03-07 Transcript Commissie Samenleving

De heer Hulster: Ja, dank wel voor deze prachtige uitgewerkte verantwoording. Dat ziet er keurig uit en we zien dat er goede stappen worden gezet. We hadden natuurlijk ook wel enig twijfels bij of het slim was om witgoed te vervangen, tenzij het natuurlijk echt een heel laag label heeft, want dan wordt het wel weer interessant. Ja, dus daar moet je altijd dan even naar kijken of het interessant is. Als een apparaat al A++ heeft, ja dan moet je het niet doen. Maar dus wat dat betreft zijn we enthousiast. We waren er een beetje verbaasd

31

over dat we lazen dat die verwarmingssysteemaanpak, dat daar niet zo heel veel mee gebeurd was en dat Ymere heeft aangegeven niet van plan te zijn een aanvraag in te dienen en Pré Wonen is nog aan te inventariseren. En dan denk je nou, dit is toch fantastische regeling, waarom doen ze daar niet aan mee? Dus daar zijn we dan benieuwd naar, wat daar aan de hand is. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Windt, gaat uw gang. Mevrouw Van der Windt: Ja, dank u wel. Ja wij hebben ook met veel belangstelling dit stuk gelezen. Wij herkennen ons wel een beetje in de aarzelingen die de VVD heeft bij de witgoedwissel. Je hoopt eigenlijk dat je als je geld gaat uitgeven om energiearmoede te voorkomen, dat je dat op een manier doet waar mensen echt langdurig profijt van hebben. Ja, als er een wasdroger onder valt dan vroeg ik me ook af, er is een prachtige Nederlandse uitvinding, de SpeedDryer, dat is de goedkoopste droger van de wereld waarbij je heel efficiënt op een hele kleine ruimte je was droogt zonder een droger. Ja, dat is dan misschien dan nog wat duurzamer als je dan toch drogers wil vervangen om het op die manier te doen. Ja en vooral de vraag die ons echt bezighoudt is dat het vervangen van apparaten is toch uiteindelijk maar iets tijdelijks, want over zes jaar is het weer nodig.

En als je echt iets kan doen met verhuurders in dubbelglas en betere isolatie, dan is dat gewoon langer blijvend. En wij zouden het prettiger vinden om wat meer daarop in te zetten en wat minder op korte termijn vervangen. Dank u wel. De voorzitter: En u ook dank voor uw bijdrage. Mevrouw Özogul, gaat uw gang, u heeft nog … Mevrouw Özogul-Özen: De SP is heel blij met de witgoedwissel want de labels of tenminste witgoed wat ouder is dan tien jaar wordt volgens mij verwisseld en die slurpen heel veel energie. En ik weet ook uit ervaring van mensen die dat hebben gehad dat ze ineens een veel lager verbruik van elektra hebben. Dus daar staan we achter. Wel heb ik een vraag over, ik hoorde net iets over sociale woningen. Er zijn sociale woningen, die vraag heb ik eerder al gesteld, die niet geïsoleerd zijn, slecht dubbelglas hebben of helemaal misschien geen dubbelglas hebben maar uiteindelijk van een energielabel E, F, G ineens C of A of B hebben waardoor ze niet meer op de lijst staan om geïsoleerd te worden. Hebben wij daar zicht op en wat kunnen wij als gemeente daarmee doen? De voorzitter: Dank u wel. Anders commissieleden die nog het woord willen voeren? Mevrouw Moedt, gaat uw gang. Mevrouw Moedt: Dank u wel, voorzitter. Ja, goed dat er zoveel actie wordt ondernomen om aanpak van armoede en energiebesparing te combineren.

En leuk ook om te lezen over het onderzoek naar de FIXbrigade die dan huizen kan voorzien van tochtstrips, brievenbusborstels, radiatorfolie en ook de kieren nog even dicht kit. Wat D66 zegt over isoleren, dat dat langetermijnmaatregelen zijn die lonen, eens, daar meer accent op leggen lijkt me een goed idee. Bij die FIXbrigade neem ik aan dat de gemeente ook kijkt naar de ervaringen die elders daarmee zijn opgedaan. De voorzitter: U heeft een interruptie van, van mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Ja u bent zo enthousiast over het idee van D66, maar wat vindt u van ons idee om juist te focussen op zonnepanelen en om die verder meer uit te delen? Mevrouw Moedt: U bent met de snel af, want daar kwam ik net op. Ja. Dat wat ik wel teleurstellend vond, is dat dat sociale zonnestroomdelen op zijn gat ligt, zogezegd, met name omdat er niet genoeg nieuwe daken

32

beschikbaar zijn voor collectieve zonneprojecten en de gemeente ook vrij weinig mogelijkheden heeft om daarop te sturen momenteel. Dan vroeg ik me af, wanneer de landelijke overheid komt met een nieuwe standaard voor het verplichten van zonnepanelen op nieuwe bedrijfsgebouwen, ziet de wethouder dan nog mogelijkheden? En sinds juli vorig jaar is er een verplichting voor bedrijven en instellingen met een groot gasen of stroomverbruik om energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder ook daadwerkelijk uit te voeren. En de gemeente is bij mijn weten verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving daarop. Dus is dat misschien nog een mogelijkheid om dit toch nog wat meer van de grond te krijgen? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: En u ook dank voor uw bijdrage. Anders commissieleden die nog het woord willen voeren? Mevrouw Jacobsz, gaat uw gang. Mevrouw Jacobsz: Dank u wel, voorzitter. Ik was eigenlijk benieuwd inderdaad naar die verwarmingssysteemaanpak, dat de wooncorporaties, de een wel, de ander niet van plan is om het aan te gaan vragen. Ik vroeg me af of u weet wat de argumentatie daarvoor is. De voorzitter: Helemaal goed, dank u wel. Anders commissieleden die nog het woord willen voeren of gaan we naar de wethouder luisteren? Ja wethouders, wie als eerste? Wethouder Van Loenen.

Wethouder Van Loenen: Ja, ik zal in ieder geval even beginnen over de witgoedwissel en daarna gaat collega Berkhout meer in nog op andere duurzame alternatieven. En het woord alternatieven viel al vaak, maar ik denk dat het mooie van deze aanpak is, juist dat het en, en, en is. Het is niet dat we gaan kiezen dus isolatie of een witgoedwissel. Ik denk dat het unieke van gemeente Haarlem, durf ik toch echt wel te zeggen, in Nederland, is dat we echt een integrale aanpak hebben met allerlei facetten die het energiegebruik en ook de energiekosten naar beneden moet krijgen. En dan ook nog specifiek gericht op, een deel daarvan, op de mensen met de laagste inkomens. Die witgoedwissel … De voorzitter: Wacht even, u heeft een interruptie van mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Want denkt u dat u met deze set van maatregelen ook naar die aardgasvrij 2040 kan komen? Wethouder Van Loenen: Die zal ik even bij mijn, mijn collega Berkhout die echt de hele duurzaamheid, anders zeg ik gewoon ja, ik denk het wel. Maar nee. Maar kijk, wat mijn focus natuurlijk ook echt is, is hoe houden we het leven enigszins betaalbaar voor de mensen met de lagere inkomens. En dan zie ik dat zo'n witgoedwissel een enorm succes is. Het TNO heeft becijferd dat het 13 euro per maand scheelt.

Dus het is ook wat de SP al zei, het is echt een substantieel bedrag als je aan de onderkant zit van het inkomen hier in Nederland. Ik denk ook dat je dat ook kan zien, ongeveer een week of drie geleden zijn we begonnen met die eerste batch, de eerste wijken hebben we aangeschreven voor die witgoedwissel. En dan hebben we eigenlijk al in drie weken tijd 271 toegekende aanvragen. En dat betekent ook eigenlijk echt wel dat er enorme behoefte is aan die energiezuinige apparatuur. Het is natuurlijk ook wel belangrijk, dat staat hier ook in het stuk, het is natuurlijk niet zo dat wij alles dan maar wegdoen. Het wordt gerecycled, daar is ook heel veel aandacht voor. Dat is natuurlijk ook heel erg belangrijk. Maar de nieuwe apparatuur is wel echt zoveel meer zuiniger dat dat echt een substantieel verschil maakt. Volgens mij is dat even over de witgoedwissel voor de HaarlemPas-houders. Collega Berkhout. De voorzitter: Dan over voor de moeilijke vragen natuurlijk. Wethouder Berkhout, gaat uw gang.

33

Wethouder Berkhout: Nee ik zat nog even te denken, misschien nog een aanvulling wat we … We hebben ook, TNO berekent dat gemiddeld zo'n witgoedwissel 13 euro per maand voor een huishouden kan schelen, dus 150 euro per jaar. Dat is wel een significant verschil. ‘…’ (Buiten microfoon) Wethouder Berkhout: Uitstekend gecorrigeerd door iemand naast mij, ongeveer 150 per jaar. Maar daarnaast hebben we inderdaad Wecycle ingeschakeld voor het recyclen. Dus volgens mij pakken we dat wel degelijk goed op. Maar ik had nog even wat andere moeilijke vragen inderdaad. GroenLinks, ja volgens mij ziet u ook bij kopje 5 ergens dat we de plug-in zonnepanelen wel hebben getest, of hebben nagevraagd bij de corporaties, maar dat er echt meerdere installatierisico’s zijn, ook met brandveiligheid onder andere, waardoor ze zeggen daar gaan we nu niet in, en verzekeringstechnisch, dat willen we niet starten. Dus het is daarmee niet niet-wenselijk geacht door de partners die we daarbij hebben. En Partij van de Arbeid vraagt eigenlijk naar hoe doen we dat nou bij die huurders bij particulieren, de aanpak daarvoor. Ik merk wel dat inmiddels denk ik dat dat dan, als ik u ook zo even hoorde, in drie commissies terug lijkt te komen, vrees ik. Want ik wilde dan vertellen, dat komt in de voortgangsrapportage voor de TransitieVisie Warmte in de commissie Beheer.

Maar het heeft natuurlijk wel raakvlakken, lage inkomens hier in commissie Samenleving, Ontwikkeling bij collega Roduner, maar eigenlijk we proberen dat te bundelen in de halfjaarlijkse voortgangsrapportages in de TransitieVisie Warmte. En dan komt er van de TransitieVisie Warmte en dan komt er volgens mij weer eentje in april naar u toe, dus kunnen we ook even de stand van zaken geven hoe we daarmee bezig zijn, zeg ik dan maar. En eventjes kijken, dan volgens mij hadden we al gezegd … ja, wat goed is voor de Actiepartij, we hebben recente gesprekken weer met Pre Wonen die echt wel weer die verwarmingssysteemaanpak willen gaan optuigen. Dus dat is wel weer mooi. Dit is ook denk ik eventjes, we moeten in contact blijven met onze partners hierover, soms is het ook eventjes nieuw of zo en moeten we gewoon dat gesprek blijven voeren en dan zie je wel uiteindelijk van als het wat oplevert. Ik denk dat het ook heel mooi is om nu te horen dat we echt in een fase aankomen waar we gewoon echt aan de slag gaan met acties. Dat je ook wel ziet dat daar weer partijen aanschuiven. Dus dat is eigenlijk nieuwer dan deze nota. Pre is weer aan het verkennen of ze dat ook kunnen oppakken. De SpeedDryer van D66 is nog niet te koop, kreeg ik even net een linkje de voorverkoop is gestart of nog niet gestart of … De voorzitter: U heeft een interruptie, ik weet niet of het over de SpeedDryer gaat.

Maar mijnheer Hulster, gaat uw gang. De heer Hulster: Nee, mijn speed was net te laag. Maar de vraag ging met name om de andere twee woningcoöperaties, waarom die niet meededen. Dus Ymere staat expliciet genoemd en Elan heeft ook niks gedaan volgens mij. Wethouder Berkhout: Nee, dus hier had ik een antwoord op. De andere gaan we even navragen, dus dat is denk ik, maar wat ik eigenlijk wilde zeggen, we blijven ook gewoon in gesprek met de partners hierover. Dan is inderdaad, de SpeedDryer is nog niet te koop. En dan de SP, volgens mij we herkennen uw zorgen over de labels. We hebben die klachten ook binnengekregen en doorgezet naar Stichting !WOON en ook even de afdeling Wonen kijkt mee. U kreeg nog wel mee dat handhaving nog niet mogelijk is omdat de Wet goed verhuurderschap nog niet door de Tweede Kamer is. Maar volgens mij moeten we even maar even kijken hoe verder dit wordt op … Er wordt in ieder geval naar gekeken. En de Partij voor de Dieren gaf nog eigenlijk even denk ik net ook wel behoorlijk richting de commissie Beheer, maar had het eventjes over de terugverdientijd van bepaalde maatregelen. Dat is inderdaad de Wet milieubeheer, dus als dat eenmaal een erkende maatregel is, dan moet je die uitvoeren en dan moet er ook op getoetst worden. Dat doet de Omgevingsdienst voor ons.

34

En dat is zeker inderdaad een jaarlijkse aanscherping vaak waard en ook een toetsing daarop waard. Maar dan zit ik wel inmiddels diep in de commissie Beheer denk ik hier. De voorzitter: Maakt niet uit, vinden we leuk. Goed, komt de wethouder daarop terug? Wethouder Berkhout: Altijd, altijd, dagelijks eigenlijk. Nee, maar we gaan ook weer de, nee het is … Volgens mij het is goed om altijd eventjes in het uitvoeringsprogramma van de Omgevingsdienst IJmond even te zien hoever we daar mee bezig zijn, dus bijvoorbeeld met het Energiebesparingsakkoord en dergelijke. En in de jaarstukken zal je dat misschien ook nog wel zien. Dus we komen daar zeker op terug en ook als dat relevant is voor het uitvoeringsprogramma van de TVW, kan ik even niet overzien, komen we daar ook op terug. Maar dat zit dus echt in de commissie Beheer niet in deze commissie. De voorzitter: Ja, mevrouw Moedt. Mevrouw Moedt: Begreep ik nou dat de Omgevingsdienst ook onderdeel is van de radenbijeenkomsten en gaan we daar dan ook hierop in? Wethouder Berkhout: Nee, dat is helemaal goed dat u dat zegt, 20 maart is er een regionale radenbijeenkomst, dan komt de Omgevingsdienst, ik denk niet per se over dit onderwerp iets vertellen, maar u kunt ze altijd deze vraag stellen. Ja, helemaal goed. De voorzitter: Vragen staat vrij.

Wethouder Berkhout: En de andere, de laatste vraag, misschien de eerste vraag van deze bespreking was natuurlijk dat aardgasvrij in 2040. Ja, dat is een ambitie. Dat is een ambitie die we dan uiteindelijk terugpeilen naar dit jaar van wat is er nou nog voor nodig? Daar hebben natuurlijk een aantal aanpakken voor, waaronder de routekaart CO2-reductie, maar we hebben ook met elkaar gezegd dat we dit jaar het jaar gaan laten zijn om dat eens eventjes te laten zien waar we staan. Dus in de jaarrekening, de hele P&C-cyclus eigenlijk op die manier met elkaar stil te staan waar we staan. Want er zijn zoals u weet hobbels, of het nou netcongestie is, arbeidsmarkt of een rijksoverheid die keuzes moet maken. Maar het is heel goed om even inzichtelijk te maken met waar zit de voortgang, wat gaat sneller dan verwacht en wat gaat langzamer. En dat proberen we via de P&C-cyclus aan u mee te geven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijken we of er nog ernstige behoefte is aan een tweede termijn. Ja, akkoord, dan gaan we dat doen. De heer Baars was als eerste. U heeft nog vier seconden, dus het moet heel kort. De heer Baars: Ja, het is wel merkwaardig, ik heb zes vragen gesteld en er geen een beantwoord. Dus ik wil toch heel even de tijd nemen om die zes vragen heel snel te … De voorzitter: Nee, dat doen we niet. U heeft nu aangeven dat er zes vragen nog niet beantwoord zijn.

Dan kan de wethouder daar zo meteen nog even naar kijken, maar die gaan we niet herhalen. Mevrouw Scholten. Mevrouw Scholten: Deze kwam op naar aanleiding van eigenlijk het verhaal van de heer Baars in de eerste termijn. Hebben wij in beeld hoeveel het voor het Haarlems collectief scheelt in elektraverbruik? Want we hebben straks netcongestie, op moment dat iedereen zuinigere apparaten gaat inzetten, maakt dat misschien daar nog een stapje vooruit. En daarnaast hebben we ook in beeld hoeveel brandgevaar het scheelt als

35

mensen hun oude apparaten laten vervangen? Want wasmachines en drogers, oude, kreupele, zijn best wel brandgevaarlijk ook. De voorzitter: Dank u wel. Anders nog mensen in tweede termijn? Mevrouw Özogul, gaat uw gang. Mevrouw Özogul-Özen: Ja, ik hoor natuurlijk de wethouder maar ik maak me wel een beetje zorgen als ik kijk naar deze notitie, of we in die zestien jaar die we nog hebben of we niet eventjes een stapje sneller moeten zijn. En ook, ik vind het goed dat we focussen, ook die sociale energietransitie een duw geven, maar ik zie ook dat mensen er niet op reageren. En we moeten wel zo snel mogelijk, niet iedereen die wordt aangeschreven voor gratis maatregelen reageert. Weet je, en, en wat kan je nog meer doen? Ik bedoel op het moment dat je al gratis maatregelen gaat aanbieden en mensen reageren daar niet op. Ja, dat vind ik jammer. Ik had daar meer van verwacht, dus ja ik weet niet hoe, hoe we dat kunnen oplossen. De voorzitter: Daar kan de wethouder ongetwijfeld zo wat over vertellen. Mevrouw Van der Windt. Mevrouw Van der Windt: Ja, nee, ik herhaalde net dat ik het inderdaad echt prettig vind als we op zo duurzaam mogelijke dingen inzetten die zo lang mogelijk beklijven. En ik hoorde net de opmerking die SpeedDryer is nog niet te koop. Hij is nu in de voorverkoop te bestellen met 40 euro korting en in april wordt hij geleverd.

Ik heb geen aandelen, maar het lijkt me echt een heel cool ding. Dat was het. De voorzitter: Ja, ik ben dan heel benieuwd welke ambtenaar hier niet helemaal goed heeft gegoogeld die de presale niet kon vinden. Maar goed, oké, goed, een mooi Nederlands product, dus dat stimuleren we dan weer, helaas dan niet Haarlems. En u zegt was laten wapperen in de wind, zullen we daar dan maar mee afsluiten? Wethouders, aan een van jullie. Wethouder Van Loenen: Ja misschien, even kijken hoor. De voorzitter: Dames en heren, nog even centraal. Ik weet dat het een hele lange dag is geweest voor iedereen, maar laten we er nog heel even twee minuten bijblijven. Goed, wethouder aan u. Wethouder Van Loenen: Volgens mij nog even over de VVD, volgens mij hebben we wel een aantal vragen beantwoord, maar misschien die nog openstond is hoe bouwen we een plafond in, vroeg u bijvoorbeeld, want het is nu al behoorlijke kostenpost, om het even zo te zeggen. Ja eerlijk gezegd niet, want zoals gezegd het is een enorm voordeel voor juist de mensen die weinig te besteden hebben en met moeite rond kunnen komen. Dus ik hoop juist dat heel veel mensen er gebruik van maken. Dit is wel onze inschatting, ook naar aanleiding van de ervaringen tot op heden in 2023 met de mensen die ook onder bewindvoering staan.

Maar die vraag werd natuurlijk later daar ook gesteld over, hoe zorgen we ervoor dat mensen optimaal gebruik maken van alle regelingen? Ook bijvoorbeeld als we het hebben over isolatie, wat natuurlijk echt tot veel minder energiegebruik leidt. Dus je zou zeggen, dat is een ontzettend aantrekkelijke regeling. Maar ook daar maakt niet iedereen gebruik van. We zijn daarom ook een traject begonnen met de Universiteit van Utrecht om te kijken, wat zit er nou precies achter die terughoudendheid bij mensen. Dat kan vertrouwen in de overheid zijn, het kan toch de angst zijn dat het toch geld kost of wat dan ook, of onbekendheid, mensen niet in het huis willen laten. Dat kan van alles zijn. We zijn dus echt een traject opgestart om juist daarnaar te kijken en ik hoop ook dat dat inzichten gaat bieden en dat het dus ook nog effectiever gaat worden wat we aanbieden. Want het is inderdaad echt zonde als het blijft liggen. De voorzitter: En dan wethouder Berkhout.

36

Wethouder Berkhout: Ja, ik ga eventjes in op de vraag van Jouw Haarlem, ik denk dat het wel een goed is naast dat het gewoon dus een direct inkomenseffect heeft, 13 euro per maand, heeft het ook een energieeffect wat u zegt. En misschien moeten we daar weleens breder naar gaan kijken als we het om netcongestie hebben met elkaar. Dat is wel moeilijker in te schatten, dus die 13 euro per maand per koelkast of iets dergelijks is natuurlijk concreet te maken. Maar uiteindelijk die energie, daar moet je wel een bepaalde massa hebben om daar een soort van … Maar we kunnen wel daar een schatting van maken, dus volgens mij komen we nog wel een keer terug om hier weer een voortgang van te geven. Dus als we een beetje zeggen het heeft een bepaalde omvang, dan kunnen we ook zeggen dat heeft die impact. Maar hoe dan ook heeft het impact, maar dat we daar een schatting van kunnen geven, dat kunnen meenemen. En dan GroenLinks maakt zich zorgen over het tempo, maar dan heeft u het even over de energietransitie. Dat kan ik me voorstellen maar daar gaf ik dus even aan dat er ook een ander moment is om dat met elkaar te bespreken. Dat is ook niet per se het doel van deze nota. Ik denk wel dat we hier wel willen zeggen, iedereen moet mee kunnen.

En ik denk dat dat het een mooie fase is van, van waar we staan als het gaat om energie, de sociale energietransitie, de energiearmoede, is dat je nu ziet dat we aan de slag zijn, in de uitvoering zitten. En daar heeft denk ik ook net wethouder Van Loenen gezegd, wat we dan aantreffen is niet alleen, we hebben soms wel de technische oplossingen, maar hoe bereik je mensen? Dus zo proberen we wel stap voor stap te zien hoe we dus mensen allemaal mee kunnen krijgen. Volgens mij is dat de hele waardevolle informatie om uiteindelijk de komende jaren met elkaar op te halen en verder uit te bouwen en te gebruiken in deze stad. Dus volgens mij is dat een belangrijk aspect. Sluiting De voorzitter: Dat lijkt me ook. Goed, dan denk ik dat we dit onderwerp ook zo voldoende hebben besproken, zien we elkaar over twee weken weer terug en dan gaan we het hebben over de turnhal, over de luchtkwaliteit en over het groeiend aantal kinderen zonder zwemdiploma. Kortom, weer een uitgebreide agenda met veel interessante onderwerpen. Ik wens u nu wel thuis en graag tot over twee weken.

37