Document · PDF

Zienswijzennota verklaring van geen bedenkingen zoutwinning Haaksbergen

Gemeenteraad 15 november 2023, gemeente HaaksbergenBij agendapunt: Raadsvoorstel Verklaring van geen bedenkingen zoutwinning Haaksbergen18.031 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Zienswijzennota Op 19 april 2023 hebben wij de ingebrachte zienswijzen op de ontwerpbesluiten betreffende een weigering voor een eerste fase omgevingsvergunning voor de inrichting zoutwinning Haaksbergen en een weigering voor een omgevingsvergunning aanleg distributie- en transportleidingentracé ontvangen van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Tegen de in ontwerp geweigerde omgevingsvergunningen zijn zienswijzen ingediend door: - Nobian Salt B.V.; - Nobian Hengelo; - Nobian OR; - Twence; - VNO-NCW Midden; - Gemeente Enschede en Gemeente Hengelo; - Laat de Hoeve niet zakken. Met deze zienswijzennota reageren wij op de ingediende zienswijzen en zijn de inzichten opgenomen die zien op de huidige stukken.

Zienswijze Nobian Salt B.V. 1. DE ZIENSWIJZE IN HET KORT 1.1. Nobian Salt B.V. (“Nobian” of “wij”) is voornemens acht zoutwinlocaties, de bijbehorende distributie- en transportleidingen en de ombouw van het in aanbouw zijnde bedrijfsgebouw naar een pompgebouw aan de noordzijde van Haaksbergen te realiseren (“Zoutwinningsactiviteiten”). 1.2. De belangen bij de Zoutwinningsactiviteiten zijn groot. Zoutwinning uit eigen bodem biedt Nederland (en breder: West-Europa) leveringszekerheid van een cruciale grondstof voor industrie en maatschappij en maakt Nederland strategisch onafhankelijk van andere landen voor de productie van essentiële materialen voor de economie en de energietransitie. Recente gebeurtenissen, in het bijzonder de oorlog in Oekraïne en het ontstaan van de energiecrisis in 2022, hebben bovendien op Europees en nationaal niveau geleid tot een duidelijke verschuiving in het denken over de afhankelijkheid van (bepaalde) derde landen voor energie en noodzakelijke grondstoffen. Sindsdien wordt zeer actief gestreefd naar zo groot mogelijke zelfstandigheid op Europees niveau, onder meer door het stimuleren van duurzame mijnbouw in Europa. Daarnaast heeft het verplaatsen van belangrijke productie een negatieve impact op het klimaat als gevolg van minder strenge (milieu)normen elders en de CO2-impact van het transport. 1.3.

Zout uit Twentse bodem is heel zuiver en daarom zeer geschikt als grondstof voor de industrie. Omdat de bestaande zoutcavernes in de gebieden in Twente waar Nobian op dit moment zout wint richting het einde van hun levensduur gaan, zijn nieuwe cavernes nodig om de zoutproductie in Hengelo na 2025 te kunnen continueren. Omdat zout- en pekeltransport over grotere afstanden kostbaar, niet efficiënt en niet duurzaam is, moet zout dichtbij de winlocatie worden verwerkt. In Twente zijn er voor Nobian geen realistische andere mogelijkheden om zout te winnen dan in Haaksbergen, en zonder zoutwinning is er geen toekomst voor de Nobian zoutfabriek in Hengelo. Dit zal ook een grote weerslag hebben op de bedrijfsvoering van heel Nobian en zal de toeleveranties aan de Nederlandse en Duitse industrie in gevaar brengen. 1.4. Op basis van verkenningen in 2007 tot 2009 is geconstateerd dat het gebied waarin de Zoutwinningsactiviteiten zijn voorzien, het meest geschikt is voor de winning van zout. Deze constatering is nogmaals bevestigd tijdens het uitvoeren van een evaluatie in 2020 als onderdeel van het Milieueffectrapport zoutwinning Haaksbergen (“MERˮ) dat Nobian vrijwillig heeft laten opstellen. Voor het winnen van zout aan de noordzijde van Haaksbergen is op 7 juni 2012 reeds aan Nobian een winningsvergunning verleend.

Daarmee heeft Nobian het exclusieve recht verkregen om zout te winnen in het gebied. De gemeenteraad heeft zoutwinning ook ruimtelijk aanvaardbaar geacht en daartoe in 2013 een wijzigingsbevoegdheid in het bestemmingsplan opgenomen en die bevoegdheid in 2017 behouden. 1.5. In 2021 heeft Nobian de volgende omgevingsvergunningen aangevraagd: i. Een eerste fase omgevingsvergunning voor: het oprichten van een mijnbouwwerk (mijnbouwinrichting voor het winnen en transporteren van pekel) (artikel 2.1 lid 1 onder e, sub 1º en sub 3º Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (“Waboˮ)) planologisch strijdig gebruik (artikel 2.1 lid 1 onder c Wabo) ii. Een omgevingsvergunning voor: het uitvoeren van een werk of werkzaamheden voor het aanleggen van een distributie- en transportleidingtracé (artikel 2.1 lid 1 onder b Wabo) planologisch strijdig gebruik (artikel 2.1 lid 1 onder c Wabo)

1.6. Op 9 februari jl. heeft de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (“EZK”) een ontwerpbesluit ter inzage gelegd dat strekt tot weigering van de omgevingsvergunning eerste fase bedoeld onder i (Bijlage 1). Op diezelfde dag legde de Staatssecretaris een ontwerpbesluit ter inzage dat strekt tot weigering van de omgevingsvergunning voor het distributie- en transportleidingtracé (“Leidingtracé”) bedoeld onder ii (Bijlage 2). De beide besluiten worden hierna gezamenlijk aangehaald als het “Ontwerpbesluit”. De reden dat het Ontwerpbesluit een weigering inhoudt en geen verlening van de ontwerpvergunning, is geheel gelegen in de ontwerpweigering van de gemeenteraad van Haaksbergen om een verklaring van geen bedenkingen (“vvgb”) af te geven. Redenen voor heroverweging gemeenteraad. 1.7. Nobian is van mening dat de gemeenteraad in strijd met artikel 2.27 Wabo juncto artikel 6.5 Besluit omgevingsrecht ("Bor") een ontwerpbesluit tot het weigeren van een vvgb heeft genomen omdat de gemeenteraad andere belangen in zijn besluitvorming heeft betrokken dan op grond van de Wabo is toegestaan. De gemeenteraad is bevoegd om een vvgb te verlenen voor de activiteit als bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder c Wabo, waarbij de gemeenteraad moet beoordelen of er ruimtelijke belangen in de weg staan aan verlening van de omgevingsvergunning. De gemeenteraad heeft dat niet gedaan.

De gemeenteraad heeft belangen betrokken in zijn besluitvorming die de Staatssecretaris betrekt bij de beoordeling of een vergunning voor het oprichten van een mijnbouwwerk kan worden verleend dan wel kan worden ingestemd met het winningsplan. De gemeenteraad zal in de gelegenheid moeten worden gesteld om zijn besluit te heroverwegen zodanig dat de gemeenteraad beoordeelt of er ruimtelijke belangen in de weg staan aan het verlenen van een vvgb. In deze zienswijze gaat Nobian in op de specifieke en achterliggende redenen van de voorgenomen weigering van de gemeenteraad van Haaksbergen om een vvgb af te geven. Deze redenen kunnen feitelijk en juridisch gezien niet ten grondslag worden gelegd aan een definitieve weigering van de vvgb. 1.8. Afgezien van het afwegingskader voor de vvgb, hebben wij uit gesprekken met inwoners van Haaksbergen tijdens informatieavonden en ook uit het raadsdebat van 26 oktober 2022 begrepen dat er nog een aantal zorgen spelen bij de inwoners en de gemeenteraad van Haaksbergen. Een groot aantal van deze zorgen kunnen wij wegnemen met feitelijke informatie. Om de zorg over de uitstraling van de zoutwinningslocaties weg te nemen hebben wij daarnaast besloten om het ontwerp ervan nog meer in te passen in het landschap. Tot slot gaan we graag met de gemeenteraad in overleg over een betere verdeling van de lusten en de lasten van de zoutwinning.

Wij zullen de gemeenteraad van Haaksbergen over al deze punten ook een separate brief sturen. 1.9. Wij zijn van mening dat met de aanvullende toelichting in deze zienswijze, aanpassingen en een betere verdeling van de lusten en de lasten, de laatste zorgen die binnen het toetsingskader van de gemeenteraad liggen worden weggenomen en de gemeenteraad bij de definitieve besluitvorming alsnog over kan gaan tot het afgeven van een vvgb. 1.10. De gemeenteraad kan slechts overgaan tot (definitieve) weigering van de vvgb in het belang van een goede ruimtelijke ordening. Wat volgens de gemeenteraad onder ‘een goede ruimtelijke ordening’ moet worden verstaan, wordt onder meer verankerd in een bestemmingsplan. Het uitgangspunt in deze zienswijze is dat het geldende planologische kader, zoals dat door de gemeenteraad van Haaksbergen in 2013 – en opnieuw in 2017 – is vastgesteld, voorziet in de mogelijkheid van zoutwinning in het gebied ten noorden van Haaksbergen. Zes van de acht zoutwinningslocaties zijn gelegen binnen het gebied waarvoor is bepaald dat het gebruik van de gronden voor zoutwinning niet in strijd is met de ruimtelijke ordening. De ruimtelijke impact van de zoutwinning in de regio is indertijd uitdrukkelijk door de gemeenteraad getoetst, besproken en geaccordeerd. De vraag is vervolgens hoe de zoutwinningsactiviteiten goed in het Twentse landschap kunnen worden ingepast.

Ook daarvoor heeft de gemeenteraad de belangrijkste voorwaarden al vastgelegd in het bestemmingsplan. De gemeenteraad dient zich bij zijn toetsing daarom te beperken tot

ruimtelijk relevante belangen: de vvgb kan uitsluitend worden geweigerd in het belang van een goede ruimtelijke ordening. Onderwerpen die in het kader van de instemming met het winningsplan en de vergunningverlening voor de oprichting van het mijnbouwwerk worden beoordeeld (zoals veiligheid, bodemdaling en het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (“SodM”)), kunnen daarom niet aan de ontwerpweigering om een vvgb af te geven ten grondslag worden gelegd. 1.11. In 2014 is ook een winningsplan voor de aanleg van cavernes in Haaksbergen goedgekeurd, na een uitgebreide procedure waarbij alle adviseurs van het ministerie van (destijds) Economische Zaken zijn betrokken (SodM en de TNO Adviesgroep EZ). Het winningsplan is daarnaast getoetst door de Technische Commissie Bodembeweging. Net als nu was er ook toen bij deskundigen geen twijfel over de veiligheid van de aanleg en exploitatie van Nobian’s zoutwinningslocaties. In 2021 heeft Nobian naast aanvragen voor omgevingsvergunningen ook een herzien winningsplan ingediend. Dit plan is op hoofdlijnen vergelijkbaar met het goedgekeurde winningsplan van 2014. 1.12.

In deze zienswijze licht Nobian toe waarom (i) de belangen die de gemeenteraad heeft betrokken bij zijn ontwerpbesluit tot weigering van de vvgb geen verband houden met een goede ruimtelijke ordening en dus ook niet kunnen leiden tot een weigering van de vvgb en (ii) de belangen die wel betrekking hebben op een goede ruimtelijke ordening niet tot weigering van de vvgb kunnen leiden. Er is geen sprake van strijd met de Structuurvisie. 1.13. Gelet op het planologisch kader, dat juridisch gezien van doorslaggevende betekenis is, kan, anders dan de gemeenteraad stelt, de Structuurvisie niet aan de 5 Zoutwinningsactiviteiten in de weg staan. De inhoud van de Structuurvisie geeft daarnaast geen aanleiding om te veronderstellen dat de Zoutwinningsactiviteiten daarmee in strijd zijn, mede gelet op de tijdelijke aard van de Zoutwinningsactiviteiten. De zoutwinlocaties vormen daarnaast geen beletsel voor eventuele lange termijndoelstellingen van de gemeente Haaksbergen in het betrokken gebied. De zoutwinning is landschappelijk goed inpasbaar. 1.14. Ook de belangen die de gemeenteraad ten aanzien van de landschappelijke inpassing van de Zoutwinningsactiviteiten heeft betrokken kunnen niet aan verlening van de vvgb in de weg staan.

De zoutwinlocaties voldoen aan de daarvoor geschetste contouren uit het bestemmingsplan, ook zonder de aanzienlijke aanpassingen aan het ontwerp die Nobian aanvullend zal doorvoeren: zo zal het gebouw waarin elektro- en instrumentatievoorzieningen zijn ondergebracht een vergelijkbare agrarische uitstraling krijgen als de zouthuisjes. De hoogte van de zouthuisjes is daarnaast teruggebracht tot 5 meter boven het maaiveld. De zoutwinlocaties zullen ook niet meer omsloten worden door hekwerk, omdat alle apparatuur in een zouthuisje of ondergronds zal worden geplaatst. Daarnaast zullen wij kunstgras plaatsen op het verharde oppervlak, zodat dit een natuurlijke uitstraling zal hebben. 1.15. Gelet op het feit dat de waterhuishouding- en berging geen belemmering vormen voor de uitvoering van de Zoutwinningsactiviteiten omdat daarvoor verschillende voorzieningen zijn getroffen zoals beschreven in de vergunningaanvraag, is ook dat geen reden om de vvgb te weigeren. De overige argumenten ten aanzien van landschappelijke inpassing die de gemeenteraad heeft betrokken zijn nauwelijks onderbouwd en doen geen recht aan de intensieve betrokkenheid van de omgeving bij het ontwerp voor (de landschappelijke inpassing van) de Zoutwinningsactiviteiten. Veilige en gezonde leefomgeving niet in geding. 1.16.

Of het mijnbouwwerk veilig is en in het belang van de bescherming van het milieu moet worden geweigerd toetst de Staatssecretaris van EZK bij de instemming met het winningsplan en de omgevingsvergunning voor het oprichten van een mijnbouwwerk. Gelet daarop is die toetsing niet aan de gemeenteraad. Uit de onderzoeken die ten behoeve van de

aanvraag zijn opgesteld blijkt bovendien dat een veilige en gezonde leefomgeving, zowel tijdens de aanleg- als de exploitatiefase, voldoende kan worden verzekerd. Zoals in de vergunningaanvraag is gedocumenteerd is de veiligheid tijdens de boorfase en tijdens de zoutproductiefase uitvoerig (extern) onderzocht en goed bevonden. Stikstof op voorhand geen belemmering. 1.17. Uit een AERIUS-berekening die wij in het kader van onze vergunningaanvraag hebben laten uitvoeren blijkt dat voor het gebruik van het mijnbouwwerk geen sprake is van een toename van stikstofdepositie op nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Gedurende de aanlegfase is de impact slechts tijdelijk en zeer gering. Als gevolg van een recente uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin is geconstateerd dat de bouwvrijstelling stikstof niet gebruikt mag worden, wordt op dit moment een nieuwe AERIUSberekening voor de aanlegfase uitgevoerd . Op voorhand bestaat geen aanleiding om te verwachten dat het element stikstof een belemmering zal vormen voor de Zoutwinningsactiviteiten. Nobian wijst er bovendien op dat deze toetsing onderdeel uitmaakt van de tweede fase van de aanvraag, namelijk de omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen en dat de gemeenteraad niet het bevoegd gezag is voor het verlenen van een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming.

Beperkte bodemdaling veroorzaakt geen schade of negatieve effecten op omgeving. 1.18. Het aspect bodemdaling wordt primair getoetst door de Staatssecretaris van EZK bij de instemming met het winningsplan en de omgevingsvergunning voor het oprichten van een mijnbouwwerk. De gemeenteraad heeft ten onrechte het aspect bodemdaling betrokken bij zijn besluitvorming omtrent het verlenen van een vvgb. 1.19. De winning van zout veroorzaakt slechts zeer beperkte en geleidelijke bodemdaling. Zout wordt gewonnen uit een keiharde laag steenzout, waarbij de cavernes steeds gevuld zijn en blijven met pekel. De bodemdalingskom in Haakbergen zal naar verwachting twee kilometer in doorsnee worden. Vanuit het oogpunt van risico’s en effecten aan de oppervlakte is het noodzakelijk om na te gaan wat de scheefstand (de gemiddelde graduele daling) en de geohydrologische effecten ten gevolge van de bodemdalingskom zouden kunnen zijn. Bij de huidige zoutwinlocaties bedraagt de scheefstand over 100 meter enkele millimeters na een periode van tientallen jaren. Anders gezegd, het ene doel van een voetbalveld zou na een periode van pakweg een halve eeuw enkele millimeters lager staan dan het doel aan de andere van het veld. 1.20.

Voor zover door de gemeenteraad is betoogd dat een goede ruimtelijke ordening niet is verzekerd omdat het advies van SodM nog niet beschikbaar is, wijzen wij erop dat het advies van SodM niet ziet op de goede ruimtelijke ordening, maar op de oprichting van een mijnbouwwerk. Dit advies wordt daarom door de Staatssecretaris betrokken bij de verlening van de vergunning voor de oprichting van een mijnbouwwerk. Bovendien is dit advies één van de op het Ontwerpbesluit betrekking hebbende stukken en daarom inmiddels voor de gemeenteraad beschikbaar. Overige bezwaren gemeenteraad. 1.21. Voor zover bij de gemeenteraad zorgen bestaan over geluid, trillingen en de waterstanden, kunnen wij de gemeenteraad verzekeren dat deze aspecten uitvoerig zijn onderzocht en evenmin een beletsel vormen voor de realisatie van de Zoutwinningsactiviteiten. Bovendien maken deze aspecten zoals gezegd geen onderdeel uit van de toetsing die de gemeenteraad dient te verrichten in het kader van de verlening van een vvgb maar van de afweging die de Staatssecretaris van EZK maakt in het kader van de verlening van een omgevingsvergunning voor de oprichting van het mijnbouwwerk. Toezeggingen Nobian. 1.22. Nobian heeft in de loop van 2022, in reactie op overleg met, en zorgen vanuit de omwonenden, een aantal wijzigingen gedaan in relatie tot de omvang van de

Zoutwinningsactiviteiten alsook een aantal eenzijdige (en niet wettelijk vereiste) toezeggingen gedaan aan de gemeente Haaksbergen, in de verwachting daarmee de 7 geuite zorgen vanuit de gemeente en omwonenden weg te nemen: nulmetingen op nabije gebouwen, extra versnellingsmeters, een schadefonds op afstand en acceptatie van omgekeerde bewijslast (‘bewijsvermoeden’) bij schade. Daarnaast heeft Nobian op verzoek van omwonenden het aantal voorgestelde zoutwinlocaties teruggebracht van twaalf naar acht, waardoor er geen zoutwinlocaties in de directe omgeving van bestaande woningen zullen komen. Bij verlening van de vvgb en verlening van de omgevingsvergunningen zal Nobian deze toezeggingen vanzelfsprekend gestand doen. Betere verdeling van lusten en lasten. 1.23. Nobian is een voorstander van een betere verdeling van de lusten en de lasten van haar activiteiten. Deze activiteiten zijn van groot strategisch en economisch belang voor Nederland, maar de omgeving waar deze activiteiten plaatsvinden zou er ook meer direct voordeel van moeten ondervinden, in lijn met de Contourennota aanpassing Mijnbouwwet. Wij onderzoeken op dit moment op welke wijze aan deze doelstellingen invulling kan worden gegeven en gaan hierover graag verder in gesprek met de gemeenteraad. 1.24.

Kortom, Nobian is ervan overtuigd dat haar activiteiten kunnen plaatsvinden op een veilige en duurzame wijze, in samenspraak met (en met voordelen voor) de omgeving. Nobian heeft hier al honderd jaar ervaring mee in de regio, en is daarmee in de loop van de tijd tot een van de fundamenten van de Twentse economie en een belangrijke toeleverancier van de Nederlandse en Duitse industrie uitgegroeid. Nobian hoopt dit in de toekomst te kunnen blijven doen. 1.25. Nobian streeft ernaar om tot een vergunningverlening te komen in goede samenspraak en overleg met de gemeente Haaksbergen. Nobian is echter ook van mening dat, in het geval de gemeenteraad bij de definitieve besluitvorming over de vvgb overgaat tot het weigeren van een vvgb op onjuiste gronden in strijd met artikel 2.27 Wabo juncto artikel 6.5 lid 2 Bor, de Staatssecretaris bevoegd is om de aangevraagde omgevingsvergunningen te verlenen omdat de gemeenteraad in dat geval de vvgb op onjuiste gronden heeft geweigerd (in strijd met artikel 2.27 Wabo juncto artikel 6.5 Bor). De vvgb kan immers enkel in het belang van een goede ruimtelijke ordening worden geweigerd. De vraag of Nobian zout mag winnen en/of aan de veiligheidseisen, milieueisen en eisen op het gebied van bodemdaling wordt voldaan is ter beoordeling van de vergunningverlener (het ministerie) en haar adviseurs.

Het afwijzen van een vvgb op onjuiste gronden kan geen basis zijn voor het weigeren van de aangevraagde omgevingsvergunningen. Reactie college Aan het raadsvoorstel d.d. 5 juli 2023 lag primair de overweging ten grondslag dat de veiligheid van zoutwinning op dat moment niet was geborgd. Om die reden stelden wij voor op geen enkele locatie medewerking aan zoutwinning te verlenen. Wij zijn van oordeel dat zoutwinning in het kader van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. op een veilige en verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Veiligheid is van belang in het kader van een goede ruimtelijke ordening, zeker in het kader van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. De veiligheid van zoutwinning, waaronder de mogelijke bodemdaling als gevolg van de zoutwinning, is een aspect dat primair in het kader van de Mijnbouwwet moet worden beoordeeld. Op grond van art. 34 Mijnbouwwet dient het winnen van delfstoffen vanuit een voorkomen te geschieden overeenkomstig een winningsplan, dat de instemming van de minister van EZK behoeft. Zo moet het winningsplan informatie bevatten over de bodembeweging ten gevolge van de winning en de maatregelen ter voorkoming van schade door bodembeweging.

De Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (hierna: Afdeling) heeft geoordeeld dat in het kader van een goede ruimtelijke ordening ruimte voor een aanvullende toets kan zijn.1 In het advies aan EZK op het concept-instemmingsbesluit op het winningsplan d.d. 12 april 2023 acht ons college het niet aannemelijk dat zoutwinning in Haaksbergen 1

ABRvS 5 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX2606.

op een veilige en verantwoorde manier kan plaatsvinden. Het is uit oogpunt van een goede ruimtelijke ordening van belang dat zoutwinning alleen kan en mag plaatsvinden indien geborgd is dat zoutwinning op een veilige en verantwoorde wijze in Haaksbergen kan plaatsvinden. Dit geldt zowel voor de inrichtingsfase, de productiefase als voor de nazorgfase wanneer de cavernes zijn afgesloten. Wij zijn van oordeel dat de zorgen omtrent veiligheid, zoals beschreven in het advies aan EZK d.d. 12 april 2023 op het concept-instemmingsbesluit op het gewijzigd winningsplan en in de brief van het college d.d. 30 juni 2023 aan de verkenner zoutwinning, zijn verwerkt in het gewijzigde conceptinstemmingsbesluit op het gewijzigd winningsplan van de staatssecretaris d.d. 15 oktober 2023. Zoals beargumenteerd in het raadsvoorstel, is het college van oordeel dat de beoogde zoutwinningslocaties H-03, H-04, H-05, H-07, H-08 en H-09, gelegen in het bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1 (vastgesteld op 1 november 2017) ruimtelijk aanvaardbaar zijn. De aanvrager van de omgevingsvergunningen heeft bij EZK voor de realisatie van de acht zoutwinningslocaties en de aanleg van een distributie- en transportleidingentracé aanvragen ingediend die zien op de activiteit ‘handelen in strijd met bestemmingsplan’.

Het bestemmingplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1 voorziet in een wijzigingsbevoegdheid ten behoeve van een zoutwinlocatie (art. 43.8). Hoewel het nu gaat om een omgevingsvergunning voor strijdig gebruik waarvoor een verklaring van geen bedenkingen benodigd is, komt aan dit juridische kader betekenis toe voor de aanvaardbaarheid van de activiteiten. Immers heeft de raad in het bestemmingsplan een kader opgenomen voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid van zoutwinning. Met het bestaan van de wijzigingsbevoegdheid in een bestemmingsplan mag de aanvaardbaarheid van de nieuwe bestemming in beginsel als een gegeven worden beschouwd, indien is voldaan aan de bij het bestemmingsplan gestelde wijzigingsvoorwaarden. Vaste jurisprudentie van de Afdeling wijst uit dat bij de vaststelling van een wijzigingsplan dient te worden nagegaan of wijziging van de oorspronkelijke bestemming uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening, gelet op de betrokken belangen, gerechtvaardigd is. 2 De aanvraag ziet op de realisatie van 16 zouthuisjes (acht boorhuisjes en acht substations met elektrotechnische installaties). De grootste zouthuisjes betreffen die voor de boringen, met een omvang van 30,5 m² per zouthuisje (6058 x 5038 mm met overhang). De substations zijn 25,5 m². De hoogte van de zouthuisjes bedragen 5 meter (boringen) en 3,5 meter (substations).

De gezamenlijke oppervlakte van de zouthuisjes blijft onder de maximale gezamenlijke oppervlakte van niet meer dan 1.500 m². Gelet op het bovenstaande voldoet de inrichting van de zoutwinningslocaties aan de wijzigingsvoorwaarden, met uitzondering van de beperkte overschrijding van de afzonderlijke oppervlakte van acht zouthuisjes. Mede gelet op het feitelijke verschil met het toegestane aantal zouthuisjes en het feit dat de gezamenlijke oppervlakte aan zouthuisjes ruim binnen de wijzigingsbevoegdheid blijft, is de beperkte overschrijding van het oppervlaktevoorschrift voor acht afzonderlijke zouthuisjes aanvaardbaar. Een andersluidend oordeel zou bovendien afbreuk kunnen doen aan het uitgangspunt dat zoutwinning binnen het bestemmingsplan aanvaardbaar is. De aangehaalde wijzigingsbevoegdheid uit art. 43.8 is een bijzondere wijzigingsbevoegdheid, specifiek bedoeld voor een zoutwinlocatie. In de betreffende voorwaarden is geen afweging ten behoeve van landschappelijke waarden opgenomen. Gelet ook op de plansystematiek3 constateert het college dan ook dat ingevolge de bijzondere wijzigingsvoorwaarden geen nadere afweging omtrent landschappelijke inpassing behoeft plaats te vinden. Het gaat bij de zoutwinning bovendien om een tijdelijke activiteit. Evenwel merken wij op dat in de ruimtelijke onderbouwing landschappelijke inpassing voor alle zoutwinningslocaties is ondergebracht.

De wijze waarop inpassing plaatsvindt, is nader toegelicht in de memo “Landschappelijke inpassing project Haaksbergen” (met daarbij behorende bijlagen). Deze stukken zijn toegevoegd aan de aanvraag. In de Memo Details Landschappelijke Inpassing van Te 2

Onder meer ABRvS 1 februari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:261. Bij de toepassing van de algemene wijzigingsbevoegdheid uit het bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1 (art. 45.1) dient expliciet de aantasting van landschappelijke waarden te worden meegewogen. Deze voorwaarde is bij de toepassing van de bijzondere wijzigingsbevoegdheid voor zoutwinning (art. 43.8) niet aan de orde. 3

Kiefte Architecten is per locatie gedetailleerd aangegeven op welke wijze inpassing plaatsvindt. Voor het ontwerp van een uniform zouthuisje is een begeleidingscommissie ingesteld bestaande uit een vertegenwoordiging van direct omwonenden, die in samenspraak met de architect, een landschapsarchitect en Nobian een ontwerp heeft voorgesteld, dat op verzoek van de gemeente door de Stadsbouwmeester is getoetst en akkoord bevonden. Vervolgens is met direct omwonenden van elke voorziene zoutwinningslocatie een landschappelijke inpassing afgestemd op de wensen van de omwonenden. Bij de inrichting van de zoutwinningslocaties is rekening gehouden met het landschap. Eén van de bezwaren die door de omwonenden en van gemeentewege is ingebracht, betreft de zorg dat de zoutwinningslocaties een te industriële uitstraling krijgen. Nobian heeft ervoor gekozen om alle industriële installaties aan het zicht te onttrekken door deze te plaatsen in het zouthuisje boven de zoutwinningsput, in een tweede zouthuisje t.b.v. de elektrische installaties of in een ondergrondse tunnel (leidingwerk). Het ontwerp van de zouthuisjes en de daarbij horende wellpad is er daarmee op gericht dat alles wat "industrieel" kan ogen, beneden maaiveld (ondergronds) of in een zouthuisje wordt geplaatst. De zoutwinningslocaties worden thans niet meer omsloten door een hekwerk.

Daarnaast wordt op het verharde oppervlak kunstgras geplaatst, ten behoeve van een natuurlijke uitstraling van de wellpad. De beplanting na afloop van de winning en verwijdering van de zoutwinningslocatie blijven staan. Afhankelijk van de wensen van de gemeente en de omwonenden kan hier bij het afsluiten en abandonneren van de tijdelijke zoutwinlocaties rekening mee worden gehouden. Ook door beplanting te behouden, kan een impuls gegeven worden aan de bestaande landschappelijke waarden en te zorgen voor blijvende verhoogde landschapswaarde na afloop van de zoutwinning. Dit proces is doorlopen voor de zoutwinningslocaties H-01 t/m H-07 (waarbij het proces voor H-06 wel is doorlopen, maar besloten is om af te zien van de aanleg). Voor de locaties H-08 en H-094 zal een identiek proces worden doorlopen. Omwonenden en eigenaren hebben verzocht dit proces aan te houden totdat duidelijkheid bestaat over de door Nobian aangevraagde omgevingsvergunningen. Tevens is het college van oordeel dat de beoogde zoutwinningslocaties H-01 en H-02 gelegen in het bestemmingsplan Buitengebied (vastgesteld op 29 november 2000) ruimtelijk aanvaardbaar zijn.

In het bestemmingsplan Buitengebied is zoutwinning niet mogelijk maar gezien de aanvaardbaarheid van de beoogde zoutwinningslocaties H-03, H-04, H-05, H-07, H-08 en H-09, de borging van veilige en verantwoorde zoutwinning en de ligging van de beoogde zoutwinningslocaties H-01 en H-02 is zoutwinning aanvaardbaar. In het raadsvoorstel van 5 juli 2023 hebben wij het realiseren van de zoutwinningslocaties H-01 en H02 in afwijking van het bestemmingsplan onaanvaardbaar geacht, omdat het gebruik van een zoutwinningslocatie aanzienlijk afwijkt van het bedoelde gebruik in het bestemmingsplan. Hieronder verstaan wij het behoud, de bescherming en/of het herstel van de landschappelijke waarde, zoals deze tot uitdrukking komt in de voorkomende landschapselementen (houtwallen, -singels en bosjes). Wij gaven aan dat realisatie van een zoutwinningslocatie tot een dermate grote impact op de omgeving zou leiden, dat het bedoelde gebruik in het bestemmingsplan onevenredig wordt aangetast. Aan het raadsvoorstel van 5 juli 2023 lag primair de overweging ten grondslag dat de veiligheid van zoutwinning op dat moment niet was geborgd. Om die reden stelden wij voor op geen enkele locatie medewerking aan zoutwinning te verlenen. Met inachtneming van de zorgen omtrent veiligheid, vonden wij dat de realisatie van één of meerdere locaties tot een te grote impact op de omgeving zou leiden.

Wij zijn van oordeel dat de zorgen omtrent veiligheid zijn verwerkt in het gewijzigde conceptinstemmingsbesluit van de staatssecretaris d.d. 15 oktober 2023. Bovendien constateren wij dat ingevolge de bijzondere wijzigingsvoorwaarden (art. 43.8) geen nadere afweging omtrent landschappelijke inpassing behoeft plaats te vinden omtrent de zoutwinningslocaties H-03, H-04, H05, H-07, H-08 en H-09, hoewel daar wel invulling aan is gegeven. Wij achten het realiseren van die locaties aanvaardbaar. Daarmee blijft uitsluitend de afweging overeind of andere belangen dan veiligheid, zich tegen de realisatie van H-01 en H-02 verzetten. Wij zijn van oordeel dat onder deze

Beide gelegen op gronden met aanduiding voor toepassing van de bijzondere wijzigingsbevoegdheid.

omstandigheden (waarbij zes locaties in ieder geval worden gerealiseerd) de ontwikkeling van H-01 en H-02 niet tot een onaanvaardbare inbreuk op de omgeving leiden. Tenslotte merkt het college op dat de beoogde zoutwinningslocaties H-03, H-04, H-05, H-07, H-08 en H-09 en H-01 en H-02 passen binnen de Structuurvisie 2030, Haaksbergen: groenste dorp van Twente, vastgesteld op 5 maart 2014.

Zienswijze Nobian Industrial Chemicals B.V. Met ontsteltenis en teleurstelling hebben wij de publicatie van het ontwerp weigeringsbesluit met bovengenoemd kenmerk op de vergunningsaanvraag voor het aanleggen van een nieuw boorterrein en leidingtracés tot ons genomen. Vandaar deze brief vanuit ons hart. De vergunningsaanvraag voor het project Zoutwinning Haaksbergen is in 2020 opnieuw opgestart – nadat het winningsplan in 2014 reeds goedgekeurd was – en is nu geweigerd op basis van het niet verlenen van de verklaring van geen bedenkingen (vvgb) door de Gemeente Haaksbergen. De reden voor het niet verstrekken van de vvgb is het amendement, welke ingebracht is in de gemeenteraad door de fracties CDA, Nieuw Haaksbergen en VVD. Wij willen via deze zienswijze de gemeenteraad van Haaksbergen, en in het bijzonder de drie fracties, informeren over de gevolgen van het niet verlenen van de vvgb en hen vriendelijk, doch dringend, te verzoeken om het besluit tot weigering te herzien met inachtneming van het onderstaande. Voor de productie van zout is het winnen in de ondergrond en pekelproductie noodzakelijk; het is immer de grondstof voor onze fabriek. Zonder vergunning voor het aanleggen van een nieuw boorterrein en leidingtracés geen zoutwinning en zonder zoutwinning is er geen zoutproductie. Geen zoutproductie heeft grote gevolgen: 

De broodwinning van meer dan 1000 gezinnen komt onder grote druk. Meer dan 1000 gezinnen zijn direct en indirect voor hun broodwinning afhankelijk van de continuïteit van de zoutproductie in Twente. Dit zijn 400 voltijds medewerkers die dagelijks op de productielocatie aanwezig zijn en ongeveer 600 monteurs, uitzendkrachten en (toe)leveranciers in de keten die op reguliere basis werkzaamheden bij of voor Nobian Hengelo verrichten.



Al ruim 100 jaar levert Nobian een belangrijke bijdrage aan de maatschappij. De Twentse steden Enschede en Hengelo kennen een lange historie van bedrijvigheid en industrie. Waar Enschede bekend stond om haar textielindustrie was Hengelo als (maak)industrie groot in Nederland. In Hengelo ontstonden bekende bedrijven als Stork, Heemaf, Hollandsche Signaal en ook KNZ, in de volksmond “het Zoalt” genoemd. Deze bedrijven vormen ook nu nog een dagelijks onderdeel van het ;even van de Tukkers. De fabrieken staan in of aan de rand van de stad Hengelo. In menig familie werken al meerdere generaties in of voor deze fabrieken. Nobian Hengelo biedt elk jaar opleidingsplaatsen waar meerdere studenten van het ROV Twente, Hogeschool Saxion en Universiteit Twente voordat zij waardevol worden elders in de regio en Nederland. Op deze manier draagt Nobian bij aan een sterke basis voor vakmannen en vakvrouwen, juist in een tijd waar een tekort is aan opleidingsplaatsen!



Essentieel voor de verwarming van 700 woningen in Hengelo Onze zoutfabriek gebruikt energie om pekel tot zout te kristalliseren. Een deel van deze energie blijft over in de vorm van restwarmte. Deze restwarmte wordt gratis ingezet voor de verwarming van lokale industriële bebouwing en voor circa 700 (sociale) woningen via het Warmtenet Hengelo. Bij het staken van de activiteiten van Nobian Hengelo zal gezocht moeten worden naar alternatieven voor deze duurzame warmtelevering.



Cruciale rol in de verdere (keten)verduurzaming in de regio Nobian Hengelo is onderdeel van de duurzame warmteketen in Twente en speelt samen met Twence (en daarmee met 14 gemeentes in Twente en de Achterhoek die aandeelhouder van Twence zijn) een cruciale rol in (verdere) verduurzaming van de regio, zoals verwoord in de Regionale Energiestrategie Twente. Wanneer Nobian Hengelo niet meer bestaat, ontbreekt een

zeer belangrijke schakel in deze duurzame warmteketen en komt het behalen van de ambities van regio Twente, als onderdeel van de afspraken gemaakt in het Nationale Klimaatakkoord, op het gebied van duurzame verwarming onder grote druk te staan. Deze punten zijn de basis van onze ontsteltenis en baart ons zorgen. Dit roept bij ons, en onze medewerkers vragen op als: Worden deze gevolgen wel meegenomen in de overweging voor het wel of niet verlenen van een vergunning? Wegen de belangen en onzekerheid van enkele gezinnen over landschappelijke inpassing op tegen het zeker verlies van broodwinning? En wonen deze gezinnen daadwerkelijk in de directe omgeving van de activiteiten in de voorliggende vergunningsaanvraag? Hoe wordt de regionale verduurzamingsstrategie doorgevoerd zonder de cruciale bijdrage van Nobian en wat betekent dit uiteindelijk ook voor ons, als bewoners in onze regio? De medewerkers en wij als management team hebben het gevoel dat wij niet gehoord worden. Zeker niet wanneer je bekijkt wat al bereikt is door te luistern naar overleggen met de aanwonenden, inwoners van de gemeente Haaksbergen, de Gemeenteraad en andere belanghebbenden. Wij hebben ons bedrijf in de afgelopen twee jaar veel nieuwe en unieke toezeggingen zien doen om de omgeving aan onze geplande nieuwe activiteiten tegemoet te komen.

Denk hierbij aan het aangepaste ontwerp van het zouthuisje, alle persoonlijke gesprellen om de landschappelijke inpassing per boorlocatie te bespreken, het architectonische ontwerp van het pompstation, een omgevingsfonds, een garantiefonds, nulmetingen voor bebouwing en tot slot zelfs een vrijwillige omgekeerde bewijslast. Dit is uniek in Nederland en onderstreept onze overtuiging en belofte om goed met onze omgeving en buren om te gaan. Deze omgang en zorg voor de omgeving en buren is in de kern waar ‘naoberschap’ om draait en naoberschap zit in onze genen! Dit naoberschap is een fundament waar we als management van de locatie voor staan, maar belangrijker nog, waar al onze medewerkers voor staan. Wij zijn er van overtuigd dat wij als Nobian thuis horen in Twente en een zeer positieve bijdrage leveren aan de maatschappij, de omgeving en het lokale en regionale leefklimaat. En wij zijn er van overtuigd dat Haaksbergen daar onmiskenbaar bij hoort! Wij vragen u dan ook om onze zorgen, vragen, benoemde gevolgen en de stem van onze medewerkers mee te nemen in uw overwegingen Reactie college Er zijn meerdere zienswijzen ingediend omtrent de in ontwerp geweigerde omgevingsvergunningen. De zienswijzen richten zich voornamelijk op het besluit van de raad d.d. 26 oktober 2022 tot het in ontwerp weigeren van de verklaring van geen bedenkingen. Aan het raadsvoorstel d.d.

5 juli 2023 lag primair de overweging ten grondslag dat de veiligheid van zoutwinning op dat moment niet was geborgd. Om die reden stelden wij voor op geen enkele locatie medewerking aan zoutwinning te verlenen. De raad dient zich bij het al dan niet verlenen van een verklaring van geen bedenkingen te richten op de ruimtelijke aspecten, waarbij de raad overige belangen in zijn oordeel meeweegt. In meerdere zienswijzen komt naar voren dat met zoutwinning tevens sociale en economische belangen spelen. Genoemde zorgen in de zienswijzen zien voornamelijk op sociale en economische belangen zoals, onder meer, het verlies van arbeidsplaatsen, warmtenetten, stabilisatie van de cavernes in Hengelo en Enschede. Deze belangen zijn meegewogen in het voorliggende raadsvoorstel dat ziet op het verlenen van medewerking aan de verklaring van geen bedenkingen.

Zienswijze Ondernemingsraad Nobian Hengelo Hiermee dient de ondernemingsraad van Nobian Hengelo een zienswijze in op het ontwerpbesluit tot weigering van de omgevingsvergunning eerste fase voor de zoutwinning in Haaksbergen met bovengenoemd kenmerk. In onze als bijlage aangehechte brief van 11 oktober 2022 aan de fractievoorzitters van de raadspartijen van Haaksbergen hebben wij aandacht gevraagd voor de belangen van de circa 1400 gezinnen die voor hun levensonderhoud direct en indirect afhankelijk zijn van de continuïteit van de zoutproductie in Twente. Die continuïteit staat nu op de tocht door de afwijzende houding van de gemeenteraad in Haaksbergen ten aanzien van zoutwinning in haar gemeente. Zoals wij in onze brief van oktober jl. schreven, spelen er in deze kwestie bredere belangen dan alleen die van de direct omwonenden in Haaksbergen: werkgelegenheid, verduurzaming en continuïteit van grotere delen van de industrie in Nederland en Duitsland. Wij hebben daarvoor aandacht gevraagd bij de (voorbereiding van de) besluitvorming, maar stellen vast dat deze belangen van onze collega’s en hun gezinnen niet zichtbaar zijn meegewogen door de gemeenteraad, terwijl ook sommige van onze medewerkers woonachtig zijn in de gemeente Haaksbergen.

Met deze zienswijze willen wij onze belangen, zoals beschreven in de aangehechte brief, graag nog een keer onder de aandacht brengen bij u als staatssecretaris en bij de gemeenteraad van Haaksbergen met het verzoek om onze belangen mede te betrekken in de heroverweging en finale besluitvorming. Wij, de werknemers van Nobian Hengelo die zich dag in dag uit bekommeren om een veilige en duurzame zoutwinning en zoutverwerking in Twente, zijn van mening dat de gemeenteraad van Haaksbergen ook de bredere belangen zoals door ons aangekaart moet meewegen en over moet gaan tot het geven van een verklaring van geen bedenkingen, waardoor u, de staatssecretaris, vervolgens ook een omgevingsvergunning kunt verlenen voor het project. Brief 11 oktober 2022 Geachte fractievoorzitters, Wij schrijven u namens de ondernemingsraad en de medewerkers van Nobian Hengelo. Onze achterban heeft de afgelopen maanden met grote interesse de ontwikkelingen gevolgd die te maken hebben met Nobian's vergunningsaanvraag voor zoutwinning bij Haaksbergen. Dit om meerdere redenen: onze collega's hebben een groot belang bij continuïteit van het bedrijf, maar veel van ons wonen ook in de omgeving Haaksbergen en voelen zich dus ook om die reden persoonlijk betrokken. Wij begrijpen dat het vergunningsproces voor een nieuwe winningslocatie complex is en dat er veel verschillende overheidsinstanties bij betrokken zijn.

Als bewoners van de regio ondersteunen wij van harte de lokale inspraakprocedure, want wij willen graag dat het bedrijf waar wij trots op zijn goed samenwerkt met zijn omgeving. In de krant hebben wij en onze collega's gelezen dat het college van B&W van Haaksbergen een positief advies aan de gemeenteraad heeft gegeven voor een 'verklaring van geen bedenkingen', maar wij lezen ook nog veel krantenberichten over kritiek en zorgen van bewoners. In de discussie missen we tot nu toe echter wel onze stem, als medewerkers van Nobian. Via deze brief willen we die graag naar voren brengen zodat ook onze belangen kunnen worden meegewogen. Vanuit de locatie Hengelo levert Nobian al vanaf 1933 vacuum-zout van hoge kwaliteit aan belangrijke delen van de Nederlandse en Duitse Industrie. Op deze locatie werken 200 mensen bij Nobian en circa 150 bij haar directe afnemer Groupe Salins en nog een veelvoud bij onze toeleveranciers en klanten. Het gaat om circa 1400 gezinnen in de directe omgeving. Sommige van onze collega's zijn al tweedeof derde generatie medewerkers van het bedrijf, dat in 1918 met zoutwinning begon in Twente. Het vak van onder andere diepboorders, productie operators, monteurs, laboranten, procestechnologen, geologen en engineers is hierbij van ouder op kind overgedragen door de generaties been. Wij zijn als

werknemers bezorgd over wat er zou kunnen gaan gebeuren als Nobian geen vergunning krijgt om in Haaksbergen zout te gaan winnen. Wij begrijpen dat veiligheid bij een project als dit een belangrijk thema is. Voor ons als medewerkers van Nobian, in zowel de fabrieken als in het veld bij de zoutwinning, staat veiligheid altijd voorop. Wij weten als geen ander dat we hier een grote verantwoordelijkheid hebben naar elkaar en naar onze omgeving. Daarom zijn we trots op ons track record qua veiligheid en dat willen we zo houden. Als werknemers van Nobian geven wij hier in de dagelijkse praktijk invulling aan. Een aantal van onze collega's wonen ook in de huidige en vroegere winningsgebieden en die moeten hier ook op kunnen vertrouwen. Wij weten dat de bewoners van Haaksbergen focussen op veiligheid en dat doen wij ook. Veiligheid staat bij ons voorop en zit in ons DNA. Naast veiligheid is een ander punt van trots voor onze collega's het feit dat Nobian in de regio een belangrijke bijdrage heeft qua duurzaamheid. Een voorbeeld; er is een nauwe samenwerking met Twence om hun restwarmte te gebruiken voor de zoutproductie. Daarnaast wordt de restwarmte van onze fabriek gratis naar het warmtenet Hengelo geleverd, dat ervoor zorgt dat vele bedrijven en huizen in de regio worden verwarmd.

Bij onze collega's leeft ook dat een groot aantal andere bedrijven, met hun werknemers, van de continuïteit van deze locatie afhankelijk zijn. Wij weten namelijk dat industrieel zout maar heel beperkt voorhanden is in Europa. Het toekomstperspectief van die bedrijven en haar medewerkers hangt dus ook af van de toekomst van onze locatie Hengelo. Er spelen dus bredere belangen dan alleen die van de direct omwonenden in Haaksbergen: werkgelegenheid, verduurzaming en continuïteit van grotere delen van de Industrie in Nederland en Duitsland. In de krant en op internet lezen wij daar alleen niet veel over, dus we vinden het belangrijk dat die ook worden meegenomen in de discussie. Wij staan voor onze Nobian collega's, met hun gezinnen, die zich dag-in-dag-uit met hart en ziel inzetten voor een veilige en duurzame operatie op en om de locatie Hengelo. Bij uw besluiten in het vergunningsproces staan ook voor ons, onze kinderen, onze families en die van onze toeleveranciers en klanten grote belangen op het spel; wij vragen u om ook die goed mee te wegen. Reactie college Er zijn meerdere zienswijzen ingediend omtrent de in ontwerp geweigerde omgevingsvergunningen. De zienswijzen richten zich voornamelijk op het besluit van de raad d.d. 26 oktober 2022 tot het in ontwerp weigeren van de verklaring van geen bedenkingen. Aan het raadsvoorstel d.d.

Zienswijze Twence Hierbij dienst Twence BV (“Twence”) een zienswijze in op het ontwerpbesluit tot weigering van een omgevingsvergunning eerste fase met bovengenoemd kenmerk dat u als Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat 9 februari 2023 bekend maakte. Twence heeft kennis genomen van het ontwerpbesluit waarin wordt voorgesorteerd op een weigering van de vergunningsaanvraag van Nobian voor acht zoutwinlocaties met daarbij behorende installaties te Haaksbergen (“Project”). De reden voor deze weigering is gelegen in de ontwerpweigering van de gemeenteraad van Haaksbergen om een verklaring van geen bedenkingen (“vvgb”) voor het Project af te geven. Onze zienswijze richt zich dan ook op de ontwerpweigering van de vvgb door de gemeente Haaksbergen. Nadelige gevolgen van het niet doorgaan van het Project voor Twence Als het Project van Nobian geen doorgang vindt, dan zal dit leiden tot beperking van de mogelijkheden van de zoutwinning in Twente en komt de continuïteit van ze zoutfabriek in Hengelo onder druk te staan. Dit zou kunnen leiden tot het vertrek van Nobian uit de regio. Als gevolg hiervan ontstaat het risico dat de beschikbaarheid van zout als grondstof voor hoogwaardige producten in Nederland en Europa niet langer is geborgd. Dit is niet alleen nadelig voor Nobian, maar ook voor de samenwerking die Twence met Nobian heeft. Wij voorzien onderstaande gevolgen: 



Twence en Nobian hebben gezamenlijk geïnvesteerd in een stoomleiding die het mogelijk maakt om de energievraag voor de zoutproductie van Nobian in Twence efficiënt en duurzaam in te vullen. De centrale rol die deze samenwerking kan vervullen in de verduurzaming van de energie-infrastructuur in Twente levert een enorme CO2- en stikstofemissiereductie op. Met het wegvallen van de energiefunctie bij Nobian heeft deze transportleiding geen rol meer en kan deze niet meer of slechts beperkt bijdragen aan de verduurzaming van de energie infrastructuur in Twente. Twence en Nobian werken samen bij de ontwikkeling van verwaardingsroutes voor de CO2. Deze ontwikkelingen zijn onder andere gericht op de productie van methanol (bouwsteen voor de chemie) en minerale grondstoffen complementair aan de huidige energievoorziening. Twence en Nobian hebben de verwachting dat de bestaande energie-infrastructuur kan worden uitgebouwd en verder vorm kan krijgen met de ontwikkeling van een energiehub. Door kennis en innovatiekracht te bundelen, maar ook door de gezamenlijke investeringskracht, kunnen Twence en Nobisn vanuit deze samenwerking bijdragen aan de energietransitie binnen de regio in samenhang met een efficiënte winning van zout in Oost-Nederland.

Verzoek Twence verzoekt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om onze zienswijze te delen met de gemeenteraad van Haaksbergen met het verzoek om de overwegingen van Twence mee te wegen bij de definitieve besluitvorming over de vvgb. Reactie college Er zijn meerdere zienswijzen ingediend omtrent de in ontwerp geweigerde omgevingsvergunningen. De zienswijzen richten zich voornamelijk op het besluit van de raad d.d. 26 oktober 2022 tot het in ontwerp weigeren van de verklaring van geen bedenkingen. Aan het raadsvoorstel d.d. 5 juli 2023 lag primair de overweging ten grondslag dat de veiligheid van zoutwinning op dat moment niet was geborgd. Om die reden stelden wij voor op geen enkele locatie medewerking aan zoutwinning te verlenen.

De raad dient zich bij het al dan niet verlenen van een verklaring van geen bedenkingen te richten op de ruimtelijke aspecten, waarbij de raad overige belangen in zijn oordeel meeweegt. In meerdere zienswijzen komt naar voren dat met zoutwinning tevens sociale en economische belangen spelen. Genoemde zorgen in de zienswijzen zien voornamelijk op sociale en economische belangen zoals, onder meer, het verlies van arbeidsplaatsen, warmtenetten, stabilisatie van de cavernes in Hengelo en Enschede. Deze belangen zijn meegewogen in het voorliggende raadsvoorstel dat ziet op het verlenen van medewerking aan de verklaring van geen bedenkingen.

Zienswijze VNO NCW Midden Hierbij dient VNO-NCW Midden een zienswijze in op de twee ontwerpbesluiten (PDGGO-DTDO / V11192 en PDGGO-DTDO / V-17171) tot weigering van omgevingsvergunningen eerste fase met bovengenoemde kenmerken die staatssecretaris Vijlbrief van Economische Zaken en Klimaat op 9 februari 2023 bekendmaakte (tezamen “het Ontwerpbesluit”). VNO-NCW Midden heeft kennisgenomen van het ontwerpbesluit waarin wordt voorgesorteerd op een weigering van de vergunningsaanvraag van Nobian voor acht zoutwinlocaties met daarbij behorende installaties te Haaksbergen (“Project”). De reden voor deze weigering is geheel gelegen in de ontwerpweigering van de gemeenteraad van Haaksbergen om een verklaring van geen bedenkingen (“vvgb”) voor het Project te geven. Onze zienswijze richt zich dan ook nadrukkelijk op de ontwerpweigering van de vvgb door de gemeente Haaksbergen vanuit de invalshoeken: de nadelige economische en maatschappelijke gevolgen bij het niet doorgaan van het Project. Nadelige gevolgen van het niet doorgaan van het Project voor VNO-NCW Midden Binnen de regio Twente is Nobian sinds de start van het bedrijf in 1918 een belangrijke economische kracht. Het Twentse zout dat in de loop der jaren gewonnen werd in Boekelo, Enschede en Hengelo, levert al meer dan een eeuw bedrijvigheid en werkgelegenheid op in de regio.

Het Twentse zout is vervolgens een belangrijke grondstof voor bedrijvigheid op andere plekken in Nederland en daarbuiten. Zo is het chemiecluster in Rotterdam (Botlek) afhankelijk van Nobian’s zout voor chloorproductie – op basis waarvan een veelvoud aan producten voor bijvoorbeeld te bouw- en de energiesector worden geproduceerd. Dit is voor onze Nederlandse bedrijven belangrijk, maar het is ook essentieel vanuit een breder maatschappelijk perspectief: als land willen we niet te afhankelijk worden van importen uit andere landen of regio’s. Met toegang tot zout van hoge kwaliteit kan een belangrijk deel van de Nederlandse maakindustrie behouden blijven. Als het Project van Nobian geen doorgang vindt, dan zal er op korte termijn een einde komen aan zoutwinning in Twente. Daarmee komt de continuïteit van de zoutfabriek in Hengelo onder druk te staan en dus ook de continuïteit van bedrijven in de chemieketen. Dit is niet alleen nadelig voor Nobian, maar ook voor VNO-NCW Midden, in deze als vertegenwoordiger van de Regio Twente en het bredere bedrijfsleven. Wij voorzien de onderstaande negatieve gevolgen:  Verdwijnen van (opnieuw) een in de regio geworteld bedrijf, wat het “economisch palet” voor de regio verschraalt. Dit geldt des te meer nu Nobian een van de industriebedrijven is met een realistisch plan tot volledige verduurzaming.

Nobian heeft hiertoe in 2022 een eerste akkoord met de rijksoverheid gesloten, wat moet leiden tot CO2 neutraliteit in 2030, veel eerder dan de meester andere industriebedrijven dat kunnen. Als Nobian geen zout meer kan winnen in Twente raakt de regio hiermee dus ook serieuze duurzaamheidsspeler kwijt.  Verval van meer dan duizend arbeidsplaatsen bij Nobian en haar toeleveranciers.  Risico voor continuïteit van afnemers van Nobian, zoals het tevens in Hengelo gevestigde Groupe Salins, dat bijvoorbeeld Jozo en de KNZ likstenen voor de veeteelt produceert.  Grote uitdagingen voor het regionale warmtenet Twente, nu Nobian een sleutelspeler is voor het bestaande warmtenet Hengelo en een vaste partner van Twence. Het warmtenet is een speerpunt van de verduurzaming van de energievoorziening als onderdeel van de Regionale Energiestrategie Twente. In dit verband vraagt VNO-NCW Midden aan de gemeenteraad van Haaksbergen om ook het volgende mee te wegen. Op dit moment ligt er een vergunningaanvraag van een in de regio geworteld bedrijf, met lokale werknemers en een goed verduurzamingsprofiel. Als de aanvraag definitief wordt geweigerd

voorziet VNO-NCW Midden dat Nobian weliswaar uit de regio zal verdwijnen, maar dat dit slechts zal betekenen dat op termijn andere niet-Nederlandse partijen het Twentse zout zullen willen winnen. Dat zout in de diepe ondergrond is “eigendom” van het rijk, en gezien het belang voor de Nederlandse en Europese economie ligt het voor de hand dat het uiteindelijk gewonnen zal worden. Wij zijn van mening dat het in dat licht beter is voor de gemeente Haaksbergen, de regio en voor Nederland dat een betrouwbare en lokale partij als Nobian – die ook al een aantal toezeggingen en projectaanpassingen heeft gedaan die een andere partij mogelijk niet zou willen doen – de zoutwinning in Twente blijft uitvoeren, dan op termijn geconfronteerd te worden met een derde partij die minder oog heeft voor de lokale belangen. Verzoek VNO-NCW Midden verzoekt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om onze zienswijze te delen met de gemeenteraad van Haaksbergen met het dringende verzoek om de bovengenoemde belangen mee te wegen bij de definitieve besluitvorming over de vvgb. Reactie college Er zijn meerdere zienswijzen ingediend omtrent de in ontwerp geweigerde omgevingsvergunningen. De zienswijzen richten zich voornamelijk op het besluit van de raad d.d. 26 oktober 2022 tot het in ontwerp weigeren van de verklaring van geen bedenkingen. Aan het raadsvoorstel d.d.

Zienswijze gemeente Enschede en Hengelo De colleges van B&W van Enschede en Hengelo hebben kennisgenomen van het door u op 09 februari 2023 gepubliceerde ontwerp weigeringsbesluit omgevingsvergunning Haaksbergen (hierna: ontwerpbesluit). In dit ontwerpbesluit staat uw afweging en het uiteindelijke ontwerp weigeringsbesluit over de omgevingsvergunningaanvraag voor het oprichten van een mijnbouwwerk voor de zoutwinning en het transporteren van pekel in de gemeente Haaksbergen door Nobian Salt B.V. Enschede en Hengelo hebben gemeenschappelijke belangen met betrekking tot de zoutwinning en de gevolgen daarvan. Wij werken op dit vlak al jaren nauw samen. Daarom brengen wij in nauwe samenwerking een zienswijze uit op uw ontwerpbesluit om duidelijk te maken welke gevolgen uw besluit heeft voor onze gemeenten en regio. Economische gevolgen In West-Europa wordt jaarlijks zo’n 43 miljoen ton zout geproduceerd. De zoutfabriek in Twente zorgt voor de productie en verwerking van circa 2,5 miljoen ton zout en is daarmee één van de grootste ter wereld. Dit zout is een essentieel basisproduct voor tal van industrieën in Nederland en Europa. De winning in eigen land is dan ook van groot landelijk en Europees belang om de strategische onafhankelijkheid en autonomie in Nederland en Europa op het gebied van zout en de industrieën die daarvan afhankelijk zijn te borgen.

Sinds de jaren 20 van de vorige eeuw wordt al zout gewonnen in Twente. De zoutwinningbedrijven, in chronologische volgorde, Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie – AkzoNobel – Nouryon en Nobian, zorg(d)en voor veel directe en indirecte werkgelegenheid, niet alleen in hun hoofdvestigingsplaats Hengelo, maar in de gehele regio. Enerzijds door het aantal werknemers dat in dienst is. Anderzijds door voor hun activiteiten veel samen te werken met regionale aannemers en andere partijen. Denk daarbij aan de aanleg van infrastructuur en de cavernes. Maar ook aan het transport vanuit de Container Terminal Twente, waar tegenwoordig dagelijks 20 containers met zoutproducten vertrekken en de ca. 100 vrachtwagens per dag die naar Duitsland, België en Frankrijk vertrekken. Bij elkaar zijn momenteel ongeveer 1400 gezinnen in de regio afhankelijk van de zoutproductie in Hengelo. Bovendien is bijna 5% van het bruto regionaal product van Twente te herleiden naar de zoutproductie in Twente. In het geval de gevraagde omgevingsvergunningen definitief niet verleend worden, beperkt dit de toekomst voor de zoutindustrie in Twente. Dit kan als uiterste gevolg hebben dat de fabriek van Nobian in Hengelo gesloten wordt. Daarmee zouden veel arbeidsplaatsen verdwijnen en verliest Twente een belangrijke economische pijler.

Borgen van stabilisatie van cavernes Door de manier van zoutwinning tot begin jaren 80 van de vorige eeuw is een aanzienlijk deel van de zoutcavernes potentieel instabiel geworden. Bij recentere cavernes treedt dit probleem niet meer op. Maar het gevolg van deze erfenis uit het verleden is dat de cavernes uit die tijd aantoonbaar kunnen leiden tot bodemdaling. Dit beperkt zowel voor Enschede als Hengelo het gebruik van bovengrond boven deze cavernes, wat gevolgen kan hebben voor woningbouw, bedrijventerreinen, en infrastructuur. Om de potentiële instabiliteit teniet te doen vult Nobian de betreffende cavernes met restmateriaal (kalkslurry) van de zoutwinning uit de cavernes waaruit momenteel nog gewonnen wordt. Naar verwachting eindigt de zoutwinning tussen Enschede en Hengelo rond 2035, terwijl het vullen van de cavernes nog vele tientallen jaren in beslag zal nemen. Het ligt voor de hand dat de slurry uit de geplande winning in de gemeente Haaksbergen gebruikt gaat worden als vulmateriaal. Nu u in uw ontwerpbesluit de vergunningaanvragen van Nobian weigert, wordt deze weg afgesloten. Voor Enschede en Hengelo is heet van belang dat het vullen onverminderd door blijft gaan tot alle potentieel instabiele cavernes gevuld zijn en een veilige situatie is ontstaan.

Daarbij is het van belang dat Nobian hiervoor een geschikt en maatschappelijk gedragen vulmiddel gebruikt en blijft gebruiken. Wij dringen er bij u op aan in uw overweging dit aspect betrekken. Mocht dat niet tot wijziging van uw besluit leiden, dan vernemen wij graag van u hoe u borgt dat de resterende potentieel instabiele cavernes binnen de door SodM aangegeven redelijke termijn gevuld gaan worden.

Warmtenet Specifiek voor Hengelo geldt een aanvullend argument. Het warmtenet in Hengelo wordt gevoed met lage temperatuur restwarmte uit de primaire bedrijfsprocessen van Nobian. Afvalverbrander Twence levert op haar beurt haar restwarmte aan Nobian. Daarmee is een betrouwbare en duurzame levering van restwarmte ontstaan voor het warmtenet in Hengelo. Het warmtenet is vanwege cascadering dan ook uit geroepen tot het meest innovatieve warmtenet van Nederland. Eventuele beëindiging van de activiteiten van Nobian in Hengelo kan mogelijk gevolgen hebben voor de betrouwbaarheid van de levering van warmte voor het warmtenet en levert imagoschade op. Dit komt het vertrouwen van inwoners in warmtenetten niet ten goede. Dat punt van vertrouwen raakt vervolgens ook aan de Enschedese plannen voor uitbreiding van het huidige warmtenet, als deel van de energietransitie. Dit kan alleen slagen als de eindgebruiker van de warmte er vertrouwen in heeft dat ook op de lange termijn de levering ervan zeker gesteld is. Wij vinden het een belangrijke taak van de overheid ervoor te zorgen dat dit vertrouwen niet geschaad wordt. Conclusie Uit voorgaande blijkt dat de continuering van zoutwinning erg belangrijk is voor de regio.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13362020/1