt beheerd en betaling van de belangrijkste maandelijkse vaste lasten (huur, nutsvoorzieningen en zorgverzekering) plaatsvindt. ▪ Totaal, waarbij het volledige inkomen wordt beheerd en betaling van alle maandelijkse vaste lasten plaatsvindt. Daarnaast worden noodzakelijke reserveringen gedaan. De klant ontvangt wekelijks huishoudgeld. Schulden en eigen woningbezit Haarlemmers met een eigen huis worden geholpen door een consulent schulddienstverlening die gespecialiseerd is in deze materie. Gebruik kan gemaakt worden van de werkafspraken die de landelijke brancheorganisatie NVVK heeft gesloten met hypotheekverstrekkers (project Schakel!). Haarlemmers zonder inkomen Zonder inkomen kan geen enkele betaling in het licht van schuldregeling plaatsvinden. De eerste stap is dan ook het regelen van inkomen. Afhankelijk van de situatie verwijzen we Haarlemmers naar het UWV of wordt, via een versneld traject, een uitkering aangevraagd op grond van de Participatiewet.

Lopende de aanvraag en toekenning van de uitkering, starten we al met het stabiliseren van de schulden en vooral met het ondersteunen van de Haarlemmer. Ondernemers en zzp’ers met schulden Onder ondernemers verstaan we inwoners met een eigen bedrijf en zzp’ers. Ondernemers die hulp zoeken, kunnen contact opnemen met OverRood43. Haarlem heeft een meerjarig contract met deze vrijwilligersorganisatie afgesloten. Onze inzet voor zzp’ers en ondernemers die zich melden met financiële problemen is om de schulden te regelen met behoud van het bedrijf als dat kan. Voorwaarde hierbij is dat het bedrijf levensvatbaar is. In het huidige beleid krijgt de ondernemer een adviesgesprek met een medewerker die gespecialiseerd is in het ondersteunen van zzp’ers en ondernemers. Wanneer verdere ondersteuning 43

https://overrood.nl/locatie/haarlem/

50

nodig is om de schulden op te lossen, volgt een verwijzing naar de Kredietbank Nederland. Haarlem heeft de Kredietbank Nederland gemandateerd om de schulden en situatie van de inwoner te inventariseren en om tot een schuldenoplossing te komen. De Kredietbank Nederland heeft ruime ervaring met deze doelgroep en kan gespecialiseerd werken. Wanneer nodig voor het afwikkelen van de administratie of het doen van belastingaangifte, vindt de inzet van OverRood plaats. Landelijke initiatieven waar Haarlem bij is aangesloten Er zijn veel initiatieven geweest de afgelopen jaren waardoor een inwoner met schulden veel sneller en efficiënter schuldenzorgvrij kan zijn. Deze initiatieven worden aangeboden via de NVVK, het programma VNG Schuldendomein en ook door Schuldenlab Nl. De landelijke ontwikkeling van deze programma’s voorkomt dat iedere gemeente het wiel zelf moet uitvinden. De initiatieven zijn terug te vinden in de elementen van de Basisdienstverlening. Het Schuldenknooppunt44 is hier een voorbeeld van. Via het Schuldenknooppunt45 kan ook Haarlem met de schuldeisers op een eenduidige manier digitaal communiceren. Dit betekent dat het opstarten van een schuldregeling en de doorlooptijd flink verkort is. Het systeem is een doorgeefluik voor berichten, die versleuteld uitgewisseld worden. Schuldenknooppunt is geen database en er blijven dus geen gegevens in staan.

Steeds meer schuldeisers sluiten aan. In het kader van ‘Collectief Schuldregelen’ zijn door de NVVK landelijk veel convenanten46 afgesloten waardoor de leden zoals Haarlem snel met schuldeisers, zoals ook de uitvoeringsorganisaties van het Rijk, tot een schulden-akkoord kunnen komen. Wij zullen zeker de komende beleidsperiode aansluiten bij verdere initiatieven op dit terrein. Schuldregelingstraject voor inwoners die dit niet zelfstandig kunnen doorlopen Deze doelgroep is meestal niet in staat om zelfstandig een schuldregeling te doorlopen. Het gaat vooral om Haarlemmers die onder bewind of curatele zijn gesteld. De nauwe samenwerking met de begeleiders en bewindvoerders zorgt ervoor dat een schuldregelingstraject mogelijk is en ook goed wordt doorlopen. Het gaat hierbij vaak ook om inwoners met een licht verstandelijke beperking (LVB) en inwoners die laaggeletterd zijn. Deze doelgroep heeft speciale aandacht nodig binnen Schulddienstverlening. Door hun beperkingen zijn zij nog minder goed in staat om hun schuldenproblematiek te beheersen en hebben extra moeite met het voldoen aan de voorwaarden bij het oplossen en regelen van schulden, waardoor het volhouden en succesvol doorlopen van een traject moeilijker is voor deze doelgroep. We willen de toegang en begeleiding verder verbeteren in de nieuwe beleidsperiode.

Accent voor de komende periode In de nieuwe beleidsperiode gaan we met de volgende accenten aan de slag zodat Haarlemmers meer kans hebben Schuldenzorgvrij zijn. Accent: Verder invulling geven aan de Basisdienstverlening schuldhulpverlening Het voormalig kabinet, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de branchevereniging voor financiële hulpverleners NVVK en de vereniging van directeuren in het sociaal domein Divosa hebben in maart 2024 hun handtekening gezet onder een gezamenlijk plan om de schuldhulp in Nederland te versterken. Het plan – de ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’ – moet tot een hulpaanbod leiden dat toegankelijker is en dat in iedere gemeente moet bestaan uit minimaal een aantal dezelfde elementen. Deze bestuurlijke afspraken zijn onderdeel van de ambitie van het voormalig kabinet om in 2030 het aantal mensen met schulden gehalveerd te hebben. Alhoewel het huidige kabinet deze ambitie losgelaten heeft, is de gefaseerde uitrol van de basisdienstverlening Schuldhulpverlening samen met aanvullende kwaliteitseisen wel aan de orde.

44 www.nvvk.nl/schuldenknooppunt

45 46

https://schuldenknooppunt.nl een convenant met de NVVK

51

Ook in Haarlem zijn er meer huishoudens met problematische schulden in 2024 dan het aantal dat door de gemeente geholpen wordt. De gefaseerde invoering van de Basisdienstverlening moet ervoor zorgen dat het aantal mensen dat met hulp van de gemeente duurzaam schulden oplost, verdubbelt. De Basisdienstverlening schuldhulpverlening bevat 20 elementen. Veel elementen zijn in Haarlem al praktijk. Andere worden de komende periode geïmplementeerd. En sommige elementen moeten landelijk nog ontwikkeld worden of worden nog onderzocht op effectiviteit voordat deze in de praktijk kunnen worden uitgevoerd. De komende periode gebruiken we om de basisdienstverlening zo veel mogelijk uit te rollen en eigen te maken. De VNG en NVVK ondersteunen hierbij door in samenspraak met gemeenten en Kredietbanken voor elk element handleidingen op te stellen. Daarnaast worden voor de diverse life events visueel financiële routes47 opgesteld.

Klik hier voor de interactieve versie van deze afbeelding. -

Convenant Lokale Overheid In de Basisdienstverlening staat als element genoemd het Convenant Lokale Overheid. Haarlem gaat direct in de nieuwe beleidsperiode het Convenant Lokale Overheid ondertekenen, waardoor ook de gemeente als schuldeiser meewerkt aan sneller schuldenzorgvrij zijn van onze inwoners. Haarlem kan immers schuldeiser zijn vanuit Debiteurenbeheer Sociale Zaken en/of de afdeling Financiën van de gemeente. Cocensus en Gouwe-Rijnland tekenen ook mee.

-

Verwijsindex Schuldhulpverlening De Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH)48 zorgt voor snelle schuldenrust bij mensen met schulden. VISH is gebaseerd op afspraken tussen de NVVK en de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders. Met VISH kan Haarlem deurwaarders laten weten dat iemand schuldhulp krijgt, waarna zij direct stoppen met beslaglegging en andere incassomaatregelen. Deurwaarders checken het systeem

47 De routekaart Financiële Zorgen | VNG

48

https://www.nvvk.nl/page/1439/2021/07/07/Wil-je-mensen-met-schulden-beter-helpen-Gebruik-VISH

52

voor ze op pad gaan om beslag te leggen. De gegevensuitwisseling vindt plaats conform de vereisten van de privacywetgeving (‘AVG-proof’). De consulenten Schulddienstverlening kunnen iemand al aanmelden bij VISH zodra ze met een inwoner in gesprek gaan over een plan van aanpak. Ze hoeven niet te wachten tot de beschikking is afgegeven. Het is juist beter om niet te wachten, omdat ze van gerechtsdeurwaarders meer informatie kunnen krijgen over iemands schuldensituatie.

Acties komende beleidsperiode voor schuldenzorgvrij zijn Actie Bij elke hulpvraag zoeken we naar een passende oplossing en geven we extra aandacht aan gezinnen (A-dossier Aanpak Kinderarmoede) Verder invulling geven aan de Basisdienstverlening schuldhulpverlening - Convenant Lokale Overheid ondertekenen - Aansluiten bij Verwijs Index Schuldhulpverleners (VISH) - Implementeren van de lange termijn elementen die in Haarlem nog niet zijn doorgevoerd

Tijdpad 2025 - 2028

Verder aansluiten bij landelijke initiatieven Verbeteren van de toegang en begeleiding voor inwoner met LVB en inwoners die laaggeletterd zijn

2025 - 2028 2025 - 2026

2025 - 2028 2025 2025 2025 - 2028

Kinderen en Schuldenzorgvrij zijn Voor kinderen tot 18 jaar zijn er geen specifieke regelingen en voorzieningen. Het hebben van geldzorgen en schulden drukt vaak wel een groot stempel op het gezin. Als dit weggenomen kan worden, heeft dit een positief effect op kinderen. In de uitvoering van schulddienstverlening is er extra aandacht als kinderen in het spel zijn. Een goed voorbeeld hiervan is dat er bij huurschuld gezamenlijke inzet is om te voorkomen dat gezinnen met kinderen uit huis worden gezet.

53

9. Op weg naar een nieuwe toekomst

Wat verstaan we onder op weg naar een nieuwe toekomst? De schulden zijn afgelost en kwijtgescholden en inwoners hebben geleerd om op een andere manier met geld om te gaan. Haarlemmers weten hoe zij toeslagen, minima- en andere regelingen kunnen aanvragen en waar zij hierbij hulp kunnen krijgen. Zij kunnen nu met een schone lei beginnen en er zijn geen financiële belemmeringen meer voor participatie in de samenleving. Context Haarlemmers met geldzorgen en schulden hebben lang in schulden geleefd en het oplossen ervan. Ook werken zij aan een gedragsverandering en zijn nu beter in staat om hun inkomsten en uitgaven meer in balans te hebben en te houden. Zij zijn nu op weg naar een nieuwe toekomst, een toekomst zonder schulden en waarin het voor hen mogelijk is om mee te doen in de samenleving. Het oplossen van de schulden is een grote verdienste van de klant zélf, maar is mede mogelijk gemaakt door andere factoren: ▪ Twee wettelijke mogelijkheden: een moratorium en een dwangakkoord. Bij een dreigende huisuitzetting of afsluiting van gas, water en licht kan een inwoner de rechtbank om een moratorium verzoeken. Dit verzoek heeft als doel een dreigende situatie af te wenden en een minnelijk traject mogelijk te maken.

Bij een dwangakkoord kan de rechtbank verzocht worden om één of meerdere weigerachtige schuldeisers te bevelen in te stemmen met een minnelijk traject; ▪ Schuldeisers moeten bereid zijn om mee te werken aan de aflossing van de schulden; ▪ Haarlem is lid van de NVVK en is hiermee gebonden aan de kwaliteitseisen die gesteld worden door deze brancheorganisatie. Driejaarlijks wordt de gemeente geauditeerd. Groot voordeel van dit lidmaatschap is dat schuldeisers in het algemeen meer bereid zijn om mee te werken.

Wat willen we bereiken? De financiële bestaanszekerheid van Haarlemmers wordt bevorderd doordat we onze beleidsinstrumenten effectief inzetten. We willen bereiken dat de schulden afgelost en 54

kwijtgescholden zijn en dat een gedragsverandering heeft plaatsgevonden. Het beoogde effect is dat Haarlemmers aan een nieuwe toekomst zonder schulden kunnen beginnen.

Wat gaan we doen? Haarlemmers kunnen gebruik maken van onderstaande regelingen en ondersteuning. Op deze manier vergroten zij hun kans op een nieuwe toekomst. Begeleiding en nazorg Twee elementen die onderdeel uitmaken van de Basisdienstverlening schuldhulpverlening zijn Begeleiding en Nazorg. Begeleiding is gericht op het zo snel mogelijk oplossen van de schulden. Nazorg is gericht op het niet terugvallen in een leven met schulden. De stap naar schuldenvrij zijn is gemaakt, maar het doel is schuldenvrij blijven. Ervaring leert dat inwoners na een succesvolle afronding van een schuldregelingstraject bang zijn om hun financiën en alles wat daarmee te maken heeft, weer zelfstandig te moeten gaan regelen. Anderen zijn juist overmoedig en denken alles juist weer zelf te kunnen. Ook zijn er klanten die ieder contact met de gemeente afhouden om van de ervaren bemoeienis af te kunnen zijn. Inwoners worden in de laatste fase van aflossing in een schuldregeling en na succesvolle uitstroom nog enige tijd begeleid. Waar nodig, wordt toegeleid naar vrijwilligers die deze mensen nog enige tijd begeleiden. In de praktijk kan dit betekenen dat een inwoner gebruik maakt van een schuldregeling die 18 maanden duurt, waarbij de begeleiding maximaal 36 maanden kan duren.

Plinkr Nazorg In de loop van de komende periode zal blijken welke elementen worden toegevoegd aan de inhoud van de begeleiding en nazorg. Haarlem gaat daartoe in ieder geval een pilot uitvoeren met de Plinkr Hub49 om inwoners meer kans op duurzame financiële redzaamheid te bieden. Doel is om in de praktijk te gaan ervaren of deze digitale tool de inwoners in een schuldregeling beter ondersteunt en het werk van de begeleidende budgetcoach efficiënter en effectiever weet te maken. Beschermingsbewind Beschermingsbewind is een wettelijke maatregel die wordt uitgesproken door de kantonrechter. Beschermingsbewind is bedoeld voor mensen die door hun fysieke of mentale toestand tijdelijk of blijvend niet in staat zijn hun financiële belangen te behartigen. Een verzoek tot het instellen van bewind wegens verkwisting of het hebben van problematische schulden, oftewel schuldenbewind kan ook worden ingediend door het college van burgemeester en wethouders als daar grondige redenen voor zijn. Onderbewindgestelden kunnen een beroep doen op tegemoetkoming via de bijzondere bijstand. Haarlem heeft in maart 2022 een convenant Beschermingsbewind op Maat afgesloten met bewindvoerderskantoren. Aanvankelijk tekenden 16 bewindvoerderskantoren dit convenant, inmiddels zijn 48 bewindvoerderskantoren aangesloten. In dit convenant zijn afspraken gemaakt over de kwaliteit én de manier van samenwerken.

Op deze manier is de samenwerking tussen de gemeente, bewindvoerders en ook de rechtbank verbeterd. Maar vooral is hiermee geborgd dat een inwoner de meest passende ondersteuning krijgt, gebruik weet te maken van alle minimaregelingen, en vooruit kan kijken naar een schuldenvrije toekomst. Ook als daarna onder regulier bewind blijven staan voor de Haarlemmer zelf het beste is. Sinds de convenantafspraken, is een daling te zien van het aantal inwoners in schuldenbewind. Wij monitoren deze ontwikkeling en koppelen cijfers en andere bevindingen terug aan de bewindvoerders. Drie keer per jaar zijn er digitale kennissessies waarin veel informatie tussen Haarlem en de bewindvoerders wordt uitgewisseld. De goede samenwerking die is ontstaan maakte het ook

49

https://plinkr.nl/nazorg/

55

mogelijk de pilot WitgoedWissel (zie hoofdstuk 4 Rondkomen) via de bewindvoerders te realiseren. NewFuture: Trajectbegeleiding en toekomstplan De jongvolwassenen in het traject bij NewFuture krijgen een vaste begeleider vanuit jongerenwerkorganisatie perMens. Het traject bestaat uit zes stappen50. In de eerste fase van het traject wordt zicht gekregen op de situatie van de jongeren en waar nodig wordt hulp ingeschakeld. Ook wordt een inventarisatie van de schulden gemaakt. In de tweede fase wordt de jongere gevraagd na te denken over de toekomst en hier concrete stappen aan te verbinden. De jongere maakt hiervoor een toekomstplan. Het doel van dit plan is om de jongere verder op weg te helpen naar het leven dat hij of zij wil. In de daaropvolgende fases wordt gewerkt aan de schulden. Als de schulden door de gemeente zijn afgekocht en de jongere nog slechts één schuldeiser heeft (de gemeente), is de weg vrij voor de belangrijkste fase: aan de slag met het toekomstplan. Wanneer de ergste zorg is weggenomen, kan de jongere zich focussen op manieren om weer duurzaam financieel gezond te worden. Jongvolwassenen in de trajectbegeleiding NewFuture worden ook door de budgetcoaches begeleid. Juist voor deze doelgroep is de halvering van de aflossingstermijn naar 18 maanden een risico op terugval in oud gedrag.

Met het vaststellen van de nieuwe methodiek51 is dan ook afgesproken jongeren door het ondertekenen van de NewFuture overeenkomst, akkoord te laten geven op begeleiding met budgetbeheer en -budgetondersteuning gedurende een periode van maximaal 36 maanden. Zo staat het nu ook vermeld op de website NewFuture. Haarlem wil op deze manier de kans op een nieuwe start zo groot mogelijk maken. Jongerenwerkorganisatie perMens krijgt jaarlijks subsidie van de gemeente voor de uitvoering van de trajectbegeleiding. Geconstateerd is wel dat de complexiteit van de jongeren, mede door toegenomen gokverslavingen en de mogelijkheid van Buy now Pay later is toegenomen.

Acties komende beleidsperiode voor Op weg naar een nieuwe toekomst Actie Versterken en uitbreiden van de inzet van begeleiding en nazorg Pilot uitvoeren met de PlinkrHub om inwoners meer kans op duurzame financiële redzaamheid te bieden na het doorlopen van een gemeentelijke schuldregeling Continueren van de digitale kennissessies met bewindvoerders en daarbij aandacht voor gezinnen en voor implementatie van relevante elementen van de Basisdienstverlening Continueren van NewFuture voor jongeren en versterken van de aanpak in samenwerking ook met Buurts omdat complexiteit van de jongeren is toegenomen Gezinnen vanuit team Schulddienstverlening ondersteunen in nazorg op weg naar hun nieuwe toekomst.

Tijdpad 2025 - 2028 2025

2025 - 2026

2025 - 2028

2025 - 2028

Kinderen en Op weg naar een nieuwe toekomst Bij Op weg naar een nieuwe toekomst zijn er geen specifieke regelingen en voorzieningen voor kinderen tot 18 jaar. Maar hier geldt zeker het positieve effect voor kinderen wanneer het gezin na een lange periode van geldzorgen en schulden weer met een schone lei kan beginnen daarbij extra ondersteund wordt en weer mee kan doen in de samenleving.

50

https://www.newfuture-haarlem.nl/wp-content/uploads/2022/11/NF-stappenplan-folder-2022_web.pdf

51

https://www.newfuture-haarlem.nl/wp-content/uploads/2023/10/NF-methodiekbeschrijving-v6.pdf 56

10. Sturing, monitoring en financiën

De gemeente Haarlem is een lerende organisatie en dat betekent dat we willen weten of we de juiste dingen doen, wat goed gaat, maar ook wat minder goed gaat dan we hadden verwacht en dit vervolgens aanpassen. Ook willen we grip hebben op onze data en de gestelde doelen. Daarom monitoren we op zowel de beoogde effecten als de acties die we ondernemen om deze effecten te bereiken. Hiervoor stellen we doelen voor het beleid en de uitvoering op met aandacht aan de koppeling met indicatoren voor prestaties en effecten die in de Haarlemse Programmabegroting staan verwoord. Via dit instrument (en eventuele andere producten uit de P&C -cyclus zoals de jaarrekening) rapporteren wij aan de gemeenteraad over de stand van zaken. Door middel van het structureel bijhouden van deze indicatoren kan desgewenst bijgestuurd worden. Hiervoor wordt onder meer gebruik gemaakt van een periodiek klanttevredenheidsonderzoek. Daarnaast adviseert de Participatieraad Haarlem ons gevraagd en ongevraagd op beleid en uitvoering.

Sturing en monitoring In de Programmabegroting van 2025-2029 staan de doelstellingen en indicatoren voorzien van streefwaarden voor de beleidsvelden 3.2 Inkomen en 3.3 Schulden. De kansencirkel Grip op geld vormt de basis voor de programmadoelen voor deze beleidsvelden.

De doelenboom vanuit de programmabegroting:

57

Financiën In de reguliere P&C cyclus wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de budgetten horende bij de beleidsvelden 3.2 Inkomen en 3.3 Schulden. Deze budgetten staan vermeld in de Programmabegroting 2025-2029 als laatste onderdeel van Programma 3. Via de reguliere P&C cyclus wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de realisatie. De actualisering van het integrale beleid armoede en schulden en het beoogde doel het bereik te verhogen, zal zeer waarschijnlijk niet uitvoerbaar zijn binnen de bestaande begrotingskaders. Hoger bereik en breder gebruik van de minimaregelingen vraagt op termijn om verhoging van structureel beschikbaar budget. De raad wordt hierover via de reguliere P&C geïnformeerd. Kindgelden De raad heeft bij de aanpak van Kinderarmoede in het proces van het A-dossier de mogelijkheid gekregen specifieke budgetkeuzes te maken binnen het (in 2024) vrij besteedbare budget van € 330.000. De keuze voor specifieke maatregelen voor besteding van deze Kindgelden is gemaakt samen met een selectie van maatregelen die ambtelijke uitvoeringscapaciteit vragen. Onder andere is de keuze gemaakt voor het ophogen en indexeren van de regelingen schoolkosten en huiswerkbegeleiding, subsidie voor HATKA en het Armoedefonds (menstruatieproducten) en voor het vergroten van het bereik van gezinnen (zie verder bijlage 3).

Fashioncheque In aanvulling op de hierboven beschreven geselecteerde maatregelen voor kinderen continueert het college in 2025 en 2026 het verstrekken van de Fashioncheque aan schoolgaande kinderen. De kosten bedragen jaarlijks ongeveer € 225.000. In het budget ‘kindgelden’ is hiervoor geen ruimte. Dat betekent dat voor het realiseren deze kosten moeten worden gedekt vanuit de reserve minima. Structurele middelen aanpak geldzorgen en schulden Met de Meicirculaire 2024 is structureel landelijk 40 miljoen beschikbaar gekomen voor de aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Voor Haarlem betekent dit een structurele bijdrage van ongeveer € 310.000. Haarlem zet dit budget in voor het ontwikkelen en verder implementeren van de Basisdienstverlening schuldhulp.

58

Afkortingen AIO ANBO AOW AVG Bbz BooM CAK CBS CJG CJIB DUO HATKA HSL IMK IOAW IOAZ IPS JFSC LVB Mbo Mkb MSNP NIBUD NOW NVVK PWN SCP SVB SZW UWV VNG VO VWS Wbp Wgs WSM WSNP WW Zzp’er

Aanvullende inkomensvoorziening ouderen Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen Algemene Ouderdomswet Algemene Verordening Gegevens bescherming Besluit bijstandsverlening zelfstandigen Budget ondersteuning op Maat Centraal Administratie Kantoor Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Jeugd en Gezin Centraal Justitieel Incassobureau Dienst Uitvoering Onderwijs Haarlemse Alliantie tegen Kinderarmoede Haarlemse Studie Lening Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werknemers Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijke Arbeidsongeschikte Zelfstandigen Introductie Programma Statushouders Jeugdfonds Sport en Cultuur Licht Verstandelijke Beperking Middelbaar beroepsonderwijs Midden- en kleinbedrijf Minnelijk schuldsaneringstraject Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland Sociaal Cultureel Planbureau Sociale Verzekeringsbank Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen Vereniging van Nederlandse Gemeenten Voortgezet Onderwijs Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Wet Bescherming persoonsgegevens Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Wettelijk sociaal minimum Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen Werkloosheidswet

Zelfstandige zonder personeel

59

Bijlagen

Bijlage 1: Terugkoppeling van de werksessies Geldzaken en Geldzorgen Op 5 september 2024 zijn we samen met de deelnemende partners interactief aan de slag gegaan en hebben we met 65 deelnemers in 7 verschillende sessies besproken wat er goed gaat in beleid en uitvoering en wat er beter kan. Dit aan de hand van onderstaande thema’s

Kansen voor kinderen Wat doen we goed? • • • •

Samenwerking met de HATKA Het werk van de Brugfunctionaris Regelingen en kortingen via de Haarlem Het IJslands model van Zandvoort

Wat kan beter? • • • • • • • •

Signalen opvangen via kraamzorg, school, CJG, wijkteams en sociale basis, via de wijk en Buurts Nog beter gebruik maken van de bestaande netwerken Samenwerking met scholen versterken, ook de scholen zonder Brugfunctionaris Kinderen in AZC HaarlemPas verstrekken Informatie is meestal gericht op intermediairs of ouders, probeer kinderen zelf te bereiken Participatie: kinderen mogen doos met spullen ophalen voor Koningsdag, deze verkopen en opbrengst houden Laagdrempelige kinderactiviteiten in de wijk Baantjes jongeren stimuleren

Bereiken van inwoners met schulden of geldzorgen Wat gaat goed? • •

Budgetondersteuning op Maat Vroegsignalering: laagdrempelig en preventieve werking

Wat kan beter? • • • • •

Wat doen we met mensen die niet geholpen willen worden door de overheid? Signaleren van lage basisvaardigheden en gevoelens van schuld en schaamte Samenwerking met zorgverleners Bereikbaarheid buiten kantoortijden Drempel verlagen hulp vragen

60

• •

Taalgebruik Herhalen

Aanpak Schulden Wat gaat goed? • • • •

Bewindvoering bij schulden (mensen zijn er blij mee) Duidelijke en goede regelingen Team denkt mee Gemeente loopt voorop met aanpak

Wat kan beter? • • • • • • •

Lange aanloop en doorloop (ex-)ondernemers Ruimere bereikbaarheid Stress-sensitief werken Cultuursensitief werken Meer vrijwilligers inzetten bij dossiervorming Vrijwilligers inzetten bij nazorg 1 contactpersoon

Bereiken van inwoners voor minimaregelingen Wat gaat goed? • • • •

Buurtplaatsen op verschillende plekken Automatische toekenningen Communicatiecampagnes in de stad (posters en flyers) Vroegsignalering bereikt deel van de stad

Wat kan beter? • • • • • • • • • • •

Brugfunctionarissen op meer scholen Integrale buurtplaatsen Bij Vroegsignalering minimafolder toevoegen Aanpak sleutelfiguren in de wijk en ervaringsdeskundigen Voorlichting op persoon (huisbezoek, via scholen) Doenvermogen lager inschatten, begripvermogen ondersteunen Prioriteit voor alleenstaanden Wat kan nog meer de HaarlemPas naast gemeentelijke regelingen Meer promoten HaarlemPas Aanvraagformulieren versimpelen/ vertalen Sociale kaart Haarlem • Structurele voorlichting aan intermediairs/hulpverleners • Website verbeteren: o o.a. pagina kindregelingen maken

61

Samenwerking in Haarlem en Zandvoort Wat gaat goed? • • •

Samenwerking met gemeente prettig en toegankelijk voor professionals Samenwerking met organisaties Zandvoort: partners met fondsen, sociaal wijkteam en buurtgezinnen hebben elke twee maanden overleg

Wat kan beter? • • • • • •

Zandvoort ook naar 130% (gelijk beleid Haarlem en Zandvoort (en Heemstede, Bloemendaal en Velsen) Sportfonds voor 18+ Samewerking armoede en schulden met diverse thema’s (o.a. aanpak huiselijk geweld, koepels van kerken en schuldhulpmaatje) Samenwerking tussen organisaties belonen zodat het meer voorkomt Trends en signalen delen en aanpak op afstemmen Boetebeleid aanpak

Aanpak werkenden met laag inkomen Wat gaat goed? • • •

Benefit counseling Vrijlatingen Aanvullingen tot bijstandsniveau

Wat kan beter? • • • •

Meer bekendheid geven aan welke instrumenten beschikbaar zijn om kostenverlichting te creëren Informatie aan (grote) werkgevers verstrekken over het minimabeleid en de aanpak armoede Aandacht via werkgevers voor laaggeletterdheid Instanties meer samenwerken

Jongvolwassenen en overgangsfase 18-/18+ Wat gaat goed? -

App Kwikstart en App Life@18 Jongerenwerk

Wat kan beter? -

Jongeren gebruiken om jongeren te benaderen Aanwezig op plekken waar jongeren zijn (Tiktok, Instagram, bioscoop, sportscholen, supermarkten en scholen) Voorlichting anderstaligen Verleng aanbod tot 21 jaar Samenwerking met influencers

62

Bijlage 2 Overzicht van alle minimaregelingen Regeling

1

HaarlemPas

Vastgesteld in 2016. Blijft bestaan. X

Aanvullingen in beleid en uitvoering sinds 2016. Blijft bestaan. ▪ Verstrekken vanaf 4 jaar ▪ Jaarlijkse uitwisseling Cocensusgegevens

▪ ▪ ▪

2

Gratis identiteitskaart met de HaarlemPas

X

▪ ▪

3

Individuele inkomenstoeslag

X

▪

4

Tegemoetkoming in zorgkosten en gemeentelijke zorgpolis

X

▪

5

Fonds Urgente Noden

X

▪ ▪

Sinds 2016 vanaf 14 jaar Verruiming naar alle leeftijden vanaf 2017 Toesturen van voor-ingevulde aanvraag wanneer iemand drie jaar de HaarlemPas heeft. Gemeentelijke zorgpolis zonder wettelijk eigen risico sinds 2018 Inloopspreekuren tijdens de periode dat men kan wisselen van zorgverzekeraar Lekker-in-je-lijf voor Z&Z verzekerden Sociaal Leenfonds vanaf 2019

6

Scholingsfonds voor mensen in de bijstand

X

▪

Gestart in 2016

7

HaarlemseStudieLening (HSL)

X

8

1-1-5 help een bedrijf

X

9

Bibliotheekabonnement volwassenen

X

▪

Gestart in 2016

▪

▪

Door te voeren activiteiten en regelingen in beleidsperiode. 2025- 2028 Verstrekken 0 – 4 jaar Uitwisseling Cocensus per kwartaal Kinderen van 17½ en hun ouders met een HaarlemPas informeren over wijzigingen bij 18 jaar Mogelijkheid tegemoetkoming paspoort

▪

Aanvraagproces vereenvoudigen en inwoners actief benaderen

▪

Indexering

Regeling

10

Schoolkostenregeling en brugklaspakket

Vastgesteld in 2016. Blijft bestaan. X

Aanvullingen in beleid en uitvoering sinds 2016. Blijft bestaan. ▪ ▪ ▪

▪ 11

Huiswerkbegeleiding

Brugklaspakket toegevoegd in 2017 Vooraf ingevulde formulieren Versturen van de formulieren voor de start van de zomervakantie vanaf 2019 Digitaal aanvraagformulier sinds schooljaar 2024 -2025

Door te voeren activiteiten en regelingen in beleidsperiode. 2025- 2028 ▪ ▪ ▪

▪

X

▪ ▪

Aanvraagproces vereenvoudigen en inwoners actief benaderen Verhoging met 25% Jaarlijkse indexatie

Toevoegen mogelijkheid van examentraining Verhoging met 25% Jaarlijkse indexatie

12

Kinderkeuzebudget

▪ ▪

Gestart in schooljaar 2017-2018

▪ ▪

Minimaal € 50 per jaar Bij budgetoverschotten verruimen tot maximaal € 200 per jaar

13

Oprichting van en samenwerking met Stichting Leergeld (o.a. fietsen en laptops voor scholieren). Jeugdfonds Sport en Cultuur (JFSC)

▪ ▪

Gestart in 2018 Ophoging budget in huidige coalitieperiode Zwemles mogelijk naast andere sport in 2017 Ophoging budget in huidige coalitieperiode Vanaf 2018 geheel gratis voor ouders met de HaarlemPas

▪

Ophoging naar 150% voor de jaren 2025-2026

▪

Zwemles mogelijk naast andere sport in 2017 Ophoging naar 150% voor de jaren 2025-2026 Door vertrekken HaarlemPas aan 0-4-jarigen zal gebruik regeling toenemen

14

X

▪ ▪

15

Gratis peuteropvang (voorheen peuterspeelzaal)

X

▪

▪ ▪

64

▪

16

Activiteiten voor kinderen

17

Sportfonds

X

18

Bijzondere bijstand: Kinderopvang SMI

X

19

Bijzondere bijstand: Woninginrichting

X

Vanaf 2017 budget waarmee organisaties uitstapjes en activiteiten kunnen organiseren Het sportfonds 50+ kreeg in 2019 een pilot ook voor de leeftijden 18-50 jr

▪

Extra budget voor deze regeling

▪

bijdrage budget Sportfonds structureel voortzetten Ophoging vanaf 2025 door aanvullende middelen rijk

▪ ▪ ▪

Geïndexeerd sinds 2024 Verhoogd voor alleenstaanden

▪

Jaarlijks indexeren

65

Bijlage 3: Overzicht selectie maatregelen A-dossier

A-dossier

Selectie maatregelen voor besteding Kindgelden en voor inzet van capaciteit

Maatregel:

Stem-totaal Benodigd budget Toelichting PvdA(7) GL (6) D66 (5) VVD (5) PvdD (2) OPH (2) SP (2) € 330.000,00 beschikbaar budget Kindgelden 4 in systeem en werkproces inrregelen 5 5 18 € 2.000,00 beter bereik gezinnen door regeling 1 7 6 5 22 € 40.000,00 toename ivm verhooogd bereik en maatregel 1 nodig 7 6 5 2 21 € 103.000,00 indexeren ingaande 2025 met 25% 7 6 2 2 11 5 2 2 18 € 90.000,00 indexeren + toevoegen examen training bedragen 7 6 5 5 5 11 6 5 0 0 25 € 20.000,00 7 6 5 5 2 2 22 € 20.000,00 subsidie aan Armoedefonds voor extra uitleverpunten 7 6 5 2 2 20 € 12.500,00 Structureel de subsidie verruimen 7 6 5 21 extra aandacht voor gezinnen 7 5 5 2 5 5 0 10 5 5 5 5 7 5 7 5 2 14 7 5 2 20 samenwerking met Haarlemse Verbinders versterken 7 6 5 2 16 € 42.500,00 7 5 2 27 7 6 5 5 2 7 5 19 7 6 2 2 € 330.000,00 Toegekend budget Er is geen keuze ontvangen van CU, HvH, Trots, FvD en BvNL

1 HaarlemPas 0-4 2

Onderzoek def. Armoede

3 4 5 6 7

Babypakket Peuteropvang Schoolkosten Kinderkeuzebudget Huiswerkbegeleiding

8

Bereik IITgezinnen

9

JFSC intensiveren bereik

10 Leergeld intensiveren bereik 11 St. Vergeten Kind

12 Uitstapjes voor Kinderen 13 Speelgoedbank 14 Fashioncheque

15 Menstruatie-producten 16 HaarlemPas voorlichting

17 HATKA 18 Schulddienstverlening 19 Ondersteuning op scholen 20 Speelgroelpen 0-4 jr 21 Prenatale bezoeken JGZ 22 VoorleesExpress 23 Bijstandsgezinnen CAK 24 HaarlemPas uitgifte 25 Samenwerking scholen

26 Zelforganisaties 27 Voorlichting regelingen 28 Vereenvoudigen aanvraagproces 29 Benutten ontwikkelkansen ouders

30 Focus op Meerwijk

Legenda 1-10-2024

JH (2) 2

2 2

AP (1) 2

2 2

2 2 2 2 2 2 2

2

2 2 2 2

meerderheid of ruime minderheid van stemmen:

budget benodigd uit de Kindgelden € 0 budget Kindgelden; wel capacitieit benodigd

66

A-dossier

Korte toelichting selectie besteding Kindgelden en inzet van capaciteit

Maatregel:

1 HaarlemPas 0-4

Benodigd budget Toelichting € 330.000,00 beschikbaar budget Kindgelden HaarlemPas verstrekken vanaf 0 jaar en daarmee inzicht hebben in het aantal baby’s en peuters voor beter bereik

3 Babypakket

€

4 Peuteropvang

€

Babypakketten verstrekken aan alle zwangere minima en promoten stichting 2.000,00 Babyspullen bij intermediairs Toename gebruik door stiumleren van alle HaarlemPas-ouders met een peuter van 40.000,00 1 ½ jaar oud om deze in te inschrijven

5 Schoolkosten

€

103.000,00

7 Huiswerkbegeleiding

€

Bedragen van regelingen verhogen met 25%. Jaarlijks indexeren. Examentraining 90.000,00 toevoegen. In gesprek met zelforganisaties over extra ondersteuning.

€

Buurts en HATKA actiever betrekken zodat meer gezinnen bereikt kunnen worden. 20.000,00 Richtlijn opstellen i.o.m. Buurts en HATKA.

€

Structureel subsidie verstrekken aan het Armoedefonds voor menstruatie20.000,00 uitgiftepunten (MUPS’s)

Eenmalig verhogen met 25% en vervolgens jaarlijks indexeren

12 Uitstapjes voor Kinderen 15 Menstruatie-producten

Structureel de subsidie verruimen 17 HATKA

€

12.500,00 Extra aandacht voor en begeleiding van gezinnen in een schuldhulpregeling

18 Schulddienstverlening Samenwerking met Haarlemse Verbinders (de zelforganisaties) versterken 26 Zelforganisaties Versterken van de communicatie en voorlichting op basis van een 27 Voorlichting regelingen

€

28 Vereenvoudigen aanvraagproces

42.500,00 communicatiplan dat de 12 maanden van het jaar omvat Versimpelen formulieren en brieven en onderzoeken waar mogelijk ambtshalve verstrekt kan worden De wijkaanpak Meerwijk wil de sociale cohesie te bevorderen, bestaanszekerheid en kansengelijkheid versterken en gezondheidsverschillen verkleinen

30 Focus op Meerwijk €

330.000,00 Toegekend budget

Legenda 1-10-2024

budget benodigd uit de Kindgelden € 0 budget Kindgelden; wel capacitieit benodigd

67

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 10 december 2024

Tekst: Marjan Beneker en Corinne Visser

________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl