02 Bijlage 1 Ontwerp-Masterplan Zijlweg-West
Tekst van het document
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 3 Actualisatie visie op de Campus
21
| Referentie zitelement
| Bestaande en nieuwe bomen Campus
| Referentie inrichting en groen uitstraling
Groene buitenruimte De buitenruimte wordt zo groen mogelijk ingericht (groen tenzij) met behoud van bestaande bomen. In verschillende sfeerimpressies en referenties is te zien hoe de buitenruimte wordt ingericht.
| Referentie campusinrichting
| Referentie verblijfsplekken onder de bomen
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 3 Actualisatie visie op de Campus
22
Openbare ruimte inrichting Campus
spoo
Inholland
Bijd o
Materialisering Voor de inrichting van de buitenruimte geldt dat er gebruik wordt gemaakt van natuurlijke materialen, met zoveel mogelijk hergebruik. Door inrichtingselementen te zoneren, ontstaat een helderheid en rust in het beeld van de buitenruimte. Inrichting wordt in samenhang vormgegeven, met eenheid in kleurgebruik om de herkenbaarheid van de Campus te vergroten. De buitenruimte wordt zo groen mogelijk ingericht (groen tenzij) met behoud van bestaande bomen. In verschillende sfeerimpressies en referenties is te zien hoe de buitenruimte wordt ingericht.
r
Duwo
rpla
an
Veld z
igtla
an
Cam p
usbr
Zijlweg
weg Ran d
Schoo
nzich tlaan
ug
Nova College
Openbare ruimte De buitenruimte wordt zoveel mogelijk ingericht voor langzaam verkeer met een aantrekkelijke verblijfskwaliteit. Inrichtingselementen stimuleren ontmoeting en beweging; zo zijn er werkplekken in de buitenruimte, speeltoestellen voor kinderen uit de buurt, openbare sportvoorzieningen, en kunstuitingen te vinden.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 3 Actualisatie visie op de Campus
23
| Dwarsdoorsnede huidig profiel Bijdorplaan - Hogeschool Inholland - spoorzone
| Dwarsdoorsnede nieuw profiel Bijdorplaan - vergroening Hogeschool Inholland- vergroening spoorzone
Bijdorplaan De Bijdorplaan krijgt een nieuwe inrichting waarbij de auto te gast is en er meer ruimte wordt gecreëerd voor fietsers en voetgangers. Er komt een groene zone met wadi’s om overtollig regenwater in op te vangen. Dit is inzichtelijk gemaakt met een dwarsdoorsnede van het huidige en nieuwe profiel, en een beeld op ooghoogte. De Bijdorplaan maakt een belangrijk onderdeel uit van de route over de Campus. Door verlegging en mogelijk deels verwijderen van de Schoonzichtlaan wordt tevens ruimte vrijgespeeld voor een parkachtige ruimte naast het huidige studentencomplex van DUWO. Hier komen
plekken om te sporten in de buitenruimte en is ruimte voor vergroening. Ook worden hier volumes toegevoegd om een intieme ruimte te creëren die wordt geactiveerd door programma (zie sfeerimpressie Schoonzichtlaan).
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 3 Actualisatie visie op de Campus
24
| Bestaande situatie Bijdorplaan
| Sfeerimpressie nieuwe situatie
| Bestaande situatie Hogeschool Inholland en Schoonzichtlaan
| Sfeerimpressie nieuwe situatie
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 3 Actualisatie visie op de Campus
25
| Bestaande situatie Randweg
| Sfeerimpressie nieuwe situatie
| Bestaande situatie Nova College
| Sfeerimpressie nieuwe situatie
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 3 Actualisatie visie op de Campus
26
4 Masterplanontwerp In dit hoofdstuk maken we een doorvertaling van de principes uit de eerder vastgestelde ontwikkelvisie uit 2020. Aan de hand van de gebieds- en beleidsanalyse, de participatie en de geactualiseerde visie op de Campus, scherpen we de principes aan waar nodig en werken deze uit naar thematische raamwerkkaarten.
4.1 Ontwikkelvisie Zijlweg-West In 2020 is een visie opgesteld voor de ontwikkelzone Zijlweg-West. Een zone waarin meerdere deelgebieden worden ontwikkeld, biedt kansen om te werken aan
grotere opgaven die er op de stad af komen. Er kan een integrale afweging worden gemaakt op het gebied van bijvoorbeeld mobiliteit, gezonde leefomgeving en een groenblauwe structuur om zodoende de verschillende ambities die we hebben voor de stad te verwezenlijken. De stedenbouwkundige en landschappelijke hoofd structuur van lange lijnen (Zijlweg en spoor Haarlem Zandvoort) tussen stad en duinen vormt het raamwerk van het gebied rondom Zijlweg-West. De Zijlweg is de ruggengraat. Langs dit stadslint liggen verschillende buurtjes met ieder een eigen identiteit. Voor de ontwikkeling van de zone zijn in de visie zes principes vastgesteld:
De 6 principes uit de ontwikkelvisie Zijlweg-West 1. Krachtige groenblauwe structuur: We koesteren de groene kwaliteit van het gebied en waar we kansen zien gaan we dit versterken en gebruiken om de lange lijnen en buurtjes een kwaliteitsimpuls te geven (landschap in de stad). 2. Realiseren fijnmazige langzaamverkeersnetwerk: Het doel is de structuur van wandel- en fietsroutes in deze omgeving te verbeteren, kruisingen veiliger te maken en het netwerk van routes zo fijnmazig mogelijk te maken (10 minuten stad). 3. Functiemenging van wonen, werken en voorzieningen: De omgeving van zone Zijlweg-West is van oudsher een gemengd gebied en dat zal het blijven. Naast wonen in het gebied zetten we in ieder geval in op een basisschool en sportvoorziening op de locatie Korte Verspronckweg. Ook zoeken we nog ruimte voor een gezondheidscentrum in deze omgeving en voegen we werkfuncties toe die passen bij de campusontwikkeling. 4. Versterken lint Zijlweg: De insteek is om de continuïteit en de samenhang van het lint van de Zijlweg te versterken en de barrièrewerking van de Westelijke Randweg te beperken. 5. Ieder buurtje behoudt een eigen gezicht: De verschillende deelgebieden, Korte Verspronckweg, Spoorwegstraat en de kwadranten rond de kruising Westelijke Randweg-Zijlweg hebben een eigen kwaliteit en karakter.
De bestaande kwaliteiten zijn bepalend voor het nieuwe gezicht van de deelgebieden. 6. De maat, schaal en korrel van de bebouwing in het gebied als uitgangspunt: Nieuwe bebouwing sluit zorgvuldig aan op aangrenzende bestaande panden en tuinen en past bij de maat, schaal en korrel van het gebied.
| Omslag visie ontwikkelzone Zijlweg-West en omgeving
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
27
4.2 Actualisatie ontwikkelvisie Eén van de belangrijkste veranderingen voor de ontwikkelvisie Zijlweg-West is de vaststelling van de Omgevingsvisie Haarlem 2045. De ambities binnen de omgevingsvisie zijn aangescherpt op het vlak van mobiliteitstransitie en klimaatadaptie en het verbeteren van de leefomgeving (ruimte voor groen en water). Daarnaast zijn een aantal icoonprojecten centraal gesteld, waaronder de Ontwikkelzone Zijlweg-West en het Onderwijscluster Inholland & Nova College. Als stad vinden we dit belangrijke plekken waar ontwikkeling plaats kan vinden en waar strategische opgaven op een goede manier kunnen worden vertaald in de praktijk om zodoende te werken aan een toekomstbestendig stukje stad.
Spo o
rzon
Hoofdprincipes Voor de Zijlweg, Randweg, spoorzone en het fijnmazige langszaam verkeersnetwerk zijn hoofdprincipes opgesteld die invulling geven aan het raamwerk. Deze worden per zone hieronder toegelicht, en zullen in de volgende hoofdstukken nader worden uitgewerkt in thematische raamwerkkaarten en aanvullende regels voor de beeldkwaliteit.
Ran dwe g
Korte Verspronckweg
Cam p
us
Zijl
we g
Schematisch Raamwerk
Spoorwegstraat Zijlweg 250
Koepel
e
Zijlweg
or
Buurtparken
zo n
Yarden
Sp o
Er is een schematisch raamwerk opgesteld voor de gehele zone Zijlweg-West om de verschillende deelgebieden in samenhang met elkaar en met de rest van de stad te kunnen verbinden. Dit raamwerk is opgebouwd uit een aantal structuren. De Zijlweg, de Westelijke Randweg, de Spoorzone en een fijnmazig langzaamverkeersnetwerk. De spoorzone is een groen en water zone met ecologische waarde langs het spoortalud. Langs de Zijlweg wordt het historische lint aangeheeld. De Westelijke Randweg vormt een groene stadsboulevard. De route tussen Koepel en Campus is een veilige en aantrekkelijke groene route voor voetgangers en fietsers. Dit is hiernaast schematisch afgebeeld. Het schematische raamwerk is de kapstok voor de thematische raamwerkkaarten, de campusvisie en de beeldkwaliteitseisen voor de zone Zijlweg-West. Voor bovenstaande structuren zijn hoofdprincipes opgesteld.
e
| Schematisch raamwerk Zijlweg-West
1 Zijlweg
2 Randweg
3 Spoorzone
4 Fijnmazig LV Netwerk
• •
• •
• •
• • •
Historisch lint Ontsluitingsweg
Groene stadsboulevard Provinciale weg
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Ecologische zone Focus op vergroenen en vernatten
Verbinden ontmoetingsplekken Verbinding met de stad Focus op verblijfskwaliteit
28
1. Zijlweg Voor de Zijlweg geldt dat het historische lint zoveel mogelijk moet worden ‘aangeheeld’ met bebouwing die passend is in de historische structuur. Ter verbetering van de verkeersveiligheid, de oversteekbaarheid, de ruimte voor de voetganger en fietser, krijgt de Zijlweg voldoende brede voet- en fietspaden, meer grote bomen en groen en de snelheid wordt verlaagd naar 30km/u. De Zijlweg behoort tot de hoofdbomenstructuur. Daar horen de juiste grote bomen bij met de daarbij horende groeiplaatsvoorzieningen, zodat de bomen tot hun volle wasdom kunnen komen. Ook dragen bomen bij aan klimaatadaptatie en het versterken van biodiversiteit.
uitgewerkt. Dit profiel wordt toegepast op plekken waar dit ruimtelijk mogelijk is. Onderdeel van deze zone is een watergang die de hekken langs het spoor kan vervangen. Deze watergang wordt voorzien van natuurvriendelijke oevers. In het groen bevinden zicht struinpaden waar gewandeld kan worden. Dit hoofdprincipe is hieronder schematisch weergegeven. Deze struinpaden zijn zo gelegen dat zij geen impact hebben op de ecologische functie van deze zone, en liggen dus tegen de bebouwing aan. Naast rust wordt er in deze zone gelet op de armaturen van de verlichting. Deze worden diervriendelijk ingericht.
4. Fijnmazig Langzaamverkeersnetwerk Er wordt toegewerkt naar een verfijning van het langzaam verkeersnetwerk dat op de langere termijn leidt tot een fiets/wandelverbinding vanuit de binnenstad van Haarlem naar het duingebied. Deze route wordt een veilige en herkenbare route die de Campus, de verschillende wijken en geïsoleerde deelgebieden onderling en met de rest van de stad verbindt. Een onderdeel van de route is een brug over de Randweg. Langs de route bevinden zich plekken voor rust, ontmoeting, recreatie en een wisselend programma.
Uit profielstudies is gebleken dat er aan de noordkant van de straat te weinig ruimte is voor nieuwe bomen in verband met de aanwezigheid van kabels en leidingen in de ondergrond. Dat geldt ook voor het midden van de straat. De kosten voor het verplaatsen zijn erg hoog. Nieuwe bomen en groeiplaatsen worden daarom aan de zuidkant van de straat gesitueerd, hier is ruimte in de ondergrond om een volwaardige bomenrij te realiseren die past bij de Zijlweg en de hoofdbomenstructuur. De ruimte in de Zijlweg is beperkt en de ambities zijn hoog, daarom dienen er keuzes gemaakt te worden. Er is gekozen om langsparkeerplaatsen in te ruilen voor voldoende brede voetpaden, fietspaden, een bomenrij passend in de hoofdbomenstructuurmet ruimte voor openbaar vervoer en veiligere oversteekmogelijkheden. 2. Westelijke Randweg Het is de ambitie om de Randweg in de toekomst te transformeren naar een groene stadsboulevard. Tussen de verschillende verkeersstromen komen groene bermen, ook wordt er een middenberm toegevoegd. In de bermen worden waar mogelijk bomenrijen geplaatst. Gebouwen staan in het groen. Dit hoofdprincipe is hiernaast afgebeeld. 3. Spoorzone Het hoofdprincipe voor de spoorzone is een doorlopende, brede ecologische zone rondom het spoor. Deze ecologische verbinding is een belangrijke verbinding tussen het duingebied en de stad.
Hij sluit aan op de Garenkokerskade, die richting de Bolwerken gaat. Deze groene zone fungeert ook als buffer tussen het spoor en de bebouwing. Het profiel van deze zone is in hoofdstuk 3.5
| Hoofdprincipe ‘van Koepel tot Campus’
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
29
| Bestaande situatie Zijlweg
| Bestaande situatie spoorzone
parkeren uit de straat halen meer ruimte voor ecologie
ruimte voor groen en hoofdboomstructuur aan zuidzijde profiel
verbreden/toevoegen water
meer ruimte voor voetganger en fietser
| Hoofdprincipe Zijlweg toekomst
| Hoofdprincipe spoorzone
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
30
| Bestaande situatie Randweg
minder asfalt, meer groen in duinrand- landschapssfeer
|Hoofdprincipe Randweg
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
31
4.3 Uitwerking geactualiseerde visie Zoals in hoofdstuk 2 is beschreven is na vaststelling van de Ontwikkelvisie Zijlweg-West de Haarlemse Omgevingsvisie vastgesteld. Hierin zijn zes strategische keuzes benoemd voor de stad waarin we onder andere kiezen voor meer ruimte aan voetgangers & fietsers en vergroenen & vernatten. Daarnaast is het onderwijscluster InhollandNova College aangewezen als icoonproject, waarin we een aantrekkelijker en levendiger onderwijscluster maken dat beter verbonden wordt met de stad. Met bovenstaande ambities in het achterhoofd is de visie op onderdelen herzien en aangevuld met de volgende raamwerkkaarten: • Langzaamverkeersraamwerk • Groenblauw raamwerk • Sociaal raamwerk • Belevingsraamwerk Deze raamwerkkaarten worden toegelicht in de volgende paragrafen.
4.4 Langzaamverkeersraamwerk Inventarisatie In de ontwikkelzone Zijlweg-West worden de buurten van elkaar gescheiden door drie grote infrastructuren: de Zijlweg, het spoor tussen Haarlem en Overveen in oost-westelijke richting, de Westelijke Randweg en het spoor tussen Heemstede-Aerdenhout en Bloemendaal in noord-zuidelijke richting. Ondanks de nabijheid van twee treinstations en de doorkruising van belangrijke toegangswegen, domineert de barrièrewerking van de infrastructuur door een gebrek aan voldoende veilige oversteekpunten voor fietsers en voetgangers. In de tussengelegen buurten overheerst de geparkeerde auto het straatbeeld, wat ten koste gaat van de verblijfskwaliteit op straat.
| Inventarisatie huidig mobiliteits raamwerk
De Zijlweg is een historisch dorpslint dat is uitgegroeid tot een belangrijke ontsluitingsweg van de Westelijke Randweg naar het centrum van Haarlem. De Zijlweg heeft een maximale snelheid van 50km/uur met een gescheiden straatprofiel. De bus, de aanrijroutes van de brandweer en geparkeerde auto’s laten weinig ruimte over voor het activeren van de plint met brede
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Legenda
P
Parkeerplaats
Fietspad
B
Bushalte
Wandelpad
70 weg
Spoor
50 weg
Spoorbrug
30 weg
32
voet- en fietspaden en vergroening. Vanwege het smalle wegprofiel is het noodzakelijk om ruimtelijke keuzes te maken om de veiligheid en verblijfskwaliteit te kunnen waarborgen. Het historische lint wordt doorbroken ter hoogte van de kruising Zijlweg-Randweg, door de uitbreiding van het aantal rijbanen, de bushaltes en een verandering in korrelgrootte van de architectuur en door de Randweg zelf. De gelijkvloerse kruising Zijlweg-Randweg heeft vanwege het brede wegprofiel en overmatige verharding een matige oversteekbaarheid voor langzaam verkeer. Een verbeterde oversteekbaarheid van de Westelijke Randweg is essentieel voor het verbinden van de onderwijsinstellingen Inholland en Nova College en daarmee voor het realiseren van een campus.
Kansen De nabijheid van twee treinstations én de Randweg maakt het projectgebied uitermate geschikt als locatie om bij te dragen aan de mobiliteitstransitie van Haarlem. Het realiseren van een parkeerhub op de Campus biedt de kans om de auto uit het straatbeeld te halen met als resultaat meer ruimte te geven aan de voetganger, de fiets en het toevoegen van groen met verblijfsplekken in de straten. Om de keuze voor wandelen en fietsen te stimuleren, wordt het wandel en fietsnetwerk verfijnd door een aantal ontbrekende schakels te verbinden. Daarnaast worden maatregelen getroffen voor voldoende veilige oversteekpunten van de Randweg, de Zijlweg en de Julianalaan. Voor het realiseren van een campus is een fysieke verbinding tussen Inholland en het Nova College belangrijk. Een nieuwe brug over de Westelijke Randweg verbindt de twee campusonderdelen en sluit aan op bestaande verbindingen in de buurt. Met de aanleg van nieuwe verbindingen ontstaat een autoluwe route tussen het centrum van Haarlem en station Overveen met ruimte voor verblijfsplekken, spelen en groen. Tevens dragen de nieuwe langzaamverkeersverbindingen bij aan het beperken van de toename van langzaam verkeer op de bestaande routes. Dit komt ten goede aan de benodigde doorstroming van autoverkeer op de Randweg en Zijlweg en aan de verkeersveiligheid. Binnen de Campus is de auto te gast.
Op de huidige parkeerplaatsen van het Nova College en Inholland ontstaat ruimte voor verdichting en een aantrekkelijke openbare ruimte.
|Kansenkaart mobiliteits raamwerk
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Legenda
P
Parkeerplaats
Fietspad
B
Bushalte
Wandelpad
N208
Langzaam verkeer
GOW30 km
Oversteekplaatsen
Leefstraat
33
De locatie Korte Verspronckweg en Spoorwegstraat worden verbonden via een tunnel onder het spoorweg talud, in het verlengde van de Spoorwegstraat. Beide gebieden krijgen tevens een verbinding voor langzaam verkeer op de Julianalaan. Op deze manier ontstaat een fijnmazige structuur die de verschillende woonbuurten (Vijverpark/ Bijdorplaan/ Campus/ Regentesselaan/ Spoorwegstraat/ Korte Verspronckweg) verbindt met de omgeving. Op de Zijlweg en Julianalaan komt meer ruimte voor de voetganger, fietser, verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en groenbeleving. Beide wegen veranderen op termijn van een 50 km/u weg naar een 30 km/u-weg. Deze maatregel maakt sluipverkeer minder aantrekkelijk en draagt bij aan de verkeersveiligheid van fietser en voetganger. De Zijlweg krijgt overzichtelijke oversteekplekken, minder parkeren op straat en meer groen.
4.5 Groenblauw raamwerk Inventarisatie
Ecologische verbinding & hotspots voor biodiversiteit Het plangebied is gelegen naast het Nationaal Park ZuidKennemerland. Een groot dynamisch duinlandschap met een hoge biodiversiteit. De ontwikkelzone ligt op een belangrijke ecologische verbinding (de spoorzone), die het duinlandschap en bijbehorende hoge natuurwaarden de stad in brengt. Een gebrek aan heester, kruiden- en midden vegetatie en ontbrekende faunapassages bij de verschillende spoortaluds en de Westelijke Randweg beperken het bereik van het natuurlijke habitat voor kleine zoogdieren. Ook ligt tussen het spoortalud en het noordelijke grens van het campusgebied een groenblauwe structuur die verdrukt raakt tussen de harde kade van de Campus en het spoortalud. De droge natuur in de spoorwegzone en de natte natuur in de omgeving van de Brouwersvaart worden gezien als twee belangrijke ecologische gebieden.
| Inventarisatie groenblauw raamwerk
Legenda
Water Hoewel de zandbodem geschikt is voor waterinfiltratie, is er in de Zijlweg sprake van wateroverlast ten gevolge van de lagere ligging van de Zijlweg en overmatige verharding in hoger gelegen delen van het ontwikkelgebied. De wateropgave is daarmee evident een opgave voor het hele gebied.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Bermvegetatie Randweg Potentie bomenlaan Zijlweg
Groene openbare ruimte Natte natuur
Wateroverlast
Droge natuur
Ontbrekende schakel
Bos
Park / buurttuin
Brouwerskolkpark
Sportveld
Water
34
dwe
Kansen De ecologische verbindingen binnen het plangebied worden gerealiseerd en versterkt. Daarnaast wordt bij het ontwerpen in en rondom de twee hotspots, ecologie als uitgangspunt gebruikt. Er is groenanalyse uitgevoerd om in het ontwikkelgebied een robuust ecosysteem te borgen en te versterken (verbindingen, hotspots, bomen, heesters, bloemrijke lage vegetatie, gebouwen en waterlichamen). Deze analyse laat zien in welke projecten op welke structuren ingezet kan worden om de biodiversiteit te versterken. Er is een onderscheid gemaakt in vijf bijbehorende soortcategorieën (zie Kansenkaart groenblauw raamwerk). Per afzonderlijk ontwikkelproject wordt er voor minimaal drie soortcategorieën een hoogwaardig habitat verzorgd. Ecologische verbinding en hotspot voor biodiversiteit Het bestaande groenblauwe netwerk vormt de ruggengraat van het ontwikkelgebied. De spoortaluds met watergangen en groene oevers wordt ingericht als een brede ecologische verbinding. Deze verbinding loopt door richting de Garenkokerskade en brengt zo het groen de stad in. Het is een belangrijke structuur in het gebied, omdat de gradatie van het droge talud en de natte oevers een variatie aan habitat faciliteert. De spoorzone en de spoortaluds worden verrijkt met middelhoge vegetatie.
Campus De Campus is de verbinding tussen het buitengebied en het ontwikkelgebied. Voor de Campus wordt een duinrand- landschap voorgesteld. De aanleiding daarvoor is uiteraard de ligging nabij de duinrand maar komt ook voort uit twee recent gerealiseerde projecten, Het Marinehospitaalterrein in Bloemendaal waar de Campus aan grenst en Campus Nova. Het Marinehospitaalterrein kent hoogteverschillen, vijvers en een groene inrichting en is onderdeel van de duinrand. Bij het Nova College is gewerkt met hoogteverschillen om delen van gebouwen en fietsenbergingen uit het zicht te onttrekken. Deze landschappelijke elementen zijn goed in te passen in een duinrand- landschap. Als Veldzigt en de Schoonzichtlaan aansluiten bij de duinrand sfeer kan het landschap over
g
Een specifiek aspect van de ecologische verbetering in de spoorzone betreft de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers. Deze oevers zijn ontworpen om de kwaliteit van het leefgebied voor diverse soorten flora en fauna te verbeteren. Door de aanleg van geleidelijke oevers (1:3/1:5) en de introductie van inheemse plantensoorten wordt een habitat gecreëerd die gunstig is voor zowel aquatische als terrestrische soorten. Niet alleen dieren maar ook planten kunnen beter gedijen bij een flauwe oever, zo zijn grote ratelaar en moerasvergeet-mijnietje prachtige planten die in de overgang van nat naar droog groeien en de pinksterbloemen die in de oever tot bloeikomen trekken de oranjetipjes aan. Zo is er bij een natuurvriendelijke oever een levendig schouwspel gaande gedurende het gehele jaar.
Ran
Groen Het plangebied is rijk aan volwassen bomen van verschillende soorten. Ze bevinden zich vaak aan de randen nabij de grote infrastructuurbundels. Het behouden van zoveel mogelijk gezonde volwassen bomen binnen het gebied is essentieel voor de biodiversiteit, ecologie, groenbeleving en verblijfskwaliteit. De bomen in de Zijlweg, Julianalaan en de resterende straten en buurten zijn klein, hebben beperkte groeimogelijkheden en zijn zonder groenvak gerealiseerd. Het groene beeld van de wijk wordt gedragen door groene voortuinen en erfafscheidingen met een monumentaal karakter. De Westelijke Randweg heeft ten noorden van de Julianalaan en ten zuiden van de Zijlweg het karakter van een groene ‘parkway’ met een middenberm, die ter hoogte van het plangebied verandert in een sterk verhard profiel met bomen en gras aan de randen van het wegprofiel. Het campusgebied is sterk verhard met veel maaiveld parkeren waarbij het in de buitenruimte ontbreekt aan voldoende volwassen bomen en groenbeleving die past bij een campusidentiteit.
Inholland
Zij
lw
Campus: duinrand- landschap doortrekken over Randweg
spoo
eg
r Ha
arlem
Zand
voor
t
Nova
Brouw
ersva
art
Zijlweg 250: onderdeel van landschappelijk lint
| Identiteit kwadranten rond Zijlweg - Randweg
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Buurtparken: stadsrand en onderdeel Plantsoenenbuurt
35
de Westelijke Randweg heen worden getrokken waardoor de Campus als geheel een herkenbare, landschappelijke identiteit krijgt. Het Duinlandschap wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van reliëf, een zandige bodem en naald- en loofbomen met duinbeplanting. Het duinrandlandschap ondersteunt een diverse reeks van dier- en OV insectensoorten die cruciaal zijn voor het behoud van een gezond ecosysteem. Brouwersvaart Het gebied ten noorden van de Brouwersvaart wordt verder ontwikkeld als een natuurgebied. Er is een rijk insectenleven op oude inheemse bomen en rietlanden vol zangvogels. Direct aansluitend bij de binnenduinrand. Een herinrichting van moerasbos met groepjes schietwilf, es en zwarte els met daar tussen en vooral aan de zuidrand ruimte voor inheemse struiken, dood hout en hoge kruiden. Zo wordt het gebied geschikt voor o.a de groenling en de heggenmus. De brouwersvaart zelf en aansluiting op de natuurgebieden in het westen verzorgen een belangrijke structuur voor onder meer de watervleermuis en de meervleermuis. Spoorwegzone Droog bloemrijk grasland en struweel, geschikt voor struweelvogels en de vos. Het is hier van belang dat de rust en donkerte bewaard blijft. Water De randvoorwaarden en eisen omtrent water zijn uitgewerkt in paragraaf 5.5.3. Met de navolging van deze kaders wordt de water problematiek aangepakt.
Flora en fauna Boombewonend Er zijn in de ontwikkelzone locaties waar goede boomstructuren aanwezig zijn. Deze bomen kunnen geschikt zijn voor dieren die in holen broeden of nesten maken in hoge (oude) bomen. Zodra de bomen in een grote groenstructuur staan is dit habitat geschikt voor nog veel meer soorten dan alleen de holenbroeders. Er moet dan ook een zo groot mogelijke groeiplaats worden gecreëerd voor de bestaande bomen en worden ingericht voor nieuwe bomen. We handhaven de bestaande, gezonde bomen naast het spoortalud en watergangen, maar zeker ook in de verschillende ontwikkelprojecten Korte Verspronckweg en Spoorwegstraat en het campusgebied. De volwassen
| Kansenkaart groenblauw raamwerk Legenda Westelijke Randweg
Groene openbare ruimte
Bomenlaan Zijlweg
Natte natuur
Boosstructuur wijk Nieuwe waterweg / wadi Duiker Park / buurttuin Sportveld
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Talud met kruiden en heesters Bos Water
Ecologie Ecologische hoofdfiguur Fauna passage Boombewonend Gebouwbewonend Grasgebonden soorten Oever en water Struweelgebonden
36
bomen zijn een belangrijke identiteitsdrager binnen het gebied en dragen bij aan koelteplekken, verdamping, biodiversiteit en voorzien in het leef- en foerageergebied van verschillende fauna zoals de eekhoorn, grote vos en de grote bonte specht. ‘Behoud, tenzij …’ is daarom het uitgangspunt voor het plangebied. Het toevoegen van bomen wordt ingezet om de biodiversiteit, groenbeleving, klimaat en ecologie te verbeteren. De mobiliteitstransitie biedt voldoende ruimte in de verschillende woonstraten om meer groen en bomen toe te voegen in de Julianalaan, Westelijke Randweg en de Zijlweg. Voor de Zijlweg wordt de hoofdboomstructuur versterkt met inheemse bomen van de 1e grote passend binnen het GOW30-profiel. Struweel gebonden Struwelen huisvesten een breed scala aan soorten insecten, vogels en kleine zoogdieren. De struwelen fungeren als foerageergebied doordat veel struiken besdragend zijn. Struwelen bieden ook belangrijke rust- en nest gelegenheden doordat het een dichte (veilige) structuur heeft. Door deze functies is het waardevol om struweel structuren aan te leggen als verbinding, hiervoor is de spoorzone bij uitstek geschikt. Ook het zuidelijk gedeelte van de buurtparken zal extra struweel heel waardevol zijn aangreznend aan het water, met daartussen kruidenrijk grasland om ook een beheerpad vrij te houden.
Gebouw bewonend In het gehele gebied komt bebouwing voor in de huidige situatie. De huidige bebouwing biedt mogelijk al verblijfplaatsen voor fauna. Hier moet tijdens de ontwikkelingen rekening mee worden gehouden. Een ecologische quickscan en eventueel naderonderzoek zullen uitwijzen voor welke soorten een geschikt habitat aanwezig is. Bij de ontwikkelingen gaan er naast het behouden van de bestaande habitatten en soorten ingezet worden op het creëren van een geschikt habitat voor de volgende soorten: Huismus, gierzwaluw, spreeuw, gebouw bewonende vleermuizen, insecten, (gebouwen > 80 meter, slechtvalk). Per soort worden er specifieke eisen gesteld die meegenomen moeten worden bij het ontwerp, zo heeft een huismus bijvoorbeeld binnen 5 meter van de nestlocatie 3 meter hoog opgaand groen nodig. De inspiratiegids Natuurinclusief ontwikkelen geeft hiervoor de handvatten.
Bloemrijk grasland gebonden Bloemrijkgras verzorgt veel nectar aan insecten welke op hun beurt weer voedsel is voor veel dieren en vogels. De weilanden in het zuid-westen van het ontwikkelgebied bieden hiervoor het grootste aaneengesloten oppervlakte. Voor de verspreiding van soorten moet er worden ingezet op verbindingszones met bloemrijkgras. De (grote) boomspiegels kunnen hier o.a. een mooie kans in bieden. Voor bloemrijkgras is het noodzakelijk om het beheer af te stemmen met de bloeitijden van de kruiden. Aan water en oevers gebonden De aan oevers en water gebonden soorten zijn divers. In deze ontwikkelzone ligt hier een grote kans voor een sterke ecologische structuur. Natuurvriendelijke oevers zorgen voor gevarieerde omstandigheden en bieden kansen voor een hoge diversiteit aan waterplanten, oeverplanten en diersoorten. Ook dragen ze bij aan het verschonen van de waterlichamen. De nabijheid van water met flauwe oevers is van groot belang voor alle soort categorieën.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
37
4.6 Sociaal raamwerk Inventarisatie Binnen het sociale raamwerk kijken we naar ontmoetings plekken in de buitenruimte en in gebouwen. Het gebied is gefragmenteerd. De verschillende programmaonderdelen zijn voornamelijk opzichzelfstaande functies binnen een aantal geïsoleerde buurten. Zowel letterlijk, als figuurlijk, ontbreekt de verbinding. Ten oosten van het spoor is de Zijlweg een levendige stadsstraat met een actieve plint. Rondom de Randweg staan een aantal gebouwen aan de Zijlweg met een anonieme uitstraling en zonder actieve plint of entree aan de straat. Zo hebben de verschillende onderwijsgebouwen weinig openingen naar de straat, zijn functies naar binnen gekeerd en zijn de ontmoetingsplekken verstopt op het binnenterrein. Door de ruimteclaim van de parkeerplekken ontstaat een afstand tussen onderwijsterreinen en de omgeving. De barrièrewerking van de Westelijke Randweg voorkomt een sociale menging van de studenten van Inholland en het Nova College. De locaties Korte Verspronckweg en Spoorwegstraat huisvesten een groot aandeel voorzieningen die slecht bereikbaar zijn voor de voetganger en de fiets. Hierdoor blijft de auto een belangrijk vervoersmiddel die het straatbeeld overheerst.
| Inventarisatie sociaal raamwerk
Legenda Semi-private ontmoetingsplek Openbare ontmoetingsplek Active plint
Hoofdstraat zonder verblijfskwaliteit Straat met verblijfskwaliteit
Straat
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
38
Kansen Inventarisatie van het sociale raamwerk laat zien dat de aanwezige voorzieningen in de zone veelal geïsoleerd liggen en beperkt bereikbaar zijn door de barrièrewerking van de spoorlijnen en de Randweg. Met name voor de fietser en de voetganger. Het verfijnen van het langzaamverkeersnetwerk zorgt er voor dat de verschillende voorzieningen in het gebied beter bereikbaar en toegankelijk worden. Zo wordt de Korte Verspronckweg verbonden met de Spoorwegstraat en de Julianalaan. Hier ontstaat de kans om een prettige rustige woonbuurt te realiseren met behoud van kleinschalige (maatschappelijke) voorzieningen, ruimte voor spelen en verblijven en een permacultuurtuin als buurttuin. Een fijnmazig langzaamverkeersnetwerk biedt de kans om kwalitatieve ontmoetingsplekken met elkaar te verbinden en beter toegankelijk te maken. Voorzieningen op de Campus staan op deze manier beter verbonden met de omgeving. Zo kan een sportschool ook sportlessen aanbieden in de buitenruimte (zien bewegen, doet bewegen) of kunnen omwonenden gebruik maken van het theater, de muziek en dansruimtes of een kop koffie drinken op het terras van het Campus café. De Campus wordt hierdoor een ontmoetingsplek voor studenten én bewoners, een ontmoetingsplek die zowel overdag als in de avond en voor zowel jong als oud een prettige plek is om te verblijven.
De groene aaneengesloten openbare ruimte rijgt alle geïsoleerde gebieden in de zone aan elkaar waardoor de verschillende functies goed te bereiken zijn te voet of met de fiets. Daarnaast is een sterke en directe relatie tussen het plintprogramma en de buitenruimte in het hele ontwikkelgebied essentieel voor alle programmaonderdelen zoals; winkels, horeca, wonen, onderwijs- en werkruimtes. Zowel bij de Zijlweg als de Westelijke Randweg kan de relatie tussen gebouwen en buitenruimte verder versterkt worden. Dit draagt bij aan meer ‘ogen op straat’ en informele ontmoeting op straat of in de tuin. De Zijlweg krijgt verder een levendiger karakter door de straat in te richten met bredere stoepen, groen een meer voorkanten aan de straat.
| Kansenkaart sociaal raamwerk
Legenda Semi-private ontmoetingsplek Openbare ontmoetingsplek Active plint Straat
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Langzaamverkeersroute met verblijfskwaliteit Wijkontsluiting Hoofdstraat met verblijfskwaliteit
39
4.7 Belevingsraamwerk Inventarisatie Het gebied is gelegen naast het Nationaal Park ZuidKennemerland dat via de Zijlweg wordt verbonden met de historische bolwerken die Haarlem karakteriseren. Ten oosten van het spoor is de Zijlweg een levendige stadsstraat met winkels en horeca, ten westen van het spoor verliest de Zijlweg de samenhang van het historisch lint. De ruimteclaim van verschillende modaliteiten en langsparkeren aan beide zijden van de straat, gaat ten koste van ruimte voor het voetpad en de groei van volwassen bomen. Met de verbreding van de weg en grote, anonieme architectuur bij de kruising met de Westelijke Randweg ontbreekt het aan de menselijke maat. De dominante infrastructuur en grootschalige bebouwing in het gebied schuren met het rijke historische karakter van de woonwijken, de Zijlweg en de bijzondere natuurtypen in het gebied. Inholland en het Nova College hebben een groot aantal parkeerplekken, al dan niet ondergronds, die een ruimteclaim leggen op de inrichting van de openbare ruimte. Ruimte voor meer groen voor hittemitigatie en preventie van wateroverlast is noodzakelijk voor het waarborgen van een prettige verblijfskwaliteit. Vanuit de trein tussen Haarlem en Overveen kijkt men tegen achterkanten met garageboxen, expeditiestraten, verwaarloosd groen en metalen hekken.
De Brouwersvaart en het spoortalud zijn als kansrijke groenblauwe dragers in het gebied onvoldoende toegankelijk voor fiets- en wandelverkeer. De bestaande ontmoetingsplekken bevinden zich op binnenplaatsen met weinig relatie tot de straat of in geïsoleerde buurtjes die slecht verbonden zijn met de rest van de stad.
| Inventarisatie belevingsraamwerk
Legenda Natuurlijke ontmoetingsplekken
Wijkontsluiting
Stedelijke ontmoetingsplekken
Stadsontsluiting
Industrie/Achterkant Beleving vanuit de trein
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
40
Kansen De identiteitsdragers in het gebied zijn de kenmerkende spoorzone met groene taluds met watergangen en het historische dorpslint van de Zijlweg. Hieraan wordt een nieuwe identiteitsdrager, een groene route voor voetgangers en fietsers, toegevoegd. Voor het spoortalud is het groenblauwe karakter kenmerkend. Waar mogelijk wordt dit versterkt door het realiseren/vergroten/ verbreden van watergangen met zachte oevers zonder hekwerken. De ontwikkelgebieden Campus, Spoorwegstraat en de Korte Verspronckweg locatie krijgen een representatieve voorzijde richting het spoortalud. Het groenblauwe raamwerk en de maatregelen voor ecologie zijn hiervoor maatgevend. De samenhang van de Zijlweg wordt verbeterd door het versterken en aanhelen van de bomenlaan en het realiseren van groene voortuinen en erfafscheidingen. Door een verbinding te maken tussen de Spoorwegstraat en de Julianalaan, de Campus te openen naar de Regentesselaan en de onderwijsinstellingen te verbinden door middel van een brug ontstaat een doorgaande route tussen de Koepel en de Campus. Vergroenen van het campusterrein draagt bij aan een betere aansluiting op de omliggende woonwijken. Door de middenberm van de Westelijke Randweg te vergroenen draagt ook deze weg bij aan een zorgvuldige inpassing in het groene karakter van het gebied.
Door het openen van het gebied, ontstaat meer ruimte om elkaar te ontmoeten en om te verblijven. Dit geldt zowel voor de nieuwe bewoners en de gebruikers in het gebied, als ook met de omliggende buurten. Het gebied wordt ook aantrekkelijker om doorheen te wandelen en te fietsen met groene recreatieve routes. Legenda Waterrijke natuur
| Kansenkaart belevingsraamwerk
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Ontmoetingsplekken
Droge natuur (bomen, hagen)
Beleving vanuit de trein
Woonbuurt
Wijk route
Campus identiteit
Stedelijke route
Stedelijke identiteit
41
4.8 Hoe draagt dit Masterplan bij aan de omgevingsvisie? Strategische keuzes
Ambities
In de zone
•
Bouwen aan een gemend stedelijk milieu: differentiatie van woningaanbod. Behouden, stimuleren en aantrekken van werkgelegenheid om de huidige woon-werkbalans te behouden in de zone Versterken van het onderwijscluster Nova College & Inholland. Het binden van jong talent door verdere campusontwikkeling, en de koppeling tussen opleidingen en werkgelegenheid. Clusteren van voorzieningen en beter toegankelijk, ook als ontmoetingsplek.
•
Een tien-minuten netwerk, waarbij de belangrijkste dagelijkse voorzieningen binnen maximaal tien minuten te bereiken zijn op de fiets, of te voet, voor zowel de nieuw te ontwikkelen buurten als de aan te sluiten omliggende buurten, om zo de sociale basisinfrastructuur te versterken. Het creëren van ontmoetingsplekken voor jong en oud en ruimtes binnen en buiten om te verblijven en te recreëren.
•
Haarlem heeft de ambitie om te vergroenen en te vernatten, bij ontwikkeling betekent dit dat er ruimte wordt ingepast voor groen en water en de ecologische verbindingen verbeteren. De ontwikkelzones zijn aangewezen als plekken waar extra waterverbindingen worden toegevoegd, dan wel bestaande waterverbindingen worden versterkt. Inzetten op het uitbreiden, dan wel versterken van het groene netwerk. Minder geparkeerde auto’s, meer ruimte voor groen op straat. Autoparkeren oplossen ondergronds of in gebouwen.
•
• Zijlweg-West is en blijft een gemengd stedelijk milieu met een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen.
•
•
• In de zone wordt de sociale basisinfrastructuur versterkt en worden voldoende ontmoetingsplekken gecreëerd.
•
•
In de zone wordt de groen- en waterstructuur versterkt en ecologische verbindingen verbeterd.
• • •
• •
• •
• •
•
Gezamenlijke campusontwikkeling met Nova College & Inholland. Minimaal de helft van de nieuwe te bouwen woningen valt in het sociale segment, op de Campus wordt studentenhuisvesting gerealiseerd. Ruimte reserveren voor andere onderwijsinstellingen, bijvoorbeeld de Internationale Schakelklas (ISK), (dagelijkse) voorzieningen en werkfuncties .
Bestaande en nieuwe buurten worden beter met elkaar verbonden. De aanleg van ontbrekende schakels, waaronder een verbinding tussen de Spoorwegstraat en de Korte Verspronckweg. Reserveren van ruimte voor voorzieningen en aantrekkelijke plekken in de openbare ruimte.
De watergang langs het spoor en de Regentesselaan, tot de Julianalaan, wordt verbreed waar mogelijk. De waterverbindingen worden zoveel mogelijk gecombineerd met groen en het tien-minutennetwerk voor een aantrekkelijke, gezonde, recreatieve route. Handhaven bestaande, gezonde bomen naast het spoortalud en watergangen, maar zeker ook in de verschillende ontwikkelprojecten Korte Verspronckweg en Spoorwegstraat en de Campus. Op de Campus en de Korte Verspronckweg wordt parkeren opgelost in parkeerhubs, om meer ruimte te maken voor groen.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
42
Strategische keuzes
In de zone worden ontbrekende schakels in de voet- en fietspaden aangelegd en wordt op en rond de nieuwe bebouwing veel groen toegevoegd.
Ambities
In de zone
•
De belevingswaarde neemt toe met een goede recreatieve verbinding van de woonwijken naar het groene buitengebied. De openbare ruimte nodigt uit tot sporten, fietsen, wandelen, spelen, ontspannen en ontmoeten. Sluit recreatieve routes zoveel mogelijk op elkaar aan, zodat er een netwerk ontstaat, en het aantrekkelijk wordt om te voet of met de fiets de omgeving in te gaan. Laat de mogelijkheid voor ommetjes ontstaan, om zo een gezondere leefomgeving te bevorderen.
•
Voor het klimaatbestendig maken van Haarlem is veel ruimte nodig. In de ondergrond gaat het bijvoorbeeld om de aanleg van warmtenetten. Bovengronds kan gedacht worden aan groene oplossingen voor het tegengaan van hittestress.
•
Het creëren van een fijnmazig netwerk, om lopen en fietsen aantrekkelijker te maken. Er wordt gezocht naar het invullen van ontbrekende schakels. Een prettig en veilig alternatieve route voor fietsers en voetgangers.
•
•
•
In de zone wordt boven- en ondergronds ruimte gereserveerd voor energietransitie.
•
•
In de zone wordt de voetganger en fietser op één gezet en wordt het vanzelfsprekend om te voet of met de fiets naar de voorzieningen, het centrum en het duingebied te gaan.
•
•
•
•
Met overbrugging van de Westelijke Randweg wordt barrièrewerking weggenomen voor fietsers en voetgangers, er ontstaat een betere verbinding met de duinen en de stad. Op de verschillende ontwikkellocaties wordt ruimte gereserveerd voor ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Het creëren van verbindingen voor ommetjes is hier ook onderdeel van.
Daar waar mogelijk uitbreiden van collectieve warmtevoorzieningen. In de randvoorwaarden, eisen en wensen staat opgenomen hoe er verder wordt omgegaan met bijvoorbeeld energie en circulariteit bij de verschillende ontwikkellocaties.
Ontbrekende schakels voor langzaam verkeer worden ingevuld, waaronder een brug over de Westelijke Randweg, een tunnel tussen de Spoorwegstraat en de Korte Verspronckeweg en een verbinding vanaf de Korte Verspronckweg naar de Julianalaan en Spoorwegstraat naar de Julianalaan. De Zijlweg en de Julianalaan worden afgewaardeerd van 50 kilometer per uur naar 30 kilometer per uur. Oversteekbaarheid en verkeersveiligheid wordt verbeterd.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
43
4.9 Ingroeimodel/fasering
Fase 1 (4-7 jaar):
Fase 2 (8-11 jaar):
Het Masterplan geeft globaal het kader aan voor de ontwikkelingen in de zone Zijlweg-West. Daarmee staan we nog aan het begin van alle ontwikkelingen. Gebiedsontwikkeling is een proces van de lange adem. Voor de ontwikkelzone Zijlweg wordt een periode van 10-15 jaar aangehouden. Op de korte termijn (0-3 jaar) worden er plannen gemaakt en projecten voorbereid. Producten waaraan gewerkt wordt zijn:
Start uitvoeringsfase - ruimte vrij spelen voor ontwikkeling, infrastructuur op orde, 1e fase Campusontwikkeling
Afronding uitvoeringsfase - 2e fase Campus ontwikkeling, verbinding met de stad realiseren
INFRASTRUCTUUR (Civiele ingrepen) • • •
• • • •
Locatie specifieke kaders opstellen (PvEL). SO gebouw ontwerpen, maaiveld en openbare ruimte. Stedenbouwkundigplan Campus, Korte Verspronckweg, Spoorwegstraat. Ontwerpen infrastructuur.
Projecten worden uitgevoerd op de middellange termijn (4-7 jaar) en op de lange termijn (8-11 jaar). In naaststaand schema is een globale fasering opgenomen.
• • • • •
Realisatie parkeerhub op terrein Nova College. Verleggen van Schoonzichtlaan: Ruimte vrij spelen voor ontwikkeling studentenhuisvesting/onderwijsprogramma/ voortuin Campusterrein. Herinrichting Bijdorplaan (onderdeel project Veldzigt): Dubbele wegstructuur op terrein van Inholland opheffen en gebruiken voor extra vergroening. Realisatie overbrugging Randweg voor voetgangers: Verbinding oost & westzijde Campusterrein. Ruimte op brug gereserveerd houden voor toekomstige fietsverbinding. Verbinding Spoorwegstraat – Korte Verspronckweg middels tunnel onder het spoor: Zuidelijke ontsluiting Korte Verspronckweg voor fietsers en voetgangers. Verbinding Julianalaan – Korte Verspronckweg middels brug: Verbetering van de toegankelijkheid van het terrein voor langzaam verkeer en nood- en hulpdiensten. Verbinding Julianalaan – Spoorwegstraat/Delftstraat: Veilige route naar Spoorwegstraat. Herinrichting Zijlweg - verbeteren van verkeersveiligheid & oversteekbaarheid Zijlweg: Snelheid Zijlweg naar 30km/u.
• • • •
Overbrugging Randweg voor fietsers openstellen. Onthekken oostelijk deel Campus terrein Nova College: veiligheid terrein & gebouwen op orde. Tijdelijke duiker tussen Regentesselaan & Campusterrein voor verbinding. Start pilot openstellen verbinding terrein Nova College – Regentesselaan.
PROGRAMMA • • • •
Internationale Schakelklas (ISK) onderdeel maken van de Campus. Realisatie onderwijsprogramma aan westzijde Randweg: uitbreiden onderwijsprogramma Nova College. Realisatie studentenhuisvesting aan westzijde Randweg. Realisatie commercieel programma in de plint: horeca/ koffiecorner/lunchroom/studieplekken, supermarkt to go.
• • •
Realisatie uitbreiding onderwijsprogramma Nova College aan oostzijde Randweg. Aanpalende voorzieningen op Campusterrein gerealiseerd: leisure / start-ups / speel & sportvoorzieningen. Start studentenhuisvesting oostzijde Randweg (terrein Nova College).
VERGROENEN •
Vergroenen van strook Bijdorplaan: Dubbele ‘wegstructuur’ van Inholland opheffen en gebruiken voor vergroening.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
• • • •
Aanleg ‘voortuin Campus’: vergroenen, ruimte voor verblijf, sport en bewegen. Vergroenen noordzijde/oever terrein Nova College. Vergroenen noordzijde/oever terrein Inholland. Vergroenen van spoortalud.
44
Fase 0 - bestaande situatie
Legenda programma Onderwijsprogramma Inholland Onderwijsprogramma Nova Collega Publiek programma begane grond Wonen Ondersteunende functie Overige ontwikkellocaties fasering niet meegenomen
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
45
Fase 1 (4-7 jaar)
1
1
2
3 2
4
3 2
4
6
4
7
1
5
8
Ingrepen openbare ruimte
Nieuwbouw
Vergroening
1
Realisatie parkeerhub
1
Realiseren onderwijshuisvesting
1
2
Opheffen Schoonzichtlaan
2
Realisatie onderwijsprogramma
Onderwijsprogramma Nova Collega
3
Herinrichting Bijdorplaan (project Veldzigt)
3
Realisatie studentenhuisvesting
Publiek programma begane grond
4
Realisatie overbrugging Randweg (voetgangers)
4
Realisatie commercieel programma
Wonen
5
Verbinding Spoorwegstraat - Korte Verspronckweg
6
Verbinding Julianalaan - Korte Verspronckweg
7
Verbinding Julianalaan - Spoorwegstraat
8
Herstructurering Zijlweg
Vergroening Bijdorplaan
Overige ontwikkellocaties fasering niet meegenomen
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
Legenda programma Onderwijsprogramma Inholland
Ondersteunende functie
46
Fase 2 (8-11 jaar)
3
4 1 2
1
1
3 1 2
4
2
Ingrepen openbare ruimte
Nieuwbouw
Vergroening
1
Overbrugging Randweg (fietsers)
1
Realisatie werkprogramma
1
Inrichting openbare ruimte campus
Onderwijsprogramma Inholland
2
Start pilot verbinding Regentesselaan - Campus
2
Aanpalende voorzieningen campus
2
Vergroenen oever terrein Nova College
Onderwijsprogramma Nova Collega
3
Tijdelijke duiker Regentesselaan - Campus
3
Realisatie woningen
3
Vergroenen oever terrein Inholland
Publiek programma begane grond
4
Vergroenen van spoortalud
Wonen
Overige ontwikkellocaties fasering niet meegenomen
Legenda programma
Ondersteunende functie Overige ontwikkellocaties fasering niet meegenomen
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 4 Masterplanontwerp
47
5 Randvoorwaarden, eisen en wensen 5.1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn de beleidskaders uit hoofdstuk 2 en de ontwerpuitgangspunten uit hoofdstuk 3 en 4 vertaald naar randvoorwaarden, eisen en wensen die voor alle fysieke ontwikkelingen in de zone Zijlweg-West gelden. Conform de geest van de Omgevingswet worden deze kaders integraal en vooraf aan de initiatiefnemer voorgelegd zodat het duidelijk is waar de gemeente plannen in de zone aan toetst.
5.1.1 Leeswijzer De kaders in dit hoofdstuk zijn onderverdeeld in de volgende thema’s: 1. Omgevingswet en -visie 2. Stedenbouwkundige hoofdopzet 3. Programma 4. Natuur-, klimaat- en duurzaamheidsaspecten 5. Milieu- en omgevingsaspecten 6. Mobiliteit 7. Openbare ruimte 8. Privaat maaiveld 9. Gebouwen Op allerlei vlakken zit er overlap in bovenstaande thema’s. Een onderwerp als duurzaamheid heeft bijvoorbeeld betrekking op de inrichting van de openbare ruimte, maar ook op de gebouwontwerpen en op mobiliteit. Daarom moet dit hoofdstuk altijd in zijn totaliteit doorgenomen worden, ook als de informatievraag betrekking heeft op één onderwerp. Aanvullend op deze overkoepelende kaders worden voor elke bouwlocatie ook nog specifieke randvoorwaarden eisen en wensen meegeven in het Programma van Eisen voor de fysieke Leefomgeving (PvEL) voor de betreffende ontwikkeling. Dit heeft als reden dat elke ontwikkellocatie in de zone uniek is in afmeting, opzet, context en te realiseren programma. Voor de openbare ruimte buiten de ontwikkellocaties worden de kaders door de gemeente uitgewerkt in het Ontwerp openbare ruimte Zijlweg-West. Voor de bouwlocaties toets de gemeente het plan van de
ontwikkelende partij aan de kaders uit dit Masterplan en de aanvullende kaders uit het betreffende PvEL. Hoofdstuk 7 geeft het overzicht van de ontwerpproducten en onderzoeken die per fase van het Haarlems Ruimtelijk Planproces (HRPP) aangeleverd moeten worden. Dit om op een efficiënte manier tot een goedgekeurd ontwerp en omgevingsplan/-vergunning te komen. Let op: dit hoofdstuk behandelt alleen de hoofdlijnen van wet- en regelgeving die van invloed (kunnen) zijn op het plan voor een bouwlocatie. Bij de vergunningsaanvraag dient de ontwikkelende partij altijd te controleren of er ook voldaan wordt aan de andere kaders die niet in dit hoofdstuk benoemd worden. Ook dient de ontwikkelende partij altijd te controleren of de documenten waarnaar verwezen wordt nog actueel zijn tegen de tijd dat de vergunningsaanvraag wordt ingediend. Een vergunningsaanvraag wordt altijd getoetst aan de dan geldende wet- en regelgeving tenzij dit in de anterieure overeenkomst anders vastgelegd wordt.
5.1.2 U itleg randvoorwaarden, eisen en wensen In dit hoofdstuk wordt onderscheid gemaakt tussen randvoorwaarden, eisen en wensen. Randvoorwaarden betreffen landelijke wetgeving (bijvoorbeeld de Omgevingswet) of regelgeving van andere instanties (bijvoorbeeld de Waterschaps verordening van Rijnland) waar de gemeente zich aan moet houden. Een project moet altijd voldoen aan deze randvoorwaarden. Eisen stellen kaders aan een project die voortkomen uit gemeentelijk beleid (bijvoorbeeld de Nota parkeernormen) en het Masterplanontwerp (o.a. kwaliteitseisen aan maaiveld- en gebouwontwerpen). Afwijken van een eis kan alleen als er een gelijkwaardige oplossing voor gevonden wordt of dat het om goed onderbouwde redenen niet mogelijk is om aan de eis te voldoen.
Wensen zijn ambities van de gemeente waar het project bij voorkeur aan voldoet maar die niet afdwingbaar zijn. De gemeente zal de ontwikkelende partijen vragen invulling te geven aan deze wensen en uitleg te geven als er niet aan voldaan kan worden.
5.2 Omgevingswet en -visie Fysieke ontwikkelingen in de zone Zijlweg-West moeten voldoen aan de Omgevingswet. De Rijksoverheid wil dat deze wet bijdraagt aan duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu. Gemeenten moeten ervoor zorgen dat de regels in het omgevingsplan leiden tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Haarlem heeft dit in de Omgevingsvisie uitgewerkt in zes strategische keuzes. In hoofdstuk 2 is uitgelegd wat deze keuzes betekenen voor de ontwikkeling van Zijlweg-West. Randvoorwaarden 1. Een fysieke ontwikkeling draagt bij aan het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. 2. Een fysieke ontwikkeling draagt bij aan het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de leefomgeving om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen. 3. Een fysieke ontwikkeling heeft geen aanzienlijke nadelige gevolgen voor de leefomgeving. De leefomgeving van een fysieke ontwikkeling omvat de locatie waarop deze ontwikkeling plaatsvindt en de omgeving waar de ontwikkeling op van invloed kan zijn. Eisen De herinrichting van de Zijlweg en de ontwikkeling van de bouwlocaties in de zone dienen samen invulling te geven aan de zes strategische keuzes uit de Haarlemse Omgevingsvisie, te weten: 1.
Mengen en verdichten: Zijlweg-West is en blijft een gemengd stedelijk milieu met een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen. 2. Buurtgericht ontwikkelen: In de zone wordt de sociale
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 5 Randvoorwaarden, eisen en wensen
48
Masterplankaart
Legenda
eg ckw
Bebouwing
ron
rsp Ve e t r Ko
Indicatieve nieuwe bebouwing Transformatie bestaande bebouwing Voorgevel met entree
P
Representatieve gevel Bestaande bebouwing
Inholland
Bijd or
Route langzaam verkeer (bestaand)
Korte Verspronckweg
spoo
P
Route langzaam verkeer (nieuw)
r
Ruimte voor voetganger
plaa
Aangepast profiel Zijlweg (zie principeprofiel)
n Cam p
Ontsluiting auto
usbr
ug
Groen (bestaand)
Rege ntess el
Groen (nieuw)
aan
Ecologische zone langs het spoor
P
P
Spoorwegstraat
Verblijfsplekken Water (nieuw/te verbeteren) Water (bestaand)
Zijlweg
Bestaande boom
sp
P
P
Begrenzing ruimteclaim ecologische zone langs het spoor
oo r
Zijlweg 183-185
Zijlweg 250
Julian
Zijlweg
alaan
Nova College
Rand weg
P
Openbare ruimte en groen
Buurtparken
Nieuwe boom (indicatief) Aanduidingen Functie-aanduiding
P
Parkeergarage/hub Contour Bijzonder Provinciaal Landschap Geluidsgevoelige locatie, maatregelen nieuwbouw noodzakelijk
Brou we
rsvaa rt
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 5 Randvoorwaarden, eisen en wensen
49
3. 4.
5. 6.
basisinfrastructuur versterkt en worden voldoende ontmoetingsplekken gecreëerd. Vergroenen en vernatten: In de zone wordt de groen- en waterstructuur versterkt en ecologische verbindingen verbeterd. Bevorderen gezonde leefomgeving: in de zone worden ontbrekende schakels in de voet- en fietspaden aangelegd en wordt op en rond de nieuwe bebouwing veel groen toegevoegd. Ruimte voor de energietransitie: in de zone wordt boven- en ondergronds ruimte gereserveerd voor energietransitie. Mobiliteitstransitie: in de zone wordt de voetganger en fietser op één gezet en wordt het vanzelfsprekend om te voet of met de fiets naar de voorzieningen, het centrum en het duingebied te gaan.
Zie paragraaf 4.8 voor de uitgebreide lijst aan maatregelen waarmee in de zone aan deze eisen moet worden voldaan.
5.3 Stedenbouwkundige hoofdopzet Deze paragraaf geeft het kader waar de stedenbouw kundige hoofdopzet van de ontwikkelingen in de zone Zijlweg-West aan moet voldoen. Dit bevat de volgende onderdelen: 1. Masterplankaart 2. Realiseren fijnmazig groenblauwraamwerk 3. Verbeteren fiets- en wandelpadennetwerk 4. Aanhelen historisch lint Zijlweg
5.3.1 Masterplankaart
3.
4.
5. 6.
het bouwveld aangeduid waar de bebouwing representatieve gevels moet krijgen die als voorgevels zijn vormgegeven, maar waar geen (hoofd)entrees in geplaatst hoeven te worden. De met ‘Route langzaam verkeer’ aangeduide ruimteclaims mogen niet bebouwd worden. Deze zijn bedoeld voor de aanleg van wandel- en fietspaden, -tunnels en -bruggen. Zie ook paragraaf 5.3.3. De met ‘Ecologische zone langs het spoor’ aangeduide gebieden mogen niet bebouwd worden met gebouwen. Bouwwerken geen gebouw zijde zijn hier alleen toegestaan als deze noodzakelijk zijn (bijvoorbeeld een fietsbrug of -tunnel) of als het niet mogelijk blijkt te zijn ze buiten de Ecologische zone te plaatsten. Het uitgangspunt is dat de bestaande bomen zo veel mogelijk behouden blijven. Binnen de boomkronen van de bestaande bomen mag niet gebouwd worden tenzij aannemelijk wordt gemaakt dat het behoud van een boom de bouwmogelijkheden van de locatie onevenredig beperkt. Zie ook paragraaf 5.5.2.
Status overige informatie Masterplankaart • Het ‘Aangepast profiel Zijlweg’ geeft de inrichtings pricipes weer die gehanteerd worden bij verdere uitwerking van het ontwerp openbare ruimte. • Met ‘Ontsluiting auto’ wordt de auto-entree van een bouwveld aangeduid. Nadere uitwerking volgt in het PvEL van de betreffende locatie. De met ‘Indicatie bebouwing’ aangeduide vlakken, geven een indicatie van de positionering en footprints van de nieuwe gebouwen. Deze worden op de Spelregelkaart in het PvEL van de betreffende locatie nader bepaald. • De met ‘Indicatie parkeerhubs ’ aangeduide vlakken, geven een indicatie van de positionering en footprints van parkeergebouwen. Deze worden op de Spelregelkaart in het PvEL van de betreffende locatie nader bepaald.
De masterplankaart op de vorige bladzijde geeft op hoofdlijnen de kaders waar een ontwikkeling aan moet voldoen weer. In het PvEL voor de betreffende bouwlocatie zal de Spelregelkaart meer en gedetailleerdere informatie bevatten over maaiveldinrichting, voorgevelrooilijnen, bouwhoogten, ligging van (hoofd)entrees, etc.
5.3.2 Versterken groenblauwraamwerk
Eisen behorende bij de Masterplankaart 1. Met ‘Voorgevel met entree’ wordt de zijde van de ‘Indicatieve nieuwe bebouwing’ aangeduid waar de bebouwing voorgevels moet krijgen. Deze gevels wordt dus niet als achterkant of (overwegend) gesloten gevel vormgegeven. Open galerijen zijn hier ook niet toegestaan. Het is verplicht hier de hoofdentrees van de gebouwen te plaatsen. 2. Met ‘Representatieve gevel’ wordt de zijde van
Om wateroverlast en hittestress zo veel mogelijk te voorkomen, streeft Haarlem naar ontharden en vergroenen van de openbare ruimte. In de ontwikkelzone Zijlweg-West is het versterken van de groenstructuur en het watersysteem één van de primaire opgaven. Belangrijk onderdeel hierbij is het versterken van de groenstroken langs het spoor als ecologische zone die groengebieden in de stad met de duinrand verbindt. Hiervoor is een principeprofiel met een minimale breedte
opgesteld, zie Masterplankaart en Principeprofiel Spoorzone. Eisen 1. Ontwikkelingen langs het spoor dragen bij aan de realisatie van de ecologische spoorzone. 2. Bestaande verharding (waaronder parkeerplaatsen) binnen deze zone wordt verwijderd en vergroend. 3. Hekken langs de spoorzone worden zo veel mogelijk verwijderd en indien afscheiding noodzakelijk blijft, vervangen door watergangen. 4. Indien binnen de ecologische zone (recreatieve) paden en bruggen gewenst zijn, dan worden deze zorgvuldig ingepast en vormgegeven. 5. De ecologische zone wordt zodanig ingericht dat inheemse flora en fauna er optimaal van profiteert. 6. Overige openbare en collectieve buitenruimten, ook binnen de bouwlocaties, wordt met het Groen, tenzijprincipe vormgegeven en ingericht; alleen verharden als het noodzakelijk is. Deze buitenruimten worden beplant met hoofdzakelijk inheemse, gebiedseigen soorten, zie paragraaf 5.5.1.
5.3.3 Realiseren fijnmazig fiets- en wandelpadennetwerk Haarlem zet in op mobiliteitstransitie waarbij wandelen en fietsen gestimuleerd wordt. Prettige en veilige fiets- en wandelpaden zijn hierbij cruciaal. In de zone ZijlwegWest ontwikkelen we een netwerk van paden die de bouwlocaties met elkaar en de rest van de stad verbinden. Door de aanleg van tunnels en bruggen worden barrières als het spoor en de Randweg geslecht. Eisen 1. Ontwikkelingen in de zone dragen bij aan het realiseren van de doelstellingen van de Haarlemse mobiliteitstransitie, zie paragraaf 5.7.1. 2. Ontwikkelingen in de zone dragen bij aan het realiseren van het beoogde fiets- en wandelpaden netwerk, zie Masterplankaart. 3. Barrières en ontbrekende schakels in het beoogde langzaam verkeersnetwerk worden geslecht door de aanleg van tunnels en bruggen. 4. Ontwikkelingen in de zone dragen bij aan het verbeteren van de toegankelijkheid en verkeersveiligheid van de Zijlweg en de Julianalaan voor fietsers en voetgangers. 5. Ontwikkelingen in de zone dragen bij aan het verbinden van Inholland en Nova College met elkaar (campusontwikkeling) en de rest van de stad.
Ontwikkelzone Zijlweg-West | Masterplan | 5 Randvoorwaarden, eisen en wensen
50
6. Ontwikkelingen in de zone dragen bij aan het (geleidelijk) realiseren van een prettige en veilige ‘Koepel tot Campus-route’ voor voetganger en fietser.
een concrete invulling gegeven van het te realiseren programma wat betreft functies, oppervlakten en aantallen.