Zienswijzennota zoutwinning gewijzgd 5 juli 2023



Essentieel voor de verwarming van 700 woningen in Hengelo Onze zoutfabriek gebruikt energie om pekel tot zout te kristalliseren. Een deel van deze energie blijft over in de vorm van restwarmte. Deze restwarmte wordt gratis ingezet voor de verwarming van lokale industriële bebouwing en voor circa 700 (sociale) woningen via het Warmtenet Hengelo. Bij het staken van de activiteiten van Nobian Hengelo zal gezocht moeten worden naar alternatieven voor deze duurzame warmtelevering.



Cruciale rol in de verdere (keten)verduurzaming in de regio Nobian Hengelo is onderdeel van de duurzame warmteketen in Twente en speelt samen met Twence (en daarmee met 14 gemeentes in Twente en de Achterhoek die aandeelhouder van Twence zijn) een cruciale rol in (verdere) verduurzaming van de regio, zoals verwoord in de Regionale Energiestrategie Twente. Wanneer Nobian Hengelo niet meer bestaat, ontbreekt een zeer belangrijke schakel in deze duurzame warmteketen en komt het behalen van de ambities van regio Twente, als onderdeel van de afspraken gemaakt in het Nationale Klimaatakkoord, op het gebied van duurzame verwarming onder grote druk te staan.

Deze punten zijn de basis van onze ontsteltenis en baart ons zorgen. Dit roept bij ons, en onze medewerkers vragen op als: Worden deze gevolgen wel meegenomen in de overweging voor het wel of niet verlenen van een vergunning? Wegen de belangen en onzekerheid van enkele gezinnen over landschappelijke inpassing op tegen het zeker verlies van broodwinning? En wonen deze gezinnen daadwerkelijk in de directe omgeving van de activiteiten in de voorliggende vergunningsaanvraag? Hoe wordt de regionale verduurzamingsstrategie doorgevoerd zonder de cruciale bijdrage van Nobian en wat betekent dit uiteindelijk ook voor ons, als bewoners in onze regio? De medewerkers en wij als management team hebben het gevoel dat wij niet gehoord worden. Zeker niet wanneer je bekijkt wat al bereikt is door te luistern naar overleggen met de aanwonenden, inwoners van de gemeente Haaksbergen, de Gemeenteraad en andere belanghebbenden. Wij hebben ons bedrijf in de afgelopen twee jaar veel nieuwe en unieke toezeggingen zien doen om de omgeving aan onze geplande nieuwe activiteiten tegemoet te komen.

Denk hierbij aan het aangepaste ontwerp van het zouthuisje, alle persoonlijke gesprellen om de landschappelijke inpassing per boorlocatie te bespreken, het architectonische ontwerp van het pompstation, een omgevingsfonds, een garantiefonds, nulmetingen voor bebouwing en tot slot zelfs een vrijwillige omgekeerde bewijslast. Dit is uniek in Nederland en onderstreept onze overtuiging en belofte om goed met onze omgeving en buren om te gaan. Deze omgang en zorg voor de omgeving en buren is in de kern waar ‘naoberschap’ om draait en naoberschap zit in onze genen! Dit naoberschap is een fundament waar we als management van de locatie voor staan, maar belangrijker nog, waar al onze medewerkers voor staan. Wij zijn er van overtuigd dat wij als Nobian thuis horen in Twente en een zeer positieve bijdrage leveren aan de maatschappij, de omgeving en het lokale en regionale leefklimaat. En wij zijn er van overtuigd dat Haaksbergen daar onmiskenbaar bij hoort! Wij vragen u dan ook om onze zorgen, vragen, benoemde gevolgen en de stem van onze medewerkers mee te nemen in uw overwegingen Reactie Haaksbergen Het verdwijnen van arbeidsplaatsen in Twente is één van de sociale- en economische aspecten. De verduurzaming van Twente (dus verduurzaming en warmtenetten) is een belangrijk aspect maar verduurzaming is niet afhankelijk van zoutwinning.

Wij hebben oog voor dit belang, maar achten de ruimtelijke belangen die spelen zwaarwegender.

Zienswijze VNO NCW Midden Hierbij dient VNO-NCW Midden een zienswijze in op de twee ontwerpbesluiten (PDGGO-DTDO / V11192 en PDGGO-DTDO / V-17171) tot weigering van omgevingsvergunningen eerste fase met bovengenoemde kenmerken die staatssecretaris Vijlbrief van Economische Zaken en Klimaat op 9 februari 2023 bekendmaakte (tezamen “het Ontwerpbesluit”). VNO-NCW Midden heeft kennisgenomen van het ontwerpbesluit waarin wordt voorgesorteerd op een weigering van de vergunningsaanvraag van Nobian voor acht zoutwinlocaties met daarbij behorende installaties te Haaksbergen (“Project”). De reden voor deze weigering is geheel gelegen in de ontwerpweigering van de gemeenteraad van Haaksbergen om een verklaring van geen bedenkingen (“vvgb”) voor het Project te geven. Onze zienswijze richt zich dan ook nadrukkelijk op de ontwerpweigering van de vvgb door de gemeente Haaksbergen vanuit de invalshoeken: de nadelige economische en maatschappelijke gevolgen bij het niet doorgaan van het Project. Nadelige gevolgen van het niet doorgaan van het Project voor VNO-NCW Midden Binnen de regio Twente is Nobian sinds de start van het bedrijf in 1918 een belangrijke economische kracht. Het Twentse zout dat in de loop der jaren gewonnen werd in Boekelo, Enschede en Hengelo, levert al meer dan een eeuw bedrijvigheid en werkgelegenheid op in de regio.

Het Twentse zout is vervolgens een belangrijke grondstof voor bedrijvigheid op andere plekken in Nederland en daarbuiten. Zo is het chemiecluster in Rotterdam (Botlek) afhankelijk van Nobian’s zout voor chloorproductie – op basis waarvan een veelvoud aan producten voor bijvoorbeeld te bouw- en de energiesector worden geproduceerd. Dit is voor onze Nederlandse bedrijven belangrijk, maar het is ook essentieel vanuit een breder maatschappelijk perspectief: als land willen we niet te afhankelijk worden van importen uit andere landen of regio’s. Met toegang tot zout van hoge kwaliteit kan een belangrijk deel van de Nederlandse maakindustrie behouden blijven. Als het Project van Nobian geen doorgang vindt, dan zal er op korte termijn een einde komen aan zoutwinning in Twente. Daarmee komt de continuïteit van de zoutfabriek in Hengelo onder druk te staan en dus ook de continuïteit van bedrijven in de chemieketen. Dit is niet alleen nadelig voor Nobian, maar ook voor VNO-NCW Midden, in deze als vertegenwoordiger van de Regio Twente en het bredere bedrijfsleven. Wij voorzien de onderstaande negatieve gevolgen:  Verdwijnen van (opnieuw) een in de regio geworteld bedrijf, wat het “economisch palet” voor de regio verschraalt. Dit geldt des te meer nu Nobian een van de industriebedrijven is met een realistisch plan tot volledige verduurzaming.

Nobian heeft hiertoe in 2022 een eerste akkoord met de rijksoverheid gesloten, wat moet leiden tot CO2 neutraliteit in 2030, veel eerder dan de meester andere industriebedrijven dat kunnen. Als Nobian geen zout meer kan winnen in Twente raakt de regio hiermee dus ook serieuze duurzaamheidsspeler kwijt.  Verval van meer dan duizend arbeidsplaatsen bij Nobian en haar toeleveranciers.  Risico voor continuïteit van afnemers van Nobian, zoals het tevens in Hengelo gevestigde Groupe Salins, dat bijvoorbeeld Jozo en de KNZ likstenen voor de veeteelt produceert.  Grote uitdagingen voor het regionale warmtenet Twente, nu Nobian een sleutelspeler is voor het bestaande warmtenet Hengelo en een vaste partner van Twence. Het warmtenet is een speerpunt van de verduurzaming van de energievoorziening als onderdeel van de Regionale Energiestrategie Twente. In dit verband vraagt VNO-NCW Midden aan de gemeenteraad van Haaksbergen om ook het volgende mee te wegen. Op dit moment ligt er een vergunningaanvraag van een in de regio geworteld bedrijf, met lokale werknemers en een goed verduurzamingsprofiel. Als de aanvraag definitief wordt geweigerd

voorziet VNO-NCW Midden dat Nobian weliswaar uit de regio zal verdwijnen, maar dat dit slechts zal betekenen dat op termijn andere niet-Nederlandse partijen het Twentse zout zullen willen winnen. Dat zout in de diepe ondergrond is “eigendom” van het rijk, en gezien het belang voor de Nederlandse en Europese economie ligt het voor de hand dat het uiteindelijk gewonnen zal worden. Wij zijn van mening dat het in dat licht beter is voor de gemeente Haaksbergen, de regio en voor Nederland dat een betrouwbare en lokale partij als Nobian – die ook al een aantal toezeggingen en projectaanpassingen heeft gedaan die een andere partij mogelijk niet zou willen doen – de zoutwinning in Twente blijft uitvoeren, dan op termijn geconfronteerd te worden met een derde partij die minder oog heeft voor de lokale belangen. Verzoek VNO-NCW Midden verzoekt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om onze zienswijze te delen met de gemeenteraad van Haaksbergen met het dringende verzoek om de bovengenoemde belangen mee te wegen bij de definitieve besluitvorming over de vvgb. Reactie Haaksbergen Het verdwijnen van arbeidsplaatsen in Twente is één van de sociale- en economische aspecten. De verduurzaming van Twente (dus verduurzaming en warmtenetten) is een belangrijk aspect maar verduurzaming is niet afhankelijk van zoutwinning.

Wij hebben oog voor dit belang, maar achten de ruimtelijke belangen die spelen zwaarwegender.