2 Bijlage 1 Decemberrapportage 2023
Tekst van het document
Decemberrapportage 2023
Decemberrapportage 2023
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................... 2 1 Samenvatting en leeswijzer .............................................................................................................. 3 1.1 Analyse uitkomst begroting....................................................................................................... 4 1.2 Leeswijzer .................................................................................................................................. 7 2 Financiële wijzigingen ....................................................................................................................... 8 2.1 Programma 1 Maatschappelijke participatie ............................................................................ 8 2.2 Programma 2 Ondersteuning en Zorg ..................................................................................... 10 2.3 Programma 3 Werk, inkomen en schulden ............................................................................. 12 2.4 Programma 4 Aantrekkelijke woon-werkstad ......................................................................... 14 2.5 Programma 5 Gezonde en duurzame stad ..............................................................................
17 2.6 Programma 6 Burger, Bestuur en Veiligheid ........................................................................... 19 2.7 Programma 7 Algemene Dekkingsmiddelen & Overhead ....................................................... 21 2.8 Overzicht belangrijkste reserves 2023 .................................................................................... 24 2.9 Begrotingswijziging Decemberrapportage 2023 ..................................................................... 25 3 Kredieten ........................................................................................................................................ 28 4 Besluitpunten ................................................................................................................................. 32 Bijlage 1. Voorstel wijzigingen indicatoren en streefwaardes .......................................................... 34
2
1 Samenvatting en leeswijzer In de P&C-kalender 2023 is opgenomen dat eind van het begrotingsjaar optioneel een decemberrapportage verschijnt. Deze rapportage wordt alleen opgesteld als dit noodzakelijk is. Sinds de Bestuursrapportage 2023 hebben zich grote afwijkingen op beleidsveldniveau (zowel aan de lasten- als aan de batenkant en zowel om significante verwachte over- als onderbestedingen) voorgedaan. Door middel van voorliggende Decemberrapportage 2023 wordt u hierover geïnformeerd. De Decemberrapportage 2023 is nadrukkelijk bedoeld om de rechtmatigheid van de jaarrekening 2023 te verhogen. Voor een deel van de afwijkingen ligt de reden buiten Haarlem, namelijk kasschuiven van het Rijk (Septembercirculaire 2023). Alle in de financiële tabellen vermelde bedragen zijn maal € 1.000, tenzij anders vermeld.
3
1.1 Analyse uitkomst begroting Het positieve financiële effect van de begrotingsmutaties die in de voorliggende Decemberrapportage 2023 ter besluitvorming voorliggen, bedraagt € 14,1 miljoen. Dit effect is het verschil ten opzichte van de door de raad bij de Bestuursrapportage 2023 geactualiseerde begroting, inclusief in voorliggende decemberrapportage voorgestelde mutaties in dotaties en onttrekkingen aan reserves Het positieve begrotingssaldo 2023 na vaststelling van de Decemberrapportage 2023 bedraagt € 9,4 miljoen. Het begrotingssaldo na vaststelling van de Bestuursrapportage 2023 liet nog een tekort zien van € 4,7 miljoen. Omschrijving a b c d e
Primaire Begroting 2023 Aanvullende voorstellen Begroting 2023 inclusief coalitieakkoord Amendementen Begroting 2023* Voortgangsrapportage 2023 Amendement Voortgangsrapportage 2023 (energielabel sociale huurwoningen)
f g h
2023 -36.843 23.954 685 11.938 100
v n n n n
Bestuursrapportage 2023
4.894
n
Decemberrapportage 2023
-14.110
v
Begrotingssaldo na vaststellen Decemberrapportage 2023:
-9.382
v
NB: de som van bedragen kan afwijken wegens afrondingsverschillen * Betreffen de amendementen: 'Geef Triple Threat rust' (€ 285.000 nadelig) en 'Versterk de griffie en de lokale democratie' (€ 400.000 nadelig).
Het positieve financiële effect van € 14,1 miljoen ten opzichte van de Bestuursrapportage 2023 is het resultaat van een aantal verbeteringen en verslechteringen. De grootste verbetering komt voort uit het bijstellen van de rijksbijdrage BUIG (€ 5,2 miljoen). Hierop volgt het positieve effect op de algemene middelen dat voortkomt uit de Septembercirculaire 2023, met een bedrag van € 3,0 miljoen en een onderbesteding op duurzaamheidsmiddelen ad € 2,5 miljoen als gevolg van een langere aanloop in de uitvoering van de Routekaart duurzaamheid. Tevens hebben de lagere uitgaven in het kader van energiecompensatie aan maatschappelijke instellingen van € 1,6 miljoen een significante impact op het resultaat. Dit voordeel valt weg tegen een lagere bijdrage vanuit het Rijk als onderdeel van de Algemene uitkering dan waarmee eerder rekening gehouden. Aan de andere kant, wordt de grootste verslechtering veroorzaakt door nog te betalen VPB. Gemeentes zijn sinds 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting en zijn momenteel in een afrondende discussie met de Belastingdienst, met de hoop op een compromis in 2023, over de belastingplicht van resultaten uit reclame concessies. Naar verwachting zal dit resulteren in een geschatte VPB-betaling van € 1 miljoen voor de jaren 2016-2023. Pr.
Omschrijving budgettaire wijzigingen
2023
Verslechteringen 7
VPB reclame concessies 2016-2023
div
Overige verslechteringen per saldo Subtotaal verslechteringen
1
Verbeteringen Lagere uitgaven energiecompensatie subsidiepartners sociaal domein en terugvorderingen subsidies 2022
1.000
n
780
n
1.780
n
-1.630
v
4
Pr.
Omschrijving budgettaire wijzigingen
2023
3 4
Bijstelling BUIG 2023 Bijstelling budget Groei van Haarlem
-5.222 -500
v v
5 7
Langere aanloop uitgaven Routekaart Actualisatie beleidsveld 7.3 overhead
-2.500 -730
v v
7
Septembercirculaire 2023
-2.959
v
div
Overige verbeteringen per saldo
-2.349
v
Subtotaal verbeteringen
-15.890
v
Resultaat Decemberrapportage 2023 Budgettair effect; v (-) is voordelig; n is nadelig
-14.110
v
Reserves Het positieve financiële effect van de begrotingsmutaties die in de voorliggende Decemberrapportage 2023 ter goedkeuring worden voorgelegd, exclusief dotaties en onttrekkingen, bedraagt € 14,126 miljoen. Het voorstel om per saldo € 10,93 miljoen meer toe te voegen en per saldo € 10,91 miljoen meer te onttrekken aan de reserves, leidt tot een per saldo begrote dotatie van € 16.000 aan de reserves en daarmee negatief resultaat. Het budgettair effect inclusief dit saldo van € 16.000 bedraagt zoals eerder vermeld € 14,110 miljoen. Omschrijving
2023
Baten Lasten Subtotaal
-16.429 2.303 -14.126
v n v
Toevoeging reserves Onttrekking reserves Subtotaal
10.930 -10.914 16
n v n
Budgettair effect Decemberrapportage 2023
-14.110
v
Kredieten In hoofdstuk 3 worden 8 investeringen/kredieten, met een totaalsom van € 9,3 miljoen waarvan € 4,4 miljoen gedekt wordt door middel van een subsidie, ter besluitvorming voorgelegd. Gemeente Haarlem investeert in verschillende projecten. Hiervoor gelden specifieke financiële procedures waarvoor besluiten nodig zijn om ervoor te zorgen dat deze investeringen correct worden beheerd volgens wettelijke voorschriften en gemeentelijk beleid. De drie investeringen met de grootste financiële impact betreffen: 1) een krediet van € 7,9 miljoen voor een opvanglocatie voor vluchtelingen, met € 4,4 miljoen subsidiedekking, 2) € 250.000 voor de verbouwing van het Anton Pieckhofje, en 3) € 685.000 voor een voorziening voor beschermd wonen. Voortgang incidentele voorstellen Bij de Kadernota 2024 zijn 41 incidentele beleidsvoorstellen voorstellen vastgesteld. Voor 25 van deze beleidsvoorstellen geldt dat budget is toegekend vanaf/in 2023 voor een bedrag van in totaal € 12,76 miljoen. Hiervan is de verwachting dat € 5,6 miljoen wordt gerealiseerd in 2023. Dit betekent dat er € 7,15 miljoen niet wordt gerealiseerd. Hiervan is reeds € 1,15 miljoen aan onderbesteding gemeld bij de Bestuursrapportage 2023 en overgeheveld naar 2024. Onder de overige € 6 miljoen aan niet gerealiseerde incidentele beleidsvoorstellen bevindt zich een bedrag van € 4,75 miljoen als stelpost opgenomen t.b.v.
het Depot Frans Hals Museum, dat is opgenomen in het 5
Investeringsplan. Wanneer hiervoor wordt gecorrigeerd, is de som van in 2023 niet te realiseren beleidsvoorstellen uit de Kadernota 2024 € 1,15 miljoen. Een aantal incidentele beleidsvoorstellen wordt naar verwachting in 2023 niet gerealiseerd of vindt later plaats. Dit door redenen zoals seizoensgebonden beperkingen, vertragingen in processen, werving van personeel, budgetoverschrijdingen en langer dan verwachte voorbereidingstijden. Het betreffen de volgende voorstellen: -
Werk met werk, vergroenen, verkeersveiligheid en toegankelijkheid openbare ruimte Onderzoeksprogramma Natuur- en diervriendelijk isoleren Duurzaamheidsbegroting Uitbreiding Buurtbakens van 2 naar 7 kerken Overbruggingsmaatregel huisvesting huisartsen Versterking wijkaanpak Meerwijk sociaal domein Ondersteuning programma Open overheid
Indicatoren In voorliggende Decemberrapportage 2023 wordt voorgesteld de uitkomsten van de toets op indicatoren (zoals aangekondigd in de Programmabegroting 2024-2028, p. 69) vast te stellen. Hiermee worden de wijzigingen in indicatoren en prestatie en streefwaarden, opgenomen in bijlage 1 van de Decemberrapportage 2023, als amendement verwerkt op de begroting 2023 zodat hierover voor het eerst verantwoord kan worden in de jaarstukken 2023. Het voorstel bevat zeven wijzigingen die relevant zijn voor de raad. Voor wat betreft de raadswijzingen is in een enkel geval sprake van het schrappen van een indicator. Dit wordt alleen gedaan wanneer er voor een doel of prestatie ten minste één indicator resteert. Verder is er nog sprake van een aantal aanscherpingen (herformulering) of vervanging van indicatoren.
6
1.2 Leeswijzer Voor de herkenbaarheid van de informatie is de indeling van de Decemberrapportage 2023 gelijk aan de Programmabegroting 2023-2027. In de paragrafen 1 tot en met 7 van hoofdstuk 2, wordt gerapporteerd over financiële wijzigingen. Hierbij wordt de indeling budgettair relevante-, neutraleen reservemutaties aangehouden. In paragraaf 8 staan de wijzigingen in de grootste reserves binnen Haarlem opgenomen. Paragraaf 9 betreft de begrotingswijziging die voortvloeit uit voorliggende Decemberrapportage 2023. In hoofdstuk 3 staan de kredieten opgenomen, waarna in hoofdstuk 4 de besluitpunten zijn geïncludeerd die voortvloeien uit de Decemberrapportage 2023 en worden voorgelegd aan de raad.
7
2 Financiële wijzigingen 2.1 Programma 1 Maatschappelijke participatie Begroting 2023
Omschrijving Budgettaire wijzigingen
-450 v
Actualisatie beleidsveld 1.1 onderwijs Lagere uitgaven energiecompensatie subsidiepartners sociaal domein en terugvorderingen subsidies 2022
-1.630 v
Lagere uitgaven Sociale Basis op GALA, IZA middelen en overbruggingsmaatregel huisvesting huisartsen
-225 v
Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Aanvraag Specifieke Meerkosten Openbare Zwembaden door SRO
Lasten
803 n
Aanvraag Specifieke Meerkosten Openbare Zwembaden door SRO
Baten
-803 v
Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden
Lasten
60 n
Wijzigingen met een effect op reserves n.v.t. Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
-2.245 v
Toevoegingen / onttrekkingen reserves n.v.t Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
-2.245 v
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Actualisatie beleidsveld 1.1 onderwijs De aanpak van personeelstekort in onderwijs en kinderopvang vanuit het coalitieakkoord is volop in voorbereiding, maar de uitvoering vindt pas in 2024 plaats. Dit is de reden dat de € 250.000 in 2023 kan vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Op basis van de berekening van de eindejaarsverwachting voor het leerlingenvervoer wordt de begroting naar beneden bijgesteld met € 200.000, waarvan € 45.000 op de begroting van het zwemvervoer en € 155.000 op de begroting van het leerlingenvervoer lokaal. De aframing is mogelijk omdat het bij de Bestuursrapportage 2023 toegekende budget voor leerlingen uit de Oekraïne van € 187.000 niet is besteed. Het vervoer van Oekraïense kinderen wordt niet apart in rekening gebracht en de kosten hiervan passen binnen het bestaande budget. Haarlem heeft een eigen school waar de kinderen naar toe kunnen, leerlingenvervoer is dan vaak niet nodig. Per saldo heeft de actualisatie van beleidsveld 1.1 onderwijs een voordelig effect van € 450.000. Lagere uitgaven energiecompensatie subsidiepartners sociaal domein en terugvorderingen subsidies 2022 Binnen de Sociale Basis is er sprake van een incidentele onderschrijding van circa € 1.630.000.
In de Bestuursrapportage 2023 is vooruitlopend op de aangekondigde steun vanuit het Rijk € 2.500.000 beschikbaar gemaakt om maatschappelijke instellingen te compenseren voor de gevolgen van stijgende energieprijzen. Hiervan resteert na twee aanvraagrondes circa € 1.450.000. Verder wordt 8
de onderschrijding voornamelijk veroorzaakt door incidentele terugvorderingen (van delen) van afgegeven subsidies over 2022 (€ 180.000). Lagere uitgaven Sociale Basis op GALA, IZA middelen en overbruggingsmaatregel huisvesting huisartsen In juli en augustus van dit jaar is bekend geworden welke lokale GALA middelen en regionale IZA middelen beschikbaar kwamen voor de gemeente Haarlem. Deze zijn zoveel mogelijk financieel verwerkt in de Bestuursrapportage 2023 en Programmabegroting 2024-2028. Na een uitvraag bij partners is gebleken dat niet alle middelen in 2023 besteed kunnen worden. Deze middelen kunnen daarom vrijvallen naar de algemene middelen (€ 125.000). Tot slot loopt er één aanvraag voor de overbruggingsmaatregel voor huisvesting huisartsen, maar dit leidt pas in 2024 tot uitgaven. Hierdoor vallen deze middelen voor 2023 ook vrij naar de algemene middelen (€ 100.000). Neutrale wijzigingen Aanvraag Specifieke Meerkosten Openbare Zwembaden door SRO In het kader van de rijksregeling specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden heeft Gemeente Haarlem een subsidie aangevraagd bij het Rijk. Door de beheerder van de openbare zwembaden, SRO, is gevraagd om een tegemoetkoming voor de energielasten over 2022 en 2023. De verwachting is dat de totale kosten € 803.045 bedragen.
Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden In de Bestuursrapportage 2023 is circa € 21.000.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van de opvang van Oekraïners. In afwachting van de Rijksbijdrage is ditzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar, per saldo, circa € 840.000 minder budget nodig (door minder inzet van locatiemanagement en minder ambtelijke inzet), waarvoor de begroting door middel van deze mutatie budgetneutraal aan zowel de lasten- als batenkant wordt aangepast. Het betreft: - Verhoging van de subsidies voor de ondersteuning van particuliere initiatieven (€ 60.000) in programma 1; - Verlaging geraamde opvang-gerelateerde kosten (€ 850.000) in programma 2; - Verlaging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (€ 150.000) in programma 3; - Verhoging geraamde kosten voor de registratie van vluchtelingen (€ 100.000) in programma 6.
9
2.2 Programma 2 Ondersteuning en Zorg Begroting 2023
Omschrijving Budgettaire wijzigingen
1 n
Septembercirculaire 2023 Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Budgetneutraal bijstellen budgetten Laan van Decima en Beijneshal
Lasten
5.374 n
Budgetneutraal bijstellen budgetten Laan van Decima en Beijneshal
Baten
-5.374 v
Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden
Lasten
-850 v
Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden
Baten
840 n
Subsidie ontvangen voor de alternatieve plaatsingen JeugdzorgPlus
Baten
-171 v
Subsidie ontvangen voor de alternatieve plaatsingen JeugdzorgPlus
Lasten
171 n
Subsidie ontvangen voor de overbruggingsfinanciering KWV Parkwijk
Lasten
158 n
Subsidie ontvangen voor de overbruggingsfinanciering KWV Parkwijk
Baten
-158 v
Wijzigingen met een effect op reserves Bijstellingen regionale budgetten opvang, wonen en herstel
-450 v
Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
-459 v
Toevoegingen / onttrekkingen reserves Mutatie per reserve en onderwerp Bijstellingen regionale budgetten opvang, wonen en herstel Dotatie
Opvang, wonen en herstel
450 n
Septembercirculaire 2023 Dotatie
Opvang, wonen en herstel
Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
515 n 506 n
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Septembercirculaire 2023 Verwezen wordt naar de toelichting over de septembercirculaire 2023 in programma 7. Neutrale wijzigingen Budgetneutraal bijstellen budgetten Laan van Decima en Beijneshal Voor zowel de tussenvoorziening voor statushouders aan de Laan van Decima als de crisisnoodopvang in de Beijneshal voor asielzoekers geldt dat de gemeente Haarlem de kosten voorfinanciert en deze vervolgens declareert bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). In 2023 geschiedt deze declaratie bij het COA op basis van een forfaitaire vergoeding. Op basis van de huidige bezettingscijfers worden voor beide locaties meer baten verwacht dan aangenomen bij de 10
Bestuursrapportage 2023. Voor de Laan van Decima gaat het om circa € 4.800.000 en voor de Beijneshal om circa € 550.000. De begroting wordt hier budgetneutraal aan zowel de baten- als lastenkant voor aangepast. In de jaarrekening 2023 worden de werkelijke lasten bepaald. Op basis van de prognose tot eind 2023 zal er sprake zijn van een positief saldo, waarvoor in de jaarrekening 2023 een voorstel tot bestemming van dit saldo aan de gemeenteraad zal worden voorgelegd. Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden In de Bestuursrapportage 2023 is circa € 21.000.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van de opvang van Oekraïners. In afwachting van de Rijksbijdrage is ditzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar, per saldo, circa € 840.000 minder budget nodig (door minder inzet van locatiemanagement en minder ambtelijke inzet), waarvoor de begroting middels deze mutatie budgetneutraal aan zowel de lasten- als batenkant wordt aangepast.
Het betreft: - Verhoging van de subsidies voor de ondersteuning van particuliere initiatieven (€ 60.000) in programma 1; - Verlaging geraamde opvang-gerelateerde kosten (€ 850.000) in programma 2; - Verlaging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (€ 150.000) in programma 3; - Verhoging geraamde kosten voor de registratie van vluchtelingen (€ 100.000) in programma 6. Subsidie ontvangen voor de alternatieve plaatsingen JeugdzorgPlus Door het Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugdhulp Noord-Holland (BEN NH) is een subsidie van € 171.111 beschikbaar gesteld aan de gemeente Haarlem. De subsidie is bestemd voor de uitvoering van een evaluatie naar alternatieve vormen van hulp. Subsidie ontvangen voor de overbruggingsfinanciering KWV Parkwijk Door BEN NH is een subsidie van € 158.483 beschikbaar gesteld aan de gemeente Haarlem. De subsidie is een eenmalige bijdrage (overbruggingsfinanciering) als dekking voor het exploitatietekort van de kleinschalige woonvorm Parkwijk voor het boekjaar 2022. Reservemutaties Bijstellingen regionale budgetten opvang, wonen en herstel Met deze mutatie worden de regionale budgetten op het beleidsveld Opvang, Wonen en Herstel bijgesteld. Dit betreft een dotatie aan de reserve Opvang, Wonen & Herstel.
Voor Beschermd Wonen liggen de kosten circa € 300.000 lager dan aangenomen bij de Bestuursrapportage 2023. Voor de kosten uitgekeerd in zorg-in-natura (ZIN) komt dit voornamelijk door lagere uitgaven uit het Innovatiefonds. Voor het PGB-budget volgt een lager kostenniveau uit de laatste bestedingsbrief van de Sociale Verzekeringsbank (SVB), waarschijnlijk als gevolg van een daling in het aantal cliënten. Ook het budget Regio Aanpak Huiselijk Geweld wordt met € 125.000 naar beneden bijgesteld in verband met lagere kosten voor de tussenoplossing Vrouwenopvang en lagere uitgaven op de middelen Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK) in 2023. Daarnaast is er een klein voordeel van € 25.000 gerealiseerd. In totaal wordt daarmee € 450.000 aan de reserve Opvang, Wonen & Herstel gedoteerd. Septembercirculaire 2023 Verwezen wordt naar de toelichting over de septembercirculaire 2023 in programma 7.
11
2.3 Programma 3 Werk, inkomen en schulden Begroting 2023
Omschrijving Budgettaire wijzigingen
-5.222 v
Bijstelling BUIG 2023 Onderbesteding loonkosten SMSR
-346 v
Onderbesteding personeelsbegroting Werk en Inkomen
-250 v
Septembercirculaire 2023
300 n
Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden
Lasten
-150 v
Wijzigingen met een effect op reserves n.v.t. Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
-5.668 v
Toevoegingen / onttrekkingen reserves n.v.t Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
-5.668 v
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Bijstelling BUIG 2023 De definitieve beschikking BUIG is verhoogd naar € 59,8 miljoen onder andere vanwege de verhoging van het wettelijk minimumloon. In Haarlem is er sprake van een licht dalend klantenbestand, waardoor de lasten minder zijn gestegen dan de Rijksbijdrage BUIG. Op basis van de eindejaarsverwachting van de lasten en de definitieve baten tot en met augustus, wordt voorgesteld om het overschot van € 5,2 miljoen ten gunste van de algemene middelen vrij te laten vallen. Onderbesteding loonkosten SMSR Bij de afdeling Schulden, Minima en Sociale Recherche is in 2023 sprake van een incidentele onderbesteding op de loonsom van € 346.000. De onderbesteding wordt veroorzaakt door een lagere bezetting dan de beschikbare formatie. Onderbesteding personeelsbegroting Werk en Inkomen Bij de afdeling Werk en Inkomen is in 2023 sprake van een incidentele onderbesteding op de loonsom van € 250.000. De onderbesteding wordt mede veroorzaakt doordat er meer jonge medewerkers met minder werkervaring werkzaam zijn. Deze medewerkers hebben de top van hun schaal nog niet bereikt, waardoor de werkelijke loonsom tijdelijk lager ligt dan de begrote loonsom. Daarnaast is er sprake van een onderbezetting die deels wordt verklaard door het niet vast kunnen invullen van vacatures. Hierdoor zijn de inhuurkosten hoger dan begroot.
Per saldo zijn de loon gerelateerde kosten lager dan begroot waardoor bij de Decemberrapportage 2023 € 250.000 kan vrijvallen in de algemene middelen.
12
Septembercirculaire 2023 Verwezen wordt naar de toelichting over de septembercirculaire 2023 in programma 7. Neutrale wijzigingen Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden In de Bestuursrapportage 2023 is circa € 21.000.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van de opvang van Oekraïners. In afwachting van de Rijksbijdrage is ditzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar, per saldo, circa € 840.000 minder budget nodig (door minder inzet van locatiemanagement en minder ambtelijke inzet), waarvoor de begroting door middel van deze mutatie budgetneutraal aan zowel de lasten- als batenkant wordt aangepast. Het betreft: - Verhoging van de subsidies voor de ondersteuning van particuliere initiatieven (€ 60.000) in programma 1; - Verlaging geraamde opvang-gerelateerde kosten (€ 850.000) in programma 2; - Verlaging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (€ 150.000) in programma 3; - Verhoging geraamde kosten voor de registratie van vluchtelingen (€ 100.000) in programma 6.
13
2.4 Programma 4 Aantrekkelijke woon-werkstad Begroting 2023
Omschrijving Budgettaire wijzigingen
-500 v
Bijstelling budget Groei van Haarlem Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Allonge bij huurovereenkomst Santpoorterplein 28
Baten
-872 v
Allonge bij huurovereenkomst Santpoorterplein 28
Lasten
872 n
Wijzigingen met een effect op reserves Molenwijk Noord – Waddenstraat
-358 v
Mutatie reserve Vastgoed n.a.v. nieuwe opgave onderhoud Vastgoed
398 n
Verkopen objecten en gronden
878 n
Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
418 n
Toevoegingen / onttrekkingen reserves Mutatie per reserve en onderwerp Molenwijk Noord – Waddenstraat Dotatie
Leefomgeving
358 n
Mutatie reserve Vastgoed n.a.v. nieuwe opgave onderhoud Vastgoed Onttrekking Vastgoed
-430 v
Reserve Ontwikkelzones Onttrekking Grondexploitatie
717 n
Onttrekking Ongedeelde stad
-9.989 v
Onttrekking Ontwikkelzones
-1.213 v
Dotatie
10.485 n
Ontwikkelzones
Verkopen objecten en gronden Dotatie
Vastgoed
Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
-878 v -531 v
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Bijstelling budget Groei van Haarlem Gemeente Haarlem zet stevig in op woningbouw en de benodigde gebiedsontwikkeling. Onder andere wordt het budget Groei van Haarlem hiervoor ingezet. Bijvoorbeeld voor het inzetten en vergroten van specialistische en strategische kennis maar ook om snel in te springen bij knelpunten in gebiedsontwikkelingen en specifieke projecten. In 2023 is met behulp van Groei van Haarlem bijgedragen aan projecten zoals het OV-knooppunt Stationsgebied, Floris van Adrichemlaan en Spaarneboog. Tevens is de inzet van strategisch ontwikkelmanagers hieruit gedekt. Van het budget voor het jaar 2023 resteert € 500.000 en hierop wordt geen beroep meer gedaan. In het jaar 2024 is 14
met de kennis van nu voldoende budget beschikbaar. Dit leidt in boekjaar 2023 tot een vrijval van het budget Groei van Haarlem naar de algemene middelen, voordeel € 500.000. Neutrale wijzigingen Allonge bij huurovereenkomst Santpoorterplein 28 Met de eigenaar/verhuurder van de Santpoorterplein 28 is afgesproken dat zij een bijdrage doen van € 872.000 (incl. BTW) in duurzaamheidsmaatregelen in het gebouw. Dit is vastgelegd in een allonge bij de huurovereenkomst. De gemeente Haarlem huurt dit pand t.b.v. schoolbestuur Stichting Spaarnesant (OBS Ter Cleeff). Spaarnesant heeft een opdracht verstrekt voor de verduurzamingswerkzaamheden. Aansluitend hebben zij de bouwbegeleiding gedaan en de betalingen aan de aannemers verricht. Aangezien de gemeente Haarlem een overeenkomst heeft met de eigenaar, wil de eigenaar de overeengekomen bijdrage aan de gemeente overmaken. De gemeente Haarlem voldoet vervolgens de bijdrage aan het schoolbestuur. Reservemutaties Molenwijk Noord - Waddenstraat Op 17 oktober 2019 heeft de raad de startnotitie Molenwijk Noord vastgesteld. Het project richt zich op het verbeteren van de leefbaarheid en leefkwaliteit van Molenwijk Noord door het vervangen van de verouderde sociale huurwoningen van Pré-Wonen voor een gedifferentieerd woningaanbod en het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte.
De plankosten voor de initiatief- en definitiefase worden gedekt door een bijdrage van Pré-Wonen (50%) en de gemeente (50%).Over de periode 2019 t/m 2022 moet Pré-Wonen nog een bijdrage leveren van € 358.000 die de gemeente heeft voorgefinancierd. Voor de ontwerp- en voorbereidingsfase worden de plankosten geschat op € 1.450.000 (inclusief 25% onvoorzien). Hier worden onder andere het Programma van Eisen Leefomgeving, Stedenbouwkundigplan, Omgevingsplan, Inrichtingsplan en de te sluiten Anterieure Overeenkomsten verder vormgegeven. Net als in de vorige fases worden deze kosten gedekt door een bijdrage van Pré-Wonen (50%) en de gemeente (50%). Voorgesteld wordt om de ontvangen bijdrage van Pré-Wonen over de periode 2019 t/m 2022 toe te voegen aan de Reserve Leefomgeving om als dekking te dienen voor een deel van de benodigde cofinanciering van de gemeente voor de ontwerp- en voorbereidingsfase. Voor het overige deel van de cofinanciering zal bij de Voortgangsrapportage 2024/Kadernota 2025 een voorstel worden gedaan. Mutatie reserve Vastgoed n.a.v. nieuwe opgave onderhoud Vastgoed Er zijn meer storingsmeldingen binnengekomen dan verwacht en meldingen uit 2022 die nog niet waren gefactureerd zijn doorgeschoven naar 2023 (€ 180.000), deze kosten waren niet voorzien. Tevens is het onderhoudsbudget niet toereikend door onderhoud van onvoorziene aard (€ 250.000).
Voorbeelden hiervan zijn herstelwerkzaamheden na de schade die storm Poly heeft veroorzaakt en asbestsaneringen. Het totaal van € 430.000 wordt onttrokken uit de Reserve Vastgoed. Verkopen objecten en gronden Er zijn in 2023 minder verkoopbaten gerealiseerd dan geraamd. Dit is voornamelijk het gevolg van het niet verkopen van de Lange Wijngaardstraat 14 waarvan de levering plaats zal vinden in 2024 in plaats van 2023 (ter waarde van € 332.000). Verder hebben enkele verwachte verkopen wegens verschillende redenen niet plaatsgevonden (per saldo € 170.000). In totaal leidt dit tot € 502.000 aan minder verkoopbaten dan begroot. Daarnaast is er sprake van desinvestering van € 375.000, zijnde de Beijensweg 3 en de Harmenjansweg 95 (de Drijfriemenfabriek). Per saldo leidt dit tot een lagere dotatie aan de Reserve Vastgoed van € 878.000.
15
Reserves ontwikkelzones Voor de ontwikkelzones waar een Woningbouwimpuls-subsidie (WBI) is verleend, is bij de Kadernota 2024 (Voortgangsrapportage 2023) een egalisatiereserve Ontwikkelzones gevormd. Daarbij is meteen een dotatie gedaan voor de co-financiering op het publieke tekort van de business case voor de ontwikkelzones Europaweg en Oostpoort. Voor de ontwikkelzones Zijlweg en Zuidwest moet deze co-financiering, te weten € 3,1 miljoen en € 7,4 miljoen, nog aan deze reserve worden toegevoegd. De dekking is al wel beschikbaar in de reserve Ongedeelde stad. Hiervoor wordt voorgesteld de benodigde co-financiering uit de Reserve Ongedeelde Stad over te hevelen naar de Reserve Ontwikkelzones. Tevens worden de voor 2023 begrote onttrekkingen aan de reserve Grondexploitatie (zone Oostpoort) en de reserve Ongedeelde stad (voor de zones Oostpoort, Zuid-West en Zijlweg) teruggedraaid. Dit betreft een technische neutrale wijziging. In plaats van de eerder genoemde reserves wordt, conform de spelregels voor de reserve Ontwikkelzones, dekking uit de reserve Ontwikkelzones opgevoerd. Hiermee leggen de zones geen beslag meer op de reserve Grondexploitatie noch de reserve Ongedeelde stad en verloopt de co-financiering voor zones uitsluitend via de reserve Ontwikkelzones.
16
2.5 Programma 5 Gezonde en duurzame stad Omschrijving
Begroting 2023
Budgettaire wijzigingen Besteding prijzengeld ‘Haarlem, Rising City of Innovation’ Langere aanloop uitgaven Routekaart Prijscompensatie Spaarnelanden
-370 v -2.500 v 360 n
Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) n.v.t. Wijzigingen met een effect op reserves n.v.t. Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
-2.510 v
Toevoegingen / onttrekkingen reserves n.v.t Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
-2.510 v
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Besteding prijzengeld ‘Haarlem, Rising City of Innovation’ Aan de door Haarlem gewonnen iCapital prijs voor ‘European Rising City of Innovation’ is een bedrag van € 500.000 verbonden. Dit bedrag is bedoeld, zoals beschreven in de betreffende informatienota (2023/1192511), om te worden besteed aan activiteiten in de stad die als doel hebben de innovatiekracht van Haarlem te stimuleren en te vergroten. De besteding is verdeeld over de volgende categorieën: 1. Haarlemse GO!-NH Challenge 2. Prijsvraag Actielijnen Actieprogramma Circulaire Economie– Haarlem Innovation Awards 3. Extra Impuls Duurzaam Onderwijs 4. Inspiratiesessies en workshops bewoners 5. Ode aan Haarlemse vernieuwer Claes Sluter 6. Reservering voor bijdrage aan innovatieve uitkomsten Burgerberaad in 2024 Het totaalbedrag van € 500.000 zal verspreid over de jaren 2023 en 2024 worden uitgegeven. In 2023 wordt € 130.000 als volgt besteed: - Prijsvraag Actielijnen Actieprogramma Circulaire Economie– Haarlem Innovation Awards: € 20.000 - Extra Impuls Duurzaam Onderwijs: € 55.000 - Inspiratiesessies en workshops bewoners: € 50.000 - Communicatie: € 5.000 Bij de jaarrekening 2023 wordt indien nodig een voorstel tot overheveling gedaan waarover bij de Kadernota 2025 wordt besloten.
17
Langere aanloop uitgaven Routekaart Gemeente Haarlem heeft vooruitlopend op het beschikbaar komen van de zogenaamde CDOKEmiddelen van het Rijk in de programmabegroting capaciteit en exploitatiebudgetten gereserveerd voor beleidsdoelen duurzaamheid en energietransitie. Om deze doelen te bereiken, is een Routekaart Duurzaamheid opgesteld met daaraan gekoppeld een begroting. De lasten en baten hierin zijn (nog) moeilijk te ramen. Dat komt doordat de hoogte van en het moment waarop subsidies en rijksmiddelen beschikbaar worden gesteld pas laat in het begrotingsproces bekend zijn. Ook de uitgavenkant is lastig te begroten, omdat het om een langjarige en omvangrijke transitie gaat die bovendien afhankelijkheden van derden kent. Het einddoel is bekend, de weg er naar toe is in ontwikkeling en kent nog veel onzekerheden. Halverwege 2023 hebben we de eerste tranche van de CDOKE-middelen ontvangen. Deze middelen mogen enkel aan personeelskosten besteed worden. Met deze CDOKE middelen wordt de capaciteit stapsgewijs opgeschaald en is er inmiddels een team dat zich specifiek richt op dit onderwerp bezig met de uitvoering van de Routekaart. Omdat het Rijk deze middelen in één keer heeft uitgekeerd, is het algehele materiële budget in de Routekaart Duurzaamheid voor 2023 niet volledig benut.
Aangezien de activiteiten in de Routekaart gefaseerd worden uitgevoerd, zal het budget geleidelijk worden aangewend. Bij de jaarrekening 2023 wordt indien nodig een voorstel tot overheveling gedaan waarover bij de Kadernota 2025 wordt besloten. Prijscompensatie Spaarnelanden De stijgingen van de brandstof- en energiekosten bij Spaarnelanden dwingen ons tot het toekennen van een nadere compensatie van € 400.000. Daarvan draagt Haarlem € 360.000 bij en Zandvoort € 40.000.
18
2.6 Programma 6 Burger, Bestuur en Veiligheid Begroting 2023
Omschrijving Budgettaire wijzigingen Kosten verkiezingen
420 n
Septembercirculaire 2023
13 n -450 v
Vrijval Regionale samenwerking en programma-inzet Nachtcultuur, Versterken lokale democratie Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Actualisatie Wabo baten en lasten
Baten
-361 v
Actualisatie Wabo baten en lasten
Lasten
361 n
Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden
Lasten
100 n
Wijzigingen met een effect op reserves n.v.t. Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
83 n
Toevoegingen / onttrekkingen reserves n.v.t. Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
83 n
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Kosten verkiezingen In maart zijn er twee verkiezingen gehouden, voor de Provinciale Staten en voor de Waterschappen. Het transparanter en beter controleerbaar maken van een aantal procedures naar aanleiding van de wijziging van de Kieswet in januari heeft meer werk met zich meegebracht. Daarnaast nam het tellen meer tijd in beslag door het grote formaat van de stembiljetten en veroorzaakte dit formaat dat er meer hertellingen nodig waren en stembussen opnieuw vervoerd moesten worden. Dit alles heeft geresulteerd in een overschrijding van € 260.000. De opdracht voor de extra vervoerskosten is formeel aan het transportbedrijf gegeven, maar in de hectiek van het moment is niet naar voren gekomen dat het transportbedrijf dit later apart zou factureren. Deze facturen waren te laat om in de Bestuursrapportage 2023 mee te kunnen nemen. Inmiddels heeft het College van de gemeente Haarlem besloten tot Centrale stemopneming (CSO) (2023/1168660), om hertellingen en meerkosten in de toekomst te beperken. De structurele kosten van deze methode zullen gemeld worden bij de Kadernota 2025. De verwachting is dat deze methode minder arbeidsintensief is, tot minder telfouten leidt en minder kosten met zich meebrengt dan de Decentrale stemopneming (DSO).
Daarnaast is er € 160.000 tekort ontstaan bij inhuur van personeel voor het klantencontact centrum. De overgang van flexibele schil naar vast personeel is in 2023 in gang gezet. Daarbij is op de telefoonkamer gekozen voor het opstarten van een leer-werk traject voor personeel met minder kansen op de arbeidsmarkt. Dit traject heeft een langere doorlooptijd omdat inwerken meer tijd kost dan gedacht. Tijdelijk leidt dit tot dubbele kosten, waarbij zowel vast personeel dat zich nog in het leer-werk traject bevindt en nog niet volledig functioneert, als inhuurkrachten worden ingezet om het werk in de tussenliggende periode te voltooien.
19
Septembercirculaire 2023 Verwezen wordt naar de toelichting over de septembercirculaire 2023 in programma 7. Vrijval Regionale samenwerking en programma-inzet Nachtcultuur, Versterken lokale democratie, Gemeente Haarlem is actief in verschillende netwerken zoals de Metropoolregio Amsterdam, G40, Europa en Zuid-Kennemerland. Voor 2023 is een inschatting gemaakt van de personele inzet die hiervoor benodigd is. Onder andere door niet vervulde vacatures zijn de werkelijke kosten in 2023 lager dan begroot. Dit leidt tot een voordeel van € 250.000 voor de algemene middelen. Tevens worden binnen beleidsveld 6.2 de programma's Nachtcultuur en Versterken Lokale Democratie uitgevoerd. Deze hebben in 2023 in het teken van voorbereiding en visievorming gestaan. Dit leidt tot een voordeel op de materiële budgetten voor deze programma's van totaal € 200.000 (Nachtcultuur € 100.000 en Versterken Lokale Democratie € 100.000). Bij het programma Nachtcultuur geldt wel dat de middelen in 2024 nodig zijn voor de verschillende uitgestelde acties uit het werkplan 2023. Bij de jaarrekening 2023 wordt indien nodig een voorstel tot overheveling gedaan waarover bij de Kadernota 2025 wordt besloten. Neutrale wijzigingen Actualisatie Wabo baten en lasten De inhuur voor de Wabo valt dit jaar hoger uit dan verwacht i.v.m. extra Wabo-aanvragen.
De toename van de inhuur komt door een blijvend hoge instroom van aanvragen en doordat vacatures moeilijk in te vullen zijn. Daarbij komt dat de kosten van de inhuur zijn gestegen. Verwacht wordt dat de extra kosten van in totaal € 361.000 bekostigd kunnen worden uit extra Wabo-leges. Budgetneutrale bijstelling begroting Opvang Oekraïense ontheemden In de Bestuursrapportage 2023 is circa € 21.000.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van de opvang van Oekraïners. In afwachting van de Rijksbijdrage is ditzelfde bedrag als baat opgenomen. Op basis van de huidige verwachtingen is tot het einde van het jaar, per saldo, circa € 840.000 minder budget nodig (door minder inzet van locatiemanagement en minder ambtelijke inzet), waarvoor de begroting door middel van deze mutatie budgetneutraal aan zowel de lasten- als batenkant wordt aangepast. Het betreft: - Verhoging van de subsidies voor de ondersteuning van particuliere initiatieven (€ 60.000) in programma 1; - Verlaging geraamde opvang-gerelateerde kosten (€ 850.000) in programma 2; - Verlaging van de geraamde kosten voor leefgeld in de gemeentelijke opvanglocaties en particuliere opvang (€ 150.000) in programma 3; - Verhoging geraamde kosten voor de registratie van vluchtelingen (€ 100.000) in programma 6.
20
2.7 Programma 7 Algemene Dekkingsmiddelen & Overhead Omschrijving
Begroting 2023
Budgettaire wijzigingen Actualisatie beleidsveld 7.3 overhead
-730 v
Hogere belastingopbrengsten voorgaande jaren
-258 v
Septembercirculaire 2023
-3.788 v
VPB reclame concessies 2016-2023
1.000 n
Neutrale wijzigingen (neutraal over alle programma's) Bijdrage aardbevingen Turkije en Syrië en Marokko
331 n
Dekking bijdrage aardbevingen uit begrotingspost onvoorzien
-331 v
Wijzigingen met een effect op reserves Mutatie reserve Vastgoed n.a.v. nieuwe opgave onderhoud Vastgoed Totaal wijzigingen programma exclusief reserves
31 n -3.744 v
Toevoegingen / onttrekkingen reserves n.v.t. Totaal wijzigingen programma inclusief reserves
-3.744 v
Toelichtingen Budgettair relevante wijzigingen Actualisatie beleidsveld 7.3 overhead Op beleidsveld 7.3 overhead doet zich een aantal voor- en nadelen voor ten opzichte van de begroting dat elkaar deels compenseert. Voorstel is om de uitgavenramingen per saldo met € 730.000 te verlagen ten gunste van de algemene middelen. De belangrijkste nadelen: Er wordt door diverse afdelingen per saldo voor ruim € 750.000 meer ingehuurd vanwege capaciteitstekorten met name omdat vacatures (nog) niet volledig zijn ingevuld. Verder is in lijn met de landelijke boekhoudregels uit het Besluit Begroting en Verantwoording is er € 200.000 gedoteerd aan de voorziening spaarverlof voor medewerkers (nadeel € 200.000). De belangrijkste voordelen: er worden lagere materiele kosten voor ICT verwacht (voordeel € 500.000) doordat bij afdeling Informatievoorziening niet alle projecten doorgang kunnen vinden. De afdeling Informatievoorziening heeft op dit moment een ontwikkelopgave om de afdeling op orde te krijgen. Hierdoor ligt de nadruk op de basisvoorziening en is in 2023 minder capaciteit beschikbaar om projecten op te pakken. De stelpost overhead, die begroot is om bedrijfsvoeringslasten uit te dekken, is in 2023 grotendeels onbenut gebleven (voordeel € 1.150.000). Als dit bedrag wordt afgeroomd, blijft er naar verwachting een positief resultaat over op dit beleidsveld.
Bij de jaarrekening 2023 wordt indien nodig een voorstel tot overheveling gedaan ten behoeve van de implementatie van een datacenter in de cloud en de implementatie van het programma Open Overheid (waarover bij de Kadernota 2025/ Voortgangsrapportage 2024 wordt besloten)
21
Hogere belastingopbrengsten voorgaande jaren. In lijn met de recente prospectie door Cocensus met betrekking tot de verwachte belastinginkomsten, voorziet de gemeente een toename van de opbrengsten uit de OZB, precariobelasting en toeristenbelasting van in totaal € 258.000. De verhoogde OZB-opbrengsten zijn het gevolg van een positieve aanpassing van de vorderingen uit voorgaande jaren en vormen een aanvulling op de reeds in de Bestuursrapportage 2023 aangekondigde verhoging als gevolg van areaalontwikkelingen. Septembercirculaire 2023 In vergelijking met de meicirculaire van 2023 resulteert dit in een positief budgettair effect voor 2023, met daaropvolgende jaren die eveneens profiteren van budgettaire voordelen. De belangrijkste oorzaak van het voordeel in 2023 is de uitgekeerde ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds. De verwerking conform informatienota ‘Gevolgen van de septembercirculaire 2023 Gemeentefonds' (2023/1700219) is per onderwerp als volgt verdeeld over de programma’s: Pr. 2 3 6 7
Septembercirculaire 2023 omschrijving
B/L
2023
Hulpmiddelen thuis laten staan Participatie (IU) Regionale doelgroepen specifieke aanpak Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III) Veilig wonen
L L L L L
1 232 68 6 7
n n n n n
Algemene uitkering mutatie in baten:
B
-3.788
v
L L L
94 278 143
n n n
-2.959
v
Toevoeging/onttrekking reserves: 2
Dotatie aan reserve Opvang, wonen en herstel: - Beschermd wonen - Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) - Vrouwenopvang (DU) Budgettair effect septembercirculaire 2023:
VPB reclame concessies 2016-2023 Gemeentes zijn vanaf 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (VPB). Naar aanleiding van de ingediende aangifte 2016 is de gemeente in discussie met de Belastingdienst of resultaten uit reclame concessies tot de fiscale onderneming behoren. Dit speelt ook bij andere gemeentes en er lopen enkele rechtszaken. De eerste uitspraken van de rechtbank zijn niet in het voordeel van de gemeentes. Haarlem heeft in de tussentijd met de Belastingdienst gesproken over de mogelijkheden van een compromis. Op basis van de laatste gesprekken is de inschatting dat over de fiscale resultaten (opbrengsten minus toegerekende kosten) uit deze activiteit voor de jaren 2016-2023 VPB betaald moet worden ter hoogte van € 1 miljoen (inclusief verschuldigde belastingrente). Het is de verwachting dat in 2023 met de Belastingdienst tot een compromis gekomen zal worden. Voorzichtigheidshalve wordt dit bedrag derhalve ook geraamd voor 2023. Neutrale wijzigingen Bijdrage aardbevingen uit begrotingspost onvoorzien De gemeente Haarlem heeft besloten om voor de aardbevingen in Turkije en Syrië en in Marokko een bijdrage te doen van € 1,- per inwoner aan respectievelijk Giro 555 en Het Nederlandse Rode Kruis. De totale bijdragen van € 330.500 worden vanuit de post onvoorzien gedekt.
22
Reservemutaties Mutatie reserve Vastgoed n.a.v. nieuwe opgave onderhoud Vastgoed Verwezen wordt naar de toelichting in programma 4.
23
2.8 Overzicht belangrijkste reserves 2023 Reserves Naam
1-1-2023
Toevoeging
Onttrekking
31-12-2023
Algemene reserve
55.824
50.161
-13.342
92.643
Grondexploitatie
24.084
7.792
-15.458
16.418
Totaal
79.908
57.953
-28.800
109.061
De Algemene reserve kent een verwachte stand ultimo 2023 van afgerond € 92,6 miljoen exclusief geprognosticeerd rekening resultaat na voorliggende Decemberrapportage 2023 van € 14,1 miljoen.
24
2.9 Begrotingswijziging Decemberrapportage 2023 Begroting
2023 Voorstel wijziging
Begroting gewijzigd
Lasten (exclusief reserves) Onderwijs en sport Sport Sociale basis
29.244 15.646 50.060
-450 803 -2.240
28.794 16.449 47.820
Baten (exclusief reserves) Onderwijs en sport Sport Sociale basis
-10.192 -881 -2.529
0 -803 445
-10.192 -1.684 -2.084
Toevoegingen/onttrekkingen reserves
-1.041
0
-1.041
1
Totaal Maatschappelijke participatie
80.306
-2.245
78.061
2
Ondersteuning en zorg
2.1 2.2 2.3
Lasten (exclusief reserves) Voorzieningen volwassenen Voorzieningen jeugd Opvang, wonen en herstel
37.342 43.994 82.337
1 330 4.099
37.343 44.324 86.436
2.1 2.2 2.3
Baten (exclusief reserves) Voorzieningen volwassenen Voorzieningen jeugd Opvang, wonen en herstel
-1.195 0 -26.898
0 -330 -4.559
-1.195 -330 -31.457
4.492
965
5.457
140.073
506
140.579
Progr. Beleidsveld
Omschrijving programma/beleidsveld
1
Maatschappelijke participatie
1.1 1.2 1.3
1.1 1.2 1.3
Toevoegingen/onttrekkingen reserves 2
Totaal Ondersteuning en zorg
3
Werk en inkomen
3.1 3.2 3.3
Lasten (exclusief reserves) Werk Inkomen Schulden
29.355 86.018 3.629
214 -59 -125
29.569 85.959 3.504
3.1 3.2 3.3
Baten (exclusief reserves) Werk Inkomen Schulden
-2.579 -56.429 -416
0 -5.698 0
-2.579 -62.127 -416
Toevoegingen/onttrekkingen reserves
-8.379
0
-8.379
Totaal Werk en inkomen
51.199
-5.668
45.531
3
25
Begroting
2023 Voorstel wijziging
Begroting gewijzigd
Lasten (exclusief reserves) Wonen en woningbouw Economie, toerisme en cultuur Aantrekkelijke leefomgeving Ruimtegebruik Overige beheertaken
2.476 36.931 69.090 28.612 26.608
0 0 387 -500 1.108
2.476 36.931 69.477 28.112 27.717
Baten (exclusief reserves) Wonen en woningbouw Economie, toerisme en cultuur Aantrekkelijke leefomgeving Ruimtegebruik Overige beheertaken
-24 -1.688 -29.088 -25.228 -29.754
0 0 -358 0 -219
-24 -1.688 -29.446 -25.228 -29.974
Toevoegingen/onttrekkingen reserves
9.321
-949
8.372
4
Totaal Aantrekkelijke woon-werkstad
87.257
-531
86.726
5
Gezonde en duurzame stad
5.1 5.2 5.3 5.4
Lasten (exclusief reserves) Milieu Energie Circulariteit Klimaatbestendige stad
1.508 8.893 27.908 10.121
0 -2.370 360 0
1.508 6.523 28.268 10.121
5.1 5.2 5.3 5.4
Baten (exclusief reserves) Milieu Energie Circulariteit Klimaatbestendige stad
-154 -4.613 -28.325 -13.291
0 -500 0 0
-154 -5.113 -28.325 -13.291
Toevoegingen/onttrekkingen reserves
3.067
0
3.067
5
Totaal Gezonde en duurzame stad
5.112
-2.510
2.602
6
Burger, bestuur en veiligheid
6.1 6.2 6.3
Lasten (exclusief reserves) Dienstverlening Gemeentelijk bestuur Openbare orde en veiligheid
11.033 8.417 35.186
520 -443 367
11.553 7.974 35.553
6.1 6.2 6.3
Baten (exclusief reserves) Dienstverlening Gemeentelijk bestuur Openbare orde en veiligheid
-2.604 -60 -8.076
0 0 -361
-2.604 -60 -8.437
Toevoegingen/onttrekkingen reserves
585
0
585
Totaal Burger, bestuur en veiligheid
44.480
83
44.563
Progr. Beleidsveld
Omschrijving programma/beleidsveld
4
Aantrekkelijke woon-werkstad
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
6
26
Begroting
2023 Voorstel wijziging
Begroting gewijzigd
Lasten (exclusief reserves) Lokale belastingen en heffingen Algemene dekkingsmiddelen Overhead
5.462 1.926 81.323
0 1.000 -699
5.462 2.926 80.624
Baten (exclusief reserves) Lokale belastingen en heffingen Algemene dekkingsmiddelen Overhead
-52.771 -413.059 -13.548
-258 -3.788 0
-53.029 -416.847 -13.548
Toevoegingen/onttrekkingen reserves
-13.031
0
-13.031
Totaal Algemene dekkingsmiddelen
-403.699
-3.744
-407.444
9.715 -4.987 4.728
-14.126 16 -14.110
-4.411 -4.971 -9.382
Progr. Beleidsveld
Omschrijving programma/beleidsveld
7
Algemene dekkingsmiddelen
7.1 7.2 7.3
7.1 7.2 7.3
7
Saldo van baten en lasten (exclusief reserves) Toevoegingen/onttrekkingen reserves Totaal saldo inclusief mutaties reserves NB: de som van bedragen kan afwijken wegens afrondingsverschillen.
27
3 Kredieten Modulaire woningen Laan van Decima voor Oekraïense vluchtelingen Voor de opvang van vluchtelingen vanuit Oekraïne wordt aan de Laan van Decima een aantal wooneenheden geplaatst. Deze vorm van tijdelijke opvang gebeurt meestal door eenheden te huren, maar in dit geval worden deze door de gemeente aangekocht. Het aangekochte type wooneenheden is kwalitatief beter en duurzamer dan de metalen portocabins die normaal worden gehuurd. Daarbij is aanschaf, over de periode waarvoor deze opvang waarschijnlijk nodig is, voordeliger dan huren. In Raadsinformatiebrief “Realisatie tijdelijke woonunits Laan van Decima voor Oekraïense vluchtelingen” (2023/1638282) worden de plannen voor deze locatie verder toegelicht. Vanuit de landelijke begrotingsregels, het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), moeten de aanschaf en plaatsing als investering worden verantwoord en meerjarig worden afgeschreven. Op deze manier raken de lasten van de investering de gemeentelijke begroting, verspreid over de gebruiksduur. Een deel van de investeringskosten wordt direct door het Rijk vergoed, de overige investeringskosten worden vergoed door middel van een subsidie voor de rente en afschrijving. De kosten van rente en afschrijving komen verspreid over de jaren als last in de gemeentelijke begroting en worden vervolgens per jaar door het Rijk vergoed.
Deze vergoeding is gegarandeerd voor 2024 en 2025, en (nog) niet voor daarna. Haarlem besluit daarom, na overleg met het ministerie, om de afschrijvingsperiode van deze investering gelijk te stellen aan de periode waarin de vergoeding door het Rijk wordt gegarandeerd. De volledige afschrijving in 2024 en 2025 is mogelijk binnen de landelijke begrotingsregels, maar wijkt wel af van het gemeentelijke activabeleid. Volgens dit beleid zou de afschrijving pas in 2025 beginnen, nadat de investering in 2024 in gebruik wordt genomen. Ook stelt het activabeleid dat investeringen die in minder dan drie jaar worden afgeschreven, niet meerjarig worden afgeschreven maar inééns ten laste van de exploitatie worden gebracht. In dit geval kiest de gemeente er dus in overleg met het ministerie voor om in afwijking van het activabeleid de investering in twee jaar af te schrijven, waarbij de afschrijving start in het jaar van ingebruikname in plaats van het jaar ná ingebruikname. Hiermee voldoet de gemeente aan de landelijke begrotingsregels, worden de kosten zo goed als mogelijk toegerekend aan de gebruiksperiode van de investering en wordt zo goed mogelijk aangesloten op de regeling vanuit het ministerie.
Als op een later moment blijkt dat de voorziening langer nodig is en de vergoeding vanuit het Rijk over een langere periode wordt gegarandeerd, kan de dan nog resterende boekwaarde van de investering over een langere periode worden afgeschreven. Als dit het geval is, zal dit in een P&C document ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Voor de realisatie van een opvanglocatie voor vluchtelingen wordt een krediet vrijgegeven van € 7.860.000, waarvan € 4.404.000 wordt gedekt door een te ontvangen subsidie. Dit krediet wordt in twee jaar afgeschreven in 2024 en 2025, waarbij de kapitaallasten worden vergoed door een subsidie. Fietsenstalling Gierstraat De gemeente heeft een huurovereenkomst gesloten voor de Fietsenstalling Gierstraat en heeft in het Investeringsplan op post FTS.01 geld gereserveerd voor de inrichting van deze stalling. De planning was om in het vierde kwartaal van dit jaar een kredietbesluit aan de raad voor te leggen. De gemeente is nog in onderhandeling met de eigenaar van het pand over de aankoop van de kelder, waarvoor op IP post FTS.03 een budget is gereserveerd. Daar komt bij dat in het kader van de Impulsaanpak Winkelgebieden een subsidie is aangevraagd. De beslissing op deze aanvraag wordt in 28
december verwacht. Om deze redenen wordt nog even gewacht met het raadsbesluit, zodat de raad beschikt over de volledige informatie bij het besluiten over de aankoop en de vrijgave van budget voor de inrichting. De nota waarin aankoop, inrichting en subsidie tegelijkertijd worden behandeld komt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2024 naar de raad. Ter voorbereiding moeten wel in 2023 al kosten worden gemaakt, waarvoor in de Decemberrapportage een voorbereidingskrediet van € 50.000 wordt aangevraagd ten laste van IP post FTS.01. Herinrichting Nieuwe Groenmarkt De Nieuwe Groenmarkt en de Krocht wordt opnieuw ingericht. In de Programmabegroting 20232027 en Bestuursrapportage 2023 is hiervoor in totaal een voorbereidingskrediet van € 200.000 vrijgegeven. De gemeente gaat samen met stakeholders het voorlopig ontwerp opstellen, dit gebeurt in co-creatie. Door het proces van co-creatie te volgen, worden de definitiefase en ontwerpfase samengevoegd tot één fase. Het project komt met het VO, verzoek tot vrijgave inspraak, voor het eerst weer terug bij de Raad. Door de definitiefase en ontwerpfase samen te voegen, ontbreekt het gebruikelijke besluitmoment bij de afsluiting van de Definitiefase (vaststelling startnotitie) om aanvullend voorbereidingskrediet vrij te geven voor het ontwerpproces.
De Raad wordt daarom gevraagd via de Decemberrapportage 2023 in te stemmen met de vrijgave van een aanvullend voorbereidingskrediet van € 200.000 ten laste van IP post GOB.23. Verbouwing Anton Pieckhofje Voor de verbouwing van het Anton Pieckhofje als regionale doorstroomvoorziening maatschappelijke opvang, met het realiseren van een nieuwe entree tot het Anton Pieckhofje aan de Venkelstraat en aanvullende akoestische voorzieningen, is in de Kadernota 2022 en Kadernota 2023 een krediet beschikbaar gesteld van in totaal € 1.964.000 inclusief BTW ten laste van IP post MTS.02. De afschrijvingslasten van deze investering worden gedekt vanuit de regionale reserve Opvang, wonen en herstel. De werkelijke kosten blijken € 250.000 hoger te zijn, voortkomend uit inflatie sinds maart 2022 en onvoorziene werkzaamheden aan elektra, geluidsisolatie en tuinwerkzaamheden. De raad wordt daarom gevraagd een aanvullend krediet van € 250.000 vrij te geven ten laste van IP post MTS.02, dit net als het oorspronkelijke krediet in vijf jaar af te schrijven en de afschrijvingslasten van dit aanvullend krediet te dekken uit de reserve Opvang, Wonen en Herstel. Klimaatinstallatie de Schuur Voor de vervanging van de luchtbehandeling/klimaatinstallatie van de Schuur is in het Investeringsplan in totaal een bedrag van € 308.000 opgenomen.
De huidige klimaatinstallaties zijn bijna 20 jaar oud, functioneren niet meer optimaal en vooral zijn ze noch duurzaam noch energiezuinig. In de Kadernota 2024 is ten behoeve van deze vervanging een krediet vrijgegeven van € 140.000. Op dat moment was de planning nog dat de vervanging in 2024 en 2025 zou worden uitgevoerd, het tweede deel van het krediet zou worden vrijgegeven in de kredietnota voor vervangingsinvesteringen van de podia voor 2025 en 2026. Mede vanwege de verdubbeling van de energietarieven ingaande per 2024 heeft de Schuur besloten tot een versnelling. De vervanging of revitalisatie van de installatie zal geheel in 2024 worden uitgevoerd. Hiervoor wordt een aanvullend krediet van € 168.000 aangevraagd ten laste van IP post CLT.05 / CLT.06. Aanvullend voorbereidingskrediet vervanging Havenkantoor Voor de vervanging van het Havenkantoor is in het IP op post HVD.01 in totaal € 2,35 miljoen 29
gereserveerd. Hiervan is € 400.000 als voorbereidingskrediet vrijgegeven. Uit een meervoudig onderhandse aanbesteding voor een bouwteamaannemer is gebleken dat de kosten voor het nieuwe Havenkantoor hoger worden dan de reservering in het IP. Bij de aanbesteding werd het gecalculeerde bouwbudget met € 1,6 miljoen overschreden. Er heeft daarom geen gunning plaats gevonden. Voor de verdere voorbereiding, resulterend in een uitvoeringsontwerp en een voorstel aan de raad om de reservering in het IP op te hogen en een uitvoeringskrediet vrij te geven, is een aanvullend voorbereidingskrediet van € 100.000 benodigd. Voorbereidingskrediet Domus Plus De gemeente Haarlem wil een bijzondere voorziening voor beschermd wonen (Domus Plus) realiseren aan de Fuikvaartweg, ten zuiden van de Nieuweweg. Op 2 februari 2022 is het raadsvoorstel (2021/630224) vastgesteld voor het starten van de ontwikkeling en realisatie van Domus Plus. In het IP is een budget opgenomen van € 5,74 miljoen voor de voorbereiding en realisatie van de nieuwbouw. Inmiddels is een ontwerp bestemmingsplan opgesteld dat ter inzage wordt gelegd. Als er een definitief bestemmingsplan is dan wil de gemeente een omgevingsvergunning voor bouwen aanvragen. Voor het maken van een ontwerp en de overige voorbereidende werkzaamheden wordt een voorbereidingskrediet aangevraagd van € 685.000.
Medio 2024 zal een besluit voor vrijgave van het benodigde uitvoeringskrediet aan de raad worden voorgelegd. Aanvullend krediet ontwerpfase en krediet voorbereidingsfase OV knooppunt Nieuw-Zuid Om stad en regio toekomstbestendig te maken en daarmee bereikbaar en leefbaar te kunnen houden, wordt er een OV knooppunt op de Schipholweg gerealiseerd. Het voorspoedig verlopend project bestaat uit een busstation, ondergrondse fietsenstalling, voetgangerspassage en de inrichting van de omliggende openbare ruimte. De voortgang van het project is van belang voor het krijgen van financiële bijdragen vanuit het Rijk, de Provincie en GR Zuid-Kennemerland. Om de voortgang van de voorbereidende werkzaamheden van het project te borgen, wordt gevraagd een aanvullend krediet vrij te geven van € 1.570.000 ten laste van de hiervoor beschikbare IP post SOR.21. In eerdere besluiten is € 1.060.000 aan krediet vrijgegeven, waarvan € 60.000 gedekt vanuit ontvangen subsidie. In het IP is op post SOR.21 tot en met 2027 in totaal € 15,8 miljoen aan geraamde investeringen opgenomen. De gemaakte en nog te verwachte kosten in deze fase zijn als volgt opgebouwd: - Interne uren voor het opstellen van een Stedenbouwkundig Plan, procesmanagement, begeleiden onderzoeken, toetsen externe onderzoeken en overig (€ 360.000). - Externe uren t.b.v.
Stedenbouwkundig Plan en diverse onderzoeken, waaronder uitgebreide proefsleuven, verkeersanalyses en verkeersregelinstallaties (€ 375.000). - Ingenieursbureau inclusief (landschaps)architect voor het projectteam, inventarisatie en voorbereidingen kabels en leidingen, grond- en bodemonderzoek, duurzaamheidsonderzoeken, planologische procedure, aanbesteding realisatie bouw- en inrichtingsplan, opstellen van een voorlopig ontwerp, constructieve berekeningen, kostenramingen (€ 1.695.000). - Nadere uitwerking voorlopig ontwerp op basis van opmerkingen van de ARK en het kwaliteitsteam tot een VO+ dat over genomen kan worden door de aannemer (€ 200.000). De totale kosten bedragen € 2.630.000. In eerdere besluiten is € 1.060.000 aan krediet vrijgegeven. Voor de verdere kosten wordt daarom een krediet gevraagd van € 1.570.000. Principebesluit te activeren kosten vanuit vastgoedonderhoud Het onderhoud aan de gemeentelijke vastgoedportefeuille is belegd bij contractpartijen met afspraken over het gewenste onderhoudsniveau. Voor dit onderhoud betaalt de gemeente jaarlijks 30
een vast bedrag, ten laste van de exploitatie. Op basis van de contractuele afspraken bepalen de partijen welk onderhoud er nodig is in welke panden. Dit vertaalt zich grotendeels in regulier onderhoud, maar het komt ook voor dat zij constateren dat bijvoorbeeld een vervanging van een installatie nodig is, of een dermate ‘groot onderhoud’ dat dit als renovatie kan worden gezien. In die gevallen moet de gemeente deze kosten vanuit de landelijke begrotingsregels als investering administreren. De kosten mogen dan niet ten laste van de exploitatie worden gebracht maar moeten als investering worden geactiveerd en meerjarig worden afgeschreven. Om de begroting jaarlijks gelijk te blijven belasten kan het bedrag dat niet via de exploitatie mag worden geboekt, worden gestort in de reserve Kapitaallasten. Uit deze reserve worden dan in latere jaren de afschrijvingslasten gedekt. De financiële verordening schrijft voor dat investeringen vooraf door de raad worden goedgekeurd en dat ook dotaties aan reserves vooraf door de raad in de begroting worden opgenomen. In de gevallen waar kosten verplicht moeten worden geactiveerd passen deze al in de eerder door de raad goedgekeurde onderhoudsbegroting. De raad heeft in die zin dus wel al toestemming gegeven om dit bedrag uit te geven, maar niet om dit als investeringskrediet te boeken en aan de reserve toe te voegen.