2 Bijlage 1 Economische monitor 2023

Ontwikkeling ratio banen en beroepsbevolking (bron: Haarlem in Cijfers, CBS, bewerking Stec groep)

Spanningsindicator naar beroepsklasse in arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond (bron: UWV)

Het aandeel van theoretisch geschoolden zal de komende jaren verder zal groeien, terwijl het aandeel van de beroepsbevolking met een mbo 4- of hboopleidingsachtergrond ongeveer gelijk blijft en het aandeel van de beroepsbevolking met een vo- of mbo 1 t/m 3-opleidingsachtergrond gaat dalen, stelt Stec Groep. Economische Monitor

30

Arbeidsmarkt

Beperken personeelstekorten Uit het werkgeversonderzoek van het UWV blijkt dat de meerderheid van de werkgevers verwacht dat het vervullen van vacatures in de toekomst alleen maar moeilijker gaat worden. Als oplossing gaan werkgevers bij moeilijk vervulbare vacatures nu vooral actiever werven. Zij laten vacatures langer openstaan, gaan zelf anders werven of schakelen een uitzend- of wervingsbureau in. Andere methoden, zoals het aannemen van een kandidaat die niet helemaal aan de functie-eisen voldoet, het wijzigen van de arbeidsvoorwaarden of een zittende werknemer opleiden voor de functie, zijn nog relatief zeldzaam. Het Werkgeversservicepunt ondersteunt werkgevers hierbij op verschillende manieren (zie ook kader). Inclusieve arbeidsmarkt De arbeidsmarkt moet toegankelijk zijn en met gelijke kansen voor iedereen. Via een gezamenlijke aanpak richt de gemeente Haarlem zich met de andere gemeenten en samenwerkingspartijen (zoals UWV, Spaarne Werkt, ZKIJ Werkt Door (RMT), Werkgeversservicepunt, Leerplein (RMC) en het Leerwerkloket) op werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, verbinding tussen onderwijs en werk en de beweging van werk naar werk. SpaarneWerkt Spaarne Werkt helpt mensen om betaald werk te vinden. Dit kan zijn bij een gewone werkgever, bij een van haar eigen bedrijven of op een beschutte werkplek.

Dit wordt gedaan voor mensen die moeite hebben om mee te komen op de arbeidsmarkt. Spaarne Werkt is ook de plek waar zij verder kunnen leren en ontwikkelen. Daarnaast helpen we werkgevers aan nieuw of tijdelijk personeel. De doelgroepen waar Spaarne Werkt zich op richt zijn mensen met wsw-indicatie en nieuw beschut, jongeren zonder startkwalificatie, doelgroep banenafspraak en uitkeringsgerechtigden bemiddelbaar < 18 maanden. Economische Monitor

Werkgeversservicepunt Zuid-Kennemerland en IJmond (WSP ZKIJ) Het WSP stimuleert werkgevers om alternatieve wervingsroutes te gebruiken, zoals samenwerking met VNO-NCW in nlwerktaanwerk en door het organiseren van inspiratiesessies voor ondernemers in de regio. Voorbeelden: • In samenwerking met Fletcher Hotels is een open sollicitatie dag georganiseerd. • In het Vacature café Banenafspraak kunnen werkgevers kennismaken met kandidaten die vallen onder de Banenafspraak om hen aan een nieuwe baan te helpen. • In samenwerking met gemeenten bemiddelt het WSP mensen uit Oekraïne naar werk. Het Regionaal Mobiliteitsteam – ZKIJ Werkt Door In september 2021 is in Zuid-Kennemerland en IJmond het Regionaal Mobiliteitsteam ZKIJ Werkt Door van start gegaan. Het RMT is een samenwerkingsverband van gemeenten, UWV, onderwijs, vakbonden en werkgeversorganisaties. In eerste instantie was het doel (dreigende) werkloosheid als gevolg van de coronacrisis zoveel mogelijk op te vangen. Halverwege 2022 is die voorwaarde vervallen en ondersteunt het RMT iedereen bij het voorkomen van werkloosheid en het vinden van werk en opleidingen. Het RMT werkt nauw samen met het Leerwerkloket en het Werkgeversservicepunt. Iedereen kan bij het RMT terecht, mensen zonder werk, mensen die van werk naar werk willen en ZZP’ers. De dienstverlening van het RMT is aanvullend op de al bestaande diensten.

De hulp van ZKIJ Werkt Door bestaat uit begeleiding bij het zoeken naar werk, loopbaanadvies, scholing, praktijkleren en hulp bij schulden.

31

Arbeidsmarkt

Vergroten arbeidsparticipatie De bruto-arbeidsparticipatie is het percentage van de beroepsbevolking (werkzame en werkloze) ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking (tussen 15 jaar en de pensioengerechtigde leeftijd). Als de ‘niet-actieven’ (de groep die geen betaald werk verricht en daar ook niet actief naar op zoek is) niet worden meegerekend dan spreekt men over netto arbeidsparticipatie: het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking. De arbeidsparticipatie neemt landelijk toe in alle leeftijdsgroepen (zie figuur). Dit komt met name doordat vrouwen meer gaan werken, met name onder 55- tot 65jarigen. Haarlem ziet ook een toename in arbeidsparticipatie. Er leek in 2018 een piek bereikt, mede door de vergrijzing. Sinds 2021 is de arbeidsparticipatie echter weer aan het toenemen en de netto arbeidsparticipatie was in 2022 hoger dan ooit (73,7%). Uit de Monitor Arbeidsmarkt Noord-Holland blijkt dat de netto arbeidsparticipatie in de agglomeratie Haarlem het hardst steeg van de gehele provincie. De netto arbeidsparticipatie ligt hoger dan het Nederlands gemiddelde en steden van vergelijkbare omvang (72,2%) Dit wordt verklaard door een hoog opleidingsniveau van de Haarlemse bevolking.

Landelijke cijfers stellen vast dat de arbeidsparticipatie onder hoger opgeleiden bijna twee keer zo hoog als bij personen met uitsluitend basisonderwijs. Verder kent de stad een relatief groot percentage ZZP’ers. Zij dragen bij aan de arbeidsparticipatie, hoewel er in theorie sprake kan zijn van verborgen werkloosheid. Een nuancering op de toename van arbeidsparticipatie is de opkomst van parttime werk. Uit de inwonerspeiling blijkt dat het gemiddelde aantal gewerkte uren per week de afgelopen jaren afneemt, van 35,5 uur in 2019 naar 34 uur in 2022. Economische Monitor

Ontwikkeling landelijke arbeidsparticipatie per leeftijdsgroep (bron: CBS)

Netto en bruto arbeidsparticipatie in de gemeente Haarlem, in % (bron: CBS) 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Netto arbeidsparticipatie

71,5

72,8

72,4

71,4

72,7

73,7

Bruto arbeidsparticipatie

76,0

76,3

75,7

75,2

75,9

76,4

32

Arbeidsmarkt

Binding van divers, jong talent In Haarlem wonen ca 5.700 studenten. De meeste van hen studeren elders, onder meer in Amsterdam en Leiden. Er studeren ca. 5.000 studenten op de Haarlemse hogescholen (Global School for Entrepeunership, ofwel Haarlem Campus en Hogeschool Inholland), die deels vanuit andere gemeenten naar Haarlem reizen. De gemeente wil jongeren graag aan zich binden vanwege tekorten en vergrijzing op de arbeidsmarkt. Daarnaast versterkt dit de innovatiekracht. Ongeveer 17% van de Haarlemmers valt in de leeftijdscategorie 15-30 jaar. Tien jaar geleden was dit nog 18%. Met name de groep 25-29-jarigen is sinds 2018 sterk aan het afnemen (van 7,4% naar 6,6%). Woningmarkt Mogelijk heeft dit te maken met de situatie op de woningmarkt. De gemiddelde WOZ-waarde nam in deze periode toe van €245.000 in 2013 naar €481.515 in 2023. De betaalbaarheid van de woningen in de buurt wordt met een 4,5 beoordeeld in de inwonerspeiling, waarbij het oordeel van jongeren nog lager ligt.

Percentage van de bevolking tussen 15 en 30 jaar (2012-2022) (bron: BRP) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 5,1 5,1 5,1 5,1 % 15-19 jaar 5,0 4,9 4,8 4,8 4,9 5,0 5,0 5,1 5,2 5,2 5,2 5,2 % 20-24 jaar 6,0 5,9 5,8 5,7 5,5 5,4 5,3 5,1 7,2 6,8 6,6 6,6 % 25-29 jaar 7,0 7,0 7,1 7,1 7,3 7,4 7,4 7,3 TOTAAL 18,0 17,8 17,7 17,6 17,7 17,8 17,7 17,5 17,4 17,1 16,9 16,9

Aandacht voor studenten op woningmarkt Kijkend naar de Apollo monitor lijkt de markt voor studentenwoningen in Haarlem in balans. Ter vergelijking, Amsterdam heeft een tekort van 16.000 eenheden. Deze moeten in Amsterdam / binnen de MRA Innovatief onderwijs op locatie en campusvorming worden gezocht. Haarlem kan een interessante locatie zijn om XXX gedeeltelijk het tekort van Amsterdam op te vangen, vanwege de unieke kwaliteiten van de ligging van Haarlem met strand en duinen. De campusontwikkeling bij De Koepel draagt bij aan een aantrekkelijker studentenklimaat met de komst van studentenwoningen en bijpassende voorzieningen.

De hoge woningprijzen worden als een risico ervaren voor een toekomstbestendige economie. De stijging van huizenprijzen lijkt voorlopig van de baan. Begin 2023 stelde de NVM de grootste daling in huizenprijzen in tien jaar tijd vast en er zijn signalen dat de huizenprijzen door de afkoelende economie en stijgende hypotheekrentes verder zullen dalen.

Economische Monitor

33

Arbeidsmarkt

Binding van divers, jong talent Aantrekkelijk studentenklimaat Haarlem heeft een aantrekkelijke basis voor een studentenklimaat. Jonge Haarlemmers (16 – 34 jaar) zijn bovengemiddeld trots op hun stad (8,1, tegenover 7,8 gemiddeld). Dit komt mede door een ruim aanbod aan cafés en restaurants. Dit krijgt van jonge Haarlemmers een 8,1 in de Haarlemse inwonerspeiling, in lijn met het gemiddelde van alle Haarlemmers. Ook het winkelaanbod (7,5) en het cultuuraanbod (7,6) wordt goed beoordeeld en wijkt nauwelijks af van het gemiddelde. Het aanbod aan uitgaansgelegenheden wordt minder goed beoordeeld met een 6,2 (gemiddeld een 6,7). Hier wordt door de gemeente in de komende periode extra op ingezet (zie kader). De evenementen in de stad krijgen al jaren een ruime voldoende (7,5). Meer informatie hierover in het hoofdstuk ‘Toerisme en Evenementen’.

Economische Monitor

Aandacht voor nachtcultuur De nachtcultuur staat in Haarlem onder druk en veel clubs zijn verdwenen de afgelopen jaren. Dit komt doordat ruimte schaars en duur is, Haarlem geen studentenstad is, er veel aanbod is in de omgeving (Amsterdam en strand) en omwonenden kritischer zijn op de overlast. Er is een programma nachtcultuur opgezet waarbinnen onder andere een nachtvisie wordt opgesteld, een pilot met vrije openingstijden wordt uitgevoerd en naar nieuwe locaties voor de nacht wordt gekeken. Dit moet eraan bijdragen dat de Haarlemse nachtcultuur weer een impuls krijgt.

34

Arbeidsmarkt Binding van divers, jong talent Werkgelegenheid en stageplaatsen Werkgelegenheid in de stad wordt door de Haarlemmer beoordeelt met een 7,0. Jongeren beoordelen deze een fractie hoger (7,2). De gemeente is op diverse wijzen bezig om te zorgen voor voldoende stageplaatsen en arbeidsplaatsen voor jong talent (zie kaders). Voldoende stageplaatsen Voor het praktijk- en middelbaar beroepsonderwijs is het Stagebureau Waarderpolder voortdurend in contact met bedrijven in de Waarderpolder om matches te maken. Voor het hoger onderwijs is het Innovatieplatform Waarderpolder opgericht waarin gewerkt wordt aan een continue agenda van onderzoeksopdrachten. Met Inholland wordt het City Lab Waarderpolder nieuw leven ingeblazen. De samenwerking met Smart Makers Academy wordt geïntensiveerd.

Economische Monitor

Regionale strategische arbeidsmarktagenda ZKIJ 2023-2027 Haarlem werkt in de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond samen met de 6 regiogemeenten, UWV, onderwijs, werkgevers- en werknemersorganisaties aan een goed functionerende en toekomstbestendige regionale arbeidsmarkt. Vanuit deze samenwerking is de regionale strategische arbeidsmarktagenda ZuidKennemerland & IJmond 2023-2027 opgesteld. Het zorgt ervoor dat ontwikkelingen, projecten en activiteiten op elkaar aansluiten en in samenhang worden opgepakt. De strategische arbeidsmarktagenda heeft als ambitie een toekomstbestendige arbeidsmarkt te creëren. Dit omvat een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen meedoet en gelijke kansen centraal staan, een duurzame plek op de arbeidsmarkt waarin medewerkers zich kunnen blijven ontwikkelen en de realisatie van de maatschappelijke opgaven waar we voor staan. Om deze ambities te realiseren zijn drie belangrijke keuzes gemaakt: • Focus op ondersteuning van sectoren Zorg & Welzijn, Onderwijs en Techniek; • Jaarlijks vaststellen van eventuele focus op specifieke groepen werkzoekenden; • Ontwikkeling van een regionaal werkcentrum.

35

Innovatie en verduurzaming economie

Innovatie Strategie: Innovatie aanjagen. Uitvoeringslijnen: • Impact maken. • Verbinden bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en overheden. • Versterken creatieve industrie. • Versterken innovatieve clusters op circulaire en duurzame economie, technologie en gezondheid. Economische Visie Haarlem

Economische Monitor

36

Duurzame en circulaire economie

Circulaire transitie In Nederland wordt gewerkt aan een duurzamere, circulaire economie. Deze transitie brengt een economische vernieuwing met zich mee. Zo ontstaan er kansen voor bedrijven en een nieuwe economie. De noodzaak van een circulaire economie wordt onderstreept in de integrale circulaire economie rapportage 2023 van het Planbureau van de Leefomgeving. Zij geven aan dat de urgentie van de grondstoffenproblematiek verder is toegenomen, dat de versnelling van de transitie nog niet zichtbaar is en dat dit zorgelijk is gezien de ambities. Het CBS constateert dat de verbinding tussen verschillende beleidsterreinen rondom duurzaamheid wel steeds meer aandacht krijgt: “Een opvallende synergie is bijvoorbeeld de relatie tussen het streven naar een circulaire economie (CE) en het realiseren van klimaatdoelstellingen. In een CE worden grondstoffen namelijk zo hoogwaardig mogelijk ingezet met het doel de milieu-impact – en dus klimaateffect – ervan te verminderen.”

Bieden van fysieke ruimte voor circulaire economie Stec groep verwacht in haar advies voor de actualisatie van de economische actie-agenda dat in de regio nieuwe bedrijfsactiviteiten ontstaan rondom het circulair verwerken van afvalstromen, productie van gebruikte materialen, zoals circulaire woningbouwfabrieken en reparatie en (het gereed maken voor) hergebruik van grondstoffen en materialen. Deze transitie naar een circulaire economie vraagt in de komende jaren om steeds meer ruimte (zie figuur) voor verschillende typen bedrijven, bijvoorbeeld plekken voor startups, ambachtscentra en reparatiehubs. Aanvullend groeit het belang van fysieke ruimtelijke clustering, omdat dat kansen biedt om reststromen uit te wisselen en voor nieuwe samenwerkingsverbanden. Fysieke ruimte en infrastructuur zijn voor Haarlem juist de voornaamste bottlenecks, stelt Stec groep vast. Omdat er ook ruimte nodig is voor wonen, energie en infrastructuur is aandacht nodig voor intensiever en meervoudig ruimtegebruik. Ruimtegebruik in circulaire economie (bron: Stec groep)

Gemeentelijke ambities Haarlem moet in 2040 een circulaire stad zijn. De tijd van ‘willen’ is voorbij. De noodzaak is hoog. Dit vraagt om versnelling en opschaling. Er is een actiegericht programma opgesteld waarin Haarlem focust op vijf actielijnen: eigen organisatie, bouw, textiel, voedsel en consumptiegoederen. Het bestuur wil stevig inzetten op doelen en acties van 2023 t/m 2025. Per actielijn is gedefinieerd waar het probleem zit, welke acties de meeste impact hebben en welke rol de gemeente pakt om een positieve bijdrage te leveren aan de circulaire transitie van de keten. Haarlem werkt intensief samen met lokale partners, de regio, MRA en Europa om deze schaalvergroting te realiseren.

Economische Monitor

37

Brede welvaart Zowel in het Coalitieakkoord 2022-2026 voor Haarlem als in de Metropoolregio Amsterdam is veel aandacht voor het begrip ‘brede welvaart’. Dit is een complex begrip, gericht op de vervanging van Het Bruto Nationaal Product als meetwijze (zie ook kader). Op deze bladzijde volgen enkele landelijke trends, vanuit de Monitor Brede Welvaart van het CBS. Op de volgende pagina wordt de nadruk meer gelegd op de MRA en de gemeente Haarlem. Landelijke trends • Op het gebied van arbeid en inkomen zijn veel trends positief ontwikkeld: werkloosheid, nettoarbeidsparticipatie, besteedbaar inkomen, tevredenheid met werk en zorgen om baanbehoud ontwikkelen zich gunstig. • De keerzijde hiervan is de psychische vermoeidheid door werk. Recent groeien de zorgen over de eigen financiële toekomst, en de tevredenheid met de hoeveelheid vrije tijd neemt af. Verder wordt wonen steeds duurder. • Hoewel de economie en energievoorziening geleidelijk duurzamer worden (toename hernieuwbare elektriciteit) gaat de gunstige ontwikkeling op arbeid en inkomen nog gepaard met een achteruitgang van de hulpbronnen die de volgende generaties nodig hebben om eenzelfde brede welvaart te bereiken. Als de huidige trends zich voortzetten, beschikken volgende generaties met name over minder natuurlijk kapitaal (o.m.

biodiversiteit en waterkwaliteit) en sociaal kapitaal (contact met familie, vrienden of buren, deelname aan verenigingsactiviteiten en het doen van vrijwilligerswerk). Wellicht verklaart dit ook dat mensen van 25 tot 35 jaar een lagere brede welvaart hebben dan mensen uit andere leeftijdsgroepen: zij zijn minder tevreden over hun werk, de hoeveelheid vrije tijd, hun woning en het leven in het algemeen. • Recent is ook het vertrouwen in instituties over de hele linie afgenomen. Meer indicatoren duiden op haarscheuren in het sociaal kapitaal: het vertrouwen in de rechtsorde neemt af en er wordt in Nederland meer corruptie ervaren. Deze verslechtering raakt zowel de brede welvaart ‘hier en nu’ als de brede welvaart ‘later’. Economische Monitor

Wat is Brede Welvaart? Het Planbureau voor de Leefomgeving stelt vast dat Brede Welvaart alles omvat wat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid. Brede Welvaart gaat in essentie over het welzijn van mensen. Zo is er ook aandacht voor de keerzijden van de klassieke opvatting van economische groei. CBS vat het in de Monitor Brede Welvaart samen met de zin: “Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven hier en nu, en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld.” De term Brede Welvaart wordt op meerdere manieren gebruikt. De klassieke invulling is de meetmethodiek die door het CBS is ontwikkeld, op landelijk en regionaal niveau. Het gebruikmaken van de methode van het CBS maakt onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten mogelijk. CBS heeft exclusieve toegang tot data hieromtrent. Hier zitten complexe rekenmethoden en output achter. Het resulteert in cijfermatige uitkomsten op 8 hoofdthema’s, met meerdere onderliggende indicatoren, die deels ook een score hebben voor ‘elders’ (impact op andere delen van de wereld) en ‘later’ (impact op de toekomst).

Door de Rabobank en de Universiteit Utrecht zijn er pogingen gedaan Brede Welvaart te vangen in één indexcijfer, met als voordeel dat dit makkelijker te lezen is voor buitenstaanders. Deze oefening is niet kritiekloos ontvangen en de opstellers zeggen zelf dat ‘we het idee moeten loslaten dat brede welvaart ééns en voor altijd op een perfecte manier gemeten kán worden’. Daarnaast zie je dat steeds meer gemeenten en regio’s hun inwonerspeiling gebruiken als basis voor Brede Welvaartsanalyse. Brede Welvaart wordt dan vrij geïnterpreteerd en gezien als ‘wat bewoners belangrijk vinden’. Hierbij is doorgaans geen koppeling aan impact ‘elders’ of ‘later’. Ook is er geen vaste vorm die vergelijkbaar is met andere lokale, regionale of landelijke metingen. Tot slot is Brede Welvaart steeds vaker een inspiratiebron voor het goede gesprek. Brede Welvaart is een denkkader waarbij de focus ligt op afruilen en synergie; het legt de te maken keuzen bloot. 38

Brede welvaart Brede Welvaart in MRA en Zuid-Kennemerland De Brede Welvaart in de MRA kent een relatief sterk verdienvermogen, grote vermogens en een uitstekende bereikbaarheid van voorzieningen (zoals cafés en basisscholen). Het grote verdienvermogen gaat gepaard met een relatief hoge milieubelasting en leidt ook tot grote ongelijkheden met enerzijds grote vermogens, maar ook hoge schulden en relatief hoge werkloosheid. In de regio Zuid-Kennemerland zijn deze extremen nog groter. Het relatief hoge vertrouwen en de relatief gunstige scores op een aantal gezondheidsindicatoren hangt deels samen met een relatief grote vertegenwoordiging van hoogopgeleiden in de regio. Ondanks de goede nabijheid van stedelijke voorzieningen zijn contacten met familie en vrienden gemiddeld wat lager dan in overig Nederland.

Brede welvaart in de MRA (Relatieve scores ten opzichte van Nederland (Nederland = 1), waarbij een hogere score als gunstig wordt geduid in termen van brede welvaart, bron: BRP) DUURZAAMHEID

Bruto binnenlands product Stikstofuitscheiding landbouw Mediaan besteedbaar inkomen 2,5 Fosfaatuitscheiding landbouw

Brutoarbeidsparticipatie 2,0

Emissies van fijnstof naar lucht

1,5

Geregistreerde misdrijven

Vacaturegraad

1,0

Vrijwilligerswerk

ECONOMIE

Nettoarbeidsparticipatie

Werkloosheid

0,5

Brede Welvaart in Haarlem In het coalitieakkoord van Haarlem staat Brede Welvaart centraal in het versterken van het ondernemersklimaat door toe te werken naar ‘een nieuwe en circulaire economie’. De coalitie wil hier aan werken door in te zetten op impact ondernemen (zie kader). Maatschappelijke impact Actieprogramma Impact Ondernemen Impact ondernemen vraagt om nieuwe samenwerkingsvormen en andere businessmodellen. Om deze transities uit te voeren is het nodig om te versnellen, te experimenteren en te innoveren. Het budget voor het Actieprogramma is per 1 januari 2023 verhoogd naar 120.000 euro per jaar. Er is een coachingspool opgericht voor begeleiding van impact ondernemers. Er is een onderzoek opgestart naar de haalbaarheid van een revolverend regionaal investeringsfonds voor impact bedrijven.

Economische Monitor

Vertrouwen in instituties

Gemiddelde schuld per huishouden

0,0 Vertrouwen in anderen

Mediaan vermogen van huishoudens

Contact met familie, vrienden of buren

Arbeidsduur per week

Afstand tot café e.d.

Tevredenheid met het leven

Afstand tot basisschool

Tevredenheid met vrije tijd

Tevredenheid met reistijd van en naar het werk met één of meer langdurige Personen ziekten of aandoeningen

Ervaren gezondheid Levensverwachting bevolking

Overgewicht

INCLUSIVITEIT

Zuid-Kennemerland

MRA

Nederland

39

Verduurzaming kantoren Duurzame kantoorlocaties Per 1 januari 2023 moeten kantoorlocaties groter dan 100 m2 minimaal energielabel C hebben (monumenten zijn hiervan uitgesloten). Locaties die niet aan deze verplichting voldoen, mogen niet meer als kantoor gebruikt worden. Deze verplichting is sinds 2018 opgenomen in het Bouwbesluit 2012. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) meldde op 1 januari dat maar 55 procent van de Nederlandse kantoren aan deze vereiste voldeden. Volgens de NOS waren landelijk meer dan 21.000 kantoorpanden op 1 januari 2023 nog niet in bezit van het wettelijk verplichte energielabel C of beter. Als bevoegd gezag heeft de gemeente Haarlem opdracht gegeven aan de Omgevingsdienst IJmond om te inventariseren welke kantoren een label C verplichting hebben. Volgens de informatie van RVO waren er in 2022 in Haarlem 830 adressen die vermoedelijk aan de label C verplichting moesten voldoen. Dit staat los van het feitelijk gebruik van de gebouwen op dit moment (bijvoorbeeld in geval van leegstand). Zo’n 100 Haarlemse kantoren voldoen echter nog niet, waarvan een deel al wel gebruik maakt van begeleiding bij de verduurzaming (zie ook kader). De gemeentelijke kantoorpanden voldoen allen aan de label C verplichting.

Handhaving kantoren Gemeente Haarlem biedt kantooreigenaren gratis ondersteuning bij het verduurzamen van hun panden. Aan kantooreigenaren die hun panden nog niet geregistreerd hebben en nog geen verbeterplan hebben ingeleverd, is een waarschuwingsbrief gestuurd. De kantooreigenaren krijgen een termijn van 3 maanden om hun kantoor met een energielabel C of beter te laten registreren of een verbeterplan in te dienen. Zij krijgen nogmaals het aanbod gebruik te maken van de gratis energiescan. Indien er na een met hun afgesproken termijn nog niet aan deze verplichting is voldaan, treedt Omgevingsdienst IJmond handhavend op. Economische Monitor

Aandeel energielabels A++++ t/m C van totaal aantal labels van panden op kantoorlocaties (2020-2022) (bron: RVO, bewerking BCI en Tympaan)

Status kantoren gemeente Haarlem, in % (bron: RVO) Aantal 330

Geen Label C verplichting Geregistreerde kantoren

Label C of beter

324

Niet geregistreerde kantoren

Voldoen naar verwachting aan Label C

76

Voldoen nog niet aan Label C, maken wel gebruik van energiescan en begeleiding

34

Voldoend naar verwachting nog niet aan Label C

66 40

Innovatie Innovatiehubs: Koepel en C-District In de doorontwikkeling naar een duurzaam en circulair bedrijventerrein is Waarderpolder Haarlem Business Park een van de landelijke koplopers. Essentieel in deze doorontwikkeling zijn: • De bestaande innovatiehubs rondom de Waarderpolder: C-District en de Koepel; • Het intensiveren van bestaande ruimte door (kennis)intensieve werkgelegenheid toe te voegen rondom de OV-knooppunten en Zuidstrook Waarderpolder en de samenwerking met de kennis- en onderzoeksinstellingen te intensiveren. C-District Het C-District is gericht op de transitie naar een duurzame en circulaire economie. Met het C-District vervult Haarlem een voortrekkersrol in de MRA. Naast bedrijven gericht op circulaire maaktechnieken en 3D-printen is er een nationaal erkend Fieldlab Bouwlab gevestigd. Met Bouwlab is er een plek gecreëerd om te experimenteren met de nieuwste technologieën voor verdere digitalisering en industrialisering van de complete bouwketen. Tot slot zijn de voorbereidingen gaande om een Smart Makers Academy (SMA) te realiseren in het C-District. De SMA investeert in talent- en skillsontwikkeling en innovatie. Ondernemersbijeenkomsten gericht op innovatie: TEDX XXX De Koepel Het MKB-innovatiecentrum in de Koepel ontwikkelt zich tot een Tech-campus voor toegepaste digitale technologie.

Met onder een dak een groot aantal MKB-bedrijven, regionale investeringsmaatschappij ROM Inwest en onderwijsinstellingen komen ondernemers en studenten samen in de Tech-campus. Met Haarlem Campus (ca. 200 studenten) wordt de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven versterkt. Er wordt onderzoek gedaan hoe de toepassing van digitale technologie, zoals Artificial Intelligence (AI), blockchain en cloud kunnen bijdragen aan het succes van het Nederlandse bedrijfsleven. De gemeente neemt deel, samen met onder andere CupolaXS en HvA, aan het RAAITprogramma. Dit is een AI-lab gericht op het testen en ontwikkelen van producten op het gebied van AI. Er is een verkenning gaande naar het opzetten van een Research Center dat de onderwijs- en onderzoeksfunctie van de Koepel kan versterken. (bron: www.cupolaxs.nl)

Economische Monitor

41

Toerisme

Economische Monitor

42

Toerisme Toeristische bezoekers Haarlem is een aantrekkelijke en gastvrije stad voor bewoners en bezoekers. Bezoekers zijn belangrijk voor Haarlem voor het standhouden van voorzieningen als detailhandel, horeca en cultuur, bestedingen in de stad en banen. (Bron: NBTC, Toeristisch Bezoek aan Steden)

De wens om grip te kunnen houden op de toeristische ontwikkeling was aanleiding voor de opstart van de Toeristische Koers (zie ook kader).

Dagbezoek herstelt, horeca steeds vaker bezoekmotief Uit het rapport Toeristisch bezoek aan steden 2022 blijkt dat het aantal Nederlandse dagbezoeken aan Haarlem duidelijk toenam ten opzichte van 2021, maar nog niet op het niveau was van de jaren voor de coronacrisis. In 2022 verschoof de bezoekreden voor toeristisch bezoek aan Haarlem naar horecabezoek (26%). Winkelen voor plezier nam iets af, maar wordt met 23% nog relatief vaak genoemd.

Jaar

Aantal bezoekers

2019 2020 2021 2022

1.359.000 799.000 919.000 1.114.000

Aantal bezoeken 4.254.000 2.289.000 2.828.000 3.664.000

In het Toeristisch Bezoek aan Steden wordt sinds 2021 de NPS-score van steden onderzocht. Maastricht is in 2022 de stad die mensen het sterkst aanbevelen voor een bezoek, gevolgd door Den Bosch en Haarlem. 90% van de mensen geeft aan Haarlem zeker of waarschijnlijk wel nog een keer te bezoeken in de komende twee jaar.

Economische Monitor

Aantal overnachtingen boven niveau voor corona Ondanks dat dagbezoek nog niet op niveau van voor corona is, blijkt dit wel het geval bij het aantal overnachtingen. Dit is in 2022 toegenomen tot ca. 545.000 overnachtingen, volgens gegevens van Cocensus. In 2019 ging het nog om 500.000 overnachtingen.

Ontwikkellijnen Toeristische Koers Haarlem De toeristische koers Haarlem kent drie ontwikkellijnen: 1. Inzetten op waardevolle bezoekers; o.a. de bezoeker die ook buiten de piekmomenten naar Haarlem komt en die langer in Haarlem verblijft. Hiertoe wordt bijvoorbeeld ingezet op het stimuleren van zakelijk bezoek en op campagnes als de Midweekcampagne. 2. Versterken kwalitatief (toeristisch) aanbod, waarbij het van belang is om de binnenstad te verruimen en het aanbod op de dalmomenten te versterken. 3. Sturen met concrete maatregelen. Zo is de hotelaanvraagpauze verlengd en is het landelijke registratiesysteem voor particuliere verhuur geïmplementeerd.

43