11-08 Transcript Raad

Ook dit onderstreept het

32

belang van handhaving. Bovendien wordt het tijd dat we een milieuzone voor brommers en snorfietsen in overweging nemen. Daar gaan we het binnenkort in de commissie beheer nog over hebben. Voor wat betreft de economie, is de verhouding van banen ten opzichte woningen aanzienlijk lager dan in andere steden met meer dan 100 duizend inwoners. Het aantal banen per duizend inwoners ligt zelfs 25 procent lager dan in andere steden. Dat is de reden dat het CDA de Waarderpolder koestert en bedrijvigheid in ontwikkelzones van groot belang vindt. Er moet voldoende ruimte zijn voor bedrijvigheid en werk. Haarlem moet geen slaapstad zijn die veelal uit forenzen bestaat, waardoor we ook geen slag slaan in de mobiliteitstransitie. CDA is een sportpartij en heeft het zich daar jarenlang sterk voor gemaakt met onze wethouders Snoek en Rog. Dit verdient zich terug. De bewoners van Haarlem zijn sportiever dan in andere steden. Dat is goed voor het welzijn van de bewoners en de dynamiek van de stad. Laten we dit vooral zo houden en ervoor zorgen dat onze sportfaciliteiten meegroeien met de groei van de stad en goed onderhouden worden. Het aantal woningen dat wij bouwen in de gemeente Haarlem blijft achter bij andere gemeentes. We moeten woningen bouwen.

Nu bouwen we voornamelijk woningen voor jongeren, maar we moeten ook woningen bouwen die geschikt zijn voor ouderen en dan vooral in de eigen wijk. Zodat ouderen naar die woningen in de eigen wijk gaan en veelal een eengezinswoning achterlaten. Zo is er doorstroming en worden alle doelgroepen bediend. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Want als we moeten bouwen voor ouderen, die willen dan waarschijnlijk ook een keer naar buiten, in plaats van alleen achter de geraniums. Vindt u dan ook dat er wat meer openbare toiletten moeten komen? De heer Dreijer: Het is altijd goed om meer toiletten te bouwen, volgens mij. Dan moeten we die eengezinswoningen natuurlijk wel beschermen en paal en perk stellen aan het splitsen van woningen. Als het gaat om milieu, ligt er voor de gemeente Haarlem nog een geweldige uitdaging om de achterstand in afvalscheiding weg te nemen. We hebben 37 procent meer restafval dan in andere steden en is het goed dat we hierop blijven investeren. Ook laat waarstaatjegemeente.nl zien dat we in Haarlem nog een geweldige achterstand hebben in de verduurzaming van de woningvoorraad. Haarlem loopt ook met 3,7 procent hernieuwbare elektriciteit ver achter op het gemiddelde van 10,2 procent die de middelgrote steden behalen. 3 keer zo weinig doen wij als de andere steden.

Ook dat vraagt om onverminderde aandacht en is de wijze waarop we omgaan met het duurzaamheidsloket voor verbetering vatbaar. Daarom dienen we hier een motie in waarin we eigenlijk vragen om het duurzaamheidsloket in de kweektuin serieus te nemen en geld beschikbaar te stellen voor het realiseren van een vaste inrichting van dit duurzaamheidsloket. Een inrichting die met biobased materiaal en circulair zal worden gebouwd. Dan hebben we gelijk een mooi voorbeeld van nieuwe, duurzame bouwsystemen. Dat is motie 12. Verder stel ik voor om aandacht te besteden aan energiearmoede in Haarlem. Huishoudens met een laag inkomen is een vergeten groep in de energietransitie. De transitie naar een duurzame energiehuishouding en woningvoorraad lijkt vooral weggelegd voor huishoudens uit de midden en hogere sociale klasse. Onderzoek naar verduurzaming en adoptie van nieuwe technologie richt zich dan ook vooral op deze doelgroepen, terwijl veel minder bekend is over de mogelijkheden en de bereidheid van mensen met een lager inkomen om efficiënter met energie om te gaan. Juist voor deze groep is de urgentie om energiekosten te beteugelen echter hoog. Daarom stelt het CDA voor om samen met bijvoorbeeld de Energiebank een project te starten die beoogde effectiviteit van interventies gericht op het vergroten van energie-efficiëntie en het verminderen van energiearmoede.

Hiervoor dient het CDA ook een motie in, energiearmoede, motie 10. Ik heb een interruptie. De voorzitter: De heer Bloem.

33

De heer Bloem: Voorzitter, ik ben … De SP is erg blij met de motie die u indient. Maar we zijn nu bij de begroting. We kunnen een amendement maken, of we kunnen het gewoon uit de reserve halen. Dit is natuurlijk wel wat vrijblijvend. Waarom gewoon niet wat stelliger? Nogmaals, laten we het gewoon goed doen, want onze steun heeft u zeker. De heer Dreijer: We gaan even kijken hoe deze motie gaan en wat ook de reactie de wethouders en het college zal zijn. Maar ik denk wel dat we daar echt geld voor moeten reserveren. Er zal wel een paar honderdduizend euro voor nodig zijn. Maar die gaan we wel vinden hoor. Tevens dienen we een motie in om ervoor te zorgen dat iedere school een schoolbosje kan aanvragen. U denkt, wat is een schoolbosje? Dat is in Amsterdam al een keer beproefd door de Amsterdam Rainproof. Die stichting heeft dat gerealiseerd voor Amsterdamse scholen, en begeleid. Heeft er goede ervaringen mee. Naast het feit dat schoolpleinen hiermee groener gaan worden, zullen de jongeren hier actief bij betrokken worden en leren over de noodzaak van groen en klimaatproblematiek. Dat is motie 11. De gemeentelijke woonlasten liggen nog ver boven die van andere gemeenten met meer dan 100 duizend inwoners. Behoedzaam financieel beleid blijft van groot belang om onze inwoners niet te zwaar te belasten. De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Aynan.

De heer Aynan: Het CDA heeft het over een schoolbosje. Maar er is ook een bosje aan het Dreef, of de Zuiderhoutlaan. Daar is net een kapvergunning voor afgegeven. Wilt u dat bosje niet behouden in plaats van te pleiten voor nog niet gerealiseerde bosjes? De heer Dreijer: Nee, ik wil dat bosje niet behouden in plaats van. Ik wil dat dan misschien wel allebei. Ik denk dat we goed moeten kijken, dat werd de vorige keer in de commissie beheer gezegd. Er zijn heel veel bomen die gekapt worden. De vraag is van, wordt het wel goed beoordeeld? Ik weet niet precies hoe het bij de Zuiderhoutlaan zit. Of dat terecht of onterecht is. Maar ik zou zeggen van, als het goed is, behouden blijven. De heer Aynan: Ik zou zeggen, ga kijken, dan weet u het zelf. De heer Dreijer: Ga ik vast een keer doen. Uit deze beschouwing begrijpt u wel dat we meer houvast ondervinden aan waarstaatjeegmeente.nl dan aan de wirwar van indicatoren van onze gemeente. Daarom dienen wij de motie in, de kracht van de beperking. Deze motie zorgt voor focus en voor vermindering van de administratieve last van onze ambtelijke organisatie. Kortom, de kracht van de beperking. Goed te lezen dat enkele verbonden partijen zoals Noord-Hollands Archief en het Patronaat bij de paragraaf duurzaamheid aangeven dat ze biologisch en lokaal inkopen.

Ook de gemeente Haarlem gaat nu eindelijk, dankzij de toezegging van wethouder Botter, de koffieprut aanbieden aan de lokale oesterzwamkwekerij. We verwachten dan ook binnenkort te kunnen genieten van lokaal geproduceerde oesterzwambitterballen. Maar in dat kader heeft het CDA nog een verzoek aan het college. Kan het college ervoor zorgen dat bomen die gekapt zijn eerst worden aangeboden aan lokale ondernemers die de bomen hoogwaardig willen hergebruiken? Hiermee steunen we de lokale ondernemers, de lokale economie en wordt voorkomen dat de bomen uiteindelijk in een biomassacentrale verdwijnen. Graag uw reactie hierop. De voorzitter: U krijgt meteen een reactie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Want vindt u niet dat we misschien in plaats van bomen pakken ze gewoon kunnen aanbieden aan de bomenmakelaar?

34

De heer Dreijer: Ik denk dat een bomenmakelaar niets met dode bomen doet. Volgens mij moeten ze wel leven, mijnheer Van den Raadt. De voorzitter: U heeft nog een paar interrupties. Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ik dacht dat we al een paar jaar geleden … Hebben we toch die bankjes van die bomen gedaan? Mevrouw Wisse had toch dat Haarlemse hout. Dat is toch al een oud verhaal? Dat gaan we nu opnieuw doen. De heer Dreijer: U zegt een oud verhaal. Er is inderdaad wel vaker gesproken over het bestemmen van bomen die gekapt worden aan ondernemers. Maar het blijkt in de praktijk helemaal niet zo te werken. Daar heb ik laatst nog ook contact met Spaarnelanden over opgezocht. Die hebben nog steeds geen goed verhaal gemaakt over afspraken die zij met de lokale ondernemers willen maken over de prijs voor het hout, de prijs voor transport, et cetera. Het is er nog niet. Ik vraag nu het college om dat eindelijk een keer goed op papier te zetten. De voorzitter: Dank u wel. De heer Aynan. De heer Aynan: U heeft het over het aanbieden van bomen aan Haarlemse ondernemers. Ligt de prioriteit van het CDA niet bij behoud van bomen? De heer Dreijer: Ja, natuurlijk. Maar we hebben het nu echt over de gepakte bomen die terecht gekapt zijn en nog prima gebruikt kunnen worden voor bankjes en tafeltjes. De heer Aynan: Maar daarvoor wilt u wel pleiten voor behoud? Dat we elkaar goed verstaan.

De heer Dreijer: Vanzelfsprekend. Er is nog, daar is al veel over gezegd, de grote onzekerheid op het gebied van jeugdzorg en Wmo. Daarom moeten we de komende jaren aandacht blijven houden op de opgaven in de Wmo en jeugdzorg. De Wet maatschappelijke ondersteuning dateert al vanuit 2007 en werd in 2015 vernieuwd. 14 jaar oud inmiddels, maar nog altijd onderwerp van discussie binnen de gemeenteraad en onze gemeente. We weten dat het probleem van de financiering van de vergrijzing groeit. CDA zou willen dat het budget in de basis al meer groeit. Met de bekostigingsgroei, zoals ook in de Wlz, langdurige zorg, staat en de Zvw gebeurt. Met name vanaf 2017 stijgen ook de kosten, uitgaven voor jeugdzorg. Oorzaak van deze toenames zijn dat kinderen steeds langer jeugdhulp ontvangen, waardoor het aantal kinderen dat jeugdhulp ontvangt in totaal toeneemt. Dat de gemiddelde prijs per cliënt omhoog is gegaan. De fundamentele vraag ligt voor, op welke manier zorg voor jeugd op een passend niveau kan worden gehouden met voldoende budget en tegelijkertijd grip komt op de uitgaven, waarbij preventie uitermate belangrijk is. Op verzoek van de VVD hebben we op 26 oktober een interpellatiedebat gehouden over het Frans Hals Museum.

Het CDA deelt de kritiek van de VVD op het gebrek aan daadkracht van het college voor wat betreft exploitatiekosten, achterstallig onderhoud vastgoed, huisvestingsvraagstukken en het collectiedepot. Ontbreekt nog steeds het perspectief of structurele oplossingen. Het gaat zover, dat we de noodzaak om een nieuw collectiedepot te realiseren voor het Frans Hals Museum en andere culturele instellingen nog niet terugvinden in het investeringsplan of in de groslijst van nieuwe of hogere investeringen van latere afweging. Er staat een stelpost van 3 miljoen voor cultuur en 1,3 miljoen voor een erfgoeddepot in het investeringsplan die voor een nieuw collectiedepot aangewend kunnen worden. Is dit genoeg? Nee. Als we deze bedragen in het investeringsplan tenminste oormerken voor een nieuw collectiedepot, dan maken we in ieder geval een begin.

35

Daarom dienen wij een amendement in op het investeringsplan in de begroting. Het amendement heet, de eerste klap is een daalder waard. Dat is amendement 9. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Smit. De heer Smit: Dank u wel, voorzitter. Collega, ik hoor u even het rijtje opnoemen van die dingen die op dit moment niet goed gaan en waar u het college op aanspreekt. Maar eigenlijk constateren we toch samen dat op het ogenblik, of de afgelopen jaren niets goed is gegaan in de relatie tussen Frans Hals Museum, de raad en de visieontwikkeling van het college? U kunt eigenlijk geen goed punt noemen. De heer Dreijer: Geen goed punt op wat? Sorry? De heer Smit: U kunt geen goed punt noemen van wat er wel goed is gegaan de afgelopen jaren in de relatie met het Frans Hals Museum en met het oog op de ontwikkeling van het Frans Hals Museum. Eigenlijk is alles misgegaan. Dat klopt toch? De heer Dreijer: Zover wil ik niet gaan. Er zijn natuurlijk dingen te laat opgepakt. Inmiddels is er wel wat geld toegezegd aan het Frans Hals. Maar we hadden wel wat sneller kunnen reageren en anticiperen, denk ik. Maar goed, daarom ook dit amendement, om in ieder geval dit te reserveren om het te gaan regelen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Aynan. De heer Aynan: Ik hoor u over de Wmo en de jeugdzorg.

Tegelijkertijd, als het doorgaat, gaat 6 miljoen van jeugdzorggelden naar de algemene reserve en 3, 7 miljoen Wmo-geld in de Berap, dat u zomaar gebruikt voor cadeautjes. Is het niet veel verstandiger om dat geld voor die doelgroep vast te houden? De heer Dreijer: Dat blijft niet nodig te zijn. Dat heeft de wethouder ook uitgelegd. Die dikke Mercedes waar u het natuurlijk elke keer over heeft, dat was te hoog geraamd, waardoor het terugvloeit. De wethouder heeft ook gezegd van, als we het geld nodig hebben, dan is het geld gewoon beschikbaar en dan halen we het uit andere middelen. De voorzitter: Mijnheer Aynan. De heer Aynan: Het probleem daarvan is, mijnheer Dreijer, dat er blijkbaar misschien ook een nieuwe coalitie komt. Het is verstandiger om dat geld nu al te oormerken, want dan hoeven we daar geen collegeonderhandelingen over te voeren. Dat is toch veel verstandiger? De heer Dreijer: Ik denk dat je beter kunt doen wat de wethouder nu toegezegd heeft. Laat het zo en laten we dat ook in nieuwe collegeonderhandelingen vastleggen. Het is natuurlijk logisch dat als er een noodzaak is om mensen te helpen, dat is met de jeugd ook zo, dan komt het geld er gewoon. Dan haal je het uit de algemene reserve. De heer Aynan: Voorzitter, ik ben bang dat het CDA een tweede Frans Halsje tegemoet gaat. De voorzitter: Dank u wel.

Dan gaan we naar mevrouw Van Zetten en daarna gaan we naar de heer Blokpoel. Dat was allebei een interruptie. Mevrouw Van Zetten.

36

Mevrouw Van Zetten: Nog even over het amendement van het depot Frans Hals. Ik heb het niet gezien. Over hoeveel geld heeft u het dan? De heer Dreijer: Het gaat totaal om iets meer dan 4 miljoen. Mevrouw Van Zetten: 4 miljoen? Heeft u dat ook afgesproken met uw coalitiegenootjes, omdat ik D66 ook al het Frans Hals hoorde noemen. De heer Dreijer: De coalitie is op de hoogte van dit amendement, ja. De voorzitter: De heer Blokpoel. De heer Blokpoel: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Dreijer, op zich een amendement waar we ons wel in zouden kunnen vinden. Maar waarom pas in 2025? De heer Dreijer: Het is alleen een verschuiving in het IP. Het was niet sneller naar voren te halen. Ik denk ook voordat we er uiteindelijk voor klaar zijn, want we willen het samen natuurlijk doen met de andere … Met onder andere het Noord-Hollands Archief een groot depot van maken. Voordat dat nodig gaat zijn, zijn we wel een tijdje verder. De voorzitter: De heer Blokpoel. De heer Blokpoel: Ik begrijp ergens uw redenen wel, maar we hebben juist de wethouder gemaand, maak snelheid, maak snelheid, maak snelheid. Dan zouden we pas over vier jaar een nieuw depot realiseren. Denkt u niet dat het sneller kan, ondanks dat het natuurlijk tijd nodig heeft om het project op te zetten en te realiseren? Maar dat zou toch wel twee jaar sneller kunnen.

Denkt u niet? De heer Dreijer: Dat weet ik niet, of dat inderdaad zo kan. Ik heb nog geen inzicht in de plannen van dat grote depot. U vindt ons wel aan uw zijde van, mocht het inderdaad sneller nodig zijn of kunnen, dan denk ik dat we er dan ook daar naar moeten schakelen als het kan. Maar voorlopig willen we het in ieder geval in beeld krijgen. Dat is onze belangrijkste doelstelling, dat het in beeld is dat we een depot voor Frans Hals willen hebben. De voorzitter: Gaat u verder, mijnheer Dreijer. De heer Dreijer: Als laatste een woord over onze bestuurscultuur. Wij zijn stappen aan het zetten. Steeds vaker houden burgers en politici haar gemeente ter verantwoording. Met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur maken Haarlemmers gebruik van hun controlerende rol. Als raad gaan we niet zomaar meer akkoord met ongemotiveerde geheimhoudingsbesluiten. Het CDA roept het college dan ook op om maximale transparantie te gaan betrachten. We kijken ernaar uit om het nieuwe geheimhoudingsbeleid in januari te bespreken. De afgelopen periode was op zijn minst turbulent voor het CDA, maar ook voor vele anderen. Corona zorgt voor onzekerheid bij bedrijven, het Rijk en de gemeenten. We hopen dat er ruimte blijft voor meningsverschillen en belangentegenstellingen. Ruimte voor positieve politiek.

Dat we ondanks de net aangescherpte maatregelen schouder aan schouder blijven staan voor Haarlem. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij door met de heer Hulster van de Actiepartij.

37

De heer Hulster: Dank u wel, voorzitter. Dit is het laatste jaar van het college. Het is ook een moment om een beetje terug te blikken. Op zich zien we nu een sluitende begroting, omdat het Rijk de jeugdzorg beter heeft gewaardeerd en de coronagelden niet allemaal terug hoeven en ook de parkeergelden worden vergoed. Maar we zien ook nog steeds taakstellingen in de jeugdzorg en de Wmo. We zien ook nog steeds dat de klimaatcrisis niet goed wordt geadresseerd. Er slapen nog steeds mensen op straat. Het is vrijwel onmogelijk om een woonruimte te vinden in Haarlem. Er is nog veel te doen. De afgelopen periode is er vooral heel veel beleid gemaakt. Daar maken we ons een beetje zorgen over, want zowel bij het woonbeleid, het zwerfafvalbeleid, het verkeersbeleid, het verkeersveiligheidsbeleid, het economisch beleid, hebben we geconstateerd dat er weinig instrumenten waren bij het beleid. Er waren vooral veel vergezichten en visies voor over een lange periode, maar weinig middelen om die visies ook te gaan bereiken. Ook ontbraken de indicatoren. Er werd ook vaak niet gezegd van, nu staan we hier en hier gaan we naartoe, daar gaan we naartoe en zo gaan we dat meten. Daar hebben we dan ook vaak moties of amendement over ingediend. Die hebben het veelal niet gehaald. Het gezondheidsbeleid is daarop een gunstige uitzondering.

Bij het gezondheidsbeleid hebben we gezegd, je moet eigenlijk bij alle plannen die er nu zijn meenemen, wat ga je doen om de actieve mobiliteit aan te moedigen of mensen uit te nodigen daartoe? Dat is inderdaad ook … Wordt nu ook, hebben wij laatst bij de plannen gezien, overgenomen. Nu ligt er al enige tijd een gigantische kans om de actieve mobiliteit in deze stad een flinke impuls te geven, evenals andere vormen van mobiliteit. Dan hebben we het over het kruispunt bij de Amerikaweg en de Prins Bernhardlaan en de Schipholweg. Maar daarvoor hebben we als raad in het begin van deze periode gezegd, wij willen dat er gekeken wordt of daar niet een fiets- en/of een voetgangerstunnel of -bruggetje kan komen. Maar deze staat nog steeds niet in het IP. Dat verbaast ons wel. Terwijl zo’n voetgangersbrug of -tunneltje zowel het autoverkeer kan helpen, want de voetgangers en fietsers hoeven niet meer bij het kruispunt te wachten, als de bussen die daar rijden en natuurlijk de voetgangers en fietsers. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Mijnheer Hulster, wij vinden uw voorstel heel sympathiek. Maar heeft u zich gerealiseerd dat als er een brug of een tunnel moet, dat het er eigenlijk vier moeten worden? Of heeft u meer een soort, ik weet niet of u wel in Utrecht in het verleden kwam, waar ze een Berekuil, een rotonde onder de weg hadden.

Ziet u zoiets voor zich? Ik probeer even uw verhaal goed te snappen. De heer Hulster: Gelukkig hebben wij hele wijze mensen die daar vast hele goede ideeën over hebben. Ik heb daar natuurlijk wel over nagedacht, maar ik merk mezelf niet die rol aan dat ik ga bedenken wat voor oplossing daar moet komen. Maar ik heb op heel veel plekken in Nederland gezien dat daar prima oplossingen voor te bedenken zijn. Volgens mij is dat hier prima te doen. Wat dat betreft lijkt vier me een beetje veel, maar misschien heb je er twee nodig. Dat zou het mooiste zijn. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Maar realiseert u zich dat dat wel veel meer geld waarschijnlijk gaat kosten? Is het misschien niet handig om een onderzoeksverhaal op te stellen? De heer Hulster: Ja, zolang we het maar niet in het IP nemen, beginnen we er niet aan. Daarom lijkt het me goed om er in ieder geval een budget voor op te nemen. Mocht het meer blijken te zijn, dan kunnen we daar weer opnieuw een discussie over voeren. Maar nu is er gewoon geen geld om ook zo’n onderzoek te starten, komen we ook niet verder. Daarom lijkt het me juist wel goed om hier … Want, ik bedoel, we hebben als raad vastgesteld dat we dat willen. Dan denk ik dat we ook een keertje daar budget tegenover moeten zetten, want

38

anders blijft het maar een beetje schimmig of dat we dat gaan doen of niet. Terwijl als we iets willen, dan willen we het. Dan is gewoon de vraag aan het college van, goh, vertel ons hoe dat eruit gaat zien en wat het gaat kosten. Wij hebben in ieder geval al deze middelen beschikbaar gesteld. Die zijn er, want die hebben we … Het college heeft gezegd, we gaan nog niet de verbreding van de Amerikaweg doen. Daarmee is er 3,4 miljoen beschikbaar. Er is 1,4 miljoen subsidie. Er is in ieder geval al een start. Of dat genoeg is, weet ik niet. Maar ik weet dat de provincie Utrecht 4 tunneltjes voor, wat was het ook alweer, 10 miljoen heeft aangelegd. Met 3,5 miljoen kunnen we in ieder geval een flinke start maken. Ik denk ook dat we misschien door middel van een tweedehands brug of zo ook het weer wat eenvoudiger kunnen doen. Maar ik bedoel, ik ben geen expert op dat gebied. Ik ga ervan uit dat daar vast hele slimme oplossingen voor te verzinnen zijn. Dan over de Oostersingelgracht wilde ik nog wel even zeggen dat we daar op zich wel positief over hebben staan, maar dat we wel hopen dat daar onafhankelijke financiering voor te vinden is, zodat dat niet uit dit project hoeft te worden gehaald. Dan lezen we in de begroting dat het college bereid is om ieder jaar 200 duizend euro uit te geven om ratten geheel geautomatiseerd en op gruwelijke wijze te gaan vermoorden in riolen.

Die worden dan automatisch doorgespoeld en afgevoerd via het rioolwater. We vinden het even absurd als inhumaan. We zijn op zich geen fan van ratten, maar op deze manier te werk gaan vinden we echt compleet absurd. Zeker als in het … Er is een proef mee gehouden, daar werd fijntjes in geconstateerd dat 1 paartje ratten in 1 jaar tijd 4 duizend nakomelingen kan veroorzaken, omdat die beesten heel snel geslachtsrijp zijn, kunnen ze al snel weer jongen maken. Dan kun je wel denken, we gaan ze automatisch vermoorden, maar dan gaan die beesten nog sneller zich reproduceren. Het enige wat je kan doen, is ervoor te zorgen dat er minder eten te vinden is. Als er minder eten is, komen er minder ratten. Dat is heel simpel. Tegelijkertijd heeft deze commissie bij de behandeling van de bomenverordening geconstateerd dat het heel mooi is om een nieuwe bomenverordening te hebben, maar dat de vorige bomenverordening eigenlijk ook prima was, maar dat er een bomenexpert nodig is binnen het gemeentelijk apparaat.

Toen ik dacht van, goh, wat moeten we dan eigenlijk met die 2 ton die we niet uit willen geven aan de rattenverdelging? Misschien kunnen we daar de bomenexpert van gaan betalen, want dan is er 2 ton … Naast dat er voor hem zelf leges zijn, of haarzelf, dat zou nog mooier zijn, kan die persoon ook wat beleid gaan ontwikkelen en misschien ook wat mensen inhuren om dingen in de stad uit te zoeken en te doen. Dan wil ik het nog even over de jeugd hebben. Bij de Berap hebben we geconstateerd, hebben we kunnen lezen, dat er geen daling is in het aantal jongeren dat met justitie in aanraking komt, maar dat de gevallen steeds complexer worden. Toen we daar de portefeuillehouder en wethouder op bevroegen, bleek dat daar geen beleid op is. Terwijl als je echt de problematiek met de jeugdcriminaliteit wilt gaan bestrijden, dat schijnt echt een groeiend probleem te zijn, dan moeten de partijen die rond de jeugd staan meer gaan samenwerken. Daarom roepen we op om met beleid te komen. Hopelijk dit keer wel met KPI’s. Dan nog een laatste punt. Mogelijk dat we amendementen en moties die we bij de bestuursrapportage hebben ingediend nog opnieuw gaan indienen. Met name bij de bespreking van de 12 miljoen die geïnvesteerd werd, de impuls. We hebben toen een tegenbegroting ingediend. Dat was dan een laatste opmerking daarover.

Want we vinden toch, het is allemaal natuurlijk prima en het is allemaal voor eigen risico, maar je verwacht dan toch een beetje van zo’n college dat ze keurig met een schriftelijke reactie komen als je zoveel werk erin stopt. Dat er nu eigenlijk alleen maar een mondelinge reactie kwam die zei, het is allemaal hartstikke sympathiek hoor, eigenlijk ben ik het er wel mee eens, maar dit kunnen we natuurlijk niet … Dit ontraden we. Dat vind ik toch echt een beetje mager voor de inzet die we gepleegd hebben. Ik hoop dat u dat in het … Mocht er een partij nog in de toekomst zoiets ondernemen, hopen we toch dat u daar wat in verbetert. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij verder met de heer Aynan van Jouw Haarlem.

39

De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Zelden is het vertrouwen dat burgers in de overheid hebben zo laag geweest als nu. Mensen ervaren problemen met de woningmarkt, met de zorg, de arbeidsmarkt, klimaat. Maar men gelooft niet, in ieder geval niet meer, dat de overheid daar daadkrachtig beleid op kan voeren. Laten we kijken naar Haarlem. Naar de laatste begroting van deze coalitie, die vol ambitie is begonnen aan het programma Duurzaam Doen. Via ‘…’ maken we vandaag de balans op. Wat heeft deze coalitie met dit college bereikt? Wat is er terechtgekomen van de bouwambities, de groene idealen en de nieuwe democratie? Om te beginnen met een nieuwe democratie. Het was de bedoeling dat participatie verbeterd zou worden. Maar als mensen massaal gaan meepraten en gaan meedenken, bijvoorbeeld bij de ontwikkelzones, bij Domus Plus en Skaeve Huse, bij de Bloemenhove, blijft er uiteindelijk weinig over van de ambitie om Haarlemmers meer bij besluitvorming te betrekken. Dat is niet goed voor het vertrouwen. Over Skaeve Huse gesproken, voorzitter, is het college bereid om Akendam, een heel bijzondere boerderij, een van de oudsten, te renoveren? Graag een reactie daarop. Voorzitter, als we vragen naar het aantal gebouwde woningen, krijgen we de exacte cijfers niet boven water. De corporaties die midden in de wooncrisis niet minder, maar juist meer woningen willen verkopen.

Hetzelfde geldt voor woningen die in het bezit zijn van de gemeente Haarlem. Tegelijkertijd lezen we in deze begroting dat de wachttijden voor een sociale huurwoning minder zullen worden. Niet echt geloofwaardig. Hetzelfde geldt voor als we vragen naar het aantal gekapte en geplante bomen. We weten het niet. Toch zeggen we dat Haarlem groener wordt. Hoe cynisch is het dat we in dezelfde week dat we de bomenverordening behandelen, dat hetzelfde college 151 kapvergunningen afgeeft voor bomen, ik heb er een paar afgefietst, waarvan we eigenlijk niet weten hoe die lijst tot stand is gekomen. Voorzitter, dat is niet echt goed voor het vertrouwen. Daarom willen we ook de bomenexpert terug, die weet welke boom behouden kan worden en welke niet, bijvoorbeeld omdat hij ziek is. Graag een reactie van het college daarop. Dat scheelt u een motie. Voorzitter, de Tozo, die is door duizenden mensen aangevraagd, maar er zijn 184 mensen die moeten terugbetalen. 184 Haarlemmers. Vorige week heeft de bezwaarschriftencommissie gelukkig in zijn wijsheid besloten dat ondernemers die voor corona bewust of onbewust onder het sociale minimum leefden, maar wel door corona in de problemen zijn gekomen, dat die wel recht hebben op het Tozo. Dat is een bijzondere aanspraak, ook met landelijke uitstraling.

Onze vraag aan het college is, kunt u onderzoeken of er in die 184 gevallen mensen zijn die voldoen aan dat criterium dat ze voor de corona al onder het sociaal minimum zaten en dat dat als argument is gebruikt om af te wijzen? Ze ook proactief te benaderen als dat het geval is. Want een betrouwbare overheid geeft waar mensen recht op hebben. Dan de toegang tot bijzondere bijstand, die zou precies een jaar geleden vereenvoudigd worden. Dat is toegezegd door de heer Roduner. Is nog steeds niet gebeurd. De wachttijden voor huishoudelijke hulp en andere hulpmiddelen en de jeugdzorg die lopen op, terwijl er miljoenen op de Wmo en de jeugdzorg overblijven. Dat is niet uit te leggen en niet goed voor het vertrouwen. Voorzitter, mensen snakken naar een overheid die naast ze staat in plaats van tegenover ze. De balans opmakend moet Jouw Haarlem concluderen dat de B&W van het college staat voor beloven en wensdenken, maar weinig doen. Hetzelfde geldt ook voor de coalitie, veel woorden, weinig wol. We gaan richting de verkiezingen. Ik geef hierbij al die kiezers een knot wol, zodat ze op 16 maart een eind kunnen breien aan dit college en deze coalitie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U heeft een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Het is ook wel een mooi moment natuurlijk om het rapportje van Jouw Haarlem op te maken.

Ik kan me herinneren dat uw verkiezingsbeloften waren, tunnel onder de Jan Gijzenkade, bouwen in de Poelbroekpolder en de bezoekersschijf terug. Hoe staat het ermee, mijnheer Aynan? De heer Aynan: Die vraag en mogelijk verwijt zou volledig terecht zijn geweest als ik wethouder was geweest en in het college had gezeten. Helaas is dat niet het geval.

40

De heer Drost: Maar dat is te makkelijk. Ik vraag nog geeneens dat het gerealiseerd is. Ik snap ook wel dat de tunnel niet zomaar gebouwd kan worden, maar ik bedoel gewoon een motie of een initiatiefvoorstel, waar mijnheer Boer altijd blij van wordt, zeker uitgebreide initiatiefvoorstellen. Alleen maar zo’n begin, waar waren die voorstellen? De heer Aynan: Hoeveel moties, mijnheer Drost, nu even serieus, heb ik wel niet ingediend over wonen, over de betrouwbare overheid, over een bereikbare overheid, over de sociale dienst? Gelukkig is een deel aangenomen, maar het grootste deel heeft u heel bewust weggestemd. Ga hier niet zwartepieten naar mij toe. De voorzitter: Dat was het. Dan gaan wij door naar de volgende bijdrage van mevrouw Van Zetten, Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we behandelen deze week de laatste begroting van dit college. Een geamputeerd college, zonder wethouder van financiën. De belangrijkste van het stel, met de belangrijke portefeuilles ook als beheer en onderhoud en sport. Wat Hart voor Haarlem betreft laten we dit zo. Want met het voortijdig vertrek van de vorige CDA-wethouder Snoek en het demasqué van zijn opvolger, de heer Rog, raden wij de coalitie aan om zonder een nieuwe CDA-wethouder verder te gaan. Dan maakt het college datgene waar waarmee zij vier jaar geleden begon, een nieuwe bestuursstijl in Haarlem.

Mooie woorden, voorzitter, maar sindsdien heeft het college pogingen hiertoe goed verborgen gehouden. Wat een zegen dat u met het vertrek van de heer Rog een laatste kans krijgt om waar te maken wat de Haarlemmers vier jaar terug beloofd is. Geen nieuwe, maar een waargenomen Rog. Het CDA kan prima als fractie zonder portefeuille deze periode rondbreien. Dat scheelt de Haarlemmers een hoop geld. Dan denk ik aan wachtgeld, inwerken, salaris, et cetera. Wij willen ook nog wat dingen zeggen over de bestuurscultuur. In het land wordt veel gesproken over de afnemende macht van de volksvertegenwoordiging. Maar palaveren hoe we de tegenmacht van de volksvertegenwoordigers en de burger gaan versterken. Hart voor Haarlem constateert dat de combinatie van de portefeuilles financiën, beheer en onderhoud en sport in de handen van een lijsttrekker voor komende gemeenteraadsverkiezingen een perverse prikkel zijn om geld uit te geven en veel ook. Ik vind het heel vervelend dat D66 maar een beetje doorleutert. Ik ben maar een eenmansfractie, maar het is wel beleefd om even te luisteren, dacht ik. De voorzitter: Ik stel voor dat u gewoon verder gaat, mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ik ga gewoon verder. Wij lezen in het gebiedsprogramma bij de begroting dat er pakweg voor tientallen miljoenen is gereserveerd om circa 144 projecten in de openbare ruimte uit te voeren.

Een goede stap voor een lijsttrekker. De ruimte wordt door de coalitiepartijen ook gegeven. Heeft het dan nog zin om te wijzen op de 12 miljoen die het college, inclusief de burgemeester, zonder overleg in de stad uitdeelde. Ik denk het niet, voorzitter. Wij zijn zo wel heel erg afgedwaald van het dualisme. Niet alleen in Haarlem, vrees ik. Hart voor Haarlem constateert dat het college nogal wat energie heeft gestoken in een paar rechtszaken die weinig gelukkig uitpakten voor de gemeente. Wij begrepen de volhardendheid van onze voorzitter in het eigen gelijk niet. Nog minder begrip hebben wij voor het aanhouden van het kantoor van de landsadvocaat Pels Rijcken als advocaat van ons college. Een kantoor dat verwikkeld is in een megazwendel, een fraudeschandaal, waarbij ook het publieke belang is geschaad. Bij de provincie Gelderland is er namelijk een probleem, maar ook bij het Rode Kruis. Het vertrouwen in de overheid is al broos genoeg. Dat is al eerder gezegd hier vanavond. Maar zonder de connectie met de zelfverrijkers van Pels Rijcken. Hart voor Haarlem heeft een motie met verzoek om het contract zo snel mogelijk op te zeggen en op zoek te gaan naar een nieuwe stadsadvocaat, liefst afkomstig uit de regio van Haarlem, zodat de Haarlemmers ook nog profijt

41

hebben. Uit het vrolijke plaatje met de begroting, in één oogopslag, wordt pijnlijk duidelijk hoe hoog de woonlasten zijn voor een gemiddelde woning in Haarlem, 898 euro. Ook meer dan kostendekkend, namelijk 100,5 procent. Dat is echt met pijn en moeite, want zonder de extra storting van de afvalheffing om de afvalheffing binnen de perken te houden, was dat niet eens gelukt. Verontrustend om te zien hoe prijzen stijgen. Energieprijzen zelfs exceptioneel. Er zijn problemen met de arbeidsmarkt en toelevering. Dat heeft voorspelbare gevolgen voor de inflatiecijfers en de rente de komende jaren. Hart voor Haarlem stelde dan ook niet voor niets om alle Haarlemse huishoudens 100 euro te geven, in plaats van te besteden aan hobbyprojecten van het college. Het college begroot met een inflatiepercentage van 1,4 procent. We zullen gaan zien dat alle investeringsprojecten duurder gaan uitpakken. Wil ik natuurlijk niet de onheilsprofeet zijn, maar ik denk dat het toch wel een beetje realistisch is als je naar de wereld kijkt. Hart voor Haarlem is ook voor groen, maar tegen de dwang van het groene kalifaat en het moet. Wij vrezen dat grote energieprojecten zonder afdoende afgedekte risico’s een gat gaan slaan in de begroting voor toekomstige colleges. De mensen moeten het wel willen. Transitie kan je maar in beperkte mate afdwingen.

Het zoeken naar draagvlak is ook niet uw sterkste kant, voorzitter. Zo duurde het even tot de coalitiepartijen, met name denk ik dan toch naar de PvdA, gingen luisteren naar de bewoners in Meerwijk, die hun auto verkiezen boven een groene wadi voor de deur. Daar zal nog wel veel gesproken moeten worden. Zo weten we nog wel wat projecten. Dat is al gepasseerd. Domus Plus, de zonnepanelen op de berg in de Waarderpolder, het Anton Pieckhofje, de Nieuwe Groenmarkt. Enfin, goed dat de gemeente met de duurzaamheidsbegroting in eigen huis gaat kijken. Wij genieten hier in het stadhuis nog altijd van de heerlijk brandende pelletkachel. Tenslotte stellen wij vast dat wij een reserve groei van de stad hebben die niet wordt gebruikt waarvoor hij in 2014 wel is opgezet. Het is nu een schimmig potje met dubieus nut. Hart voor Haarlem stelt daarom voor om deze reserve omwille van de transparantie en de administratieve hygiëne af te schaffen. Wij dienen daarvoor ook een motie in. Dat was de eerste termijn van Hart voor Haarlem. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Zetten. Dan gaan we door met de heer Visser van de ChristenUnie. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, voor ons ligt een begroting die er op het eerste gezicht gunstig uitziet.

Het college heeft zelfs ruimte gezien om incidenteel 12 miljoen extra beschikbaar te stellen voor een aantal goede impulsen voor de stad. Positief is ook in deze begroting dat er ruimte is vrijgemaakt voor extra investeringen in de stad op de wat langere termijn. Dat er ook nog eens stelposten zijn opgenomen voor klimaatadaptatie en verduurzaming, zodat die maatregelen kunnen worden meegenomen bij diverse projecten. Oftewel, werk met werk maken. Maar voorzitter, uiteraard heeft ook de ChristenUnie wat kritische punten. Want waarom zijn er niet ook dergelijke stelposten voor fietsbeleid en voor toegankelijk maken van de stad? Hoe staat het eigenlijk met die ambities voor toegankelijkheid? In 2018 gingen alle wethouders op initiatief van de ChristenUnie enthousiast aan de slag in het jaar van de toegankelijkheid. Maar hoe staat het daar nu mee? Hoeveel gebouwen zijn er nu toegankelijk gemaakt? Welke stappen zijn er gezet in de openbare ruimte? De ChristenUnie roept elke wethouder op dit aan te geven voor het eigen beleidsterrein en in 2022 opnieuw met dit thema aan de slag te gaan. Het college zou ook met een apart budget komen voor verkeersveiligheid. Dit is zelfs een harde eis om landelijke subsidies binnen te harken. Maar waar is dat potje nu? Ik kan het niet vinden in de begroting.

Voorzitter, als je wat dieper in de begroting duikt, dan ziet de ChristenUnie drie losse eindjes. Ten eerste komen er miljoenen extra voor nieuwe scholen. Mooi. Maar vanaf 2023 is nog maar de helft van het geld gereserveerd van wat echt nodig is. Hoe komen we aan de rest van het geld? Miljoenen euro’s. Ten tweede blijft het uitvoeringstempo van beheer en onderhoud achter. Het college zou de oorzaken op een rij zetten en voor vanavond via een infonota dat naar de raad sturen. Ik heb lopen zoeken, maar ik heb geen informatienota gezien. Misschien heb ik verkeerd gekeken. Ik zie een wethouder knikken. Maar wat gaat het college doen om het uitvoeringstempo omhoog te brengen? Ten derde, de

42

verduurzaming van de afvalinzameling. We halen onze doelen voor gescheiden inzamelen naar vier jaar inzet van dit college nog steeds niet. Het is verbeterd, maar ons doel hebben we nog niet bereikt. Het college stelt nu uit het pakket van 12 miljoen eenmalig geld voor extra investeringen daarvoor beschikbaar. Dat is mooi, want hierdoor groeit de afvalstoffenheffing niet meer zo fors als eerst wel het geval was. Terecht dat de VVD daar ook opmerkingen over heeft gemaakt dat de woonlasten in Haarlem echt beperkt moeten blijven. Echter, het college neemt maar een paar maatregelen. De andere maatregelen die nodig zijn om het doel te halen, die worden niet genomen voor de afvalinzameling. Dan lees ik, alleen als er de komende jaren meer financiële ruimte ontstaat, dan kan overwogen worden om die resterende maatregelen op te pakken. Voorzitter, ik krijg hier toch het gevoel dat het college de ambitie voor goede afvalinzameling, nota bene een landelijke afspraak, voorlopig bij het huisvuil zet. Gaat het college die ambitie nog opnieuw oppakken, voordat Spaarnelanden is langs geweest om dat op te halen? Voorzitter, dan de Wmo. Het college stelt dat de groei van het Wmogebruik halverwege 2021 wat minder hoog is dan verwacht. Dat klinkt goed. Voorzichtigheidshalve heeft het college het gunstige effect nog niet meegenomen voor 2022. Heel verstandig.

Maar hoe moet ik dan bladzijde 53 van de begroting lezen, waar het college juist stelt dat er sprake is van een hogere groei van het Wmogebruik? Hoe kan dat waar zijn? Graag een uitleg van het college. Zorgelijk vindt de ChristenUnie dat het college de mogelijkheid openhoudt om resultaatgericht te gaan beschikken voor de Wmo. Dan krijg je niet een aantal uren huishoudelijke hulp meer, maar alleen een schoon en leefbaar huis. Wat het ook mag wezen. Dan ben je als cliënt alle flexibiliteit voor de ureninzet van je huishoudelijke hulp kwijt. Gelukkig is de wetswijziging die dit mogelijk moet maken nog niet ingevoerd. Maar de ChristenUnie roept het college op deze weg niet in te slaan, ook als deze wet wordt ingevoerd. Voorzitter, we staan voor grote opgaven. Allereerst denk ik aan de woningmarkt. Veel woningzoekers in Haarlem zijn wanhopig door het grote tekort. De oplossing is bouwen, bouwen, bouwen. Wat betreft de ChristenUnie moeten dan alle opties openstaan, ook woningbouw in de Waarderpolder. Maar, voorzitter, voor bouwen, bouwen, bouwen is ook werven, werven, werven nodig. Dan heb ik het over het werven van ambtenaren. Want veel bouwprojecten komen momenteel niet verder, omdat er te weinig ambtenaren zijn om die bouwvergunningsaanvraag te verwerken. Wat gaat het college hieraan doen? Waar ook werven, werven, werven nodig is, dat is de kinderopvang.

In de begroting staan al zorgen genoemd over de leerachterstanden bij kinderen door de coronamaatregelen in de kinderopvang en het onderwijs. Dat is zorgelijk, maar het is slechts het topje van de ijsberg. Want vorige week ontving wethouder Roduner namelijk een brandbrief van Op Stoom. Het gaat helemaal mis met de kinderopvang in Haarlem door het grote personeelstekort. Er is zelfs al een crisisteam ingesteld. Er zijn al veel maatregelen genomen. Zo zijn ruildagen niet meer mogelijk. Zitten kinderen vaak in een andere groep. Bij de naschoolse opvang worden nieuwe kinderen nauwelijks meer toegelaten. Stafleden staan voor de groepen. Er wordt nieuw personeel zelf opgeleid. Et cetera, et cetera. Elders in het land zijn er al kinderopvangorganisaties die nog verder gaan. Zij laten wettelijke kwaliteitseisen los die niet ten koste gaan van de sfeer en de veiligheid. Dat gelukkig wel. Zij vragen de GGD daar niet meer op te handhaven. Hoe gaat het college daar in Haarlem mee om? Is het college bereid, gezien het grote knelpunt dat er momenteel is, ook in Haarlem tijdelijk niet te handhaven op dit soort wettelijke eisen? Dat is een moeilijke stap, maar de nood is echt heel hoog. Graag een reactie van het college. Is het college bereid de kinderopvang in Haarlem op andere manieren te helpen? Bijvoorbeeld bij het werven van personeel.

Door bijvoorbeeld te kijken naar mogelijkheden van zijinstromers die op de werkvloer dan zouden kunnen leren. Het college heeft natuurlijk zicht op het bestand van werkzoekenden in Haarlem. Wellicht kan het college daar helpen. Een andere mogelijke oplossing is het stimuleren van meer gastouderopvang. Dat gaat in Haarlem ook niet goed. Er komen steeds minder nieuwe gastouders. Wil je als gastouder in Haarlem beginnen, dan moet je eerst ruim 800 euro leges betalen. In veel andere gemeentes, zoals bijvoorbeeld onze buurgemeente Heemstede, is dit welgeteld 0 euro. De ChristenUnie heeft hier samen met het CDA al eerder een voorstel voor ingediend. Het haalde het toen helaas niet, maar gezien die brandbrief, gezien de enorme nood doe ik opnieuw een beroep op de raad om hier nu stappen in te zetten.

43

Alle beetjes helpen. In ons amendement, leges gastouderopvang omlaag voor meer gastouders, nummer 28, vragen wij daarom de leges te verlagen naar tenminste het landelijk gemiddelde. Het bedrag is op de totale begroting verwaarloosbaar, afhankelijk natuurlijk van hoeveel gastouders zich aanmelden, maar een kleine 20 duizend euro. Maar zelfs als er daardoor nog wat meer gastouders bijkomen, dat willen we natuurlijk, dan is het nog steeds te overzien. Voorzitter, naast alle financiële suis in de begroting, staat de begroting ook vol met indicatoren, met streefwaarden voor effecten en prestaties. Daar zijn we eigenlijk best wel blij mee. Ik geloof dat het CDA daar een mes in wil zetten. Ik ga het amendement bekijken natuurlijk. Less is more. Wij zijn op zich wel tevreden over de indicatoren die erin staan, maar dan moeten we er wel op sturen. Dat gebeurt op het ogenblik, wat ons betreft, veel te weinig. Want toen de ChristenUnie die indicatoren allemaal aan het bekijken was, viel alles wat op. Je zou namelijk verwachten dat de streefwaarden beleidsmatige doelen zijn. Maar als je kijkt naar de begroting van vorig jaar, die heb ik erbij gepakt, dan zie je dat er bij heel veel doelen, zonder enige argumentatie in de begroting die we vanavond bespreken, de ambities flink naar beneden zijn gegaan. Voorzitter, het lijken meer prognoses dan doelen te zijn.

Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Je gaat niet je doelen aanpassen als je ze niet haalt. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff heeft een interruptie. Mevrouw Verhoeff: Mijnheer Visser, volgens mij moeten wij die doelen vaststellen. Dan moet u beter opletten. Maar bent u het met de PvdA eens dat als raad ook echt een normering per jaar moet vaststellen, zodat je weet, in dat jaar willen wij dat bereiken, want dat moeten wij meegeven. Dan is toch de kadernota het moment. Denkt u ook niet? De heer Visser: De doelen staan nu in de begroting opgesomd. Dat is het moment dat we de doelen vaststellen. Ik constateer dat een aantal ambities behoorlijk verlaagd zijn, sommigen zelfs bijna gehalveerd, zonder enige toelichting op de begroting. Terwijl wij ze wel vandaag nog gaan vaststellen. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Weet u wat het punt is, bij de kadernota doe je kaderstelling. Dan schrijf je ook wat je wil. Dan wil je ook je doel. Dat het dan vervolgens staat opgeschreven in de begroting, dat is top, maar je moet wel van tevoren nadenken van wat er in de begroting komt. Want anders ligt hier een voorstel van het college. Wij zijn toch degene die de kaders stellen? De heer Visser: Als ik me goed herinner, staan al deze indicatoren niet in de kadernota. Kun je misschien discussie aangaan, dat de indicatoren voortaan in de kadernota moeten. Maar we stellen ze nu vast.

Dat constateer ik. Dus leg ik daar de vinger bij. Vandaar mijn moties, ambities niet zomaar verlagen, dat moet in duidelijk overleg met de raad en beargumenteerd. Je moet ook altijd eerst kijken, zijn er aanvullende maatregelen nodig, dat je alsnog je doelen kunt halen. Want het is niet erg als je je doel niet haalt, zijn we allemaal bij, maar dan kunnen we kijken van, hoe ga je je beleid bijstellen? Ik noem een paar voorbeelden. De handhaving, in de strijd tegen overlast. Of het nu om hondenpoep of parkeeroverlast of geluidsoverlast gaat. Jaar op jaar, al jarenlang, melden burgers elk jaar weer meer overlast in Haarlem. Het rapportcijfer dat Haarlemmers op dit punt geven is ook bedroevend laag, een lager zesje. Maar het aantal boetes, de handhaving op die overlast, die neemt juist jaar op jaar af. Dit jaar is de ambitie voor het aantal boetes daarom maar met 40 procent verlaagd door het college, zonder enige toelichting. Terwijl de Haarlemmers meer en meer klagen, gaan we minder boetes uitdelen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Daarom ons amendement, handhaaf bij overlast. Wij hebben liever dat onze handhavers zich daarvoor inzetten, gezien alle

44

klachten van de Haarlemse inwoners, dan dat zij zich druk maken om de hardwerkende horecaondernemers … Om ze achter de broek te zitten met de coronapas, die vooral zorgt voor verdeeldheid in de samenleving. De voorzitter: Interruptie van de heer Bloem. De heer Bloem: Denkt u echt dat handhavers het beste werk doen als zij boetes uitdelen? Is het niet het beste als zij dat juist niet hoeven doen, zonder te interveniëren met boetes en het gewoon door in gesprek te gaan doen? Is dat niet een betere inzet van handhaving dan er een soort cashmachines van te maken? De heer Visser: Daar doet u een terecht punt. Alleen dan kunnen we er de discussie over aangaan welke maatregelen we nemen. Maar ik constateer dat het aantal meldingen jaar op jaar toeneemt. Dan is het gek dat je op dat moment die ambitie niet een beetje gaat verlagen, maar met 40 procent. Daar staat wel tegenover dat de ambitie voor het aantal waarschuwingen wat omhoog gaat. Dat is mooi. Maar die staan ook niet in verhouding. Die waarschuwingen nemen geloof ik 20 procent toe, de boetes nemen 40 procent af. Als de meldingen voor overlast omlaag zullen gaan, had u mij helemaal aan uw zijde. Maar de meldingen nemen jaar op jaar op jaar toe. Ik ga snel verder in verband met de spreektijd. Voorzitter, mooi ook dat het aantal Haarlemmers dat tevreden is over het onderhoud van de stad licht gestegen is.

Maar het is nog steeds maar 45 procent van de bewoners die tevreden is. Ons doel was vorig jaar nog, hebben we met deze raad vastgesteld, om het in een paar jaar tijd stapsgewijs te verhogen naar 58 procent. Ik heb meerdere mensen vanavond al over het onderhoud gehoord. Dan schetst mijn verbazing dat in deze begroting ineens het doel op maar 50 procent is gezet. De ambitie is in een klap met 8 procent verlaagd. Wederom geen enkele onderbouwing van het college. Waarom wethouder? Licht dat toe. Heeft u te weinig geld voor het onderhoud? Dat hebben we een paar keer gevraagd. Het antwoord was nee. Waarom gaat die ambitie dan omlaag? Of u moet met het verzoek komen om meer geld, maar u moet dit onderbouwen. U kunt niet zomaar de ambitie verlagen. Dan de indicatoren waarvan de streefwaarden simpelweg gewoon te laag zijn in onze ogen. Dat zijn de indicatoren over de bekendheid van Haarlemmers, met de cliëntondersteuning, met de sociaal wijkteams en met het Centrum voor Jeugd en Gezin. Die scoren allemaal tussen de 22 en 30 procent. De ambities zijn ook niet veel hoger. De ChristenUnie vindt dat deze ambities echt omhoog moet. Want als mensen voorzieningen als deze niet kennen, maken ze er ook geen gebruik van. Juist deze voorzieningen werken preventief en zorgen ervoor dat mensen geen of minder duurdere zorg nodig hebben. Vandaar ons amendement, onbekend maakt onbemind, nummer 30.

Voorzitter, graag vraag ik nog aandacht voor studenten met een lichamelijke beperking. Zij kunnen nu individuele huurtoeslag … Sorry, individuele studietoeslag krijgen. Deze studietoeslag is in Haarlem echter te laag, waardoor deze jongeren niet goed rond kunnen komen. Het gaat maar om een handjevol jongeren in Haarlem. Laten we deze week dat probleem oplossen, vooruitlopend op landelijke wetgeving die hopelijk volgend jaar ingaat. Vandaar het amendement, individuele studietoeslag verhogen, nummer 27. Voorzitter, ik blijf nog even bij de jeugd. Vandaag staat in het Algemeen Dagblad het bericht dat de jeugdzorg in Nederland compleet faalt. Dan gaat het niet over de financiële problemen die we in Haarlem ook zien bij Kenter, maar om het feit dat de terugkeer van uithuisgeplaatste kinderen ernstig wordt bemoeilijkt door het ontbreken van goede, intensieve jeugdhulp. Er zijn lange wachtlijsten, dossiers zijn niet op orde en het gevolg is dat kinderen lang uit huis blijven, zonder hulp, of juist te lang thuis blijven zitten, zonder hulp. Geen wonder dat het aantal kinderen dat afhankelijk is van jeugdhulp jaar op jaar in Haarlem groeit. Wij zijn druk bezig met de verwerving van jeugdhulp, maar welke stappen zetten wethouder op korte termijn, bijvoorbeeld om bureaucratie weg te halen in de jeugdhulp? Dan kom ik toch weer bij de streefwaarde.

In onze begroting is de streefwaarde voor het aantal jongeren dat afhankelijk is van jeugdhulp, dat dat doorgroeit naar 11 procent. Dat kan toch niet onze streefwaarde zijn? Dat moet toch omlaag gaan? Nog maar een paar jaar geleden was het echt fors lager, het aantal jongeren wat

45

afhankelijk is. Vandaar mijn amendement, stop de groei van de jeugdhulp. Ondanks alle tekorten op de arbeidsmarkt, zijn er nog steeds veel Haarlemmers die op zoek zijn naar werk. Het valt de ChristenUnie op dat we in Haarlem zo’n 3.500 uitkeringsgerechtigden hebben met, zo staat in de begroting, weinig afstand tot de arbeidsmarkt, of zonder afstand tot de arbeidsmarkt. Je zou zeggen, zonder afstand tot de arbeidsmarkt, zorg dat ze snel aan de slag gaan. Zet daar veel begeleiding op. Maar waarom vinden er dan van die 3.500 mensen jaarlijks maar 350 passend werk? Maar 10 procent. Vinden wij dit als streefwaarde voldoende? Hopelijk zie ik wat over het hoofd. Dat mag de wethouder mij uitleggen. Want als dat niet zo is, dan krijgt de rest, met dit tempo, vanzelf een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Fijn dat er een startbanenplan komt voor deze groep, met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, maar dat is met deze cijfers toch dweilen met de kraan open? Graag een reactie van de wethouder. De ChristenUnie sluit zich tenslotte aan bij de vraag van andere fracties over het Frans Hals Museum en het depot en over boerderij Akendam. De ChristenUnie ziet uit naar de antwoorden van het college en wens het college veel wijsheid en zegen bij de grote uitdagingen het komende jaar die onze mooie stad heeft. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Ik weet niet waarom, maar de heer Oomkes begon al de wave in te zetten tijdens uw betoog. Wij gaan naar de laatste bijdrage in eerste termijn van de raad. Dat is van Liberaal Haarlem, mevrouw Otten. Mevrouw Otten: Voorzitter, hoeveel prettiger was het voor mij, als lid van de oppositie, geweest om vanavond te kunnen openen met wat vrolijke en positieve woorden. Bijna vier jaar geleden leek het zo mooi. De coalitie zou gaan samenwerken met de oppositie. De wethouder die vorm zou gaan geven aan de nieuwe democratie. Het samenwerken heeft helaas niet plaatsgevonden. De coalitie steunt de oppositie nauwelijks. Mijn collega’s van OPHaarlem en Jouw Haarlem hebben dat ook al benoemd. Dat terwijl de oppositie toch echt heel veel Haarlemmers vertegenwoordigt, ook degene die u met twee restzetels heeft binnengehaald. U had uw verantwoordelijkheid moet nemen en veel meer moeten samenwerken en meer naar de stem van alle Haarlemmers moeten luisteren. De nieuwe democratie heeft ook niet het gewenste resultaat gebracht. Keer op keer blijkt dat inwoners zich niet gehoord voelen. Hoewel ik niet twijfel aan het feit dat er pogingen gedaan worden Haarlemmers meer te betrekken bij de besluitvorming, lijken toch niet de juiste middelen ingezet te worden. Het huidige beleid zie ik als fragmentarisch, van alles een beetje. Negeren wat er op ons afkomt, nu we een grote groei in Haarlem doormaken.

Het mobiliteitsplan loopt mijns inziens achter. In mijn dromen, of eigenlijk nachtmerries, zie ik Haarlem veranderen in een Jakarta. Wie daar weleens is geweest, weet dat je de stad niet in- en niet uitkomt, maar waar ze overigens nu wel ijverig werken aan een lightrail en problemen structureel gaan oplossen. Toch even wat anders dan een tunnel van 500 meter. Onverantwoord veel bouwprojecten die de revue passeren, waar inspraak niet als voldoende wordt ervaren. Vol gas de klimaattransitie door willen voeren en daarmee de vrijheid van Haarlemmers ontnemen zelf keuzes te kunnen maken. De automobilist dwingen het OV te pakken. Als liberaal doet het me oprecht pijn dat lokale politiek steeds verder afstaat van de Haarlemmer. Over de stijging van de vaste lasten voor de Haarlemmers heb ik het dan nog niet eens gehad. Zo kunt u toch niet de toekomst tegemoet gaan? Maak oprechte keuzes. Laat zien, voor de verkiezingen, wat u gaat betekenen voor de Haarlemmers. Laat u niet leiden door uw bazen in Den Haag, maar kies voor de Haarlemmers. De voorzitter: Dank u wel. U heeft nog een paar interrupties. Eerst de heer Drost. De heer Drost: Ik vond uw vergelijking met Jakarta op zich wel treffend. Het is een stad die vecht tegen water, door de mondiale zeespiegelstijging, door klimaatverandering. Is dan ook uw pleidooi om meer te doen voor het klimaat in Haarlem?

46

Mevrouw Otten: Kom ik op terug in mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Raadt heeft ook nog een bijdrage. De heer Van den Raadt: Ik hoorde u zeggen dat u wil meer dat de Haarlemmers erbij betrokken worden. Bent u dan voor mijn voorstel om de begroting gewoon ook als stuk in de inspraak te doen? Mevrouw Otten: Kom ik ook op terug. De heer Van den Raadt: Wat wordt dan uw beantwoord? De voorzitter: Kijk, zo kan je het ook doen mensen, kort, krachtig, tweede termijn. De heer Smit. De heer Smit: Mag ik reageren op mijnheer Drost? De voorzitter: Dat hebben we afgesproken dat we dat niet doen, want dan wordt het een beetje oeverloos. Maar u krijgt ook een tweede termijn inderdaad. Komt helemaal goed. Mijnheer Drost ook. Daarmee zijn we aan het eind gekomen van de eerste termijn van de raad. Ik stel voor dat we niet opnieuw een langere pauze houden, want we hebben al aardig onze tijd gebruikt. Maar een korte schorsing, eventueel een sanitaire stop. Daarna gaan we gezwind verder met de antwoorden van het college. De heer Van den Raadt: Met de mondkapjes op, voorzitter. Schorsing 5. Vaststellen Programmabegroting 2022-2026 De plaatsvervangend voorzitter: Is iedereen klaar voor de start? Welkom terug bij de begrotingsbehandeling van de gemeenteraad van Haarlem 2022-2026. Het college is aan de beurt en heeft haar eerste termijn.

We beginnen met de plaatsvervangend wethouder van financiën, de heer Roduner van de Partij van de Arbeid. Gaat uw gang. Wethouder Roduner: Dank u wel, voorzitter. De programmabegroting 2022-2026 is de laatste die in deze raadsperiode aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. Ook deze begroting is net als eerdere begrotingen in ingewikkelde en onzekere financiële omstandigheden tot stand gekomen. In mijn eerste termijn als tijdelijk wethouder financiën zal ik even kort met u terugblikken op waar we de afgelopen jaren vandaan zijn gekomen, waar we nu staan en met u de hoofdlijnen doornemen van het financieel kader, zoals dat nu is aangeboden. Natuurlijk zullen wij reageren op de vragen die zijn gesteld. Dat zal ik doen voor mijn portefeuilles en natuurlijk ook van de rest van het college. Voor alle ingediende moties en amendementen krijgt u woensdag van ons ook een schriftelijk preadvies. Actiepartij was volgens mij de eerste die de moties en amendementen online had staan. Die zal, denk ik, als eerste antwoord krijgen. Ik snap ook wel dat u zegt, als wij de volgende keer weer een uitgebreide tegenbegroting indienen … Als u die tijdig indient, dan zult u daar ook van ons weer schriftelijk commentaar op krijgen. Toen we het coalitieprogramma schreven, was er toch een andere economische werkelijkheid. In de kadernota 2018 waren de uitkomsten geraamd.

Er was 6,6 miljoen te besteden al in 2019. Dat zou oplopen tot 13 miljoen in 2023. Omdat de sterken is uiteindelijk het coalitieprogramma Duurzaam Doen tot stand gekomen, met hoge ambities om uiteindelijk weer extra te investeren in deze stad, ambities waar te maken en de groei ook goed vorm te geven. Maar de financiële resultaten en de verwachtingen verslechterden snel. We weten het allemaal, de stijgende uitgaven van jeugd

47

en Wmo drukten stevig op ons financieel kader. Er kwam geen compensatie vanuit het Rijk. Dat heeft een zware wissel op de begroting en ook de andere beleidsvelden getrokken. Later kregen we nog corona erbij en verslechterde de situatie verder. Uiteindelijk, ergens halverwege die periode hebben we … De titel van het persbericht was volgens mij, koers houden. Koers houden was het devies. In deze coalitieperiode zijn er ook een aantal pijnlijke maatregelen moeten nemen om het financieel huishoudboekje op orde te houden. Ambities uit het coalitieakkoord zijn naar beneden bijgesteld. Andere uitgaven zijn kritisch bekeken en nog weer ook bijgesteld. Lasten zijn verhoogd. Maar we hebben deze tegenslagen in mijn beleving goed op kunnen vangen. We hebben zelfs andere uitgaven, die in deze periode ook noodzakelijk bleken, weten in te passen. We hebben ruimte gevonden, al meerdere malen, om te investeren in de uitvoeringscapaciteit van onze organisatie, 16,5 fte in de eerste tranche. Ruimte voor extra investeringspakketten, zoals nu ook weer. Met name gericht op scholen, bouw, mobiliteit en leefbaarheid en ook de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed. Op al die speerpunten is vooruitgang geboekt. Sommige partijen die dromen nu zelfs al, zag ik, van Haarlem in 2030, welke kant we dan op moeten.