Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief.................................................................................................................... 3 Financieel kader .................................................................................................................... 5 Leeswijzer ............................................................................................................................ 6 Jaarverslag ........................................................................................................................... 7 Centrale thema’s ................................................................................................................... 8 Programma 0. Bestuur en ondersteuning ................................................................................. 17 Programma 1. Veiligheid ....................................................................................................... 21 Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ......................................................................... 23 Programma 3. Economie ....................................................................................................... 25 Programma 4. Onderwijs ....................................................................................................... 28 Programma 5.

Sport, cultuur en recreatie ................................................................................ 31 Programma 6. Sociaal domein ................................................................................................ 38 Programma 7. Volksgezondheid en milieu ................................................................................ 44 Programma 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening ............................................................ 48 Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................................... 52 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................. 56 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................... 64 Paragraaf Financiering........................................................................................................... 67 Paragraaf Bedrijfsvoering ...................................................................................................... 70 Paragraaf Verbonden partijen................................................................................................. 77 Paragraaf Grondbeleid...........................................................................................................

86 Paragraaf Taakstellingen en reserveringen ............................................................................... 89 Jaarrekening ........................................................................................................................ 90 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ..................................................................... 91 Toelichting overzicht van baten en lasten ................................................................................ 92 Verklaring verschillen begroot en werkelijk .............................................................................. 93 Balans ............................................................................................................................... 116 Toelichting op de balans ...................................................................................................... 118 Niet in de balans opgenomen financiële verplichtingen ............................................................ 136 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................................... 138 Overzicht baten en lasten per taakveld .................................................................................. 139 Bijlage 1.

Kredietenlijst ....................................................................................................... 143 Bijlage 2. Financiële overzichten ........................................................................................... 144 Bijlage 3. Algemene uitkering gemeentefonds ........................................................................ 150 Bijlage 4 Trendontwikkeling indicatoren ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ ........................ 152 Bijlage 5. Interbestuurlijk toezicht ........................................................................................ 156

Bijlage 6. SiSa 2023 ........................................................................................................... 160 Bijlage 7. Portefeuilleverdeling ............................................................................................. 174 Bijlage 8. Afschrijvingstermijnen .......................................................................................... 175 Bijlage 9. Afkortingenlijst .................................................................................................... 176

Jaarstukken 2023

2

Aanbiedingsbrief Aan de leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2023 aan. Deze bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag, waarin wij u informeren over de beleidsmatige ontwikkelingen en de jaarrekening, waarin we nader ingaan op de financiële ontwikkelingen. De raadsafspraken waren ook in 2023 het vertrekpunt om vaart te maken op de dossiers die voor de samenleving van Haaksbergen van betekenis zijn. In de voorliggende jaarstukken leggen wij verantwoording af over de stappen die zijn gezet om de raadsafspraken uit te voeren. In deze aanbieding gaan wij kort in op de thema’s die dit jaar in het bijzonder speelden, waarbij aangetekend dat de verdieping in de hoofdstukken en paragrafen te lezen is. Voorzieningendiscussie In 2023 is verdere invulling gegeven aan de voorzieningendiscussie, die de contouren voor de instandhouding van voorzieningen helder heeft gemaakt. De beperkte structurele financiële mogelijkheden zorgen voor de nodige dynamiek en uitdagingen. Er is gekozen voor een transitie van De Kappen naar het Huis van Haaksbergen. Zwembad De Wilder wordt na 2025 nog twee jaar incidenteel gefinancierd. De keuze rondom voorzieningen in het algemeen is een onderwerp, dat ook de komende jaren alle aandacht vraagt. Dit gelet op het feit dat het financiële toekomstperspectief van onze gemeente, net als bij andere gemeenten, zwaar onder druk staat.

Ruimtelijke ontwikkelingen De volgende ruimtelijke ontwikkelingen deden zich in 2023 voor: - De verklaring van geen bedenkingen ten behoeve van het realiseren van acht gevraagde zoutwinningslocaties en de aanleg voor het distributie- en transportleidingentracé is verleend. Dit besluit heeft veel aandacht gevraagd en hield zowel de samenleving, gemeenteraad als uw college over een lange periode intensief bezig. Met dit besluit is het onderwerp geenszins afgerond, er is wel een belangrijke stap gezet. - Voor de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn de laatste voorbereidingen getroffen en afspraken met de gemeenteraad gemaakt. - De zoekgebieden voor windenergie zijn aangewezen. Daaraan voorafgaand is een participatietraject gestart om te komen tot (niet-ruimtelijke) beleidskaders voor windenergie in Haaksbergen. - Medio 2023 is gestart met een verkenning van bouwmogelijkheden aan de randen van Haaksbergen. Ook zijn voorbereidingen getroffen voor het vestigen van voorkeursrechten ter uitvoering van de Wet voorkeursrecht gemeenten. - Het bestemmingsplan voor het marktplan is voorbereid. Haaksbergen (Ster)ker in Ontwikkeling Ter uitvoering van het programma zijn een aantal meerjarige trajecten in gang gezet, zoals de visie op dienstverlening en een uitvoeringsplan. De visie en het uitvoeringsplan zijn participatief tot stand gekomen met inzet van een burgerberaad.

In het najaar van 2023 is de tweejaarlijkse burgerpeiling ‘waar-staat-je-gemeente’ uitgevoerd. De resultaten van de burgerpeiling geven een tussenmeting van het programmadoel. Deze resultaten zijn op 4 maart 2024 met uw raad gedeeld ( link resultaten burgerpeiling 2023). In 2023 hebben we verder ingezet op het door ontwikkelen van een stabiele organisatie om de basis op orde te krijgen. Het toetsend kader van het interbestuurlijk toezicht van de

Jaarstukken 2023

3

provincie (IBT) is daarin een belangrijk middel en meetinstrument. Op onderdelen moet hier de komende jaren verdere professionalisering en stabilisering tot stand komen. Gasprijzen In 2022 is het contract met Gazprom opgezegd en met ingang 2023 is een contract ingegaan met een nieuwe leverancier. Daarnaast zijn de gasprijzen per m3 fors gestegen ten opzichte van het jaar 2022. Deze autonome ontwikkeling van kostenstijgingen voor gas en elektra is het gevolg van hogere toelagen, belastingen en fluctuerende tarieven op een roerige energiemarkt. Bovendien waren we genoodzaakt per 2023 het nog lopende contract met energieleverancier SEFE (voorheen Gazprom Energy) stop te zetten. Dit was het gevolg van Europese sancties tegen Russische bedrijven vanwege de inval in Oekraïne. De gaslevering is opnieuw aanbesteed in gezamenlijk Twents inkoopverband. Financieel resultaat 2023: gunstige jaarcijfers door incidentele voordelen Wij hebben de lijn om financieel gezond beleid te voeren gecontinueerd. In 2023 is daartoe onder meer de nota risicomanagement en weerstandsvermogen vastgesteld. Vanwege de aanstaande ravijnjaren wordt het naar de toekomst toe een enorme uitdaging deze lijn vast te houden. Nog afgezien van de grote ambities die u als gemeenteraad en wij als college voor ogen hebben. Wel sluiten wij het jaar 2023 af met een positief resultaat van € 4.911.000.

Bij de eindejaarsrapportage was al duidelijk dat het jaar met zwarte cijfers afgesloten zou worden met € 3.589.000 in de plus. Het verschil van € 1.311.000 bestaat voor € 216.000 uit structurele voordelen, de overige verschillen zijn incidenteel van aard. Dit betreffen hoofdzakelijk de effecten van de decembercirculaire welke niet in eerdere rapportages verwerkt konden worden en een overschot op de opvang ontheemden. Daarnaast is de rente op de kapitaalmarkt afgelopen jaar (2023) sterk gestegen. Voor onze gemeente heeft dit een positief effect gehad op de rentevergoeding voor ons kasgeld. Bestemming van het financieel resultaat In het raadsvoorstel bij deze jaarstukken stellen we voor het resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Daarbij tekenen wij aan dat de algemene reserve uit incidentele middelen bestaat die enerzijds noodzakelijk zijn voor het afdekken van risico’s en anderzijds alleen gebruikt kan worden voor incidentele uitgaven. Deze middelen kunnen nadrukkelijk niet of slechts beperkt bijdragen aan de structurele opgaven die onze toekomstige begroting kent. Het college van burgemeester en wethouders, Rob Welten Johan Niemans Pieter van Zwanenburg Jan-Herman Scholten

Jaarstukken 2023

4

Financieel kader Resultaat De Begroting 2023 inclusief de structurele mutaties uit de Eindejaarsrapportage 2022 liet een positief saldo zien van € 1.086.000. Bij de Eerste bestuursrapportage 2023 hebben wij dit resultaat bijgesteld naar € 1.431.000 positief. Bij de Eindejaarsrapportage 2023 was het verwachte positieve resultaat ruim € 3.589.000. In de raadsvergadering van 29 november 2023 is ingestemd met een begrotingswijziging voor de aankoop van een stuk grond gelegen aan Brem 5, hierdoor is het resultaat bijgesteld naar € 3.275.000. We sluiten 2023 af met een positief resultaat van € 4.911.000. Daarmee is het resultaat met €1.636.000 positiever ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting. De verschillen worden nader toegelicht onder ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Uit deze verschillenanalyse volgt dat de meeste verschillen incidenteel van aard zijn. Het onderscheid in incidentele en structurele baten en lasten is uitgewerkt in het laatste overzicht van bijlage 2 financiële overzichten. Rekeningresultaat begroot en werkelijk Inkomsten/Uitgaven

(bedragen x € 1.000) Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Saldo

Lasten

74.970

74.610

360

Baten

78.245

79.521

1.276

Totaal

3.275

4.911

1.636

In onderstaand overzicht wordt per programma het saldo lasten en baten gepresenteerd. Overzicht verschillen per programma Omschrijving programma Bestuur en ondersteuning Veiligheid

(bedragen x € 1.000) Saldo lasten

Saldo baten

Saldo

-503

428

-75

1

0

1

Verkeer, vervoer en waterstaat

-44

94

50

Economie

160

243

403

Onderwijs

337

-239

98

Sport, cultuur en recreatie

-40

165

125

Sociaal domein

1.478

-427

1.051

Volksgezondheid en milieu

-219

223

4

Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

-811

789

-22

Totaal

360

1.276

1.636

Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar de programma’s en specifiek het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Structureel in incidenteel saldo In onderstaand overzicht wordt het rekeningresultaat verdeeld in een incidenteel en een structureel deel. Overzicht structureel en incidenteel saldo

Jaarstukken 2023

(bedragen x € 1.000)

5

Leeswijzer In het kader van het verbeteren van de P&C cyclus, onderdeel van “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling”, hebben wij in de Begroting 2023 al een aantal verbeteringen doorgevoerd. Het gaat om de volgende verbeteringen: - In het beleidsdeel informeren wij op programmaniveau (bijvoorbeeld programma 6. Sociaal Domein) en niet meer versnipperd naar subcategorieën die één-op-één gekoppeld zijn aan de financiële taakvelden (6.71 Maatwerkdienstverlening 18+, 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-, etc.) - De relatie van maatschappelijk effect (Waar doen we het voor?) naar doelstellingen (Wat willen we bereiken?) en naar acties (Wat gaan we ervoor doen?) is verder versterkt. In de Jaarstukken 2023 rapporteren wij ook volgens deze nieuwe indeling. De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode een programma-indeling vast. De auditcommissie heeft de taak de raad hierover te adviseren. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn gemeenten verplicht hun jaarstukken financieel in te richten in zogenaamde taakvelden. De auditcommissie heeft er unaniem voor gekozen de programma-indeling te hanteren zoals die door de Rijksoverheid wordt geadviseerd. De negen programma’s zijn als volgt ingedeeld: 1. Belangrijkste beleidsontwikkelingen 2. Wat hebben we bereikt? 3. Wat hebben we hiervoor gedaan? 4. Verbonden partijen 5. Beleidsindicatoren 6.

Wat heeft het gekost? Het is verplicht in de jaarstukken beleidsindicatoren op te nemen volgens het BBV. De raad kan met behulp van deze indicatoren beter sturen. Daarnaast kunnen gemeenten beter met elkaar worden vergeleken. Voor een aantal indicatoren heeft de raad nog geen norm vastgesteld. Deze zijn aangegeven met het *-teken. Aan het thema “normering van prestatie-indicatoren” wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling” aandacht geschonken. Aan het einde van elk programma staan de begrote en werkelijke baten en lasten per taakveld weergegeven. De totalen in deze tabellen zijn afgerond op duizendtallen. Afwijkingen op het saldo per product (> € 15.000) worden toegelicht in de jaarstukken in het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Naast de programma’s moeten gemeenten minimaal zeven programma-overstijgende paragrafen in de jaarstukken opnemen. In deze paragrafen staat informatie die inzicht geeft in de financiële positie van de gemeente, beheersmatige aspecten en risico’s. De raad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen, wanneer een onderwerp extra aandacht vraagt. In deze jaarstukken wordt naast de verplichte paragrafen aandacht besteed aan de taakstellingen en reserveringen. De balans en jaarstukken zijn afgerond op duizendtallen.

Als gevolg van deze afrondingen kan het voorkomen dat er afrondingsverschillen voorkomen in de tellingen op de balans en binnen het hoofdstuk ‘Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening’.

Jaarstukken 2023

6

Jaarverslag

Jaarstukken 2023

7

Centrale thema’s 1 Raadsafspraken Deze raadsperiode willen we vaart maken met enkele dossiers, de verhouding tussen gemeenteraad en college en tussen de fracties onderling verbeteren en zo de discussie in de raad laten gaan over hoofdlijnen en politieke verschillen. Daarom hebben de raadsfracties op 16 mei 2022 raadsafspraken geformuleerd op acht onderwerpen vanuit de kaderstellende rol. Deze raadsafspraken zijn unaniem door de gemeenteraad vastgesteld op 8 juni 2022 (link raadsafspraken). Het college geeft uitvoering aan de raadsafspraken als uitvoerend bestuursorgaan. Daarvoor heeft het college de raadsafspraken uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma gaat in op ‘hoe’ de raadsafspraken uitgevoerd gaan worden, welke planning daarbij past, wat daarvoor nodig is en eventuele randvoorwaarden. Onderstaand wordt per onderwerp aangegeven wat we willen bereiken, welke raadsafspraken erover gemaakt zijn en wat we ervoor hebben gedaan in 2023. PARTICIPATIE Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Dichter bij elkaar brengen van inwoners, gemeenteraad, college en ambtelijke apparaat.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? De functionaris inwonersbetrokkenheid is in 2023 ingezet om de participatie organisatie breed (beter) te organiseren en vroegtijdig bij initiatieven/plannen het vastgestelde participatiebeleid uit te voeren. Deze functionaris vormt ook het aanspreekpunt voor de raad en richt zich niet enkel op participatie bij initiatieven (plannen en beleid) van de gemeente, maar ook vanuit de samenleving zelf. In mei 2023 is het digitale platform Samen Haaksbergen gelanceerd, waarbij inwoners ook digitaal mee kunnen doen en zelf initiatieven kunnen aandragen. Op diverse beleidsterreinen is er meer aandacht aan de voorkant gekomen voor het meedenken en meedoen van inwoners/instellingen en ondernemers. De samenleving wordt steeds eerder en vaker betrokken bij beleidsontwikkeling. Naast inwonersbijeenkomsten, zijn op diverse beleidsterreinen inwoners opgezocht en gevraagd om hun mening en inbreng. In 2023 is er gestart met een burgerberaad omtrent de ontwikkeling van een visie op dienstverlening, deze komt in 2024 tot een afronding. De raad is door het vaststellen van diverse participatieplannen en tussentijdse informerende raadsbrieven meer betrokken bij de vraag, waarover en waarvoor en hoe wil je met de inwoner in gesprek en welke doelgroep wil je betrekken.

In 2024 vindt conform de raadsafspraken een evaluatie van het participatiebeleid plaats in de raad. In 2023 is de burgerpeiling, waar staat je gemeente opnieuw uitgezet, begin 2024 weten we de resultaten en kunnen deze vergelijken met afgelopen jaren en andere gemeente.

Bij alle onderwerpen van de raadsafspraken een belangrijke plek voor participatie door inwoners in te ruimen waarbij het college de raad faciliteert. Belangrijk daarbij is begrijpelijke/toegankelijke taal en het begeleiden van de raad in de rol van meer en tijdiger met de samenleving in gesprek gaan. De werkgeverscommissie van de raad dient bij deze rol betrokken te worden. Het college dient aan te geven hoe participatie organisatie breed in de uitvoering van taken wordt betrokken. Dit vereist een aanspreekpunt voor de raad. Er dient een portefeuillehouder participatie aangewezen te worden en er kan worden gewerkt met pilots op een terrein waar beleid nog echt opgebouwd of geactualiseerd moet worden.

Participatietrajecten 2023 In 2023 zijn de volgende participatietrajecten doorlopen of gestart:                   

Jaarstukken 2023

Voorzieningendiscussie Brem/ beschermd wonen in de wijk Integraal Veiligheidsplan IVP Inclusiviteit en Diversiteit dialogen Dienstverlening Start 1e Burgerberaad Participatie rondom locaties ontheemden Kick off Samen Haaksbergen en implementatie Woonvisie Raadssessie over participatie met handreiking rollen raad Windenergie Trainingen over inzetten Samen Haaksbergen intern Speelvoorzieningen Verblijfsrecreatie Korte keten projectparticipatie Ondersteuning bijeenkomst plattelandsontwikkeling VNG congres Burgerfora Waar staat je gemeente Informatieavond Addendum structuurvisie Iedereen een boom

8

EEN LEEFBAAR BUITENGEBIED Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Het buitengebied van Haaksbergen ook in de toekomst leefbaar houden en leefbaarder maken.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Nadat we ambtelijk een aantal jaren gering waren aangesloten bij de ontwikkelingen in het landelijk gebied, hebben we in 2023 een flinke inhaalslag gemaakt. We zijn weer volop aangehaakt bij de gebiedscommissie en de adviesgroep Natura 2000. Samen met de gemeenten in Zuidoost Twentse hebben we een aanbieding voor de uitwerking van het Provinciaal Programma Landelijk Gebied opgesteld. We hebben themabijeenkomsten voor agrariërs georganiseerd. Gezien alle ontwikkelingen en de komst van de Omgevingswet en de Omgevingsvisie hebben we de spelregels nog niet weer voorgelegd, maar zoals in de bijeenkomst in 2022 is afgesproken, wel op thema’s beleid vastgesteld voor de herbouw van een tweede bedrijfswoning en woningsplitsing in het buitengebied. We hebben de raad op meerdere momenten geïnformeerd over ontwikkelingen in het buitengebied.





Verzoek aan het college om in een werksessie te bespreken of het conceptbeleid de ‘regionale spelregels’ voldoende invulling geeft aan Haaksbergse opvattingen/vraagstukken. In die werksessie met de raad moet ook aan de orde komen op welke manier de fracties in de periode 2022-2026 beter geïnformeerd kunnen worden over regionaal, provinciaal en landelijk beleid waarmee het buitengebied te maken krijgt, zodat zij proactief kunnen reageren op plannen die op die niveaus spelen. In de bespreking moeten in ieder geval de economische, ecologische en recreatieve aspecten van het buitengebied aan de orde worden gesteld.

ZOUTWINNING Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

De raad in staat te stellen een weloverwogen besluit te nemen over de verklaring van geen bedenkingen, in overeenstemming met de motie van 12 juli 2023. Zorgvuldigheid staat daarbij voorop.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Op 15 november 2023 heeft de raad van Haaksbergen , na een zorgvuldig doorlopen proces, waarbij een procesbegeleider betrokken is geweest, de verklaring van geen bedenkingen ten behoeve van het realiseren van acht gevraagde zoutwinningslocaties en de aanleg voor het distributie- en transportleidingentracé verleend. Ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken wordt besluitvorming door het Ministerie van Economische Zaken & Klimaat (EZK) over de omgevingsvergunningen en de instemming aan het winningsplan voorbereid. Tevens zijn we ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken gestart met het proces voor het inrichten van een Stichting Omgevingsfonds en een Stichting Monitoring en Garantiefonds.

Jaarstukken 2023

Verzoek aan het college om te komen met een notitie waarin in ieder geval wordt aangegeven: o welk standpunt vanuit de gemeente over zoutwinning richting de verantwoordelijke staatssecretaris (Rijksoverheid) wordt doorgegeven en op welke manier dat zal gebeuren; o op welke manier het college de inwoners van Haaksbergen wil informeren over het verloop van de zoutwinning; o hoe het college wil monitoren wat de effecten zijn van zoutwinning voor de inwoners van Haaksbergen; o welke bevoegdheden de raad wel en niet heeft om zoutwinning en zoutwinning gerelateerde zaken te reguleren (bestemmingsplan); o Welke compensatie voor Haaksbergen mogelijk is.

9

WONINGBOUW Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Heldere kaders voor de woonruimteontwikkeling in de komende jaren, zodat bij langskomende nieuwbouwplannen kan worden getoetst of die plannen passen binnen de gestelde kaders.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? De woonvisie ‘Goed Wonen in Haaksbergen’ is op 5 juli 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. In de woonvisie staat de kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwbehoefte beschreven. In de raadsinformatiebrief van 26 juni 2023 hebben we de gemeenteraad geïnformeerd over het uitvoeringsprogramma woonvisie voor dit jaar. Hierin staan ook de woningbouwplannen benoemd. Het uitvoeringsprogramma voor de komende jaren stellen wij nog op. De nieuwbouwplannen voor woningbouw worden getoetst aan de vastgestelde woonvisie.





Het college vragen haast te maken met de woonvisie en na het vaststellen van de woonvisie het college opdracht te geven een concreet uitvoeringsplan te maken waarin wordt aangegeven ‘hoe’ de visie uitgevoerd gaat worden. Het college te vragen langskomende nieuwbouwplannen daarna expliciet te toetsen aan zowel de woonvisie als aan het uitvoeringsplan. Het college vragen voordat de woonvisie en uitvoeringsplan zijn aangenomen, al wat te doen om woningbouw in Haaksbergen te stimuleren.

In het uitvoeringsplan zouden nadere afspraken moeten komen over hoe en waar wat gebouwd mag worden.

Er is extra ambtelijke capaciteit aangetrokken voor de versnelling van de woningbouw. Daarnaast wordt gekeken naar wettelijke mogelijkheden om procedures te versnellen. Ter uitvoering van de motie “Kansrijke bouwlocaties aan de randen van Haaksbergen” (31 mei 2023) is een gebiedsgericht onderzoek uitgevoerd naar geschikte woningbouwlocaties aan de randen van Haaksbergen. Dit heeft geresulteerd in een ontwerp addendum bij de structuurvisie Haaksbergen 2030. Dit addendum wordt in 2024 ter vaststelling voorgelegd. Vervolgens starten we projecten op ter uitvoering van de visie. Zie ook begrotingsprogramma 8 (volkshuisvesting en ruimtelijke ordening).

Jaarstukken 2023

10

VOORZIENINGEN Wat willen we bereiken? Het afronden van een voorzieningendiscussie.

Raadsafspraken 

Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? In 2023 hebben we het proces voorzieningendiscussie afgerond. Op 22 maart 2023 heeft de belevingsavond voorzieningendiscussie plaatsgevonden, waarin de fracties met elkaar in gesprek zijn gegaan over het voorzieningenniveau. In 2023 zijn eveneens de onderzoeken naar diverse voorzieningen (MBS, De Wilder en De Kappen) afgerond. Tevens is in 2023 uitvoering gegeven aan het participatietraject omtrent de voorzieningendiscussie.

Het proces van de voorzieningendiscussie te vervolgen door: o het college vragen een voorstel aan de raad voor te leggen over het te volgen besluitvormingsproces rondom de voorzieningen; o het onderwerp in de vergadering van september te agenderen voor een voorzieningendiscussie ten behoeve van de begroting van 2023; o in de voorzieningendiscussie de resultaten van de burgerpeiling te betrekken.

Alle resultaten (onderzoeken, participatie en besprekingen tussen de fracties) zijn meegenomen in de integrale voorbereiding van de Kadernota 2024. De resultaten, alsook de afwegingen rondom de voorzieningen, zijn opgenomen in de aanbiedingsbrief Kadernota 2024 (link document) alsook in de Kadernota 2024 (link document) zelf en ter behandeling voorgelegd aan de raad. Daarmee is de voorzieningendiscussie afgerond. In navolging op de voorzieningendiscussie in de tweede helft van 2023 is een opdracht gestart om voorbereiding te treffen voor het Huis van Haaksbergen en het implementatieadvies daarvoor. De verwachting is dat in 2024 een intentieovereenkomst tussen de partijen getekend kan worden, die ziet op het realiseren van de transitie van De Kappen naar het ‘Huis van Haaksbergen’.

DUURZAAMHEID Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Verdere verduurzaming van de gemeente Haaksbergen.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023?

 In 2023 zijn zoekgebieden voor windenergie in Haaksbergen aangewezen. Tevens is een participatietraject gestart om te komen tot (nietruimtelijke) beleidskaders voor windenergie in  Haaksbergen. Ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken ligt het ontwerpbeleid voor windenergie ter inzage. Voor het opstellen van een duurzaamheidsvisie met  daarin de ambities voor de verduurzaming van Haaksbergen en het landelijk gebied, die aansluiten bij de Omgevingsvisie, is een aanbestedingsprocedure doorlopen. Tenslotte is het project Zon op Bedrijfsdak voor ondernemers opgestart.

Jaarstukken 2023

Het college op te dragen op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen. Dat het college, zodra het mogelijk is, regels opneemt in de toekomstige bestemmingsplannen om duurzame energieopwekking op grote daken af te dwingen. Het college op te dragen onderzoek te (laten) doen naar de mogelijkheden om lokale initiatieven tot versterking van verduurzaming (bijvoorbeeld in ‘bouwteam’ constructies) te ondersteunen. Het college vragen de raad te informeren over de voortgang van de gesprekken die door Losser worden gevoerd over de mogelijkheid gebruik te maken van de Duitse overcapaciteit.

11

MARKTPLAN/CENTRUMVISIE Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Het dichten van het ‘Gat in de Markt’.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Aan de raadsafspraken is in 2022 uitvoering gegeven. Voor de raadsvergadering van 21 december 2022 is de raad een notitie voorgelegd, waarin de gestelde vragen uit de raadafspraken zijn beantwoord. Behandeling van het agendapunt heeft plaatsgevonden in de raadsvergadering van 25 januari 2023. Op deze datum heeft de raad de Actualiteitscheck Marktplan vastgesteld en besloten geen m.e.r.-procedure te doorlopen. Het ontwerp bestemmingsplan voor het Marktplan heeft in 2023 ter inzage gelegen. Het is de planning dat het bestemmingsplan in 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt aangeboden.

Het college vragen een heldere stand van zaken te geven over de besluitvorming rond het Marktplan, voordat de bestemmingsplanwijziging aan de orde wordt gesteld en daarbij in te gaan op de volgende punten: o hoelang laat het oordeel van de commissie m.e.r. (second opinion) nog op zich wachten? o in welke mate is de huidige besluitvorming gebaseerd op inmiddels achterhaald marktonderzoek en heeft het zin te vragen om een update? o waarom denkt het college dat de provincie (anders dan in 2014-2018) nu wel akkoord zal gaan met een bestemmingsplanwijziging, waarin een supermarkt aan de markt is opgenomen? o waarom denkt het college dat het NIET aanbieden van de grond aan een andere marktpartij ditmaal niet onderuit zal worden gehaald, gegeven recente uitspraken van onder meer de Raad van State? o Wat is de status van het contract (dat eerder aan de Raad is gestuurd)?

SOCIAAL DOMEIN Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Betrokkenheid van de raad bij het regionale beleid.



Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? De raad is in 2023 geïnformeerd over deelname aan de regionale aanbesteding Huishoudelijke Ondersteuning; per 1/1/2024 zijn er 6 aanbieders waarvan 2 nieuwe aanbieders. De raad is ook geïnformeerd over de nieuwe overeenkomst doelgroepenvervoer Jeugdhulp en Wmo die gestart is per augustus 2023, en de nieuwe overeenkomt incidenteel maatwerkvervoer (de Regiotaxi) die per augustus 2024 van start gaat. Verder is de raad enkele keren geïnformeerd over de liquiditeitssteun die aan een jeugdhulpaanbieder is gegeven door de Twentse gemeenten. Tenslotte is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek reële tarieven Wmo en Jeugd voor de jaren 2023 en 2024.

Jaarstukken 2023

Het college opdracht geven de raad halfjaarlijks te informeren over de uitvoering van het ingezette regionaal beleid en de raad tijdig te betrekken bij het opstellen van de kaders voor het regionale beleid.

12

2 Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ betreft een meerjarig programma voor de periode 2020-2026. De aanleiding is het onderzoek van Rijnconsult naar de toekomstbestendigheid en zelfstandigheid van de gemeente Haaksbergen. Dit onderzoek resulteerde in een vijftal aanbevelingen, te weten: 1. Versterk de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij Enschede of Hengelo; 2. Maak op andere uitvoeringsonderdelen deelplannen om door middel van intensivering van de samenwerking met omliggende gemeenten te komen tot vermindering van de kwetsbaarheid; 3. Ga verder met het professionaliseren van de regievoering; 4. Zorg dat in de organisatie de basis verder op orde komt, het college kan daartoe een investeringsvoorstel doen aan de raad; 5. Maak in samenspraak tussen raad, college en ambtelijke organisatie een besturingsfilosofie, waarin de drie rollen helder worden beschreven en gebruik dat als basis om te komen tot een effectief samenspel tussen deze drie gremia. Betrek hierbij ook de lokale samenleving. Hiervoor zijn bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen noodzakelijk en wenselijk. Het programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ is het middel en de paraplu om deze ontwikkelingen te regisseren. Dat gebeurt door uitvoering te geven aan diverse projecten die in drie ontwikkelsporen zijn weggezet.

Ontwikkelsporen 1) Financiën en risicobeheersing op orde 2) Effectief samenspel

3) Stabiele en veerkrachtige organisatie

Toelichting Onder andere het herstel van de balans tussen ambities en financiële middelen met beheersing van risico’s. Onder andere het versterken van het samenspel tussen gemeente, inwoners en externe partners in een duidelijke taak- en rolverdeling en het implementeren van een beleidsstelsel dat past bij de Haaksbergse samenleving en de gemeente die we willen zijn. Onder andere het in de basis op orde brengen van de ambtelijke organisatie, het borgen van continuïteit en stabiliteit in de organisatie en het versterken/toekomstbestendiger maken van de bedrijfsvoering als fundament voor het organisatievermogen.

Waar doen we het voor? (maatschappelijk effect) Herstel in vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen. Wat willen we bereiken? De looptijd van het meerjarig programma reikt tot in 2026, vandaar dat onderstaande subdoelen staan tot en met dat jaartal. Een toekomstbestendige en zelfstandige gemeente Haaksbergen om dichtbij de inwoners te staan en te besturen. Versterking van de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij de gemeente Hengelo dan wel zelf te versterken (Rijnconsult-aanbeveling 1). Kwetsbaarheden verminderen door intensivering van samenwerking met omliggende gemeenten op basis van deelplannen op uitvoeringsonderdelen (Rijnconsultaanbeveling 2). Verdere professionalisering van de regievoering (Rijnconsult-aanbeveling 3). De organisatie in de basis op orde brengen (Rijnconsult-aanbeveling 4). Een besturingsfilosofie met helder beschreven rollen in samenspraak tussen gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie die als basis gebruikt wordt voor

Jaarstukken 2023

13

effectief samenspel, waarbij ook de samenleving betrokken is (Rijnconsult-aanbeveling 5). Wat hebben we hiervoor gedaan? Onderstaande tabel geeft inzicht in de projecten die onder de paraplu van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ in 2023 opgepakt zijn. Sommige projecten kennen een langere doorlooptijd dan het jaar 2023. Voor die projecten is in onderstaande tabel kenbaar gemaakt wat we in 2023 hiervoor hebben gedaan. Project

Wat hebben we hiervoor gedaan in 2023?

Financieel herstelplan (spoor 1)

In 2023 hebben we bij de Kadernota 2024 een integrale afweging gemaakt ten aanzien van de inkomsten en uitgaven. In 2023 is het zogenaamde ‘ravijnjaar’ zichtbaar geworden in het meerjarenperspectief. Als gevolg van herijking van het gemeentefonds door het Rijk, krijgen gemeenten minder in het gemeentefonds gestort. Via de Kadernota 2024 hebben wij in de voorbereiding op de Begroting 2023 twee uitgangspunten gehanteerd die centraal hebben gestaan in de integrale afweging: 1. We willen, gezien de financiële onzekerheden vanaf 2026, geen maatregelen met een groot maatschappelijk effect nemen die niet ongedaan gemaakt kunnen worden. Met andere woorden, de maatregelen moeten indien mogelijk omkeerbaar zijn. 2. We willen op dit moment geen structurele verplichtingen aangaan, die ons in de toekomst dwingen grootschalige bezuinigingen door te voeren. Wij kunnen het ons maatschappelijk gezien niet veroorloven een hypotheek op de toekomst te leggen.

Voorzieningendiscussie In 2023 hebben we de voorzieningendiscussie afgerond. De resultaten zijn gebruikt (spoor 1) in de voorbereiding op de Kadernota 2024 en Begroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027. Zie ook het centrale thema ‘raadsafspraken’ ten aanzien van dit punt. Interbestuurlijk toezicht (spoor 1)

In 2023 zijn op alle domeinen maatregelen getroffen om te voorkomen dat we de IBT-stoplichtkleuren oranje of rood scoren. Voor het IBT-domein Wabo is in 2023 bereikt dat we van de oranje signaalkleur naar groen gaan. Voor het IBT-domein Archief zijn diverse activiteiten verricht, die de toezichthouder van de provincie geadviseerd heeft. Er zijn KPI-rapportages opgesteld welke voorzien zijn van een verbeterplan. Dit verbeterplan is in het college vastgesteld en wordt in 2024 ten uitvoer gebracht.

Bedrijfsvoering Noaberpoort (spoor 2)

In 2023 is het project ‘bedrijfsvoering Noaberpoort’ afgerond. Dat wil zeggen dat diverse processen/werkinstructies beschreven zijn om een meer uniforme en effectieve manier van werken te realiseren. Deze worden in 2024 nader geborgd. Nog niet alle processen zijn beschreven, daarom is eind 2023 besloten het beschrijven van de processen te continueren in het overkoepelende project ‘procesmanagement op orde’ dat onderdeel uitmaakt van het versterken van het informatiemanagement.

Besturingsfilosofie (spoor 2)

In 2023 is nog geen nadrukkelijke uitvoering gegeven aan de besturingsfilosofie. Wel heeft de raad kennis gemaakt met diverse vormen van participatie en manieren van inwonerbetrokkenheid. De evaluatie van het participatiebeleid (raadsafspraak), kan voor de raad een basis vormen om invulling te geven aan de besturingsfilosofie.

Opstellen Omgevingsvisie (spoor 2)

In het najaar van 2023 is een start gemaakt met het proces om tot een Omgevingsvisie voor Haaksbergen te komen. Een visiedocument voor de gehele fysieke leefomgeving van de gemeente Haaksbergen. Aanvankelijk was de planning in 2023 deze visie af te ronden. Gelet op diverse maatschappelijke opgaven is in het najaar van 2023 met dit proces gestart (o.a. de aanbesteding). In 2024 wordt deze visie nader opgesteld (inclusief participatietraject) en ter behandeling aangeboden aan de raad. In 2023 is verder geoefend met het werken met de Omgevingswet welke per 1 januari 2024 in werking is getreden. Hiervoor zijn diverse voorbereidingen getroffen.

Jaarstukken 2023

14

Maatschappelijke prestatie-indicatoren (spoor 2)

In 2023 is het participatieplatform ‘Samen Haaksbergen’ gelanceerd. De voorbereidingen en inrichting heeft in het eerste kwartaal 2023 plaatsgevonden. Vanaf 31 mei 2023 is het platform live. Samen Haaksbergen wordt nu ingezet om op een interactieve manier met inwoners in gesprek te zijn. In 2023 zijn eveneens de voorbereidingen getroffen voor een nieuw integraal veiligheidsplan (IVP). Bij het opstellen van het IVP zijn doelstellingen rondom veiligheid in maatschappelijke prestatie-indicatoren omgezet. Een uitgebreid participatietraject, waarbij onder ander inwoners van verschillende leeftijden zijn betrokken, heeft bijgedragen aan een geactualiseerd IVP. De verwachting is dat in het eerste kwartaal 2024 het IVP wordt vastgesteld door de raad, waarna de prestatie-indicatoren opgevoerd worden in de Begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028.

Uitvoeringsprogramma raadsafspraken (spoor 2) Dienstverlening (spoor 2)

Zie voor een nadere uitwerking het centrale thema ‘uitvoeringsprogramma raadsafspraken’. In 2023 is gestart met het traject (project) om tot een nieuwe visie op dienstverlening te komen. Een participatieplan is opgesteld voor de betrokkenheid van de samenleving bij het opstellen van deze visie. In het najaar is dit proces gestart waarbij (voor het eerst) gebruik is gemaakt van een zogenaamd ‘burgerberaad’. Daarnaast is ook intern in de ambtelijke organisatie input opgehaald met betrekking tot dienstverlening. Begin 2024 wordt het participatietraject afgerond, waarna de visie op dienstverlening inclusief een bijbehorende uitvoeringsbeleidsplan (met daarin 16 opgaven) ter behandeling worden aangeboden aan de raad. Separaat aan het project dienstverlening is in 2023 een project ‘postregistratie’ uitgevoerd. Dit project heeft een proces inclusief maatregelen en aanbevelingen opgeleverd om postregistratie te borgen in de ambtelijke organisatie om zo het risico op ‘verdwenen’ of ‘gemiste’ vragen/brieven uit de samenleving te voorkomen. De nadere borging hiervan vindt in 2024 plaats.

Organisatieontwikkeling In 2023 zijn diverse opgaven opgepakt in het kader van de ontwikkeling van de fase 2 en 3 organisatie. Zo is onder andere een start gemaakt met het opzetten van een nieuwe (spoor 3) gesprekkencyclus, is de werkwijze projectmatig werken geactualiseerd en ingevoerd, is een recruiter aangetrokken voor het gericht werven van medewerkers, is de evaluatie voor het invoeren van HR21 gestart en is een koersdocument opgesteld voor de doorontwikkeling van de organisatie, waaronder de cultuur. Samenwerking IT-infra

In 2023 is het vormgeven van de samenwerking op de IT-infrastructuur met de gemeente Hengelo afgerond en in een beheerfase beland. Monitoring en sturing vindt nu plaats via de accounthouder en verantwoordelijk manager.

Versterken informatiemanagement (spoor 3)

In 2023 hebben wij in het kader van het versterken van de bedrijfsvoering, op basis van een onderzoek, een samenwerkingsverzoek bij de gemeente Hengelo neergelegd. Dit verzoek ziet toe op een samenwerking tussen Haaksbergen en Hengelo op het informatiemanagement. In het najaar van 2023 hebben wij een positieve reactie van Hengelo ontvangen op dit verzoek tot samenwerking op het informatiemanagement, waarna een start is gemaakt om tot een intentieovereenkomst te komen. Daarnaast hebben wij in 2023 de vacature voor een strategisch informatiemanager ingevuld. Tevens is in 2023 het project ‘procesmanagement op orde’ gestart. Een project waarin een start is gemaakt met het beschrijven van alle processen in de ambtelijke organisatie. Bedoeld om te kunnen sturen op processen, werkwijzen te uniformeren en meer effectiviteit te realiseren in de uitvoering en overdracht van werkwijzen.

Jaarstukken 2023

15

Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Stand Haaksbergen 2023

Vertrouwen in de manier waarop de gemeente Haaksbergen wordt bestuurd. De gemeente Haaksbergen doet wat ze zegt.

% respondenten met antwoord (heel) veel

12 %

% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens

13 %

Gemiddelde Waarde van de referentie gemeenten 2023 24% 35% in 2026

19%

32% in 2026

Type waarde*

doelwaarde

doelwaarde

De gemeente 24 % 21% 33% in 2026 doelwaarde Haaksbergen houdt voldoende toezicht op het naleven van regels. De gemeente % respondenten 16 % 16% 28% in 2026 doelwaarde Haaksbergen stelt met antwoord zich flexibel op als dat (helemaal) mee nodig is. eens De gemeente % respondenten 19 % 21% 30% in 2026 doelwaarde Haaksbergen luistert met antwoord voldoende naar de (helemaal) mee mening van haar eens inwoners. De gemeente % respondenten 23 % 27% 37% in 2026 doelwaarde Haaksbergen betrekt met antwoord inwoners voldoende (helemaal) mee bij haar plannen, eens activiteiten en voorzieningen. In 2023 is in de standaard Inwoners en % respondenten 37% in 2026 doelwaarde (landelijke) vragenlijst voor de organisaties krijgen met antwoord burgerpeiling deze voldoende ruimte om (helemaal) mee vraag/indicator niet opgenomen ideeën en initiatieven eens en derhalve niet gemeten. te realiseren. Wijze waarop de rapportcijfer 5,9 6,2 7,0 in 2026 doelwaarde gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt. * Doelwaarden: volledige sturing op het doel is niet mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins. Wel is er sprake van mogelijke beïnvloeding. Daarmee is de waarde een doel: een te beogen resultaat.

Normwaarden: volledige sturing op het doel is mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins en daarmee is de waarde een norm: een te realiseren resultaat.

De burgerpeiling ‘waar-staat-je-gemeente’ wordt tweejaarlijks uitgevoerd. In het najaar van 2023 heeft een nieuwe burgerpeiling plaatsgevonden. In bovenstaande tabel zijn de prestatie-indicatoren geactualiseerd naar deze burgerpeiling. De verantwoording in deze jaarstukken maakt daarmee een goed vergelijk met de scores van de prestatie-indicatoren zoals deze zijn opgenomen in de Begroting 2023. In de bijlage van deze jaarstukken is de trendmatige ontwikkeling weergegeven. In deze bijlage staan grafieken waarin is af te lezen hoe de prestatie-indicatoren door de jaren heen scoren. Dat geeft inzicht in de trendontwikkeling. Deze ontwikkelingen door de jaren heen zijn afgezet tegen het gemiddelde van de referentiegemeenten.

Jaarstukken 2023

16

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Personeel en organisatie Wat hebben we bereikt? We hebben een bijdrage hebben geleverd aan een meer toekomstbestendige, flexibele en vitale organisatie. Dit vanuit het principe van een lerende organisatie, als onderdeel van het programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’. Wat hebben we hiervoor gedaan? - In 2023 is een start gemaakt (loopt door in 2024) met het uitvoeren van het huisvestingsplan voor de ambtelijke organisatie. Onder andere door renovatie van de toiletten en het vervangen van vloerbedekking en herinrichten van de kantoorruimtes. - Vanwege de complexe arbeidsmarkt is het in 2023 niet gelukt een de vacature ‘strategisch HRM adviseur’ in te vullen. Hierdoor is het niet gelukt om op basis van het project ‘Leven Lang Ontwikkelen’ uitvoering te geven aan het opzetten van een strategische personeelsplanning en een strategisch opleidingsplan. - In 2023 hebben we een recruiter aangesteld om gericht medewerkers te werven voor vacatures die zijn ontstaan. - We zetten in 2023 meer in op een flexibele inzet van medewerkers op projecten en opgaven. Op basis van drijfveren/ambities en ervaring worden opgaven toebedeeld. - Het proces in-, door- en uitstroom is beschreven en geoptimaliseerd. - We hebben het ‘eigen regiemodel’ ingevoerd.

Dat wil zeggen dat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid is ten aanzien van de vitaliteit van de medewerker. Dit om het ziekteverzuim te reduceren. - In het najaar van 2023 is een start gemaakt met het opzetten van een nieuwe gesprekkencyclus. Dienstverlening Wat hebben we bereikt? We zijn het proces gestart om tot een nieuwe actuele visie op dienstverlening te komen om de dienstverlening naar onze inwoners te verbeteren en de servicenormen die wij onszelf stellen uit te dragen, monitoren en verantwoorden. Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2023 is gestart met het traject (project) om tot een nieuwe visie op dienstverlening te komen. Een participatieplan is opgesteld voor de betrokkenheid van de samenleving bij het opstellen van deze visie. In het najaar is dit proces gestart, waarbij (voor het eerst) gebruik is gemaakt van een zogenaamd ‘burgerberaad’. Daarnaast is intern in de ambtelijke organisatie input opgehaald met betrekking tot dienstverlening. Begin 2024 wordt het participatietraject afgerond, waarna de visie op dienstverlening inclusief een bijbehorende uitvoeringsbeleidsplan ter behandeling wordt aangeboden aan de raad. Separaat aan het project dienstverlening is in 2023 een project ‘postregistratie’ uitgevoerd.

Dit project heeft een proces inclusief maatregelen en aanbevelingen opgeleverd om postregistratie te borgen in de ambtelijke organisatie om zo het risico op ‘verdwenen’ of ‘gemiste’ vragen/brieven uit de samenleving te voorkomen. De nadere borging hiervan vindt in 2024 plaats. Zie ook het centrale thema ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling‘.

Jaarstukken 2023

17

Communicatie Wat hebben we bereikt? Doelstelling voor 2023 was inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te betrekken bij gemeentelijke besluitvorming en projecten, variërend van informeren, meepraten, meedenken, meewerken tot meebeslissen. En oog en oor hebben voor de (wensen en bedenkingen van de) buitenwereld. Op allerlei fronten hebben we hier werk van kunnen maken, want 2023 was een jaar met veel maatschappelijke vraagstukken en crises. Wat hebben we hiervoor gedaan? We proberen besluiten zo begrijpelijk mogelijk uit te leggen en met bewoners in gesprek te gaan. Onze Kijk op communicatie en participatie is hierin leidend. Daarin hebben we weergegeven dat communicatie aan vier principes moet voldoen: duidelijk, open, optimaal online en offline en in verbinding met anderen. Afgelopen jaar werd hiervoor dikwijls een participatieplan vastgesteld door de gemeenteraad. Juist wanneer de emoties oplopen, kan zo’n plan helpen, doordat van tevoren duidelijk is wie welke invloed heeft. En zeker in een tijd als deze moeten inwoners kunnen vertrouwen op goede, feitelijke informatie vanuit de gemeente. Bewoners zijn afgelopen jaar op allerlei manieren geïnformeerd en betrokken. Dat varieerde van inzet van gemeentelijke communicatiekanalen, perswoordvoering en persberichten tot informatiebijeenkomsten, burgerberaden, video’s of infographics.

In 2023 lanceerden we samenhaaksbergen.nl als online participatieplatform om anderen te betrekken bij het maken van plannen. Daar hebben we voor meerdere thema’s gebruik van gemaakt. Burgerzaken Wat hebben we bereikt? Verkiezingen Alle kiesgerechtigde inwoners van gemeente Haaksbergen werden in de gelegenheid gesteld hun stem uit te brengen voor de verkiezingen voor Provinciale Staten en Waterschappen in maart en de Tweede Kamer in november. Daarnaast hebben we gezorgd voor het vaststellen van een geldige uitslag van beide verkiezingen. Digitale dienstverlening We hebben de dienstverlening naar onze inwoners verbeterd door het verder uitbreiden van onze digitale diensten. Inwoners kunnen vanuit huis nu ook melding van hun voorgenomen huwelijk doen of de geboorte van hun kindje aangeven. Ook kunnen ouders digitaal toestemming geven voor het aanvragen van een reisdocument voor minderjarige kinderen. Daarnaast kunnen uitvaartondernemers digitaal aangifte doen van een overlijden. We zijn van drie e-diensten naar zeven en van 1247 naar 2096 digitale zaken gegaan. Adresonderzoek Er is beleid vastgesteld voor het uitvoeren van adresonderzoeken. In de begroting van 2024 is voor twee jaar geld beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van deze wettelijke taak.

Trouwlocaties Om beter in te kunnen spelen op de wensen van onze bruidsparen is het mogelijk te trouwen op een locatie naar keuze is Haaksbergen. Hiervoor zijn beleidsregels vastgesteld en heeft de raad de bevoegdheid incidentele trouwlocaties aan te wijzen gedelegeerd aan het college. Wat hebben we hiervoor gedaan? Verkiezingen We hebben in maart de verkiezingen voor Provinciale Staten en Waterschappen georganiseerd. Ook hebben we, door het voortijdig vallen van het kabinet, in november

Jaarstukken 2023

18

extra verkiezingen georganiseerd voor de Tweede Kamer. Het organiseren van de verkiezingen omvat het vaststellen van voldoende stembureaus, bezetting van stembureaus rondmaken en deze bezetting voorzien van catering. Alle kiesgerechtigde inwoners moeten voorzien worden van een stempas en op de verkiezingsdag een stembiljet in ontvangst kunnen nemen. Daarnaast moeten alle stemmen worden geteld en moeten we komen tot een geldige uitslag. Naar aanleiding van de evaluatie van de verkiezingen in maart, is een aantal veranderingen doorgevoerd om de organisatie te verbeteren. De grootste veranderingen waren het indelen van stembureauleden in ploegen in plaats van hele dagen en het centraal tellen de dag na de verkiezingen. Dit verlaagt de druk op stembureauleden en door de kortere inzet is iedereen scherper. Digitale dienstverlening Met ondersteuning van de softwareleverancier zijn nieuwe digitale diensten goed geïmplementeerd. Daarnaast zijn inwoners en uitvaartondernemers op de hoogte gebracht van de nieuwe mogelijkheden. Ook de medewerkers zijn meegenomen in de ontwikkelingen om de gewijzigde processen goed uit te kunnen voeren. Adresonderzoek De Beleidsregels adresonderzoek basisregistratie personen Haaksbergen zijn opgesteld en ter inzage gelegd. Er zijn geen zienswijzen ingediend.

Trouwlocaties De Beleidsregels aanwijzen incidentele trouwlocaties zijn opgesteld en ter inzage gelegd. Er zijn geen zienswijzen ingediend. Daarnaast is aan de raad voorgesteld het aanwijzen van incidentele trouwlocaties de delegeren aan het college. Facilitair Wat hebben we bereikt? Huisvesting en services voor gemeente en huurders zijn op orde, (kosten-) efficiënt en prettig. Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2023 is een aanvang gemaakt met de renovatie van onze eigen kantooromgeving binnen het gemeentehuis. De verdere invulling van het huisvestingsconcept gemeentehuis wordt meerjarig uitgevoerd. De hiervoor beschikbaar gestelde vervangingskredieten worden om die reden nog maar ten dele aangesproken. Prioriteitsteling bleek noodzakelijk vanwege de ondersteuning van de tijdelijke opvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne en de uitplaatsing van IT-beheer. De behoeftestelling voor het huisvestingsconcept gemeentehuis vroeg bovendien om nadere afwegingen vanwege de impact van het hybride werken, de organisatie-ontwikkeling en een nieuwe visie op dienstverlening. Deze aspecten zijn van invloed op de mate waarin en de wijze waarop we ruimte beschikbaar stellen voor de eigen organisatie en (potentiële) samenwerkingspartners/huurders. We zijn hierdoor terughoudend geweest met facilitaire uitgaven en vervangingsinvesteringen in de eigen huisvesting.

De urgente gebouwgebonden en onvermijdelijke (no-regret) investeringen in ons gemeentehuis zijn nagenoeg gerealiseerd (onder andere vervanging van systemen voor brandmelding, ontruiming en toegang). Ontwikkelingen inkoop energie De hogere toelagen, belastingen en fluctuerende tarieven op een roerige termijnmarkt voor energie leiden tot een kostenstijging voor gas en elektra. Bovendien waren we genoodzaakt per 2023 het nog lopende contract met energieleverancier SEFE (voorheen Gazprom Energy) stop te zetten. Dit was het gevolg van Europese sancties tegen Russische bedrijven vanwege de inval in Oekraïne. In gezamenlijk Twents inkoopverband is de gaslevering opnieuw aanbesteed. Voor de hogere tarieven, via onze nieuwe leverancier Vattenfall, worden wij vanuit het Ministerie EZK gecompenseerd op basis van werkelijk verbruik. Dit bedrag wordt uitgekeerd in de loop van het opvolgende

Jaarstukken 2023

19

begrotingsjaar. Er is nu nog een nadelig effect van € 120.000 op onze totale energiekosten (elektra en gas) verdeeld over verschillende programma’s in de jaarstukken. De centrale stelpost van € 76.000 voor stijging energiekosten lijkt afdoende om de autonome kostenontwikkeling op te vangen. Bovendien blijven we ons inspannen om de klimaatinstallaties te optimaliseren en steeds efficiënter te laten werken. Verbonden partijen Zie paragraaf Verbonden partijen. Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Formatie

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Overhead

Stand Haaksbergen 2023

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Gestelde norm

6,04

Gemiddelde van de referentie gemeenten Geen data

5,15

Geen data

*

*

466,44

Geen data

*

21,07%

Geen data

*

11,22%

Geen data

*

Wat heeft het gekost? bedragen x €1.000 Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

Begroot

Werkelijk

Saldo

Begroot

Werkelijk

Saldo

Totaal saldo -109

0.1

Bestuur

1.429

1.609

-180

0

71

71

0.2

Burgerzaken

726

691

35

287

276

-11

24

0.3

Beheer gebouwen en gronden

117

117

1

80

44

-36

-35

0.4

Overhead

10.293

10.583

-290

21

27

7

-284

0.5

Treasury

30

533

-503

1.041

1.268

228

-275

0.61

OZB woningen

0

0

0

4.103

4.117

15

15

0.62

OZB niet-woningen

0

0

0

3.072

3.065

-7

-7

0.63

Parkeerbelasting

0

0

0

0

1

1

1

0.64

Belastingen overig

572

451

121

36

56

20

141

0.7

Algemene uitkering

0

0,00

0

46.168

46.302

134

134

0.8

Overige baten en lasten

312

1

311

65

72

7

318

0.9

Vennootschapsbelasting

119

116

3

0

0

0

3

0.10

Mutaties reserves

1.413

1.413

0

1.522

1.522

0

0

Totaal programma 0

15.012

15.514

-502

56.393

56.821

428

-74

De afwijkingen op baten en lasten per taakveld (> € 15.000) worden toegelicht binnen het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’ in de jaarstukken.

Jaarstukken 2023

20

Programma 1. Veiligheid Belangrijkste beleidsontwikkelingen In 2023 zijn er stappen gezet naar een nieuw Integraal Veiligheidsplan en in het ondermijningsbeleid. Naast de al eerder ingezette beleidsontwikkelingen zijn er in 2023 geen nieuwe beleidsontwikkelingen geweest. Crisisbeheersing en brandweer: Wat hebben we bereikt? In 2023 stond brandweer Twente 24/7 paraat om uit te rukken naar incidenten. Zij zijn 3.737 keer in actie gekomen om brand te bestrijden en hulp te verlenen. Ook is gewerkt aan het vergroten van de brandveiligheid, onder meer door het geven van voorlichting en het houden van toezicht. Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2023 is Brandweer Twente 3.737 keer in actie gekomen. Vergeleken met voorgaande jaren is dit een gemiddeld aantal inzetten. In Haaksbergen kwam de brandweer 131 keer in actie. Daarnaast is gewerkt aan het verminderen van het aantal branden, schades en slachtoffers door het geven van advies, houden van toezicht en inzetten op voorlichting door campagnes en diverse activiteiten. Openbare orde en veiligheid Wat hebben we bereikt? We werk(t)en samen met onze partners, zoals politie en RIEC, aan belangrijke veiligheidsthema’s.

Binnen het platform Integrale Veiligheidszorg (IVZ), waaraan alle Twentse gemeenten deelnemen, wordt op regionaal niveau structureel en integraal samengewerkt op diverse thema’s ten behoeve van het vergroten van de veiligheid voor de inwoners van Twente en dus ook Haaksbergen. Wat hebben we hiervoor gedaan? Ondermijning Ondermijnende criminaliteit is het crimineel handelen, waarbij de grenzen tussen de boven- en onderwereld vervagen. Legale structuren (zoals bijvoorbeeld vergunningen of de vastgoedsector) worden misbruikt voor criminele handelingen of crimineel geld wit te wassen. Door ondermijning kan de veiligheid, leefbaarheid, economie en het gezag van de overheid worden aangetast. Met de in 2022 incidenteel beschikbaar gestelde middelen zijn er stappen gezet op het gebied van ondermijning. Zo is er gewerkt aan ondermijningsbeleid, waarmee meer structureel invulling gegeven wordt aan de aanpak van ondermijning. In de actualisatie van het BIBOB beleid zijn ook stappen gezet. IVP De gemeente voert regie op veiligheid en vanuit de gemeentewet is de burgemeester verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid en tot op bepaalde hoogte voor de leefbaarheid. Het hebben van regie valt of staat met het hebben van een plan. In dit geval is dat het Integraal Veiligheidsplan (IVP).

Na de vaststelling van de startnotitie in 2022 zijn de vervolgstappen gezet om te komen tot een nieuw IVP. Bij het ontwikkelen van dit beleid hebben we, veel uitgebreider als voorheen, participatie een grote rol gegeven. Vanuit een marktkraam op de weekmarkt en in verschillende interviews en sessies met onder andere inwoners, wijkraden, ondernemers, raadsleden en ketenpartners (zoals politie, scholen woningbouwcorporaties, etc.) zijn we actief het gesprek aangegaan om input op te halen. De veiligheidsanalyse heeft geleid tot het IVP 2024-2027, dat vastgesteld wordt in 2024.

Jaarstukken 2023

21

Verbonden partijen Veiligheidsregio Twente te Enschede Veiligheid begint bij het zoveel mogelijk voorkomen van incidenten, rampen en crises en het vervolgens beperken van letsel en schade bij incidenten, rampen en crises. De risico’s in de regio vormen de basis waarop het veiligheidsbeleid door Veiligheidsregio Twente wordt vormgegeven. Veiligheidsregio Twente is verantwoordelijk voor het zo veel mogelijk reduceren van risico’s en voor het bestrijden en beperken van de effecten. De medewerkers staan 24/7 paraat om te helpen bij het bestrijden van branden, rampen en crises. Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Verwijzingen Halt (12-17 jaar)

Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Winkeldiefstallen Gewelds- en seksuele misdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)