05-13 Transcript commissie Ontwikkeling 13 mei 2026

34

De heer Streefkerk: En daartegenover staat bijvoorbeeld het gebruikmaken van herverdeling in het programma en het benutten van waarde van het Conraderfgoed voor het hele ontwikkelgebied. Volgens mij is daar best een goed plan van te maken. De voorzitter: Een laatste interruptie van mevrouw Oudshoorn. Mevrouw Oudshoorn: Ik hoor heel vaak het woord waarde van het erfgoed vallen. Dat is prachtig, maar staat Volt er dan voor open om die waarde te vertalen naar een hoog percentage dure woningen, omdat die woningen zoveel duurder worden door die waarde van het erfgoed? De heer Streefkerk: Ik denk dat er een goede balans in moet worden gevonden. De voorzitter: Dank u wel. Was dat het einde van uw betoog? Ja. Dan gaan we naar mijnheer Kroon van FvD. De heer Kroon: Dank u wel, voorzitter. Nederland staat wereldwijd bekend als een land met adembenemend erfgoed. Haarlem heeft daar in haar geschiedenis altijd aan bijgedragen. Helaas heeft ons stadsbestuur, net als in vele andere gemeenten overigens, het tegenovergestelde gedaan. Neem de Spaarnekerk, de kerk waar niemand die het Spaarne bevoer omheen kon en een trots van de stad was, is gesloopt voor een miezerig jaren 80-appartementencomplex. Waarbij de toren die vroeger de Burgwalbuurt bespitste, bekroonde sorry, nu als een soort vernedering op een snackbar in het winkelcentrum van Schalkwijk staat.

Voorzitter, dit brengt ons tot de actualiteit. Waar de Spaarnekerk waakte over het water, gaf de Haarlemse industrie, waar de Conradwerf onderdeel van was, haar economische betekenis. Van de industrie op deze locatie is nu echter nog weinig over. Wij zijn het daarom volmondig eens met de verschillende insprekers die vandaag spreken over een cadeautje aan de stad. En het is wat ons betreft een wonder dat het gebouw nog in zo'n relatief goede staat te vinden is. Hierbij moeten wij mevrouw Blijdesteijn bedanken voor haar unieke vondst. Want voorzitter, onder de anonieme jaren 70-beplating van de Spaarndamseweg 120 gaat een historisch juweel schuil. Het oudste industriële administratiekantoor van Haarlem uit 1897, compleet met speciale stucplafonds, mooie moerbalken en een zeldzame kap. Wij sluiten ons dan ook volledig aan bij de insprekers. Dit is een cadeautje dat we niet mogen weggooien. Het is daarom teleurstellend om te lezen dat het college hier wel naar neigt. Scenario 3, de volledige vernietiging en sloop van dit historische pand. Bij hun schriftelijke inspraakbijdrage wijst de Historische Vereniging Haarlem er terecht op dat dit administratiegebouw samen met de Figee-fabriek aan de overkant een uniek verhaal vertelt van dit stukje Haarlem en Haarlem als maakstad in het algemeen.

Het is zonde om dit verhaal te verliezen, omdat het op papier niet in de huidige herontwikkeling past. Voorzitter, wij pleiten voor scenario 1, behoud in situ. Hiermee wordt de toekomst van dit gebouw vastgesteld en kunnen wij dat stukje erfgoed koesteren voor de volgende generaties Haarlemmers. De zorgen over het aantal verminderde woningen is begrijpelijk, maar in een plan waar tussen de 450 en 750 woningen worden gerealiseerd, een bandbreedte van maar liefst 300 eenheden, is het vast en zeker mogelijk om hier alsnog aan te voldoen. Voorzitter, Forum voor Democratie is altijd voor het behoud van ons erfgoed. Laten we de fouten van de Spaarnekerk niet herhalen, door niet weer de rug toe te keren aan ons verleden. Laten wij besluiten de Conradwerf indien mogelijk te behouden, te restaureren en weer trots te zijn op haar plek aan het Spaarne. Wij sluiten hiermee aan bij de partijen die voorstellen te onderzoeken wat de beste mogelijkheden zijn, met de hoop op het zo veel mogelijk behouden van het gebouw. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog … Mevrouw Van Zetten van Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Dank u, voorzitter. Je denkt de stad te kennen en alle gebouwen. En ik dacht altijd dat die Spaarneoevers daar bij die Spaarndamseweg zijn toch wel behoorlijk saai. En nu krijgen we ineens dit.

35

Achter die spuuglelijke gevel zit toch ineens de oude Conradwerf, het administratiegebouw. Ik kom het vaak ook tegen in archieven als je het over de oorlog hebt. Jeetje, dat staat er allemaal. Het verbaast me ook zeer dat D66 waar ik toch denk: die hebben altijd wel een oog voor erfgoed, dat hier zo stevig in staat, verbaast me echt. U heeft geen tijd meer. U kunt geen antwoord geven. Dat heeft u al verspeeld aan Volt, maar dat is uw zaak. Ik ben altijd heel erg voor behoud van erfgoed geweest. We hebben allemaal in de stad, toch ook in het verleden met D66, gebouwen gered die anders er niet zouden zijn geweest. Het argument is dat we dan niet zo snel meer woningen kunnen bouwen. Hoelang zijn we met al die projecten niet bezig met die gebiedsuitbreidingen? Alles zit nog ergens in de grondverf. Laten we daar dan maar eens het accent op leggen. En waarom gaan we niet eerst even kijken naar dat oude gebouw om te kijken in welke staat het precies is en wat we daarmee kunnen doen. En dan verwacht ik toch ook enige fantasie, misschien ook bij PRO en D66 en misschien onze nieuwe vriend van het CDA, dat u misschien toch nog een keer kunt kijken. En ik hoop, deze wethouder gaat weg, maar u heeft ook een groot hart voor erfgoed, mijnheer Roduner. Ik bouw op u. En natuurlijk kiezen wij dus voor scenario 1. Dat is duidelijk. En dat Hoorne Vastgoed misschien een probleem heeft.

Die heeft overal in de stad nog projecten waar ze ook mee bezig zijn. Dat kan best wel eventjes wachten. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog andere met een termijn? Mevrouw Hoek van SP. Mevrouw Hoek: Ik houd het kort. Wij sluiten ons aan bij de sprekers die niet bij de coalitie horen, dat wij voor bekijken van het erfgoed zijn en zien wat we daarvan kunnen behouden in situ en hoe het ingepast kan worden in het plan. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog anderen met een termijn? Even kijken. Mijnheer Smook van de VVD. De heer Smook: Dank u wel, voorzitter. Wat een mooi onderwerp voor mijn entree in deze commissie. Een interessant dilemma meteen, want eigenlijk liggen er, ook horende de insprekers en de verschillende partijen, een aantal aantrekkelijke scenario's waar we nog heel weinig over weten. En ze hebben allemaal een voor- en nadeel. Alleen het standpunt van de VVD in deze is om met scenario 3 verder te gaan. Dat zal ik even kort uitleggen, voordat ik word geïnterrumpeerd. Niet omdat we tegen 1 en 2 zijn, maar omdat er al heel lang over dit programma wordt gesproken, kijken wij wel met een pragmatische bril. Normaal gesproken is het uitgangspunt van de VVD behouden waar het moet en ontwikkelen waar het kan. En we zien in het administratiekantoor zeker een mooi stuk historie.

Alleen in de huidige planvorming zal het ook een grote hap nemen uit voorgenomen woningen en voorzieningen die gerealiseerd kunnen worden. En vooral de vertraging in tijd is voor ons een horde. Wij zouden graag zien dat verschillende accenten van het administratiekantoor niet alleen worden verwerkt, maar dat ook het hele projectplan een identiteit krijgt die verwijst naar het Conradwerf en die ook recht doet aan het hele gebied. En dat we dat groter maken dan alleen het pand in situ houden. Wij hopen in ieder geval op een snelle en mooie ontwikkeling van dit gebied. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: U heeft ook nog een interruptie op de valreep van mevrouw Van den Broek van Partij voor de Dieren. Mevrouw Van den Broek: Kan de VVD daar een suggestie voor doen van hoe je dan in scenario 3 … We hebben net het voorbeeld van de Raaks gehoord. Ik neem aan dat VVD dat ook onvoldoende zou vinden. Heeft u een idee of voorbeeld hoe je dan toch die cultuurhistorische context terug zou kunnen laten komen? De voorzitter: Mijnheer Smook.

36

De heer Smook: Dank u wel voor uw vraag. Ik denk dat niemand hier een tweede Raaks wil. Daar zijn we waarschijnlijk unaniem in. En ik ben ook geen stedenbouwkundige. Hoe ik het zou inpassen in het plangebied, dat moet u niet aan mij vragen, maar dat is een mooie verwijzing naar de wethouder, die daar samen met de planmakers ons moeten verrassen en ons blij moeten maken. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog anderen met een termijn? Dat is niet … U heeft volgens mij al een termijn gehad. Nee, een interruptie op, ik was eigenlijk klaar, maar ik zal het nu toestaan, van mijnheer Kroon. De heer Kroon: Dank u wel. Ik hoor de VVD praten over behouden waar het moet. Heeft dit pand niet genoeg historische waarde volgens de VVD om het wel te behouden? De voorzitter: Mijnheer Smook. De heer Smook: Het gaat niet zozeer om de waarde van dit pand, het gaat meer om het hele plangebied in onze ogen. Je kan veel beter de identiteit van de plek mooi weergeven, dan nu heel veel energie en tijd gaan steken in het situ bouwen van een pand waarvan je niet eens weet hoe het eruitziet. De voorzitter: Dank u wel. U heeft geen tijd meer. Er kan niet meer … Maar omwille van de vergadering sta ik dat niet toe. Zijn er nog mensen met een termijn? Volgens mij niet. Dan gaan we naar wethouder Roduner. Wethouder Roduner: Dank u wel.

Ik tel wat hoofden en dan partijen, dan zie ik in ieder geval een meerderheid voor scenario 3. Een aantal vragen. PRO vraagt van: wat is nu uiteindelijk … Hoe gaan we het scenario 3 borgen? Ik denk dat we daar twee routes voor gaan bewandelen. Eerst kijken, nog verder onderzoek. Wat is er dan uiteindelijk mee te doen? De anterieure overeenkomst en het Programma van Eisen zijn uiteindelijk de documenten waar we in ieder geval afspraken maken met elkaar en met de ontwikkelaar over hoe we verder met dit stukje gaan. Dat is in ieder geval de manier om het te borgen. Er zijn ook wel verschillende ideeën in dit traject langsgekomen. Die kap bewaren, wat mevrouw Oudshoorn ook zegt, op een andere plek in het plangebied terug laten komen. EcoSol is weleens genoemd, maar ik denk nog niet dat we in de fase zijn om dat zo concreet te benoemen, dat ik nu kan zeggen: zo gaat het worden. Maar daar zijn we dan in ieder geval wel naar aan het kijken. Er is ook een paar keer gezegd van: die woningen is dat nu nog op een andere meer op te lossen? Daar hebben we wel naar gekeken, maar dan ga je echt wel een stevig volume ook meer naar het park schuiven. Want volgens mij de heer van Mecanoo heeft ook een klein beetje uitgelegd over hoe de opbouw is van het plan naar het Spaarne en uiteindelijk in aansluiting met het Nelson Mandelapark.

Het is een hoek, dus in het oorspronkelijke deel van het plan was daar ook behoorlijk volume getekend. En als je dat zou weer gaan herverdelen, dan ga je meer volume uiteindelijk brengen naar het Nelson Mandelapark. Dat heeft ook consequenties. Daar kunt u voor kiezen. Daar kunnen we met elkaar iets van vinden. Maar dat heeft ook stedenbouwkundige consequenties, waar we in ieder geval vanuit de organisatie ook niet direct positief over zijn. Het is niet zo makkelijk dat we even met legoblokjes schuiven en het is opgelost. Nee, want het heeft ook weer op andere plekken effecten. Dit is voor het college ook een hele lastige discussie geweest. Een heel lastig dilemma geweest. We hebben daar ook wat tijd voor genomen, om in ieder geval parallel aan de verder er planontwikkeling uit te zoeken: wat is hier nu precies mogelijk? Hoe gaat het er dan uitzien? Wat zijn die scenario's dan? We hebben het meerdere keren besproken in het college. We zijn nog apart op werkbezoek geweest, maar uiteindelijk alles afwegende, is onze voorkeur uiteindelijk ook naar 3 gegaan. Je wil, dat is ook een beetje, omdat het punt is waar we staan, is waar we staan. En daar ook nu wel een duidelijk en helder en zichtbaar dilemma ligt en het niet uiteindelijk nog meer verantwoord is om nog, naar mijn mening, meer onderzoek te gaan doen. Nog langer de hete aardappel voor ons uit te schuiven.

Terwijl we al wel ongeveer weten waar we staan en welke keuze we straks moeten maken. Ik snap ook heel goed dat men zegt: wij

37

vinden dit heel belangrijk voor de identiteit van Haarlem. Dat vind ik als wethouder erfgoed, kan daar helemaal in meeveren. Ik zie ook heel goed het belang van de woningen, als wethouder wonen, maar uiteindelijk als wethouder RO, in samenspraak met het college, hebben wij dit als integrale afweging aan u voorgelegd. Even kijken. VVD geeft nog mee, volgens mij, bij het Programma van Eisen, besteed aandacht aan de Conradwerf. Dat is denk ik iets wat wij dan ook gaan doen, maar dan gaat het college in ieder geval richting het Programma van Eisen voor de Leefomgeving verder met het scenario 3. En dan gaan we bij het Programma van Eisen voor de Leefomgeving gaan we de gesprekken voeren over wat hier nu precies van scenario 3 over te nemen, uiteindelijk in te passen in het gebied. Ik vind het lastig. Ik kan daar ook geen voor voorspelling aan doen. Wat het dan precies wordt en of het iets als de Raaks wordt of juist iets bijzonderder, iets mooiers. Dat is denk ik ook echt even een onzekerheid, waarin ik geen garantie kan doen dat het prachtig wordt. Dat is wel de onzekerheid waarmee we werken. Maar het is in ieder geval een heldere, duidelijke politieke keuze die we nu maken. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog mensen met een tweede termijn, een opmerking? De heer Van Leeuwen: Ik heb geen spreektijd meer en ik zou er nog wel een halfuur over willen doorpraten.

Wij denken wel toch na over een motie vreemd. Ik weet totaal niet waarop gericht, want ik kan ook tellen, maar ik vind het toch wel zonde om hier ons zomaar bij neer te leggen. Als ik zo een beetje de emoties in de zaal ook bespeur. De voorzitter: Dank u wel. Verder niemand een tweede termijn? Dan gaan we naar afronding van dit agendapunt. Dan bedank ik de wethouder Roduner voor zijn tijd. En dan wil ik graag een ordevoorstel doen wegens de tijd. We hebben nog twee agendapunten, maar we zitten al krap in de tijd. En ik wil voorstellen om punt 9 te verplaatsen naar een vergadering in juni en 10 wel te behandelen. Is daar steun voor? Mag ik handen zien? Dan gaan we dat doen. 10. Wijziging van de gemeenschappelijke regeling Noord-Hollands Archief in verband met uittreding van de minister OCW en zienswijzemogelijkheid van de raad De voorzitter: Dan verwelkom ik voor dit punt wethouder Van Loenen. Voor het punt wijziging van de gemeenschappelijke regeling Noord-Hollands Archief, in verband met de uittreding van de minister OCW en zienswijzemogelijkheid van de raad. Een korte inleiding. Momenteel neemt de gemeente Haarlem samen met de gemeente Velsen, de gemeente Haarlemmermeer en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap deel aan de gemeenschappelijke regeling Noord-Hollands Archief.

De minister van OCW is voornemens per 1 januari 2027 uit te treden uit de gemeenschappelijke regeling. En om deze uittreding mogelijk te maken, moet de gemeenschappelijke regeling worden gewijzigd. En daarnaast wordt de raad in de gelegenheid gesteld om een zienswijze aan het college naar voren te brengen ten aanzien van het onderwerp. En het college zelf stelt de raad voor om geen wensen en bedenkingen te uiten. Dan gaan we over tot behandeling. En in de eerste termijn stel ik voor dat u uw zienswijze kunt geven en duidelijk kenbaar te maken welke tekst u aan de zienswijze wil toevoegen. Zodat we in de tweede termijn kunnen bepalen voor welke zienswijze er draagvlak is. Wie wil er een eerste termijn? Mijnheer Streefkerk van Volt. De heer Streefkerk: Als het nog gaat binnen de tijd. Ik heb in mijn professionele leven van dichtbij meegemaakt de terugtrekkende beweging van het Rijk. En gegeven de digitale transitie en de cruciale rol die erfgoedpartijen spelen als het geheugen van erfgoed en van onze samenleving, is samenwerking juist hard nodig. Ik ben daar nog altijd verbolgen over. Maar goed, met de nieuwe Archiefwet is dat niet meer terug te draaien. We mogen ons in Haarlem gelukkig prijzen met een instelling als het Noord-Hollands Archief, die daar

38

al voortvarend op heeft geanticipeerd met de bouw van een digitaal depot. En het Noord-Hollands Archief verdient alle steun daarbij en in dat kader wil ik een vraag stellen of een suggestie doen. Het verbaasde mij dat de provincie geen deelname is aan de gemeenschappelijke regeling. Als dat een zienswijze zou kunnen zijn om daar op korte termijn naar te streven, dan zou ik dat graag opgenomen zien. De voorzitter: Dank u wel. We gaan eerst kijken wat de wethouder er zo meteen op zegt. Zijn er nog meer mensen met een termijn? Mijnheer Exter van Forum voor Democratie. De heer Van Exter: Dank u wel, voorzitter. We kunnen hier besluiten over dat het Rijk uit de gemeenschappelijke regeling het Noord-Hollands Archief gaat. En ik sta er een beetje vreemd naar te kijken. Dat ze eruit stappen dat is bekend. Dat is al een proces dat al gaande is of althans het is al aangekondigd, maar we kunnen hier … En de raad is daar niet blij mee, heb ik begrepen ook. Maar we kunnen hier dus kiezen dat ze er niet uit kunnen, lijkt mij. Het is alsof iemand zijn verkering uitmaakt en vervolgens na je toestapt van: je moet wel toestemming geven hoor, want anders kan ik het niet uitmaken. Ik vroeg me verder af: waarom wil het Rijk eruit? Ik werd nieuwsgierig.

Het haakpunt wat ik heb gevonden is dat het digitale archief het e-depot van het Nationaal Archief of tenminste, de ministeriële verantwoordelijkheid dat knelt met de e-depots van de regionale archieven. En dat kan ik me wel voorstellen, dat je niet weet wat op het lokale lagere niveau speelt. Dat je als minister daar toch verantwoordelijk bent en dat je niet weet waarvoor je verantwoordelijk bent. Dan vind ik het vervolgens, om het dan maar af te schuiven. Dan stop ik er wel mee. Dan stap ik eruit. Een tweede punt van zorg. Het is trouwens het document informatie over het uittreden van het rijk uit de regionaal historische centra per 2024 en de nieuwe Wet gemeenschappelijke regeling. Het tweede punt waar ik dan wel … Dat er daarnaast is aangekondigd dat decentrale overheden geen aansluiting meer krijgen en ook geen gebruik meer kunnen maken van het e-depot van het Nationaal Archief, waarop ze thans nog aangesloten zijn voor het bewaren van digitale archieven. Dat vind ik niet echt een leuk plan. Maar goed, misschien is het helemaal niet erg. Misschien kan de wethouder dat toelichten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Verder nog? Dan mijnheer Heinis van PRO. De heer Heinis: Dank u wel, voorzitter. We zijn ons al een tijd aan het voorbereiden op de uittreding van het Rijk en wij vinden het ook niet zo leuk.

Ik vind het een interessante suggestie om het Rijk te kapen en in deze regeling te houden, maar ik denk niet dat het kan. We kunnen er nog iets van zeggen in onze zienswijze, maar ik denk dat dat ook dat dat niet zo heel veel zin heeft. Dit gaan we doen en moeten we dan ook maar zo afsluiten. De voorzitter: Dank u wel. Verder nog bijdragen? Dat is niet het geval. Dan gaan we naar wethouder Van Loenen. Wethouder Van Loenen: Dank u, voorzitter. Het is jammer dat het Rijk onze mooie gemeenschappelijke regeling het Noord-Hollands Archief gaat verlaten. Hebben we al vaker over gesproken in de afgelopen jaren. Nu is het eindelijk wel echt zover. Ik heb altijd begrepen dat het ook meer een soort kerntakendiscussie is. Het Rijk wilde op een gegeven moment ook uiteindelijk kijken van waar zitten we wel actief in en waar niet in? Maar het is wel een voldongen feit. We kunnen ons verzetten, maar ik weet niet of dat heel erg veel zin nog heeft. Maar er werd wel nog even de suggestie gedaan over de provincie Noord-Holland, wellicht als een extra GR-partner. Daar hebben de afgelopen jaren ook echt wel op ingezet, omdat het een hele logische partij is, zoals u ook zelf al aangaf vanuit Volt. En wat zal ik daarover zeggen? Het lastige is, denk ik, dat wij wel hebben geprobeerd om de provincie binnen te halen, maar zij nog niet hebben gehapt.

En wij blijven dat proberen, maar tot op heden is dat zonder resultaat. Ik snap de suggestie, maar het is ook niet dat het niet is

39

geprobeerd. Het is ook niet nodig om het in de zienswijze te zetten. We zijn het ermee eens en het is al geprobeerd. En het zal ook echt wel weer opkomen, want er worden ook andere gemeenten ook bijvoorbeeld benaderd om nog toe te treden tot de GR. En daar zal ook in de komende periode, denk ik, nog wel wat meer duidelijkheid over komen. De heer Streefkerk: Eén opmerking daarover. De voorzitter: Dank u wel. De heer Streefkerk: Vergelijkbaar met wat D66 zei eerder: we hebben ook vertegenwoordigers in de Provinciale Staten in Noord-Holland. Ik heb mijn vraag uitstaan of we daar op provinciaal niveau iets aan kunnen doen. De voorzitter: Dank u wel. Ik wilde nog gaan naar de tweede termijn, maar u was mij voor. Zijn er nog anderen met een tweede termijn? Nee, dan gaan we nog heel even terug naar … Wel? Sorry, dan mijnheer Exter van Forum. De heer Van Exter: Nogmaals, ik had, het was niet een vraag, maar dat is waarom we dus geen toegang meer krijgen tot het e-archief, het e-depot van het Rijk. Wat ik daarin zie is dat die archieven uit elkaar getrokken worden en dat er echt wel een ijzeren gordijn gelegd wordt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nu wel naar wethouder Van Loenen. Wethouder Van Loenen: Ik weet niet precies, het gaat een beetje ver voor mij om dat zo te beantwoorden. Zoals het Rijk het ziet.

Zij zien deze archieven zoals het Noord-Hollands Archief zien zij als regionale en lokale archieven, die van regionaal en lokaal belang zijn. En de digitale archieven die worden ondergebracht in het Nationaal Archief. En dan wat zij daaraan koppelen, is een centraal archiefbeheer, wat ze veel meer landelijk in hun handen hebben gebracht. Zij maken een heel duidelijk onderscheid tussen ons als regio en wat zij als landelijk belang hebben. En nog dank aan mijnheer Streefkerk van Volt, die gezamenlijk met ons optrekt richting onze provinciale vrienden. De voorzitter: Dank u wel, voor de tweede termijn. Dan heb ik volgens mij één zienswijze gehoord van mijnheer Exter. U kijkt me heel verbaasd aan. Klopt dat? De heer Van Exter: U mag even zeggen wat een zienswijze is. De voorzitter: Sorry, ik haal twee mensen door elkaar. Het was mijnheer Streefkerk van Volt. U had volgens mij wel een … De heer Streefkerk: Ja, maar volgens mij heeft de wethouder al gezegd dat dat niet op een andere manier kan worden opgelost. Dus dat is prima. De voorzitter: Dan is er geen zienswijze. En dan sluit ik dit agendapunt, maar niet voordat we … Ik was er nog mee bezig, maar niet voordat we hebben besloten hoe het naar de raad gaat. Ik denk een hamerstuk. Kunnen jullie me daarin volgen? Ja. Sluiting

40

De voorzitter: Dan gaan we naar de afsluiting van de hele agenda. Ik wil jullie allen danken en een fijne avond verder.

41