Jaarstukken 2022 OD Twente incl. controlverklaring
Tekst van het document
Jaarstukken 2022 Omgevingsdienst Twente
Ter informatie aan de Raden & Staten: 6 april 2023
OD Twente Haven Zuidzijde 30 7607 EW Almelo Postbus 499 7600 AL Almelo KVK 71101241 BTW NL858579509B01 IBAN NL48 BNGH 028 5175 416 BIC BNGHNL2G
Voorwoord
Beste lezer,
Met trots presenteren wij u het jaarverslag van de Omgevingsdienst Twente. Het afgelopen jaar hebben we hard gewerkt om onze doelen te bereiken en wij zijn blij te kunnen mededelen dat we een positief resultaat hebben behaald. In 2022 stond de Omgevingsdienst Twente voor een aantal uitdagingen. Zo werden we geconfronteerd met een krappe arbeidsmarkt en grote maatschappelijke opgaves, wat ook gevolgen had voor ons werk. Ondanks deze uitdagingen konden we ons werk goed uitvoeren en hebben we veel bereikt. We hebben ons gericht op de uitvoering van de milieuwet- en regelgeving en hebben hierbij samengewerkt met verschillende partners. Ook hebben we ons ingezet voor een duurzame leefomgeving en hebben we verschillende projecten op dit gebied uitgevoerd. Er is een belangrijke stap gezet in de doorontwikkeling van onze organisatie en de financiering ervan. Het positieve resultaat van afgelopen jaar is mede te danken aan de inzet en betrokkenheid van al onze medewerkers en de goede samenwerking met onze partners en stakeholders. Wij willen dan ook onze waardering uitspreken voor hun inzet en harde werk. In het komende jaar blijven we ons inzetten voor een gezonde en duurzame leefomgeving in Twente en blijven we ons werk uitvoeren met dezelfde betrokkenheid en toewijding als het afgelopen jaar. Wij wensen u veel leesplezier bij het lezen van ons jaarverslag.
Met vriendelijke groet,
Jan Willem Strebus Directeur Omgevingsdienst Twente Patrick Welman Voorzitter Omgevingsdienst Twente
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 2 van 51
Inhoud 1. Inleiding & toelichting .................................................................................................................. 5 1.1
Toelichting en leeswijzer ................................................................................................... 5
1.2
Managementsamenvatting ................................................................................................ 5
2
Besluitvorming ......................................................................................................................... 6
3
Ontwikkelingen ........................................................................................................................ 9
4
3.1
Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel .......................................................... 9
3.2
Pilot Omgevingstafel Twente ............................................................................................ 9
3.3
Verbetering samenwerking VTH Twente ........................................................................... 9
3.4
Out-of-the-box maatregelen ............................................................................................ 10
3.5
Toename productie en werkvoorraad.............................................................................. 10
3.6
Invoering Omgevingswet ................................................................................................ 10
De programma’s .................................................................................................................... 12 4.1
4.1.1
Ontwikkelingen programma Vergunningen .............................................................. 13
4.1.2
Producten, Aantallen & Uren programma Vergunningen.......................................... 13
4.2
Programma Toezicht....................................................................................................... 14
4.2.1
Ontwikkelingen programma Toezicht ....................................................................... 14
4.2.2
Producten, Aantallen & Uren programma Toezicht .................................................. 15
4.3
Programma Handhaving ................................................................................................. 15
4.3.1
Ontwikkelingen programma Handhaving.................................................................. 16
4.3.2
Producten, Aantallen & Uren programma Handhaving ............................................. 16
4.4
Programma Advies ......................................................................................................... 16
4.4.1
Ontwikkelingen programma Advies .......................................................................... 17
4.4.2
Producten, Aantallen & Uren programma Advies ..................................................... 17
4.5
Programma Projecten ..................................................................................................... 18
4.5.1
Ontwikkelingen programma Projecten ..................................................................... 18
4.5.2
Producten, Aantallen & Uren programma Projecten ................................................. 19
4.6
5
Programma Vergunningen .............................................................................................. 12
Programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead) .......................................................... 20
4.6.1
Ontwikkelingen programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead)........................... 20
4.6.2
Producten & aantallen programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead) ................ 21
Urenbesteding ....................................................................................................................... 22
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 3 van 51
5.1
Productiviteit ................................................................................................................... 22
5.2
Ziekteverzuim ................................................................................................................. 22
5.3
Directe uren .................................................................................................................... 22
6
Paragrafen ............................................................................................................................. 24 6.1
6.1.1
Risico’s .................................................................................................................... 24
6.1.2
Weerstandsvermogen .............................................................................................. 24
6.1.3
Weerstandscapaciteit............................................................................................... 25
6.1.4
Financiële kengetallen ............................................................................................. 25
6.2
7
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................... 24
Financiering .................................................................................................................... 26
6.2.1
Kasgeldfaciliteit ........................................................................................................ 26
6.2.2
Schatkistbankieren .................................................................................................. 26
Sociaal Jaarverslag OD Twente 2022 .................................................................................... 27 7.1
Personele bezetting ........................................................................................................ 27
7.2
Personele thema’s .......................................................................................................... 27
7.3
Ontwikkelingen ............................................................................................................... 28
8
Jaarrekening .......................................................................................................................... 30 8.1
Balans per 31 december 2022 ........................................................................................ 30
8.2
Overzicht van baten en lasten 2022 ................................................................................ 31
8.3
Toelichtingen .................................................................................................................. 32
9
8.3.1
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................. 32
8.3.2
Toelichting op de balans per 31 december 2022...................................................... 33
8.3.3
Toelichting op het overzicht van baten en lasten per 31 december 2022 ................. 39
Overige gegevens .................................................................................................................. 47 9.1
10
Uitvoeringsregeling WNT ................................................................................................ 47 Bijlagen .............................................................................................................................. 49
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 4 van 51
1. Inleiding & toelichting Voor u liggen de Jaarstukken 2022 van de Omgevingsdienst Twente (OD Twente). De jaarstukken bestaan uit het Jaarverslag OD Twente 2022 en de Jaarrekening OD Twente 2022. Hieraan is de controleverklaring van onze accountant toegevoegd. De accountant heeft vastgesteld dat de jaarrekening een getrouw beeld vertoont van de financiële stand van zaken van de OD Twente. Ook het Sociaal Jaarverslag OD Twente 2022 maakt onderdeel uit van de Jaarstukken OD Twente 2022. De OD Twente is een gemeenschappelijke regeling tussen de Twentse gemeenten en de provincie Overijssel voor de uitvoering van milieutaken. De OD Twente behandelt voor haar deelnemers de aanvragen voor vergunningen in het kader van het omgevingsrecht (milieudeel en voor de Provincie Overijssel ook het bouwdeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Daarnaast adviseert de OD Twente haar deelnemers bij de opstelling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. De OD Twente werkt binnen de door de deelnemers aangegeven beleidskaders en opdrachten zoals die in de individuele Dienstverleningsovereenkomst (DVO) zijn vastgelegd. Met de Jaarstukken OD Twente 2022 legt het dagelijks bestuur in financiële en beleidsmatige zin verantwoording af aan het algemeen bestuur over het in 2022 gevoerde beleid. 1.1
Toelichting en leeswijzer
De Jaarstukken OD Twente bestaan uit 2 delen: -
deel A: Het Jaarverslag OD Twente 2022 (hoofdstukken 3 tot en met 7); deel B: De Jaarrekening OD Twente 2022 (hoofdstukken 8 tot en met 10).
In het jaarverslag, deel A, worden de belangrijkste ontwikkelingen over 2022 beschreven. Daarnaast worden de ontwikkelingen en cijfers per programma, de urenbesteding en het sociaal jaarverslag beschreven. Deel B bestaat uit de jaarrekening 2022 met daarbij de bijbehorende paragrafen conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (Uitvoeringsregeling WNT). Ook de accountantsverklaring is toegevoegd.
1.2
Managementsamenvatting
2022 is een intensief jaar geweest waarin verschillende ontwikkelingen zijn geweest. De uitvraag van producten is weer verder gestegen, waardoor sprake was werkdruk en langere doorlooptijden. Om dit te beheersen zijn out-of-the-box maatregelen (OOTB-maatregelen) genomen. Deze hebben voor een deel gezorgd voor verlichting, maar wordt pas een goede balans verwacht vanaf 2024. De productie is qua uren en productie ruimschoots gehaald. Het traject Herijking Financiering is succesvol verlopen, dit gaat verdere impact richting 2024 hebben. De opheffing van de kruisfinanciering heeft ervoor gezorgd dat deelnemers de hogere productie financieren. Ook door het inzetten van meerdere bestemmingsreserves is de OD Twente erin geslaagd om een positief resultaat te realiseren van € 399.169. Op landelijk gebied is het Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH) opgestart. Dit programma is opgericht naar aanleiding van de aanbevelingen van het rapport van de commissie Van Aartsen. Het beoogde resultaat van het IBP VTH is het merkbaar verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving en het verminderen van vermijdbare milieuschade. De OD Twente krijgt middelen om op verschillende pijlers mee te liften en haar eigen kwaliteit te verbeteren. Ten slotte is veel energie gestoken in de voorbereiding van de Omgevingswet.
Naast actieve participatie in regionaal verband, heeft de OD Twente op verzoek van de partners ook een pilot opgestart rondom de Omgevingstafel Twente.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 5 van 51
2 Besluitvorming De Jaarstukken OD Twente 2022 kennen de volgende ambtelijke en bestuurlijke procedure: januari – maart 2023
Ambtelijke voorbereiding OD Twente
6 april 2023
Behandeling door het dagelijks bestuur
voor 30 april 2023
Ter informatie verzenden aan Raden & Staten
7 juli 2023
Behandeling door het algemeen bestuur
7 juli 2023
Vaststelling door het algemeen bestuur
voor 15 juli 2023
Indienen Ministerie BZK
In de Wet gemeenschappelijke regeling (WGR) is geen afzonderlijk artikel inzake de resultaatbestemming opgenomen. Uit de WGR kan worden afgeleid dat het behaalde resultaat wordt bestemd overeenkomstig het doel van de gemeenschappelijke regeling. De OD Twente heeft over 2022 een positief saldo gerealiseerd van € 399.169. Hierdoor resteert een bedrag van € 399.169 waarvoor nadere bestemming kan plaatsvinden. Op 6 april heeft het dagelijks bestuur een voorstel voor bestemming van het resultaat geformuleerd waarover de gemeenteraden en provinciale staten geïnformeerd worden en waarop het algemeen bestuur vervolgens om instemming gevraagd wordt: € 15.000 - Bestemmen met een toevoeging aan de algemene reserve (opbouw tot 5% bedrijfsplan) € 170.000 - Bestemmen t.b.v. extra inzet voor het project Invoering Omgevingswet. Met het besluit van de definitieve invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 wordt op dit gebied extra inspanning gevraagd aan de OD Twente. Daarnaast vraagt het ook verschillende inrichtingen op ICT gebied. € 80.000 - Bestemmen t.b.v. extra inzet Ontwikkelingsbudget. Met het oog richting 2024 (herijking financiering) gaat de OD Twente meer capaciteit nodig hebben op het gebied van recruitment. € 134.169 - Bestemmen voor teruggaaf aan de deelnemers.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 6 van 51
Voorlopige ontwerptekst: Het algemeen bestuur besluit: 1. In te stemmen met de jaarstukken OD Twente 2022; 2. In te stemmen met de verlenging van de volgende bestemmingsreserves op basis van zichtbare ontwikkelingen: Bestemmingsreserve Omgevingswet met een looptijd tot 31-12-2023; Bestemmingsreserve Risico-analyse-tool met een looptijd van 31-12-2023. 3. In te stemmen met de volgende deelbestemming van het in de Jaarstukken OD Twente 2022 genoemde positieve resultaat op basis van afspraken uit het verleden en zichtbare ontwikkelingen: Een bedrag van € 15.000,- te storten in de algemene reserve (opbouw tot 5%, conform bedrijfsplan); Een bedrag van € 170.000,- te storten in de bestemmingsreserve Omgevingswet; Een bedrag van € 80.000,- te storen in de bestemmingsreserve Ontwikkelingsbudget. 4. In te stemmen met een teruggaaf van € 134.169 aan deelnemers op basis van de in de bijdrageverordening gemaakte afspraken (na rato van bijdrage); 5. De stortingen in de bestemmingsreserves middels een begrotingswijziging vrij te geven voor besteding in de aangegeven perioden; 6. De controleverklaring van Brouwers Accountants inzake de Jaarrekening OD Twente 2022 ter kennisname aan te nemen. Aldus vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur van de Omgevingsdienst Twente op 7 juli 2023 de voorzitter
de secretaris
drs. P.G. Welman
ir. J.J.W. Strebus
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 7 van 51
Jaarverslag 2022 DEEL A
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 8 van 51
3 Ontwikkelingen 2022 is een intensief jaar geweest met tal van ontwikkelingen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste externe en interne ontwikkelingen opgesomd. Specifieke ontwikkelingen in relatie tot de programma’s worden beschreven in hoofdstuk 4. Een aantal ontwikkelingen uit de eerste jaren van de OD Twente zijn verplaatst naar de programma’s omdat deze nu tot de algemene uitvoering behoren.
3.1
Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel
Op landelijk gebied is het IBP VTH opgestart. Dit programma is opgericht naar aanleiding van de aanbevelingen van het rapport van de commissie Van Aartsen. Het beoogde resultaat van het IBP VTH is het merkbaar verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving en het verminderen van vermijdbare milieuschade. De deelnemers aan dit programma zijn de koepelorganisatie Interprovinciaal Overleg, Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Omgevingsdienst NL en drie ministeries: Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Infrastructuur en Waterstaat. Het IBP VTH bevat de volgende 6 pijlers: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Robuuste omgevingsdiensten en financiering; Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving en vervolging; Informatievoorziening VTH; Kennisinfrastructuur; Onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving; Monitoring kwaliteit milieutoezicht.
In het najaar van 2022 is een specifieke uitkering Omgevingsdiensten inzet Interbestuurlijk programma VTH (SPUK IBP) opengesteld. Met deze SPUK kunnen omgevingsdiensten actief bijdragen aan deze 6 pijlers. De OD Twente heeft de SPUK aangevraagd en deze is door het ministerie toegewezen. De middelen worden vooral in 2023 ingezet voor de verbetering van de 6 pijlers.
3.2
Pilot Omgevingstafel Twente
In 2022 heeft de OD Twente op verzoek van de programmamanagers Omgevingswet de handschoen opgepakt om de Omgevingstafel Twente als pilot op te richten. De omgevingstafel wordt onder de Omgevingswet een instrument om complexe plannen en initiatieven te wegen voordat het vergunning proces begint. Het is binnen Nederland een uniek project, er is nog geen regio die een dergelijke pilot heeft opgestart. Inmiddels hebben we meerdere voorlichtingssessie gehouden om de opzet toe te lichten in andere regio’s. Eind 2022 is een evaluatie uitgevoerd. Hierbij zijn enquêtes verstuurd naar alle deelnemers, de bevoegd gezagen en ketenpartners binnen Twente. De resultaten van de evaluatie zijn besproken met de programmamanagers Omgevingswet. Hierbij is gebleken dat de het merendeel van de deelnemers tevreden is. De Omgevingstafel Twente is een mooi instrument waar initiatieven vroegtijdig besproken kunnen worden. Wel is het uit de evaluatie duidelijk geworden dat nog stappen te zetten zijn op het gebied van participatie en communicatie tussen de initiatiefnemers en de Omgevingstafel. De pilot wordt in 2023 voortgezet.
3.3
Verbetering samenwerking VTH Twente
In 2022 is volop geïnvesteerd in de samenwerking tussen alle partners in het fysieke domein. De scheiding tussen beleid, uitvoering, financiën en de rol van opdrachtgever (naar de OD Twente) is in de praktijk soms lastig. Daarnaast moeten de afspraken in het kader van de Omgevingswet worden vastgelegd. Na een lange voorbereiding is in de zomer van 2022 besloten om de Arena Consulting in te schakelen om dit traject te begeleiden. In de tweede helft van 2022 is veel inzet gepleegd. De afronding staat gepland in april 2023.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 9 van 51
3.4
Out-of-the-box maatregelen
In 2022 heeft de OD Twente de zogenaamde OOTB-maatregelen laten vaststellen door het algemeen bestuur (AB). Deze tijdelijke beheersmaatregelen waren nodig om de werkvoorraad te beheersen. De doorlooptijd voor een aantal producten was te lang en er was sprake van een zodanige werkdruk dat uitval van personeel dreigde. Door de discussie transparant met accounthouders en bestuurders te voeren is draagvlak ontstaan om op onderdelen van het geldende VTH-beleid af te wijken. Eind 2022 is geëvalueerd welke impact de OOTB-maatregelen hebben gehad. Dit is in het AB besproken. Hieronder een samenvatting van de belangrijkste elementen: -
-
-
Het meeste rendement is gehaald door toepassing van: o lichtere toetsing bij vergunningen en meldingen; o afwijken van de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS); o opstellen ‘stikstofmemo’ waarbij de drempel voor advies is verhoogd. Risico’s die vooraf zijn beschreven hebben zich niet voorgedaan in 2022, maar deze kunnen zich de komende jaren alsnog voordoen; Het probleem van werkvoorraad en doorlooptijden is nog niet voor de hele linie opgelost. Dit komt vooral omdat de instroom in 2022 nog hoger was dan de jaren ervoor. Wel is voor verschillende producten (vergunningen industrie, meldingen, adviezen geluid) de doorlooptijd weer in overeenstemming met de DVO. Dit was zonder de toepassing van de OOTB-maatregelen niet mogelijk geweest; Zonder OOTB-maatregelen waren de problemen veel groter geweest. De OOTB-maatregelen hebben voorkomen dat medewerkers zijn uitgevallen en de doorlooptijden en werkdruk verder opgelopen zijn.
Er is ingestemd om de OOTB-maatregelen in 2023 een vervolg te geven. Het bestuur krijgt de nieuwe maatregelen voorgelegd. Tot die tijd blijven de maatregelen uit 2022 van kracht. De knelpunten die niet in 2022 zijn opgelost zijn de producten vergunningen agrarisch, adviezen juridisch en advies lucht/geur/stikstof en geluid.
3.5
Toename productie en werkvoorraad
Over heel 2022 is een toename van de productie geweest. Het beeld van de afgelopen jaren, dat de basis is geweest voor de herijking van de financiering, is ook in 2022 zichtbaar. Er is een forse overschrijding van ruim 20% van het aantal gerealiseerde producten ten opzichte van de Uitvoeringsprogramma’s VTH (UP’s VTH).
Realisatie producten Twente 2022 Programma Vergunningen Toezicht Handhaving
UP 2022
REA
2.958 8.067
5.335 7.970
Advies
558 1.790
651 2.541
Project
359
30
Totaal
13.732
16.527
3.6
Invoering Omgevingswet
De OD Twente heeft zich verder voorbereid op de invoering van de Omgevingswet. In 2022 zijn in concept werkafspraken gemaakt tussen de bevoegd gezagen en de ketenpartners. Ook is veelvuldig getest om de werkafspraken en ICT-systemen te testen.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 10 van 51
De OD Twente maakt onderdeel uit van het programmamanagersoverleg (PMO) Omgevingswet. Binnen dit PMO werken alle ketenpartners samen aan de invoering van de Omgevingswet. Alle Twentse gemeenten, de provincie, het waterschap, de Veiligheidsregio en de GGD zijn vaste deelnemers. Daarnaast sluiten naar behoefte ook partijen als Het Oversticht en Rijkswaterstaat aan. Gezamenlijk maken we afspraken over ketensamenwerking bij initiatieven en testen we het nieuwe Digitaal Stelsel Omgevingswet.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 11 van 51
4 De programma’s De OD Twente werkt op basis van de volgende 6 programma’s: programma Vergunningen; programma Toezicht; programma Handhaving; programma Advies; programma Projecten; programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead). De oorspronkelijke programma’s komen voort uit 2018. Destijds hebben alle deelnemers in voorbereiding op de start van de OD Twente het VTH-beleid Twente en de Nadere uitwerking VTH-beleid Twente vastgesteld. Hiermee is de basis gelegd voor de programma’s Vergunningen, Toezicht & Handhaving, Advies en Projecten binnen de OD Twente. Het VTH-beleid Twente wordt uniform toegepast binnen de OD Twente en legt het minimaal uit te voeren niveau vast. Iedere deelnemer kan aanvullend hierop zijn bestuurlijke prioriteiten door de OD Twente laten uitvoeren. De resultaten van de bestuurlijke prioriteiten worden door de deelnemer opgenomen in het jaarlijkse UP VTH en de daaruit voortkomende jaaropdracht aan de OD Twente. De doelstellingen per programma zijn in de loop van de jaren verder ontwikkeld en kennen ook de komende jaren een verdere ontwikkeling. Met ingang van 2022 wordt het programma Toezicht & Handhaving uitgesplitst naar een programma Toezicht en een programma Handhaving. Hierdoor is het mogelijk een verdere verdieping aan te brengen voor beide programma’s.
Per programma wordt in de volgende paragrafen beschreven: Wat houdt het programma in en wat willen we met dit programma bereiken? Wat zijn de ontwikkelingen geweest in relatie tot het programma? Voor de programma’s Vergunningen, Toezicht, Handhaving en Advies geldt dat de activiteiten uitsluitend geleverd worden op basis van producten uit de producten- en dienstencatalogus (PDC) van de OD Twente. Binnen het programma Projecten wordt invulling gegeven aan onderwerpen waarvoor (nog) geen producten zijn opgenomen in de PDC. Daarnaast omvat dit programma het projectmatige deel van product overstijgende onderwerpen binnen de programma’s Vergunningen, Toezicht, Handhaving en Advies. De primaire uitvoering vindt plaats o.b.v. producten uit de PDC van de OD Twente. Binnen het programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead) worden de overheadkosten als apart taakveld in beeld gebracht. Hieronder vallen de ondersteunende diensten en werkzaamheden (het secundaire proces) die benodigd zijn voor het effectief en efficiënt werken van het primaire proces. De programma’s worden aangestuurd door één of meerdere teammanagers. De directeur en de vier teammanagers zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het programma Projecten.
4.1
Programma Vergunningen
Het programma Vergunningen levert omgevingsvergunningen en maatwerkvoorschriften en behandelt meldingen op grond van het Activiteitenbesluit. Het programma levert hiermee een bijdrage aan het reguleren van de milieudruk en het verbeteren en handhaven van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Voor het bepalen van de acceptabele
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 12 van 51
milieukwaliteit worden de verschillende belangen tussen de voorgenomen activiteiten en de gevolgen voor de fysieke leefomgeving zorgvuldig afgewogen. Het programma Vergunningen wordt mede bepaald door wetgeving zoals de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht, het Activiteitenbesluit en het Besluit Lozen Buiten Inrichtingen. Bij het nemen van milieubesluiten en de behandeling van milieumeldingen wordt de hierop van toepassing zijnde wet- en regelgeving betrokken. Daarnaast wordt verbinding gezocht met aanpalende wetgeving zoals de Wet Natuurbescherming. Voor het programma Vergunningen wordt gebruik gemaakt van de vergunningenstrategie zoals opgenomen in de Nadere uitwerking VTH-beleid Twente d.d. 13 juli 2018.
4.1.1
Ontwikkelingen programma Vergunningen
Algemeen De instroom van vergunning producten (aanvragen) is in 2022 onverminderd hoog gebleven. In april 2022 hebben we mede hierom de zogenaamde OOTB-maatregelen laten vaststellen door het algemeen bestuur. Deze tijdelijke beheersmaatregelen waren nodig om de werkvoorraad te beheersen. De doorlooptijd voor een aantal producten was te lang en er was sprake van een zodanige werkdruk dat uitval van personeel dreigde. Eind 2022 is geëvalueerd welke impact de OOTB-maatregelen hebben gehad. Dit heeft onder andere geleid tot een beheersbare situatie voor de producten melding Activiteitenbesluit, reguliere en uitgebreide vergunningen. Hier zijn de achterstanden weer genormaliseerd en de werkdruk voor de medewerkers hanteerbaar. Voor de producten ‘vergunningen agrarisch’, ‘adviezen geluid/geur/lucht’ en ‘adviezen juridisch’ zijn deze maatregelen ook genomen, maar dit is niet voldoende gebleken. Als het gaat om de vergunningen agrarisch houdt dit met name verband met de bekende stikstofproblematiek. Stikstof-problematiek De afgelopen jaren zijn verschillende gerechtelijke uitspraken geweest die leiden tot onzekerheden bij vergunningverlening bij met name agrarische bedrijven. Deze onzekerheden zijn ook in 2022 niet opgelost. In juni 2022 heeft de Raad van State de lijn van de rechtbankuitspraken over de onzekerheid over emissiearme stalsystemen bevestigd.
Dit is van invloed op de doorlooptijden van onze procedures. Met name bij grotere initiatieven waarbij samenloop is met een procedure, waarvoor de provincie het bevoegd gezag is in het kader van de Natuurbeschermingswet. De provincie heeft in deze procedures de vergunningverlening opgeschort tot nader order.
4.1.2
Producten, Aantallen & Uren programma Vergunningen
De PDC van de OD Twente kent voor het programma Vergunningen 15 productvarianten. Onderstaande tabel geeft voor het programma Vergunningen aan hoeveel producten in 2022 uitgevraagd zijn (UP), hoeveel geleverd zijn (REA) en wat de werkvoorraad is per ultimo 2022. PDC
OMSCHRIJVING
UP 2022
REA
REA %
Werkvoorraad
A1.01 A1.02 A1.03 A1.04 A1.05 A1.06 A1.07
Vooroverleg Melding activiteiten (besluit) Omgevingsvergunning regulier Omgevingsvergunning uitgebreid Toets actualisatie vergunningen (Gedeeltelijk) intrekken omgevingsvergunning MER-procedure
96 1.176 145 137 29 110 1
69 1.278 118 96 14 69 0
72% 109% 81% 70% 48% 63% 0%
57 363 82 108 7 133 2
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 13 van 51
A1.08 A1.09 A1.10 A1.11 A1.12 A1.13 A1.14 A1.15
(Vormvrije) MER-beoordeling Maatwerkvoorschriften Bodem melding Bodembeschikking Melding sloop / asbest Milieuadvies omgevingsvergunning Voorbereiden beschikking hogere grenswaarde Ontheffing APV Totaal
118 99 915 132 0 0 0 0 2.958
66 65 1.074 129 2.313 43 0 1 5.335
56% 66% 117% 98% 0% 0% 0% 0% 180%
98 66 29 38 42 50 1 0 1.076
Het maken van vergunningsproducten is vraaggestuurd en voor een groot deel afhankelijk van het investeringsklimaat bij het bedrijfsleven en de effecten van de economische situatie in Nederland. Ook kunnen door controles vanuit de programma’s Toezicht en Handhaving extra meldingen worden ingediend. Bij een aantal producten overstijgt de uiteindelijke vraag het vooraf verwachte aantal. Bij een aantal producten zijn ook de invloeden zichtbaar van de hierboven beschreven stikstof-problematiek. Onderstaande tabel geeft de gerealiseerde uren weer voor het programma vergunningen. Programma
REA-uren
Vergunningen
35.464
4.2
Programma Toezicht
Het programma Toezicht betreft het houden van toezicht op de naleving milieuregelgeving. Door het verbeteren van naleefgedrag wordt voorkomen dat schadelijke stoffen boven een wettelijk bepaald niveau in de bodem, in het water en in de lucht terecht komen. Daarnaast wordt overlast door bedrijven, bijvoorbeeld met betrekking tot geluid of geur, binnen de perken gehouden. Het gaat om toezicht bij bedrijven, toezicht op asbestsaneringen en toezicht op grondverplaatsingen en bodemsaneringen. De selectie van bedrijven waar we controles doen en de toezichtstrategie is gebaseerd op het Twentse VTH-beleid en de LHS.
4.2.1
Ontwikkelingen programma Toezicht
Algemeen In 2022 zijn verschillende ontwikkelingen aan de orde geweest. Zo zijn voor wat betreft het thema ‘bodem’ en ‘asbest’ stappen gezet om de focus op te schuiven van het toezicht op naleving van gemelde activiteiten naar het illegaal uitvoeren van werkzaamheden (vrijveld toezicht). Bij de planning van periodieke milieucontroles is het tijdig vullen van zolderzaken een continu aandachtspunt gebleken. Risicoanalyse In 2022 zijn belangrijke stappen gezet in het door ontwikkelen van de risicoanalysetool, waarbij de planning van controles op een risico gestuurde manier kan plaatsvinden. Door de planning te baseren op een risicoanalyse wordt de capaciteit daar ingezet waar de meeste risico’s aan de orde zijn. Deze manier van werken is vastgelegd in de landelijke kwaliteitscriteria. Klachtafhandeling In 2022 is het klachtafhandelingsproces gestroomlijnd. Een voortvarende klachtafhandeling is van belang voor het vertrouwen in de overheid. Belangrijk uitgangspunt van de klachtafhandeling is dat burgers die overlast ondervinden uiterlijk binnen 10 werkdagen van de OD Twente een reactie ontvangen over de vraag of de klacht gegrond is en wat de OD Twente gaat doen om de overlast te verminderen.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 14 van 51
4.2.2
Producten, Aantallen & Uren programma Toezicht
De activiteiten voor het programma Toezicht zijn opgenomen in de PDC van de OD Twente. Het aantal activiteiten binnen het programma wordt in overleg met de deelnemers vastgesteld op basis van de UP’s VTH van de 15 deelnemers. De PDC van de OD Twente kent voor het programma Toezicht 12 productvarianten. Onderstaande tabel geeft voor het programma Toezicht aan hoeveel producten in 2022 uitgevraagd zijn (UP), hoeveel geleverd zijn (REA) en wat de werkvoorraad is per ultimo 2022. PDC
OMSCHRIJVING
A2.01 A2.02 A2.03 A2.04 A2.05 A2.06 A2.07 A2.08 A2.09 A2.10 A2.11 A2.12
Opleveringscontrole Periodieke controle Hercontrole Aspectcontrole Administratieve controle Administratieve audit Vrije Veld Toezicht / Gevelcontrole Klacht / melding Bodem toezicht Toezicht sloop / asbest Toezicht bouwen Handhavingscontrole Totaal
UP 2022
REA
REA %
Werkvoorraad
171 3.042 1.318 413 360 0 22 886 988 867 0 0 8.067
27 2.469 1.055 445 205 2 51 1.267 1.474 708 2 265 7.970
16% 81% 80% 108% 57% 0% 231% 143% 149% 82% 0% 0% 99%
38 1.581 620 340 314 4 20 137 150 9 2 90 3.305
Het aantal uitgevoerde periodieke controles is minder dan het aantal opgenomen in de UP’s VTH. Dit komt omdat het geraamde aantal controles in het UP VTH 2022 groter is dan het aantal op basis van de oorspronkelijk inbreng. We lopen daardoor in de bezetting tegen grenzen aan om de aantallen uit het UP VTH te kunnen realiseren. Voor sommige gemeenten speelt mee dat zolderzaken niet tijdig gevuld worden. Daardoor kan achterstand in de uitvoering ontstaan die op een geven moment niet meer ingehaald kan worden. Het aantal oplevingscontroles is fors minder dan geraamd. Zodra de aanmaak van opleveringscontroles goed geborgd is in de werkprocessen, gaat dit aantal omhoog. Eind 2022 is hiervoor een verbetertraject in gang gezet. Opvallend is ook dat het aantal vrije veld toezicht-zaken behoorlijk meer is dan geraamd. Dit komt omdat meer aandacht is geweest voor activiteiten in het vrije veld die niet vooraf gemeld zijn bij het bevoegd gezag. Onderstaande tabel geeft de gerealiseerde uren weer voor het programma Toezicht. Programma
REA-uren
Toezicht
62.338
4.3
Programma Handhaving
Het programma Handhaving is de opvolging van geconstateerde en niet ongedaan gemaakte overtredingen binnen het programma Toezicht. Om te kunnen handhaven is het noodzakelijk om afspraken te maken over de manier waarop we handhaving vormgeven. Voor het geven van een goede uitvoering aan handhaving wordt aangesloten bij de LHS.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 15 van 51
4.3.1
Ontwikkelingen programma Handhaving
Algemeen Het aantal handhavingstrajecten is structureel hoger dan bij de start van de OD Twente voorzien. De voornaamste oorzaak is de consequente toepassing van de LHS door de OD Twente binnen haar werkgebied. Bij het opstellen van het UP VTH 2022 is bij de raming rekening gehouden met deze hogere aantallen. Bestuurlijke strafbeschikking In 2022 is het werken met de bestuurlijke strafbeschikking geïntroduceerd. Dit is een verkort proces-verbaal voor kleinere milieuovertredingen. Op basis van de LHS komen sommige overtredingen in aanmerking voor strafrechtelijke handhaving. Het gaat bijvoorbeeld om overtredingen waarbij sprake is van opzet en recidive. Strafrechtelijke handhaving heeft een preventieve werking.
4.3.2
Producten, Aantallen & Uren programma Handhaving
De activiteiten voor het programma Handhaving zijn opgenomen in de PDC van de OD Twente. Het aantal activiteiten binnen het programma wordt in overleg met de deelnemers vastgesteld op basis van de UP’s VTH van de 15 deelnemers. De PDC kent voor het programma Handhaving 3 productvarianten. Onderstaande tabel geeft voor het programma Handhaving aan hoeveel producten in 2022 uitgevraagd zijn (UP), hoeveel geleverd zijn (REA) en wat de werkvoorraad is per ultimo 2022. PDC
OMSCHRIJVING
UP 2022
REA
REA %
Werkvoorraad
A3.01 A3.02 A3.03
Handhavingsverzoek Handhavingstraject (Boa) Strafrechtelijk onderzoek Totaal
35 351 172 558
28 327 296 651
80% 93% 172% 117%
33 292 40 365
Opvallend is dat behoorlijk meer strafzaken zijn afgerond in vergelijking tot de raming. Deze stijging valt te verklaren uit het feit dat het Boa-cluster in 2022 goed op gang is gekomen. De OD Twente beschikt over een aantal fulltime Boa’s die gespecialiseerd zijn in strafrechtelijke handhaving. In 2022 hebben zij noodzakelijke procedures afgerond die nodig zijn voor nieuwe Boa’s om gebruik te kunnen maken van hun bevoegdheden. Dit is terug te zien in de productiecijfers. Onderstaande tabel geeft de gerealiseerde uren weer voor het programma Handhaving. Programma Handhaving
4.4
REA-uren 8.813
Programma Advies
Binnen het programma Advies worden adviesproducten geleverd op het gebied van milieuspecialismen zoals bodem, asbest, geluid, lucht, geur, externe veiligheid, energie en juridisch. Het programma Advies biedt ondersteuning aan de eigen collega’s die werken voor de programma’s Vergunningen, Toezicht en Handhaving. Daarnaast wordt ook rechtstreeks aan bevoegd gezagen geleverd.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 16 van 51
4.4.1
Ontwikkelingen programma Advies
Werkdruk Een belangrijk onderdeel van de OOTB-maatregelen treft het programma Advies. Met name op het gebied van juridische procedures en de adviezen geur en stikstof zijn de werkvoorraden hoog. Deze werkvoorraden nog niet allemaal opgelost. Specialisme energie en duurzaamheid In 2022 is aan het AB instemming gevraagd om door te ontwikkelen naar een volwaardig specialisme energie en duurzaamheid. Het AB heeft hiermee ingestemd waardoor de ontwikkeling in gang gezet is om naast toezichthouders in dit specialisme ook binnen het team Advies aparte functie voor open te stellen. De eerste jaren worden de bijbehorende kosten volledig door externe financieringsbronnen gedekt, daarna wordt de verlening binnen dit specialisme apart verrekend met bevoegd gezagen.
4.4.2
Producten, Aantallen & Uren programma Advies
De activiteiten voor het programma Advies zijn opgenomen in de PDC van de OD Twente. Het aantal activiteiten binnen het programma Advies wordt in overleg met de deelnemers vastgesteld op basis van de UP’s VTH van de 15 deelnemers. Deze inschatting wordt in het jaarprogramma van de OD Twente opgenomen. De exacte output is vooraf niet eenduidig vast te stellen. Het maken van adviesproducten is vraag gestuurd en voor een groot deel afhankelijk van het investeringsklimaat bij het bedrijfsleven en de effecten van de economische situatie in Nederland. Ook kunnen door activiteiten vanuit de programma’s Vergunningen, Toezicht en Handhaving (deel)producten ontstaan. De PDC van de OD Twente kent voor het programma Advies 15 productvarianten. Onderstaande tabel geeft voor het programma Advies aan hoeveel producten in 2022 uitgevraagd zijn (UP), hoeveel geleverd zijn (REA) en wat de werkvoorraad is per ultimo 2022. PDC
OMSCHRIJVING
A4.01 A4.02 A4.03 A4.04 A4.05 A4.06 A4.07 A4.08 A4.09 A4.10 A4.11 A4.12 A4.13 A4.14 A4.15 A4.16 A4.17
Voorlopige voorziening Bezwaar Beroep Advies bij juridische procedures Advies bodem Advies externe veiligheid Advies milieuzonering Advies geluid Advies luchtkwaliteit (lucht en geur) Milieuadvies ruimtelijke ordening Advies beleidsontwikkeling milieu Advies algemeen Informatieverstrekking Advies flora en fauna Advies energie en duurzaamheid Integraal Omgevingsadvies Advies asbestinventarisatierapport Totaal
UP 2022
REA
REA %
Werkvoorraad
0 35 17 58 589 85 20 230 136 69 4 313 234 0 0 0 0 1.790
3 33 10 66 797 76 17 393 163 35 0 311 66 87 11 9 464 2.541
0% 94% 59% 114% 135% 89% 85% 171% 120% 51% 0% 99% 28% 0% 0% 0% 0% 142%
2 17 24 19 146 67 6 111 197 28 1 83 18 6 3 2 7 737
We zien in totaal een toename van het aantal adviezen. De grootste uitschieters zijn de adviezen bodem, geluid en
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 17 van 51
asbestinventarisatierapport. De adviezen bodem komen voort uit extra werkzaamheden in de regio. Er was voldoende capaciteit om dit op te vangen. Bij de adviezen geluid is het ons gelukt om een deel van de werkvoorraad weg te werken, mede door de OOTB-maatregelen. Het advies asbestinventarisatie is een nieuw product binnen het programma. Hierdoor is vooraf geen raming opgenomen. Onderstaande tabel geeft de gerealiseerde uren weer voor het programma Advies. Programma
REA-uren
Advies
21.456
4.5
Programma Projecten
Het programma Projecten omvat projectmatige en programmatische werkzaamheden voor deelnemers, andere opdrachtgevers en subsidieverstrekkers die niet binnen de PDC van het standaardpakket of het pluspakket vallen. Projecten kennen een product overstijgende aanpak. Dit zijn veelal specifieke ontwikkeling waarvoor de OD Twente in de toekomst moet worden klaargestoomd. Een voorbeeld hiervan is de Omgevingswet. Daarnaast zijn een aantal regionale projecten die gezamenlijk zijn geïnitieerd, denk aan de extra energiecontroles. Tot slot kunnen deelnemers op projectbasis extra opdrachten aanbieden die passen binnen de gemeenschappelijke regeling OD Twente. De werkwijze bij projecten is afhankelijk van de activiteit en de gemaakte afspraken voor één, meerdere of alle deelnemers. Met dit programma wordt een aanvullende inhoudelijke bijdrage geleverd aan de wensen en ambities van deelnemers op het gebied van verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving. De bekostiging vindt plaats op basis van de hierover met deelnemers gemaakte afspraken. Waar mogelijk worden werkzaamheden uitgevoerd binnen het overeengekomen UP VTH. Hiernaast bestaan voor een aantal landelijke en regionale projecten externe financieringsbronnen.
4.5.1
Ontwikkelingen programma Projecten
Algemeen Het programma Projecten verdient een nadere ontwikkeling. De afgelopen jaren zijn veel projecten aangemaakt, maar niet alles is goed afgerond. Eind 2022 is een start gemaakt om het projectmatig werken te verbeteren. Out-of-the-box maatregelen Een aantal regionale projecten zijn niet uitgevoerd naar aanleiding van de OOTB-maatregelen. Het vullen van de monitoringstool van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is hiervan een voorbeeld. Stikstof De problematiek rondom stikstof heeft ertoe geleid dat de OD Twente een apart project voor dit thema heeft aangemaakt. Verschillende beleidsvragen rondom dit thema en continu veranderende kaders (nieuwe AERIUS-updates) hebben ons gedwongen om hiervoor apart capaciteit te ramen. Externe veiligheid In 2022 is uitvoering gegeven aan het landelijke programma externe veiligheid (EV): Kennisinfrastructuur Omgevingsveiligheid. Naast deze kennisdeling is ook gewerkt aan de overgang van het Risico Register Gevaarlijke Stoffen (RRGS) naar het Register Externe Veiligheid (REV). De werkzaamheden bestonden in 2022 uit het testen van de migratie van het RRGS naar het REV, het testen van de nieuwe invoermodule en het onderzoeken van mogelijkheden om het REV geautomatiseerd te vullen via ons VTH-systeem. Dit laatst heeft de voorkeur omdat dan data eenmalig vastgelegd en meervoudig gebruikt kan worden.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 18 van 51
Energie en duurzaamheid Het project energie en duurzaamheid kende in 2022 een lange opstartfase. Op 10 december 2021 heeft het AB ingestemd met de beslisnota subsidie intensiveren energietoezicht. Medio februari 2022 kwamen een drietal gemeenten terug op het genomen AB besluit. Hieraan ten grondslag lag een verrekening tussen gemeenten en de OD Twente. Tevens heeft het tot oktober 2022 geduurd voordat de benodigde machtigen vanuit de gemeenten zijn ontvangen door de OD Twente. Dit heeft ertoe geleid dat de subsidie vlak voor de kerst 2022 is toegekend aan de gemeenten. Op één gemeente na hebben alle gemeenten zich geconformeerd aan het genomen AB besluit omtrent de subsidie intensiveren energietoezicht. Door het ontbreken van de financiële dekking in het grootste deel van 2022 heeft de OD Twente de uitvoering van het projectplan verschoven naar 2023. Wij zijn voornemens om de geplande energiebesparingscontroles in zijn geheel in 2023 uit te voeren. In januari 2023 is gestart met een vijftal toezichthouders die uitvoering geven aan deze opgave. Tijdens de reguliere momenten gaan wij hierover rapporteren. Luchtwassers In 2022 zijn voor het project luchtwassers minder zaken opgepakt dan in 2021 dit door een onderbezetting van agrarische toezichthouders.
In 2022 is begonnen met het oppakken van de openstaande zaken, op basis van de zwaarte van de overtredingen worden zaken met urgentie opgepakt. In 2022 waren er 60 zaken die open stonden. Zaken zijn te lang blijven liggen waardoor juridische stappen niet meer mogelijk zijn. Deze zijn geseponeerd en handhaving van deze zaken is dus stopgezet. Deze zaken worden opnieuw opgebouwd. De urgente zaken op gebied van luchtwassers zijn wel opgepakt. Voor deze urgente zaken is een toezichthouder ingehuurd die deze zaken behandelt. Er zijn 10 zaken afgehandeld en 20 zaken waarbij het proces in gang is gezet. Er staan nog 30 zaken die open staan maar niet ingepland kunnen worden wegens de ondercapaciteit. Daarnaast zijn enkele controles agrarisch klasse 3 geweest waar luchtwassers ook in zijn meegenomen, hier zijn geen losse zaken voor aangemaakt. Deze maken onderdeel uit van een grotere controle. Stoppersregeling Vanuit het bestand van 474 locaties die mee hebben gedaan aan de stoppersregeling op grond van het Actieplan Ammoniak Veehouderij zijn tot nu toe 70 omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM) ambtshalve ingetrokken voor varkens en/of pluimvee. Volgens de planning gaan ongeveer 117 OBM’s in de loop van 2023 ingetrokken worden daarnaast zijn een paar locaties die verder dossieronderzoek eisen of waar een controle door Toezicht en Handhaving uitgevoerd moet worden.
De overige locaties zijn voor wat betreft de stoppersregeling afgerond. Ketentoezicht Projectleiding en coördinatie OD Twente. Uitvoering OD Rivierenland. In 2022 zijn de eerste stappen gezet voor de ketenaanpak bij E-waste, dierlijke bijproducten en verontreinigde grond. In 2023 worden gerichte interventies uitgevoerd op bedrijven in de keten metaalrecycling. De tactische analyse daarvoor is in 2022 afgerond. Daarnaast blijft aandacht voor de keten co-vergisting en E-waste.
4.5.2
Producten, Aantallen & Uren programma Projecten
Projecten kunnen worden geclassificeerd als landelijk, regionaal, lokaal of overig. Projecten kunnen gefinancierd worden vanuit de UP’s VTH of vanuit externe financieringsbronnen. Voor projecten zijn geen PDC-kentallen vastgesteld. Daarom wordt bij het programma Projecten gerekend met het aantal daadwerkelijk bestede uren. Onderstaand is per projectsoort een overzicht opgenomen van het aantal daadwerkelijk bestede uren die ten laste komen van de UP’s VTH.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 19 van 51
PDC
OMSCHRIJVING
A5.04 A5.05 A5.06 A5.07
Project lokaal Project regionaal Project landelijk Project overig Totaal
REA UREN
4.181 3.548 1.079 14.105 22.913
Lokale projecten zijn specifieke projecten voor één bevoegd gezag, voorbeelden hiervan zijn vrijeveld controles sloop en asbest en facultatieve projecten van bevoegd gezagen. Onder landelijke projecten vallen onder andere de invoering van de Omgevingswet en het IBP VTH. Onder regionale projecten vallen onder andere energie en duurzaamheid, project luchtwassers, project stoppersregeling en ketentoezicht. Overige projecten zijn onder andere externe veiligheid, wachten piketdienst en accountmanagement.
4.6
Programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead)
Binnen het programma Bedrijfsvoering & Control, ook wel programma Overhead genoemd, worden de secundaire kosten als apart taakveld in beeld gebracht. Hieronder vallen de ondersteunende diensten en werkzaamheden, het secundaire proces, die benodigd zijn voor het effectief en efficiënt laten werken van het primaire proces.
4.6.1
Ontwikkelingen programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead)
Rapportages PowerBI In 2022 zijn de rapportages ontwikkeld naar een multi-tenant omgeving, zodat de ontwikkeling met meerdere omgevingsdiensten vormgegeven kan worden. Hierdoor dalen de totale kosten van eigenaarschap. Daarnaast is het ook mogelijk dat accounthouders toegang krijgen tot de rapportages. In 2023 wordt op dit vlak vooral doorontwikkeld op KPIrapportage en datakwaliteit. Inrichting archiefbeheertaak In 2022 is voorwerk verricht voor de technische en organisatorische inrichting van de archiefbeheertaak. In 2023 wordt een nieuwe zaaktype catalogus ingericht, inclusief de archiefnominatie, in het primair proces systeem. In de begrotingswijziging 2023-01 zijn hiervoor incidentele en structurele budgetten opgenomen. Samenwerking PowerBrowser In 2022 is in de samenwerking rondom PowerBrowser besloten dat er een splitsing komt in de systemen. Deze splitsing heeft veel gevolgen gehad voor de planning en uitrol van nieuwe functionaliteiten in het systeem. Vanuit het perspectief van OD Twente is de splitsing noodzakelijk om het beheer en de doorontwikkeling naar een hoger niveau te tillen. In 2023 voert de OD Twente, naast haar eigen beheer, het beheer uit voor de gemeente Almelo en de gemeente Hof van Twente. Continu leren en verbeteren In de organisatie is een proces van Continu Leren en Verbeteren (CLV) geïmplementeerd.
Hiermee heeft de OD Twente een cyclisch proces van verbeteren en auditing. In 2023 wordt dit proces ingezet om verbeteringen in de organisatie te organiseren. Daarnaast zijn een aantal onderwerpen waarvoor de technische implementatie van hulpmiddelen al gereed is, maar de procesinbedding nog plaats moet vinden. Dit alles loopt vanaf 2022 via een CLV-traject.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 20 van 51
GEO-viewer De GEO-viewer is in 2022 technisch gereed gemaakt om ketenpartners toegang te geven tot de aanwezige data bij OD Twente en geselecteerde documenten bij locaties. De vulling van locaties met relevante documenten is afhankelijk van de inrichting van de archiefbeheertaak en het CLV. Herijking Financiering Het traject Herijking Financiering is in 2022 volledig afgerond. Dit traject heeft een grote impact op de organisatie. In 2022 is de voorbereiding op de organisatorische verandering als gevolg van het traject Herijking Financiering in gang gezet. Door de groei in het primaire proces is ook een groei en doorontwikkeling van de bedrijfsvoering noodzakelijk. In 2023 leidt deze doorontwikkeling tot een kleinere afhankelijkheid van externen in het beheer en de doorontwikkeling van de middelen. De verandering in het verrekenmodel gaat leiden tot aanpassingen in de rapportages en onderliggende systemen. In 2023 loopt deze voorbereiding door.
4.6.2
Producten & aantallen programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead)
Binnen het programma Bedrijfsvoering & Control (Overhead) worden geen producten onderscheiden. Onder dit programma vallen de volgende aandachtsgebieden: Directie Teammanagement Bestuurssecretariaat Algemeen secretariaat Personeel & Organisatie Processen, Kwaliteit & Informatiebeheer (waaronder ICT) Financiën Communicatie Contractmanagement
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 21 van 51
5 Urenbesteding In dit hoofdstuk wordt een nadere toelichting gegeven op de tijdsbesteding van de OD Twente in 2022. Deze tijdsbesteding hangt samen met de in de programma’s geleverde en onderhanden producten en projecten. Zoals in de najaarsrapportage reeds gepresenteerd en aangekondigd, vindt de verantwoording van directe uren plaats op basis van aantallen producten en gerealiseerde uren. De voornaamste reden hiervoor is om deelnemers tijdig te informeren op eventuele overschrijdingen. Uit onderstaand hoofdstuk blijkt, net als uit de geleverde productie, dat de OD Twente in 2022 meer uren heeft geleverd dan verwacht op basis van de inbreng van de deelnemers. Dit heeft ertoe geleid dat de methode van het opheffen van de kruisfinanciering, die ook in 2021 aanwezig was, nu ook in 2022 is gehanteerd. Dit heeft als gevolg gehad dat eindheffingen en teruggaven hebben plaatsgevonden.
5.1
Productiviteit
De productiviteit van de directe medewerkers binnen het primaire proces is een belangrijke indicator voor de OD Twente. In het Bedrijfsplan OD Twente 2018 wordt uitgegaan van 1.440 productieve uren per directe medewerker per jaar. Dit komt neer op een ambitieus productiviteitspercentage van 90% van de netto beschikbare uren. Tijdens een eerdere analyse is echter gebleken dat het in de berekening gebruikte aantal verlofuren niet aansluit bij wettelijke regelingen. Wettelijk ligt het aantal verlofuren voor de medewerkers van de OD Twente hoger dan oorspronkelijk begroot. Naar aanleiding hiervan is in de Programmabegroting OD Twente 2022 een productiviteitspercentage van 87,5% vastgesteld. Dit percentage komt nee rop 1400 productieve uren. Het gemiddelde productiviteitspercentage voor de gehele OD Twente in 2022 komt nu uit op 84,1%. Dit ligt weliswaar onder de beoogde 87,5% maar kan in het licht van de opstartjaren en de productiviteit van 2021 (82,7%) nog altijd als een prima resultaat worden gezien. Middels de applicatie PowerBI hebben teammanagers direct inzicht in de voortgang van het tijdschrijven en het productiviteitspercentage van hun medewerkers. Op deze manier is gestuurd in 2022.
5.2
Ziekteverzuim
Het gemiddelde percentage ziekteverzuim voor de gehele OD Twente zit op 3,87%. Dit is lager dan het uitgangspunt in het Bedrijfsplan OD Twente 2018 (4%). Dit is een verbetering ten opzichte van 2021 waar het percentage ziekteverzuim op 4,21% lag.
5.3
Directe uren
Door de deelnemers van de OD Twente is in totaal 100,02 fte ingebracht voor 2022. Naar aanleiding van de situatie rondom gemeente Enschede heeft de OD Twente met ingang van 2022 kunnen rekenen met een volledige inbreng vanuit deze gemeente. Verder zijn geen wijzigingen geweest in de inbreng ten opzichte van 2021. Totaal inbreng OD Twente
fte
Directe fte initieel ingebracht
83,06
Toerekening o.b.v. bedrijfsplan (8,55 fte)
8,55
Facultatieve taken
8,41
Totaal inbreng fte
100,02
De OD Twente streeft naar een productiviteit van 1.400 uur per directe medewerker op jaarbasis. Onderstaand overzicht toont de totale inbreng in fte en de totale inbreng in uren.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 22 van 51
Aantal fte
Inbreng
inbreng
uren
100,02
140.014
Het totale aantal gerealiseerde uren is onderstaand opgesplitst per programma. Over de eerste 8 maanden was 72% van de totaal ingebrachte capaciteit gerealiseerd. In totaal is in 2022 108% van de ingebrachte capaciteit voor 2022 gerealiseerd. Dit komt onder andere door de hoge vraag naar producten en de hogere inzet op inhuur van personeel om deze vraag te kunnen verwerken.
PROGRAMMA
TOTAAL REAUREN
Vergunningen
35.464
Toezicht
62.338
Handhaving
8.813
Advies
21.456
Projecten
22.913
Totaal
150.984
Mede door de inzet van tijdelijke budgetten is de OD Twente in staat geweest om extra personeel in te huren. Hoewel in 2022 is gestuurd op een gelijke verdeling van de urenbesteding per deelnemer, zijn verschillen per deelnemer waar te nemen in de realisatie van uren ten opzichte van de inbreng. Deze verschillen zijn vooraf met de deelnemers gecommuniceerd. In de 8 maanden rapportage is per deelnemer een prognose gemaakt voor de gerealiseerde uren. Deze prognose kwam uit op 150.890 uur. De prognoses zijn zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau gedeeld met de deelnemers.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 23 van 51
6 Paragrafen In het BBV worden enkele verplichte paragrafen genoemd. Voor de OD Twente zijn niet alle paragrafen van toepassing. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing en de paragraaf financiering zijn hieronder opgenomen. De paragraaf betreffende de bedrijfsvoering staat uitgewerkt in hoofdstuk 4.6 Programma Bedrijfsvoering & Control.
6.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
De paragraaf weerstandsvermogen bevat een omschrijving van de risico’s en de gewenste weerstandscapaciteit. Op basis van een actualisatie van de risico’s en het aanwezige weerstandsvermogen is de weerstandsratio berekend.
6.1.1
Risico’s
In de begroting 2022 zijn meerdere risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd. Onderstaande tabel toont de risico’s. Er hebben geen ontwikkelingen plaatsgevonden omtrent de opgenomen risico’s. Nr
Omschrijving risico
Effect
Kans
Risico
1.
Producten- en dienstencatalogus (uniforme werkwijze)
200.000
50%
100.000
2.
Aansprakelijkheid OD Twente
500.000
10%
50.000
3. 4.
Deelnemers treden uit de gemeenschappelijke regeling Verschil aanbod en vraag
622.563 -
5% 50%
31.128 -
5.
Niet halen efficiency taakstelling
216.022
25%
54.005
6.
Uitval van hard- en softwaresystemen
150.000
25%
37.500
7.
(Langdurig)ziekteverzuim
100.000
50%
50.000
8.
Omgevingswet
125.000
50%
62.500
9.
Wet kwaliteits borging voor het bouwen (WKB)
50.000
25%
12.500
10.
Arbeidsmarkt
125.000
75%
93.750
11.
Overgang administratieve s ystemen
50.000
5%
2.500
Hoge inhuurkosten
200.000
50%
100.000
Totaal
2.338.585
25%
593.884
12.
6.1.2
Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de OD Twente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Dit zijn in het kader van de OD Twente de algemene reserve en de begrote post voor onvoorziene kosten. De begrote post voor onvoorziene kosten is aangesproken in 2022 met als voornaamste reden een laat ontvangen post uit 2021. Daarmee is het weerstandsvermogen van de OD Twente als volgt opgebouwd:
Weerstandscapaciteit
Ultimo 2022
Algemene reserve Restant post onvoorziene kosten
631.038 47.955
Totaal
678.993
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 24 van 51
6.1.3
Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit kan berekend worden aan de hand van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Onderstaande tabel toont de weerstandsratio van de OD Twente.
Omschrijving Beschikbare weerstandscapaciteit (A) Benodigde weerstandscapaciteit (B) Ratio (A/B)
Waarde 678.993 593.884 1,14
Zoals hierboven is weergegeven komt de weerstandsratio uit op 1,14. De OD Twente streeft naar een weerstandsratio tussen de 1,0 en 1,4, dat volgens de waarderingstabel weerstandsvermogen (Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement), als “voldoende” wordt aangemerkt. De waarderingstabel is hieronder opgenomen. De weerstandsratio voldoet hiermee aan het streven van de OD Twente. Klasse
>=
A
2
B
1,4
2
Ruim voldoende
C
1
1,4
Voldoende
D
0,8
1
Matig
E
0,6
0,8
Onvoldoende
F
0
0,6
Ruim onvoldoende
6.1.4
<
Betekenis Uitstekend
Financiële kengetallen
Hieronder worden de financiële kengetallen weergeven. Onder de tabel volgt per kengetal een toelichting. Kengetallen
Begroting Jaarrekening 2022 2022
Netto schuldquote
-2%
-12%
Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-2%
-12%
Solvabiliteitsratio
32%
42%
Structurele exploitatieruimte
0%
1%
Netto schuldquote Dit percentage geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag (of negatief) percentage is gunstig, dat betekent dat weinig tot geen druk is van de rente en aflossing op de exploitatie. Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Aangezien de OD Twente momenteel geen leningen heeft verstrekt, is dit kengetal gelijk aan de netto schuldquote. Ook hier geldt dat een laag (of negatief) percentage gunstig is.
Jaarstukken 2022
Omgevingsdienst Twente
Pagina 25 van 51
Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de bezittingen zijn gefinancierd met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen in het totale vermogen. Het geeft inzicht in de mate waarin de OD Twente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de organisatie. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de bijdragen van de deelnemers. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Daarbij vergelijken we de structurele baten en structurele lasten met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
6.2
Financiering
Onderstaand wordt de onderdelen voor de financiering, die van toepassing zijn op de OD Twente, uitgewerkt conform het BBV.
6.2.1
Kasgeldfaciliteit
In 2020 heeft de OD Twente een kasgeldfaciliteit aangevraagd bij de BNG Bank. De risico’s met betrekking tot deze faciliteit zijn laag. Zo betaald de OD Twente geen vaste kosten en/of provisie, maar alleen rente als gebruik wordt gemaakt van de faciliteit. In 2022 is geen gebruik gemaakt van de kasgeldfaciliteit bij de BNG Bank.