Programmabegroting 2026 en meerjarenperspectief 2027-2029 Vastgesteld

Wat gaan we ervoor doen in 2026? 1.1.1 Om de Gemeenteraadsverkiezingen goed te laten verlopen, moet een aantal werkzaamheden worden verricht. Zo worden onder andere stembureauleden geworven, opgeleid en voorzien van catering, locaties voor de stembureaus gezocht en aangewezen, alle kiesgerechtigden voorzien van een stempas en worden de stemmen geteld. 1.2.1 Door de werkzaamheden in het cluster Burgerzaken anders in te richten, kunnen de medewerkers aan de balie zich richten op alleen die taak. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor het maken van een afspraak en kan de wachttijd worden teruggebracht. 1.3.1 Voor de verdere professionalisering van het team wordt het opleidingsplan voortgezet waar in 2025 mee gestart is. 1.3.2 We brengen de leegstaande panden in kaart. Daarvoor doen we zowel bureauonderzoek als onderzoek op locatie. Op deze manier stellen we vast of de panden daadwerkelijk leegstaan. En schonen we de leegstandslijst op. Communicatie Wat willen we bereiken? 1.4 Het Latijnse woord communicare betekent 'iets gemeenschappelijk maken'. In een verdeelde samenleving is het niet gemakkelijk om tot elkaar te komen. Er zijn zoveel belangen, meningen, dilemma's en onderstromen. Met communicatie - waaronder ook participatie - luisteren we, delen we informatie, leggen we uit, brengen we groepen bij elkaar en komen we samen tot passende oplossingen.

Meer concreet betekent dit dat we inwoners, ondernemers en maatschappelijke en professionele organisaties over gemeentelijke besluitvorming en projecten willen informeren en hen willen betrekken. Ook is het van belang dat medewerkers van de gemeente voldoende toegerust zijn voor professionele contacten met de buitenwereld. Programmabegroting 2026

22

Wat gaan we ervoor doen in 2026? 1.4.1 In onze Kijk op communicatie & participatie (link bestand) hebben we in beeld gebracht wat onze samenleving, het bestuur en de organisatie vragen van moderne communicatie. In deze notitie is weergegeven dat onze communicatie aan vier principes moet voldoen: duidelijk, open, optimaal online en offline en in verbinding met anderen. Deze doelstellingen werken we jaarlijks uit in concrete acties. 1.4.2 In 2026 willen we opnieuw aandacht geven aan Helder Haaksbergs. De basis werd in 2025 gelegd. We willen daarmee verder, nu medewerkers getraind zijn en er taalcoaches aangewezen zijn. Zo helpt team communicatie collega’s desgewenst met heldere brieven of mails, starten we met taaltips op intranet en het herschrijven van standaardbrieven. We gaan in 2026 verder met onze opgefriste aantrekkelijke huisstijl, die we toepassen op alle gemeentelijke uitingen. In 2026 geven we een vervolg aan (online) participatie. We zetten daarvoor samenhaaksbergen.nl in. Deze site gaan we verbeteren door onder meer toepassing van Helder Haaksbergs. Verder zorgen we ervoor dat de gemeentelijke websites (blijven) voldoen aan wettelijke verplichtingen voor digitale toegankelijkheid. 1.4.3 Een student gaat onderzoek doen naar de tevredenheid van onze inwoners met onze gemeentelijke communicatie(kanalen). De bevindingen kunnen we gebruiken voor verbeteringen.

En natuurlijk gaan we verder met communiceren over langlopende dossiers, waarvoor we een strategische of tactische communicatieaanpak opstellen en uitingen ontwikkelen. Juridische zaken Wat willen we bereiken? 1.5 In 2026 willen we via juridische kwaliteitszorg bijdragen aan zorgvuldig bestuur en juridische risico’s minimaliseren. 1.6 We werken aan een professionele klachtbehandeling om de dienstverlening richting onze inwoners te verbeteren. 1.7 Daarnaast gaan we verder met de implementatie van de Wet open overheid (Woo) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). Wat gaan we ervoor doen in 2026? 1.5.1 Juridisch advies en ondersteuning geven aan het bestuur en de organisatie. 1.5.2 Bezwaren behandelen op een manier die voldoet aan de eisen van de rechterlijke macht. 1.5.3 Coördinatie regelgeving, met oog voor kwaliteit, deregulering en digitale toegankelijkheid. 1.5.4 Voldoen aan (nieuwe) wet- en regelgeving. 1.5.5 Coördinatie van verbonden partijen en interbestuurlijk toezicht. 1.5.6 Actieve ondersteuning bieden bij het verbeteren van besluitvormingsprocessen. We bereiken deze doelen door goed samen te werken binnen en buiten de organisatie en door regelmatig trainingen en bewustwordingssessies te organiseren.

In 2024 zijn we gestart met het proces van klachtbehandeling en het proces van de bestuurlijke besluitvorming en deze processen zetten we in 2026 voort. 1.6.1 Voor de klachtbehandeling en behandeling van bezwaarschriften is het noodzakelijk dat mediationvaardigheden (verder) ontwikkeld worden. We geven de voorkeur aan informele behandeling (mediation) bij klachten en bezwaren, dus we zorgen dat onze medewerkers hiervoor goed getraind zijn.

Programmabegroting 2026

23

Klachten Bezwaren

2020

2021

2022

2023

2024

16 84

11 59

13 72

15 64

17 89

2025 (tot 1 juli) 6 69

1.6.2 In de behandeling van bezwaarschriften worden de bestuursorganen geadviseerd over de te nemen beslissingen op bezwaar door de onafhankelijke Commissie bezwaarschriften. Deze commissie wordt secretarieel ondersteund. 1.6.3 Als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zien we een toename van het aantal bezwaarprocedures (zie ook bovenstaande tabel). De complexiteit van de te behandelen bezwaarschriften is ook toegenomen. De uitdaging voor 2026 is om het aantal bezwaren qua capaciteit aan te kunnen. 1.7.1 Meerdere dossiers vragen vanwege hun (zeer) complexe aard externe juridische advisering. Dat kan zijn vanwege gebrek aan specialistische kennis of als vereiste van een procedure. Voor 2026 is externe juridische advisering nodig. 1.7.2 De Woo is op 1 juli 2022 in werking getreden. Deze wet verplicht ons informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken. Dit betekent dat we onze informatie goed toegankelijk en beschikbaar moeten hebben. 1.7.3 We zijn met onze informatiehuishouding nog niet zover dat we aan de eisen van de Woo kunnen voldoen. In 2026 gaan wij verder met de implementatie van de Woo. 1.7.4 Er is een stijging in het jaarlijkse aantal verzoeken op grond van de Woo (passieve openbaarmaking). Naast het voldoen aan deze passieve openbaarmaking op een adequate manier zetten we in op de actieve openbaarmaking.

1.7.5 Op 1 januari 2025 is de Wmebv in werking getreden. Met de inwerkingtreding van deze wet wordt ook afdeling 2.3 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) gewijzigd. Deze wijziging treedt in werking op 1 januari 2026. De Wmebv hanteert als uitgangspunt ‘digitaal, tenzij…’. Het gaat hierbij om berichten die onder meer zien op aanvragen, beschikkingen, besluiten, klachten of zienswijzen. De Wmebv kent drie onderdelen: - het verzenden van officiële berichten door inwoners en ondernemers; - het ontvangen van formele berichten door bestuursorganen; - invulling geven aan de zorgplicht en ondersteuning te bieden bij dienstverlening aan digitaal minder vaardige inwoners en/of ondernemers. In 2026 gaan wij verder met de implementatie van de Wmebv. De Wmebv maakt onderdeel uit van goed informatiebeheer. Dit houdt in dat we in 2026 in beeld brengen wat noodzakelijk en gewenst is om de dienstverlening verder te verbeteren. Indien dit om extra investeringen vraagt, wordt dit meegenomen in een voorstel. Facilitair Wat willen we bereiken? 1.8 De gemeente Haaksbergen zet onverminderd in op duurzame, toekomstbestendige huisvesting en mobiliteit. 1.9 We streven naar vermindering van de CO₂-uitstoot en bevorderen vitaliteit onder medewerkers.

Wat gaan we ervoor doen in 2026? 1.8.1 Na de modernisering van het wagenpark (elektrificatie), de raadzaal en kantoren, zijn de bestuursvleugel en het ontvangst- en huurdersdeel aan de beurt. Doel: een moderner, functioneel en duurzaam gebruik. 1.8.2 De herinrichting van het centrale ontvangst- en huurdersdeel op de begane grond van het gemeentehuis, houden verband met de implementatie van de vernieuwde visie op dienstverlening en ontwikkeling van het ‘Huis van Haaksbergen’ in De Kappen. Programmabegroting 2026

24

1.9.1 Voor de verduurzaming van de bestuursvleugel (bouwjaar 1940) zijn aanpassingen nodig van onder meer klimaatbeheersing en voorzieningen zoals verlichting, audiovisuele apparatuur en inventaris (pantry, meubilair, stoffering). Zaakgericht werken Wat willen we bereiken? 1.10 We willen door zaakgericht te werken de klantgerichtheid, transparantie, efficiëntie en interne communicatie verbeteren. Zaakgericht werken is onderdeel van onze dienstverlening en verbetert het informatiemanagement. We zien het zaakgericht werken niet als een verandering van systemen, maar vooral als een verandering van werkwijze, waarbij continu verbeteren (een organisatie-ontwikkeltraject) het uitgangspunt is. Zaakgericht werken is een vorm van gestandaardiseerd en procesgericht werken, waarbij alle informatie die tijdens een proces wordt ontvangen of gecreëerd, samen met gegevens over de procesuitvoering, wordt vastgelegd in een zaak. Door de invoering van zaakgericht werken kunnen individuele zaken, zoals aanvragen en klachten, beter worden beheerd. De dossiervorming wordt ook verbeterd, waardoor ons archiveringsproces én de integrale samenwerking worden bevorderd. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 1.10.1 Een kwartiermaker zaakgericht werken neemt de organisatie mee in de nieuwe manier van werken en we gaan gelijktijdig over van het huidige document management systeem naar het zaaksysteem.

Dit vraagt voorbereiding, ontwerp, technische inrichting, functionele implementatie en evaluatie. Treasury, OZB, belastingen, algemene uitkering en reserves Hoewel deze onderwerpen onder dit programma vallen, verwijzen wij hiervoor naar andere hoofdstukken in deze begroting: paragraaf financiering, paragraaf lokale heffingen, bijlage 1 reserves en voorzieningen en bijlage 4 Gemeentefonds. Verbonden partijen • Gemeentelijk Belastingkantoor Twente • Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) • Enexis • Euregio • Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo Zie paragraaf verbonden partijen Prestatie-indicatoren De prestatie-indicatoren die voorheen in programma 0 stonden, staan vanaf deze begroting in de paragraaf Bedrijfsvoering, waar de indicatoren gezien hun aard beter op hun plaats zijn. Wat kost het? Begrote b aten en lasten Prog. Omschrijving programma 0 0

Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Totaal programma Bestuur en Ondersteuning * incl. eerste bestuursrapportage 2025

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2024 61.862 18.194

Begroot 2025 * 62.347 15.521

Begroot 2026 70.027 22.118

Begroot 2027 65.857 18.904

43.668

46.826

47.909

46.953

b edragen x € 1.000 Begroot Begroot 2028 2029 65.563 67.335 21.023 22.866 44.540

44.469

Programmabegroting 2026

25

1. Veiligheid Inleiding Dit programma omvat de taken die voortvloeien uit de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de openbare orde en veiligheid, zoals vastgelegd in het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027. In samenwerking met partners zoals politie, brandweer, Veiligheidsregio, omliggende Twentse gemeenten, inwoners en ondernemers zetten we ons binnen dit programma in voor een veilig Haaksbergen. We richten ons daarbij op uiteenlopende thema’s binnen het veiligheidsdomein, waaronder integrale veiligheidszorg, aanpak van ondermijning, evenementenveiligheid, crisisbeheersing en inzet van en samenwerking met de brandweer. Waar doen we het voor? We willen een veilige, weerbare gemeente creëren. Hierbij worden inwoners beschermd en krijgt criminaliteit geen ruimte. Daarnaast bouwen we aan een samenleving die voorbereid is op onverwachte gebeurtenissen, zoals maatschappelijke onrust, technische incidenten, natuurlijke bedreigingen of andere risico’s. Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? 1.1 De brandweer staat 24/7 paraat om uit te rukken vanuit 29 kazernes in Twente. De brandweer streeft naar een professionele en slagvaardige brandweerzorg, die voldoet aan wensen en verwachtingen van inwoners, de wet en verwachtingen van het bestuur.

1.2 Crisisbeheersing streeft naar een parate crisisorganisatie, die flexibel en slagvaardig is en kan worden ingezet bij veel soorten rampen en crises (waaronder complexe, grensoverschrijdende, langdurige en gelijktijdige crises). 1.3 Alle functionarissen in de crisisorganisatie zijn professioneel, goed opgeleid en getraind. Zij hebben zelf inzicht en regie over hun vakbekwaamheid. 1.4 Er is heldere crisiscommunicatie die aansluit bij het type crisis en inspeelt op wat leeft ten tijde van het incident. Er is een goede informatievoorziening om alle functionarissen van de juiste informatie te voorzien en hen ondersteunt in het nemen van beslissingen. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 1.1.1 De brandweer staat 24/7 paraat voor brandweerzorg en crisisbeheersing. De brandweer zorgt voor goed opgeleide en geoefende mensen. 1.1.2 De kazernes, materieel en materiaal worden goed onderhouden en zijn kwalitatief in goede staat. De brandweer beschikt over een actuele informatievoorziening, die essentieel is voor het leveren van goede bandweerzorg. 1.2.1 De crisisorganisatie gaat verder met het versterken van een flexibele en robuuste crisisorganisatie. We bereiden ons voor op zowel de klassieke crisis als nieuwe type crises (cyber, klimaat of langdurig van aard). Ook is aandacht voor het versterken van weerbaarheid van de samenleving.

1.3.1 We zorgen voor goed gekwalificeerde functionarissen op crisisfuncties. Door regelmatig te trainen en te oefenen, blijven we als crisisorganisatie vakbekwaam. 1.4.1 We zorgen voor een actueel crisisplan en actuele rampbestrijdingsplannen. 1.4.2 De crisisorganisatie werkt nauw samen met de gemeenten op het gebied van crisiscommunicatie en bevolkingszorg. Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? 2.1 Een goede samenwerking met partners, zoals politie en RIEC (Regionaal Informatie- en Expertisecentrum), is van groot belang binnen de verschillende veiligheidsthema’s. Sinds 2008 vindt er binnen het platform IVZ (Integrale Veiligheidszorg) een structurele en integrale samenwerking plaats tussen alle Twentse gemeenten en diverse Programmabegroting 2026

26

veiligheidspartners. Deze regionale samenwerking is gericht op het versterken van de veiligheid in Twente, en daarmee ook in Haaksbergen. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 2.1.1 Het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 is in 2024 vastgesteld. Aan de hand van de doelen en onderwerpen uit dit plan (jeugd en veiligheid, ondermijnende criminaliteit, zorg en veiligheid en veiligheidsbeleving) zetten we ons in 2026 verder in om de veiligheid en leefbaarheid in Haaksbergen te verbeteren. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met onze partners. Ondermijning Wat willen we bereiken? 3.1 De gemeente streeft naar een concrete en gestructureerde aanpak van ondermijning, met als doel Haaksbergen weerbaar te maken tegen de invloed van georganiseerde criminaliteit. Op die manier willen we voorkomen dat inwoners en ondernemers te maken krijgen met de schadelijke gevolgen hiervan. In het afgelopen jaar zijn belangrijke stappen gezet richting een effectieve aanpak. In het komende jaar zetten we de nodige vervolgstappen hierop. 3.2 De Wet Bibob is een preventief bestuursrechtelijk instrument waarmee overheidsinstanties kunnen voorkomen dat vergunningen, vastgoedtransacties of andere overheidsdiensten worden misbruikt voor criminele doeleinden. Als er sprake is van een ernstig gevaar, kan een aanvraag worden geweigerd of een afgegeven vergunning worden ingetrokken.

Zo voorkomen we dat de overheid, al dan niet onbedoeld, criminele activiteiten faciliteert. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 3.1.1 Een belangrijke prioriteit binnen het Integraal Veiligheidsplan is de aanpak van ondermijning. Op basis van een vastgesteld ondermijningsplan en met de inzet van een coördinator ondermijning/bibob-coördinator werken we in 2026 verder samen aan een weerbaar Haaksbergen. Daarmee streven we ernaar schade door georganiseerde criminaliteit voor inwoners en ondernemers te voorkomen. In deze aanpak staan we er niet alleen voor. We werken nauw samen met onder andere politie, RIEC en andere gemeenten in de regio. 3.2.1 Met de uitvoering van het geactualiseerde Bibob-beleid (2024) draagt de gemeente Haaksbergen actief bij aan het weren van criminaliteit bij onder meer (omgevings)vergunningen, vastgoedtransacties, subsidies en aanbestedingen. Dit beleid beschermt de integriteit van de overheid én voorkomt oneerlijke concurrentie, waarmee we onze bonafide ondernemers een gelijk speelveld bieden. Verbonden partijen Veiligheidsregio Twente De Wet Veiligheidsregio, Wet geneeskundige hulpverlening en Wet rampen en zware ongevallen vormen de basis voor deze gemeenschappelijke regeling. Doel: Op grond van de Wet Veiligheidsregio’s (Wvr) bereidt de Veiligheidsregio Twente (VRT) zich voor op zware ongevallen, branden, rampen en crises.

De VRT brengt de risico’s in kaart en heeft een adviserende rol ten aanzien van deze risico’s. Bij het optreden van een brand, ongeval, ramp of crisis beschikt de VRT over de middelen om professioneel en doeltreffend te handelen. Het primaire doel van de Veiligheidsregio Twente is het uitvoeren van de taken, die de Wet Veiligheidsregio’s aan haar toevertrouwt.

Programmabegroting 2026

27

Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Jaartal Stand Gemiddelde Haaksbergen van de actuele referentie cijfers gemeenten

Gestelde norm

Verwijzingen Halt (12-17 jaar)

Aantal per 1.000 jongeren

2024

8

9

*

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

2024

0.4

0,8

*

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

2024

1,8

2,6

*

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2024

1,0

1,1

1,6

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

2024

1,8

3,6

*

* Voor de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken.

Wat kost het? Begrote b aten en lasten Prog. Omschrijving programma 1 1

Veiligheid Veiligheid

Totaal programma Veiligheid * incl. eerste bestuursrapportage 2025

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2024

Begroot 2025 *

Begroot 2026

Begroot 2027

0 2.606

0 3.001

0 2.753

0 2.753

-2.606

-3.001

-2.753

-2.753

b edragen x € 1.000 Begroot Begroot 2028 2029 0 0 2.753 2.753 -2.753

-2.753

Programmabegroting 2026

28

2. Verkeer, vervoer en waterstaat Inleiding Dit programma richt zich op de mobiliteit van personen en goederen in Haaksbergen. Dit omvat de aanleg en het onderhoud van wegen, fiets- en voetpaden en openbaar vervoer. Ondanks dat we de ombuigingsmaatregelen in de buitenruimte ook zichtbaar gaan merken, blijven we als doel houden een optimale bereikbaarheid en verkeersveiligheid te waarborgen. Waar doen we het voor? Binnen de naar beneden bijgestelde budgetten streven we naar een goede bereikbaarheid van Haaksbergen, Buurse en St. Isidorushoeve en een hoge verkeersveiligheid. Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? 2.1 Verkeersveiligheid en wegonderhoud, zodat deze zoveel mogelijk voldoen aan de landelijke CROW-richtlijnen. 2.2 Goede bereikbaarheid van Haaksbergen en omgeving, zowel met eigen als openbaar vervoer. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 2.1.1 Uitvoering klein en groot onderhoud van diverse wegen conform het beleidsplan wegbeheer. 2.1.2 Verder verduurzamen van de openbare verlichting. 2.1.3 Ondanks de ombuigingen blijven wij inzetten op educatie en communicatie rond verkeersveiligheid, onder andere op scholen. 2.2.1 Voorbereiding reconstructie Goorsestraat tussen de Benninkrotonde en S. Frankenhuisrotonde 2.2.2 Voorbereiding en aanbesteding vervangen Oortjesbrug en versterken 3 andere bruggen over de Buurserbeek.

Parkeren Wat willen we bereiken? 2.3 Voldoende parkeergelegenheid in Haaksbergen. 2.4 Bijdrage aan duurzame mobiliteit. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 2.3.1 Uitvoering geven aan de Nota Parkeernormen 2024 en verder. 2.4.1 Voortzetten van de uitrol van openbare laadplekken voor elektrische voertuigen. Openbaar vervoer Wat willen we bereiken? 2. 5 Faciliteren van openbaar vervoer om vervoer binnen, van en naar Haaksbergen veilig, comfortabel en snel uit te voeren. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 2.5.1 We monitoren de prestaties van de nieuwe concessiehouder. 2.5.2 Onderzoeken mogelijkheden om haltevoorzieningen te verbeteren. 2.5.3 Implementeren maatregelen voortkomend uit het onderzoek Verkenning en planvorming mobiliteitshubs gemeente Haaksbergen. 2.5.4 Acties implementeren voortkomend uit de geprognotiseerde projecten in de mobiliteitsvisie.

Programmabegroting 2026

29

Verbonden partijen Provincie Overijssel De provincie is concessieverlener openbaar vervoer en is ook subsidieverstrekker voor projecten op het gebied van verkeersveiligheid, educatie en gedragsbeïnvloeding. Twente Milieu Sinds 2018 is Twente Milieu een partner van de gemeente Haaksbergen voor taken in de openbare ruimte. Twente Milieu is onder andere actief op het gebied van groen, (water)wegen, riolering, afval, evenementen en recreatieve voorzieningen. Samen met de gemeenten Almelo, Berkelland, Borne, Enschede, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Wierden is Haaksbergen 100% aandeelhouder. Twente Milieu realiseert een aanzienlijk deel van de afgesproken ombuigingen. Prestatie-indicatoren Voor dit programma zijn geen verplichte indicatoren. Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 2 2

Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeer, vervoer en waterstaat Totaal programma Verkeer, vervoer en waterstaat * incl. eerste bestuursrapportage 2025

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2024 307 4.337

Begroot 2025 * 103 4.384

Begroot 2026 119 4.441

Begroot 2027 119 4.587

-4.030

-4.281

-4.322

-4.467

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2028 2029 119 119 4.650 4.670 -4.531

-4.551

Programmabegroting 2026

30

3. Economie Inleiding De gemeente Haaksbergen staat bekend als fijne gemeente om in te wonen, werken en recreëren. Er zijn betrokken inwoners en er is een goed georganiseerd, lokaal geworteld bedrijfsleven. Noaberschap is kenmerkend voor de Haaksbergse mentaliteit en zorgt voor sterke netwerken in de samenleving. Onder dit programma valt de stimulering van de lokale economie, ontwikkeling van de bedrijventerreinen, recreatie en toerisme en het centrum. Waar doen we het voor? Een sterke economie draagt bij aan een goed leefklimaat. De economie zorgt voor banen en daarmee voor bestaanszekerheid voor onze inwoners. Zowel inwoners als ondernemers vormen samen de basis voor winkels, evenementen, en sport- en cultuurvoorzieningen in Haaksbergen. Bedrijven bieden niet alleen werk, maar ook stageplekken en opleidingen en helpen mee aan maatschappelijke doelen. Wat willen we bereiken? 3.1 Duidelijke beleidskaders en positieve stimulering van het ondernemersklimaat en de werkgelegenheid, inclusief de toeristische sector (verblijfs- en dagrecreatie). 3.2 Betere bereikbaarheid van de gemeentelijke organisatie voor ondernemers. 3.3 Meer verbinding met ondernemers om ze te inspireren en adviseren. 3.4 Op de hoogte zijn van regionale ontwikkelingen en aansluiten bij regionale netwerken. 3.5 Kennisuitwisseling met het bedrijfsleven en weten wat er leeft en speelt bij de ondernemers.

3.6 Een compact, aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig centrum. 3.7 De kwaliteit en het onderscheidend vermogen van Haaksbergen beter op de kaart zetten. 3.8 In stand houden en bevorderen van de samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven (IKT en ondernemersverenigingen). 3.9 Vitale toeristische bedrijven zowel in verblijfsrecreatie als in dagrecreatie. 3.10 Aantrekkelijke en goed onderhouden recreatieve routestructuren met aandacht voor innovatie, verduurzaming en doorontwikkeling. 3.11 Meer bezoekers naar Haaksbergen trekken, die de lokale economie stimuleren en het bestaansrecht van voorzieningen versterken en behouden Wat gaan we ervoor doen in 2026? 3.1.1 Uitvoering geven aan de economische agenda zoals vastgesteld in de economische visie. 3.2.1 Optimaliseren en verder uitbouwen van het ondernemersloket. 3.3.1 Organiseren van kennis- en netwerkbijeenkomsten voor stakeholders. 3.4.1 Participeren in regionale en provinciale (netwerk) bijeenkomsten en overleggen. 3.5.1 Meer bedrijfsbezoeken en persoonlijk contact met ondernemers onderhouden. 3.5.2 Het lokale bedrijfsleven informeren via ondernemersverenigingen over relevante ontwikkelingen zoals nieuwe subsidiemogelijkheden. 3.6.1 Projectleiding “Toekomstbestendig centrum Haaksbergen” in samenwerking met HOV wat aansluit bij het Retail investeringsprogramma van provincie Overijssel.

3.7.1 Onderzoek doen, regionale benchmark en delen van onderzoeksresultaten met stakeholders 3.8.1 Vaste overlegmomenten met het georganiseerde bedrijfsleven. 3.9.1 Voortzetten van de samenwerking met het expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel en uiting geven aan de visie verblijfsrecreatie. 3.10.1 Optimale verbindingen creëren en het verbeteren van de kwaliteit van de huidige routes om de beleving van de bezoekers te optimaliseren. Programmabegroting 2026

31

3.11.1 Aansturen van ons uitvoeringsorgaan Haaksbergen Natuurlijk om Haaksbergen sterk te positioneren als toeristische trekpleister in Twente. 3.11.2 Liaison van de Raad van Advies van Haaksbergen Natuurlijk als schakel tussen de partijen. Verbonden partijen Twente Board/BOSS Twente Twente Board is ontstaan uit de ontvlechting van Regio Twente. In de Twente Board werken de 3 O’s samen: overheid, onderwijs en ondernemingen. Twente Board geeft uitvoering aan de Agenda voor Twente en wordt ondersteund door een uitvoeringsorganisatie. De inbreng van de overheid in Twenteboard loopt via een bestuursovereenkomst. Deze bestuursovereenkomst vormt de basis voor de samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten, met als doel het versterken, verbreden en gezamenlijk uitzetten van de koers ten aanzien van de sociaaleconomische structuur van Twente. Binnen het bestuurlijk overleg wordt de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard op gecoördineerde wijze voorbereid, afgestemd en gerapporteerd. Tevens vindt afstemming plaats over gezamenlijke lobbyactiviteiten richting provincie, Rijk, Europese Unie en andere (semi-) overheden en aanverwante organisaties. De nadruk ligt hierbij primair op het versterken van de sociaaleconomische structuur, maar het overleg kan zich tevens richten op andere, door de deelnemende bestuurders gekozen beleidsmatige thema’s.

Recreatieschap Twente Het Recreatieschap Twente fungeert als uitvoeringsorganisatie namens de veertien Twentse gemeenten. In deze hoedanigheid zijn zij belast met het beheer en de exploitatie van de recreatiegebieden Het Hulsbeek, Het Rutbeek en Het Lageveld. Tevens is het Recreatieschap Twente verantwoordelijk voor het onderhoud van de recreatieve fietspaden en routenetwerken ten behoeve van zowel inwoners als bezoekers. Daarnaast draagt het Recreatieschap zorg voor de subsidieverlening met betrekking tot toeristische marketing en promotie van Twente (Twente Marketing). Het strategisch beleid inzake de vrijetijdseconomie (VTE) is ondergebracht bij de Twente Board. De bestuurlijke afstemming omtrent dit beleid vindt plaats binnen het daarvoor ingerichte overlegorgaan in het kader van de Bestuursovereenkomst Sociaaleconomische Structuurversterking (BOSS Twente). Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Jaartal Stand Gemiddelde actuele Haaksbergen van de referentie cijfers gemeenten

Gestelde norm

Percentage (verhouding tussen banen en 2023 51,7% 49,8% * woning) Aantal per 1.000 inw.15 Vestigingen (van bedrijven) 2023 171,4 187,3 * t/m 64jr * Voor de indicatoren geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken. Functiemenging

Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 3 3

Economie Economie Totaal programma Economie * incl. eerste bestuursrapportage 2025

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2024 455 953 -498

Begroot 2025 * 370 1.011 -641

Begroot 2026 403 935 -531

Begroot 2027 449 935 -486

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2028 2029 459 465 935 754 -476 -288

Programmabegroting 2026

32

4. Onderwijs Inleiding Als gemeente hebben we een belangrijke rol voor het onderwijs binnen onze gemeente. Zo zijn we onder andere verantwoordelijk voor goede onderwijshuisvesting, het voorkomen van onderwijsachterstanden bij kinderen en het voortijdig schoolverlaten onder jongeren, maar ook zien we toe op leerplicht en dragen we zorg voor het leerlingenvervoer en de aansluiting van zorg en onderwijs. Waar doen we het voor? Kinderen en jongeren in de gemeente Haaksbergen krijgen gelijke kansen om zich te ontwikkelen in een veilige, inspirerende en passende (onderwijs)omgeving voor het beste toekomstperspectief. Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? 4.1 Binnen onze financiële mogelijkheden en kijkend naar de huidige bouwtechnische staat van onze schoolgebouwen, zorgen we voor kwalitatief goede huisvesting. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 4.1.1 We starten met de planvorming voor nieuwbouw/renovatie van basisschool St. Bonifacius. 4.1.2 We starten met de planvorming voor nieuwbouw/renovatie van basisschool Buurse. 4.1.3 In 2026 zetten we de gesprekken met Stichting Portuur voort over de nieuwbouw van het Assink Lyceum. We zetten in op een definitief dekkingsplan voor de nieuwbouw, zodat in 2030 met de nieuwbouw kan worden gestart. 4.1.4 We voeren een onderzoek uit naar de staat van de overige schoolgebouwen die in het IHP staan, inclusief gymvoorzieningen.

4.1.5 We actualiseren het IHP. 4.1.6 We actualiseren de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. 4.1.7 We actualiseren de beleidsregels bekostiging bewegingsonderwijs. Onderwijsachterstandenbeleid Wat willen we bereiken? 4.2 Ieder kind start zonder achterstand aan de basisschool en heeft dezelfde kansen om te leren en zich te ontwikkelen. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 4.2.1 We stellen samen met onze partners een Lokale Educatieve Agenda (LEA) op, een instrument om samen afspraken te maken met betrekking tot onderwijs- en jeugdbeleid om zo onderwijsachterstanden te voorkomen. 4.2.2 We vergoeden de eigen bijdrage voor de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang van pleegouders. Dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag. Het Rijk stelt hiervoor vanaf 2026 middelen beschikbaar. 4.2.3 In de lokale werkgroep VVE-doorgaande lijn werken we met vertegenwoordigers van VVE-opvangaanbieders, basisonderwijs en GGD-JGZ samen aan het verder versterken van de kwaliteit van voorschoolse educatie, ouderbetrokkenheid en doorgaande lijn naar de basisschool.

Programmabegroting 2026

33

Leerlingenvervoer Wat willen we bereiken? 4.3 Leerlingen die daarvoor in aanmerking komen, maken gebruik van passend vervoer om naar een onderwijsinstelling reizen. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 4.3.1 Samen met leerlingen, ouders en onze partners werken we verder aan de doorontwikkeling van het leerlingenvervoer, zoals het stimuleren van de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van leerlingen en de eigen kracht van ouders. 4.3.2 We passen de verordening leerlingenvervoer aan en stellen aanvullende beleidsregels op. Deze passen bij onze uitgangspunten voor de doorontwikkeling van het leerlingenvervoer. Leerplicht en het doorstroompunt Wat willen we bereiken? 4.4 Alle kinderen en jongeren volgen onderwijs en/of maken de stap naar een opleiding of duurzaam werk voor een beter toekomstperspectief. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 4.4.1 We bereiden ons regionaal en lokaal voor op de inwerkingtreding van de nieuwe ‘Wet van school naar duurzaam werk’, die vanaf 1 januari 2026 van kracht wordt. Deze wet regelt onder meer de uitbreiding van de doelgroep van het Doorstroompunt naar 27 jaar. Het Doorstroompunt begeleidt jongeren zonder startkwalificatie en/of met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het zoeken naar een passende opleiding of werkplek. 4.4.2 We stellen een verordening op, waarin de nieuwe regelgeving is verwerkt.

4.4.3 We zetten nadrukkelijk in op preventie door voorlichting te organiseren en in samenwerking met scholen en hulpverleningsinstanties zo snel mogelijk in te spelen op beginnend verzuim. Passend onderwijs Wat willen we bereiken? 4.5 Leerlingen volgen passend onderwijs en krijgen de zorg die ze nodig hebben om deel te kunnen nemen aan het onderwijs. Wat gaan we ervoor doen in 2026? 4.5.1 Wij zetten samen met het Samenwerkingsverband (SWV) Slinge-Berkel, het samenwerkingsverband Twente Oost PO en de daarbij aangesloten schoolbesturen en gemeenten stappen naar meer samenwerking ‘aan de voorkant' in de school. Verbonden partijen Aan dit programma zijn geen verbonden partijen verbonden. Prestatie-indicatoren Naam indicator

Absoluut verzuim (1) Relatief verzuim (2)

Eenheid

Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen

Voortijdige % deelnemers schoolverlaters zonder aan het VO en startkwalificatie MBO onderwijs (vsvers)

Jaartal Stand Gemiddelde van Gestelde norm actuele Haaksbergen de referentie gemeenten cijfers 2024

0

8,5

0

2024

11

21

0*

2024

1,10%

1,80%

1,00%

Programmabegroting 2026

34

* Ingezet wordt op de norm dat geen enkel kind verzuimt. Kanttekening hierbij is dat met name luxe verzuim niet 100% is tegen te gaan. Wel daarbij de toevoeging dat in dat geval een proces-verbaal wordt opgemaakt. (1) Van absoluut verzuim is sprake als een leer- of kwalificatie plichtige jongere niet op een school staat ingeschreven. (2) Van relatief verzuim is sprake als een leerling op een school is ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd niet op school of op stage aanwezig is. Wanneer de afwezigheid langer dan 4 weken onafgebroken aanhoudt, is er sprake van langdurig relatief verzuim. Relatief verzuim is verder onder te verdelen in luxe en overig verzuim.

Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog.

Omschrijving programma

4 4

Onderwijs Onderwijs Totaal programma Onderwijs * incl. eerste bestuursrapportage 2025

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2024 871 3.514 -2.643

Begroot 2025 * 468 2.665 -2.197

Begroot 2026 416 2.870 -2.454

Begroot 2027 463 3.065 -2.602

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2028 2029 463 463 2.984 2.969 -2.521 -2.506

Programmabegroting 2026

35

5. Sport, cultuur en recreatie Inleiding Programma 5 omvat sport, cultuur en recreatie. Een breed programma. Naast sport en cultuur vallen namelijk ook openbaar groen, erfgoed, speelvoorzieningen en recreatie binnen dit programma. Brede SPUK De Brede SPUK is een specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023–2026. Conform het Hoofdlijnenakkoord wordt in 2026 een generieke korting van 10% doorgevoerd op specifieke uitkeringen, inclusief de Brede SPUK. Tevens wordt er over 2025 en 2026 géén indexatie toegepast op de Brede SPUK. De indexatie die over 2024 is toegepast, wordt in 2025 en 2026 wel uitgekeerd. Waar doen we het voor? Inwoners van de gemeente Haaksbergen kunnen zich blijven ontwikkelen binnen een passend sport- en cultuuraanbod. We willen binnen programma 5 samenwerken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op het gebied van sport, cultuur, recreatie, erfgoed en openbaar groen om de sociale samenhang te versterken. We willen de openbare ruimte zo inrichten dat deze uitdaagt om te bewegen, ontspannen en plezier te hebben. Zo blijft Haaksbergen een bruisende dorpsstad met een hoog niveau aan voorzieningen, waar iedereen zich verbonden voelt. Dit draagt ook bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid.

Sport Wat willen we bereiken? 5.1 We volgen de koers van het Sportakkoord Haaksbergen 2023-2026. 5.2 We dragen bij aan een veilig en gezond sportklimaat bij sport- en beweegaanbieders. 5.3 We willen dat basisschoolkinderen van 4-12 jaar op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met sport- en cultuuraanbieders. 5.4 We dragen bij aan de regionale samenwerking sport met de 14 Twentse gemeenten. 5.5 Wij geven uitvoering aan de taakstelling op tarieven sport (binnen- en buitensport), waarbij de tarieven voor de binnensportaccommodaties worden bijgesteld vanuit de voorzieningendiscussie en maatschappelijke ontwikkelingen. 5.6 We zetten de gemaakte afspraken met Optisport Haaksbergen B.V voort om het zwembad voor 2026 open te houden en gaan daarnaast in gesprek met stakeholders over de mogelijkheden voor behoud van een zwemvoorziening voor Haaksbergen. Onze rol zal daarbij vooralsnog faciliterend zijn. 5.7 We zorgen voor structuur en duidelijke kaders voor de (verhuur) binnensportaccommodaties. Wat gaan we daarvoor doen? 5.1.1 We voeren het Sportakkoord Haaksbergen 2023-2026 uit binnen de thema’s inclusie en diversiteit, sociaal veilige sport, vitale sport- en beweegaanbieders, vaardig in bewegen en ruimte voor sport en bewegen (sportief inrichten openbare ruimte). 5.1.2 We ontwikkelen een nieuw Sportakkoord 2027-2030.

5.2.1 We bieden de mogelijkheid voor het volgen van de cursus Vertrouwenscontactpersoon (VCP) en organiseren terugkomdagen VCP. 5.3.1 We implementeren en evalueren Sjors Sportief & Creatief. Hiervoor zetten wij de buurtsportcoach (basis)onderwijs in voor vier uren per week. 5.4.1. We nemen deel aan het regionale sportregio overleg en zijn partner binnen de Twentse Visie op sport en bewegen. Zowel ambtelijk als bestuurlijk.

Programmabegroting 2026

36

5.5.1 5.5.2 5.6.1 5.7.1 5.7.2

Wij nemen de nieuwe gymzaal bij basisschool het Palet in gebruik en bieden daarmee optimale mogelijkheden aan voor bewegingsonderwijs aan basisscholen en de verhuur aan sportverenigingen en derden. We maken de begroting voor 2026 passend naar de toevoeging van gymzaal Het Palet en verhogen de geraamde inkomsten uit verhuur binnensport naar € 255.000. Wij verstrekken een exploitatiebijdrage aan Optisport Haaksbergen B.V. voor zwembad De Wilder. De gemeente blijft daarnaast risicodragend (zie ook risicoparagraaf). We starten met het opstellen van een binnensportaccommodatiebeleid welke bijdraagt aan een eenduidige en toekomstbestendige aanpak van de gemeentelijke binnensportvoorzieningen. We onderzoeken de huidige gehanteerde tarieven voor de binnensportaccommodaties.

Cultuur Wat willen we bereiken? 5.8 We volgen de koers van het Cultuurakkoord Haaksbergen 2025-2028. 5.9 We willen dat basisschoolkinderen van 4-12 jaar op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met sport- en cultuuraanbieders. 5.10 Versterken van vitale cultuuraanbieders. 5.11 We gaan de zorgplicht bibliotheken, welke ingaat op 1 januari 2026, implementeren. 5.12 We dragen bij aan de regionale samenwerking cultuur met de 14 Twentse gemeenten. Wat gaan we daarvoor doen? 5.8.1 Het Cultuurakkoord Haaksbergen 2025-2028 wordt uitgevoerd binnen de thema’s iedereen doet mee, veilige en integere cultuur, vitale cultuuraanbieders, fysiek duurzame cultuuromgeving en trots op cultuur (evenementen en erfgoed). 5.9.1 Implementeren en evalueren Sjors Sportief & Creatief. 5.9.2 Vervolg geven aan het programma Cultuureducatie in samenwerking met de elf basisscholen. 5.9.3 Inzet van een cultuurcoach (basis)onderwijs voor twaalf uren per week. 5.10.1 Inzet van een cultuurmakelaar voor vier uren per week. 5.10.2 Vier keer per jaar een cultuurcafé organiseren waarin deskundigheidsbevordering centraal staat. 5.11.1 In 2026 krijgen we € 100.000 voor de Zorgplicht bibliotheken via een decentralisatieuitkering in het Gemeentefonds. Hiervoor maken wij een meerjarenplan om ervoor te zorgen dat alle inwoners toegang hebben tot een volwaardige bibliotheekvoorziening.

5.12.1 We sluiten aan bij het ambtelijk en bestuurlijk overleg cultuur Twente en zijn partner binnen het uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente tot en met 2028. Erfgoed Wat willen we bereiken? 5.13 Erfgoed heeft waarde en is bepalend voor de lokale identiteit. Het maakt dat je ergens prettig woont en laat je voelen en beleven wat waardevol is binnen een lokale gemeenschap. Het omvat zowel materieel als immaterieel erfgoed. Wat gaan we daarvoor doen? 5.13.1 We onderhouden de monumenten die we in eigendom hebben. 5.13.2 Wij subsidiëren het in standhouden van monumenten van derden en adviseren daarbij met als uitgangspunt de Erfgoedverordening. 5.13.3 Wij ondersteunen het onder de aandacht brengen en in standhouden van ons (cultuurhistorisch) erfgoed met specifieke aandacht voor het verduurzamen van erfgoed. 5.13.4 De Erfgoedraad krijgt onder de nieuwe Omgevingswet een rol in het voortraject door middel van participatie. De monumenteigenaren kunnen op deze manier, voordat de bouwaanvraag ingediend wordt, door onze Erfgoedraad bediend worden.

Programmabegroting 2026

37

Recreatie Wat willen we bereiken? 5.14 Musea in Haaksbergen laten door ontwikkelen tot een belangrijke, regionale publiekstrekker voor zowel de eigen inwoners als toeristen. Wat gaan we daarvoor doen? 5.14.1 Musea in Haaksbergen financieel ondersteunen door middel van subsidie. 5.14.2 Adviseren en stimuleren van productontwikkeling. 5.14.3 Regelmatig ambtelijk en bestuurlijk overleg met gemeente Enschede over de ontwikkelingen bij het museum. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat willen we bereiken? 5.15 Veilige speelvoorzieningen die aansluiten bij de wensen van de buurtbewoners en de ontwikkeling van kinderen. 5.16 Waarborgen van de veiligheid in de openbare ruimte en voorkomen van kapitaalvernietiging. 5.17 Zorgen dat er voldoende toegankelijk groen in de bebouwde kom blijft en het koppelen van functies (b.v. groen, waterberging en recreatie, zoals spelen). 5.18 Herstel van natuurlijk evenwicht en het bevorderen van de biodiversiteit. 5.19 Minder hittestress in de openbare ruimte. 5.20 Het bevorderen van klimaat adaptieve maatregelen (minder verstening/meer groen en het vasthouden van water). 5.21 De entrees en het centrum van Haaksbergen moeten het visitekaartje van de gemeente zijn. 5.22 Burgerparticipatie en groenadoptie aangezien dit leidt tot meer biodiversiteit en samenhang in buurten en wijken bevorderd.

Wat gaan we daarvoor doen? 5.15.1 We onderhouden de bestaande speelvoorzieningen en verwijderen deze als er niet meer aan de veiligheidseisen kan worden voldaan. 5.16.1 Wij beheren de openbare ruimte volgens de principes ‘schoon, heel en veilig’. 5.16.2 Wij gaan het planmatig onderhoud van de bomen verder optimaliseren. 5.18.1 Wij houden rekening met de Wet Natuurbescherming (flora en fauna). 5.18.2 We passen meer duurzame en bijenvriendelijke bloemmengsels toe in de bermen en gazons en op zichtlocaties/entrees. 5.18.3 We stoppen met de verkoop van snippergroen. 5.18.4 Bij renovaties en nieuw groen worden soorten toegepast die de biodiversiteit bevorderen en bijvriendelijk zijn. 5.18.5 In kleine plantvakken komen zoveel mogelijk bloeiende vaste planten. Grote vakken worden ingezaaid met meerjarige bloemenmengsels. 5.19.1 Er worden extra bomen geplant op locaties waar ze een meerwaarde zijn en voor verkoeling kunnen zorgen. 5.20.1 Bij aanlegprojecten moet waterinfiltratie worden bevorderd. 5.20.2 We voeren op kleine schaal vergroeningsprojectjes uit. Het liefst in combinatie met infraprojecten. 5.21.1 We blijven ons inzetten voor de “sterren” en zaaien op andere locaties éénjarige bloemenmengsels in, zoals bij de entrees naar wijken. 5.21.2 De bloembakken zorgen voor een kleurrijke sfeer in het centrum.

5.22.1 Wij ondersteunen initiatieven voor groenadoptie en voeren op initiatief van bewoners renovaties van groenvoorzieningen uit.

Programmabegroting 2026

38

Verbonden partijen Twente Milieu Sinds 2018 is Twente Milieu een partner van de gemeente Haaksbergen voor taken in de openbare ruimte. Twente Milieu is onder andere actief op het gebied van groen, (water)wegen, riolering, afval, evenementen en recreatieve voorzieningen. Samen met de gemeenten Almelo, Berkelland, Borne, Enschede, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Wierden is Haaksbergen 100% aandeelhouder. Twente Milieu realiseert een aanzienlijk deel van de afgesproken ombuigingen. Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Niet sporters **

%

Jaartal Stand Gemiddelde Haaksbergen van de actuele referentie cijfers gemeenten 2024

40,6

44,1

Gestelde norm

*

• Voor de indicator geldt dat de raad de norm, die wordt nagestreefd, nog niet heeft vastgesteld. Aan het thema normering van prestatie-indicatoren wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” aandacht geschonken. **

Betreft inwoners ouder dan 19 jaar, Gezondheidsmonitor GGD-CBS/RIVM.

Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 5 5

Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Totaal programma Sport, cultuur en recreatie * incl. eerste bestuursrapportage 2025

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2024 1.426 5.753

Begroot 2025 * 868 5.647

Begroot 2026 882 5.845

Begroot 2027 750 5.147

-4.327

-4.779

-4.963

-4.397

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2028 2029 750 750 4.819 4.744 -4.069

-3.994

Programmabegroting 2026

39

6. Sociaal Domein Inleiding Binnen het programma Sociaal Domein valt de ondersteuning die inwoners kunnen ontvangen om zoveel mogelijk op eigen kracht te kunnen functioneren. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), Jeugdwet, Participatiewet, Wet inburgering en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening vallen onder dit programma. Dit betekent dat dit programma een grote diversiteit aan wettelijk uitvoeringstaken heeft. We zien al langer dat er ontwikkelingen zijn, die zorgen voor een toenemend beroep op deze wetten. Hierbij gaat het om dubbele vergrijzing (niet alleen meer ouderen maar ook steeds oudere ouderen), het voortdurend stijgende percentage jeugdigen en/of hun ouders dat problemen ervaart, de steeds verdergaande digitalisering, een toenemende instroom van vluchtelingen en statushouders en de toenemende complexiteit van de samenleving. We voorzien ook dat een aantal van de maatschappelijke en economische ontwikkelingen, die op dit moment spelen, zich doorzetten in 2026. Deze ontwikkelingen zijn onder andere de hogere kosten voor levensonderhoud, tekorten op de arbeidsmarkt en onzekerheid over de (eigen) toekomst. Deze ontwikkelingen zorgen voor een toenemend beroep op ondersteuning door de gemeente. Daarnaast leiden deze ontwikkelingen ook tot een forse stijging van de tarieven van aanbieders van zorg en ondersteuning.

Om de stijging in vraag en uitgaven beheersbaar te houden, is een stevige inzet nodig op de ontwikkeling en uitvoering van preventieve activiteiten en voorliggende voorzieningen. Hoewel het Rijk de gemeenten in de Voorjaarsnota 2025 alleen voor de jaren 2026 en 2027 gedeeltelijk financieel tegemoetgekomen is, zijn op het programma Sociaal Domein (dat wil zeggen Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en voorliggende voorzieningen) vanaf 2026 ombuigingen van toepassing. Deze ombuigingen zijn noodzakelijk om de forse bezuiniging door het Rijk op de algemene uitkering aan gemeenten vanaf 2028 op te vangen. Waar doen we het voor? We zijn een krachtige, inclusieve gemeente waar inwoners veilig en gezond kunnen leven. Inwoners kijken naar elkaar om en steunen elkaar, veerkracht staat daarbij centraal. Inwoners die meer hulp nodig hebben en die niet in hun sociale omgeving kunnen vinden, kunnen rekenen op ondersteuning door de gemeente. We helpen mensen de regie over hun leven (terug) te nemen door tijdig de juiste en betaalbare hulp en ondersteuning op de juiste plek te bieden. Sociaal Domein Wat willen we bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen aan de samenleving. Zo bereiken we een inclusieve samenleving. Hieronder valt: 6.1 Voor veel inwoners is werk één van de belangrijkste vormen van meedoen in de maatschappij. Uitgangspunt is dat de weg naar werk kort is.

Wanneer mensen niet op eigen kracht kunnen werken of betaald werk kunnen vinden, is daar een taak voor de gemeente weggelegd. Voor mensen waarbij betaald werk (nog) niet lukt, ondersteunt de gemeente in het zoeken naar een zinvolle daginvulling. 6.2 Inwoners zijn financieel gezond en in staat rond te komen van hun inkomen. Mocht dit vanwege omstandigheden niet lukken, zoeken wij samen met hen naar oplossingen. 6.3 Kinderen groeien op in een veilige omgeving en hebben kansen mee te doen in de samenleving. Kinderen in een kwetsbare positie ontvangen de nodige ondersteuning. 6.4 Inwoners blijven zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en doen naar vermogen mee in de samenleving. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de inwoner en niet op de beperkingen of ziekte zelf (positieve gezondheid). 6.5 Inwoners die moeten inburgeren doen zo snel mogelijk mee in de samenleving. Programmabegroting 2026

40

6.6

De ontwikkeling om de bereikbaarheid van de toegang (Noaberpoort/Huis van Haaksbergen) te vergroten zetten we door, door met name meer functies bij elkaar te brengen. Zodat algemene voorzieningen voor inwoners beter en sneller bereikbaar zijn.

Wat gaan we ervoor doen in 2026? 6.0.1 We geven uitvoering aan het, op basis van de vastgestelde meerjarige Visie op het Sociaal Domein ‘De kracht van samen’, opgestelde Uitvoeringsplan en agenda ‘De kracht van samen’. 6.0.2 In het regioplan Twentse Koers, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Regiovisie Jeugdhulp Twente wordt het belang van een sterke sociale basisinfrastructuur (het voorliggend veld) nadrukkelijk onderstreept. Ook in 2026 blijven wij samen met onze partners actief zoeken naar mogelijkheden om deze sociale basisinfrastructuur verder te versterken. We blijven uitvoering geven aan de verschillende thema’s die vallen onder het plan van aanpak SPUK/GALA, met als doel het realiseren van een gezonde generatie in 2040. Dit doen we in nauwe samenwerking met lokale en regionale partners. Hieronder vallen ook de aanpakken op het gebied van overgewicht, valpreventie, kansrijke start, het bevorderen van kansengelijkheid en het creëren van een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot spelen en bewegen. Ook zetten we het programma Welzijn op Recept voort, waarin we intensief samenwerken met huisartsen. Met de verordening maatschappelijke participatie Haaksbergen kent de gemeente verschillende regelingen om inwoners met een laaginkomen te ondersteunen, waaronder het kindpakket.

Wij zetten ons in om deze regelingen goed onder de aandacht te brengen, zodat deze doelgroep ook maximaal gebruik kan maken. 6.1.1 Door de Uitvoeringsorganisatie Hengelo, Borne en Haaksbergen wordt ingezet op de invoering van de Participatiewet in Balans. Met meer tijd en aandacht voor de klant kennen de medewerkers de klanten beter, wordt meer integraal gewerkt en worden de arbeidsmarktinstrumenten nog beter ingezet. 6.1.2 Het aandeel statushouders is groeiende in de Participatiewet. Dit vraagt een doelgerichte aanpak. Er wordt extra ingezet met werkcoaches inburgering om in te zetten op duurzame uitstroom. 6.2.1 In 2026 gaan we verder met de doorontwikkeling van de aanpak voor de doelgroep jongeren met schulden. Naast deze schuldenaanpak zetten we in op preventie, begeleiding en nazorg. 6.2.2 In onze schuldhulpverlening werken we aan de elementen van de basisdienstverlening. Dit is bedoeld om de kwaliteit van gemeentelijke schuldhulpverlening te vergroten en het bereik te verhogen. Hierin werken we ook samen met de Stadsbank Oost Nederland. 6.3.1 We voeren, samen met de andere Twentse gemeenten, de (prestatie)afspraken met de jeugdhulpaanbieders over het verminderen van wonen en verblijf en het opbouwen van ambulante alternatieven uit.

Daarnaast blijven we werken aan een verschuiving van (geïndiceerde) ambulante jeugdhulp naar voorliggende (niet geïndiceerde) oplossingen en/of eigen kracht en samenkracht. 6.3.2 We professionaliseren de regievoering van de jeugdregisseurs. We doen dit onder meer door een regiesysteem (software programma) te gaan gebruiken dat ondersteunt bij integrale samenwerking. Tevens draagt het regiesysteem bij aan meer grip op de termijnen van afhandeling en het voorkomen van onrechtmatigheden. 6.3.3 We voeren daarnaast de verklarende analyse in, waarin de kern van de situatie, aanwezige problematiek en mogelijkheden en oorzaken en verbanden in een gezinssysteem worden weergegeven. 6.3.4 We starten samen met de huisartsen een pilot waarin een jeugdregisseur bij de huisartsen, samen met de POH-JGGZ, de jeugdhulp vragen die bij de huisartsen binnenkomen gaat afhandelen. Tevens zorgen we hiermee voor meer afstemming tussen de huisartsen en POH-JGGZ en jeugdregisseurs in Noaberpoort. 6.3.5 Vanaf 2026 werken we op basis van de aangepaste Verordening Sociaal Medische Indicatie Haaksbergen, waarin een maximum tarief is opgenomen voor kinderopvang op

Programmabegroting 2026

41

6.4.1 6.4.2 6.4.3 6.4.4 6.4.5

6.4.6

6.5.1

6.5.2

6.6.1

basis van een sociaal medische indicatie. Het maximum tarief is gelijk aan de landelijke maximumtarieven voor dagopvang. In 2026 loopt het contract voor medische advisering voor de Wmo en Jeugdwet af. We ronden een aanbesteding af om het gebruik van medisch advies voort te zetten. We zetten in op meer deskundige gespreksvoering bij de Wmo intake door gespreksvoering, probleemoplossend werken, zorgvuldige analyse ten behoeve van positieve gezondheid. We zetten De Greune als brede voorliggende voorziening voort en onderzoeken op welke wijze het verlenen van een gemeentelijke bijdrage past (bijvoorbeeld via een subsidie). De subsidie aan Wijkracht wordt in 2026 gekort. Samen met Wijkracht onderzoeken we of we door een efficiëntieslag en met inzet van SPUK-middelen de ombuiging kunnen realiseren en/of we diensten/activiteiten moeten gaan afbouwen. In onze woonzorgvisie staat dat we binnen onze gemeente voldoende wooncapaciteit voor specifieke doelgroepen (waaronder Beschermd Wonen) gaan ontwikkelen. Dit is onderdeel van een nog te ontwikkelen volkshuisvestingsprogramma (door team Omgeving & Ontwikkeling) vooruitlopend op het wetsvoorstel Versterking regie Volkshuisvesting (WvrV). In 2026 gaan we beginnen met planvorming en het maken van een doorvertaling van wat dit betekent voor het Sociaal Domein.

Denk hierbij aan begeleiding van specifieke doelgroepen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen. Samen met onze netwerkpartners geven we in 2026 verder uitvoering aan het uitvoeringsplan met betrekking tot Woonzorg om te komen tot passende locaties en aanbieders naar behoefte. In regionaal verband en met inzet van regionale middelen geven we uitvoering aan de uitvoeringsagenda Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Lokaal zijn we in 2025 gestart de ontwikkeling van een uitvoeringsagenda. We gebruiken 2026 om met elkaar in kaart te brengen wat de regionale afspraken betekenen voor de uitvoering in Haaksbergen. Op deze manier komt de regionale uitdaging samen met de lokale ambitie. In 2026 breiden we ons inburgeringsaanbod uit aan de hand van een plan van aanpak dat is gebaseerd op de verkenningsfase van 2025. Dit plan bevat concrete activiteiten gericht op participatie, taalontwikkeling, werkervaring en sociaal netwerk. Zoals fietsles en extra begeleiding Z-route. Dit is afgestemd op de behoeften van de doelgroep. We stimuleren in 2026 de arbeidsparticipatie van inburgeringsplichtigen door de samenwerking met de uitvoeringsorganisatie en lokale partners te versterken. Met gerichte begeleiding, trainingen en ondersteuning vanuit de gemeente bevorderen we de overgang naar betaald werk.

In de Noaberpoort/het Huis van Haaksbergen brengen we in 2026 meer functies bij elkaar. Hierdoor zijn algemene voorzieningen meer geconcentreerd en daarmee voor inwoners beter en sneller bereikbaar.

Opvang ontheemden Wat willen we bereiken? 6.7 Het opvangen van ontheemden (vluchtelingen uit Oekraïne, asielzoekers en statushouders). Wat gaan we ervoor doen in 2026? 6.7.1 We hebben 160 beschikbare plekken voor Oekraïners en dit willen we in 2026 in stand houden. In 2025 vangen we gemiddeld 120 Oekraïners in tijdelijke woningen op. We hebben dus nog beschikbare plekken voor het opvangen van Oekraïners. Volgens de Spreidingswet moet Haaksbergen 129 asielzoekers opvangen, waarvan tenminste 18 AMV’ers (alleenstaande minderjarige vreemdeling). Haaksbergen vangt Programmabegroting 2026

42

medio 2025 34 AMV’ers op. Wij verwachten dit in 2026 uit te breiden naar 50 AMV’ers. Daarmee heeft Haaksbergen nog een resterende opgave om minimaal 79 asielzoekers op te vangen. Net als in 2025 verwachten we in 2026 een taakstelling te krijgen op het huisvesten van statushouders. Het aantal wordt halfjaarlijks bekend gemaakt. In 2025 was de taakstelling 38 te huisvesten statushouders. Verbonden partijen Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid (Openbaar Lichaam SamenTwente) Per 8 juli 2021 is de Gemeenschappelijke Regeling Gezondheid ingegaan. SamenTwente behartigt de belangen op het gebied van Publieke gezondheid, onder de naam GGD Twente (zie programma 7 Volksgezondheid en Milieu); Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning, onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) en Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onder de naam Veilig Thuis Twente (VTT). Veilig Thuis Twente (VTT) Vanaf 1 januari 2015 moet elke regio in Nederland, op basis van de Wmo 2015 en de Jeugdwet, een Veilig Thuis organisatie hebben. Veilig Thuis Twente is voor de regio Twente het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. De missie van Veilig Thuis Twente is het stoppen van alle vormen van huiselijk geweld tegen volwassenen en kinderen.

Het opheffen van acute onveiligheid en het creëren en borgen van duurzame veiligheid binnen huiselijke situaties staat centraal. In 2026 werkt VTT aan de volgende speerpunten: 1. Eén van de belangrijkste speerpunten in 2026 blijft het wachtlijstvrij werken. 2. Actieve inzet VTT in regionale beweging rond toekomstscenario, Hervormingsagenda Jeugd en brede aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierbij wordt onderzocht of dit binnen de huidige financiële kaders mogelijk is. 3. Doorontwikkeling van ketensamenwerking en versterking van de netwerkpositie van VTT, met name ook op straf en zorg. 4. In 2025 maakt VTT met de Twentse gemeenten nieuwe samenwerkings- en financiële afspraken voor de uitvoering van de toetsing tijdelijk huisverbod (THV). Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten, op basis van de Wmo 2015 en Jeugdwet, verantwoordelijk voor de Wet maatschappelijke ondersteuning en Jeugdwet. Er is bij SamenTwente onder de naam Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp Twente (OZJT) een organisatie ingericht, die uitvoering geeft aan zowel de wettelijk verplichte regionale taken, als aan taken waarvan de gemeenten besloten hebben deze gezamenlijk uit te voeren. In 2026 werkt het OZJT aan de volgende speerpunten: 5. doorontwikkeling OZJT; 6. effectuering van de transformatieopgave; 7. implementatie Hervormingsagenda regionaal; 8.

samenhang en borging van tijdelijke projecten, waaronder de Samenwerkingsagenda. Stadsbank Oost Nederland (SON) De Stadsbank Oost Nederland is een Gemeenschappelijke regeling met 21 andere gemeenten. De SON voert voor ons de dienstverlening aan inwoners met problematische schulden in het kader van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit.

Programmabegroting 2026

43

Arbeidsmarkt regio Twente Het portefeuillehouderoverleg Arbeidsmarkt regio Twente vervult taken op een breed terrein, waaronder het structureel versterken van de Twentse arbeidsmarkt. Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo De Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo is een samenwerking van bovenstaande 3 gemeenten op het gebied van werk & inkomen, waarbij de gemeente Hengelo de uitvoeringsorganisatie is voor onder andere de Participatiewet en een aantal andere samenhangende wetten op het gebied van werk en inkomen. SWB De SWB is een (sociaal) leerwerkbedrijf dat mensen met afstand tot de arbeidsmarkt begeleid om weer, regulier of met ondersteuning, aan het werk te kunnen. De SWB voert voor ons de voormalige Wsw-regeling uit en de arbeidsontwikkelingstrajecten voor de doelgroep van de Participatiewet. Werkplein Twente Het Werkplein Twente is een samenwerkingsverband tussen veertien Twentse gemeenten en UWV. De partijen op het Werkplein werken samen op het gebied van zowel werkzoekenden- als werkgeversdienstverlening. Door middel van een gezamenlijke aanpak wordt geprobeerd mensen met een WW-uitkering, bijstandsuitkering of arbeidshandicap aan een passende baan helpen. Prestatie-indicatoren Wettelijke indicatoren