Jaarstukken 2020
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2020
Jaarstukken 2020
2
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ................................................................................................................. 5 Financieel kader .................................................................................................................. 8 Leeswijzer ......................................................................................................................... 10 Jaarverslag ........................................................................................................................ 11 Programma 0. Bestuur en ondersteuning ............................................................................... 12 Programma 1. Veiligheid ..................................................................................................... 18 Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ....................................................................... 21 Programma 3. Economie ..................................................................................................... 24 Programma 4. Onderwijs ..................................................................................................... 28 Programma 5. Sport, cultuur en recreatie .............................................................................. 31 Programma 6.
Sociaal domein.............................................................................................. 36 Programma 7. Volksgezondheid en milieu .............................................................................. 46 Programma 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening .......................................................... 50 Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................................. 53 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 57 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 64 Paragraaf Financiering ........................................................................................................ 68 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................... 71 Paragraaf Verbonden partijen .............................................................................................. 78 Paragraaf Grondbeleid ........................................................................................................ 85 Paragraaf Taakstellingen .....................................................................................................
88 Paragraaf Duurzaamheid ..................................................................................................... 89 Jaarrekening ...................................................................................................................... 91 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ................................................................... 92 Toelichting overzicht van baten en lasten .............................................................................. 93 Verklaring verschillen begroot en werkelijk ............................................................................ 93 Balans ............................................................................................................................ 112 Toelichting op de balans .................................................................................................... 114 Niet in de balans opgenomen financiële verplichtingen .......................................................... 127 Bijlage 1. Kredietenlijst ..................................................................................................... 129 Bijlage 2. Financiële overzichten ......................................................................................... 130 Bijlage 3. Algemene uitkering gemeentefonds ......................................................................
135 Bijlage 4. Gevolgen Covid-19 voor Haaksbergen 2020 .......................................................... 137 Bijlage 5. Interbestuurlijk toezicht ...................................................................................... 142 Bijlage 6. SiSa 2020 ......................................................................................................... 144 Bijlage 7. Portefeuillehouders verdeling ............................................................................... 148
Jaarstukken 2020
3
Bijlage 8. Afschrijvingstermijnen ........................................................................................ 149 Bijlage 9. Afkortingenlijst .................................................................................................. 150
Jaarstukken 2020
4
Aanbiedingsbrief Aan de leden van de raad van de gemeente Haaksbergen, Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2020 aan. Het jaar 2020 kunnen we typeren als een turbulent jaar. Zo werden wij op 17 december 2019 door de provincie Overijssel onder preventief toezicht geplaatst, omdat de Begroting 2020 niet structureel en reëel in evenwicht was en er sprake was van onvoldoende weerstandsvermogen. En alsof dat nog niet genoeg was kwam daar in maart de uitbraak van het Coronavirus bij met als consequentie het doorvoeren van allerlei maatregelen, gericht op het tegengaan van verdere verspreiding van dit virus. Wij willen u met deze jaarstukken informeren over de belangrijkste beleidsmatige en financiële ontwikkelingen in 2020. Het jaar 2020 stond voor ons het in teken van het preventief toezicht en het financieel herstel. Preventief toezicht betekende voor ons, dat wij er voor zorg moesten dragen, dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is, het weerstandsvermogen binnen 6 jaren op peil is en dat er voor 1 juli 2020 een financieel herstelplan moest liggen. Dit financieel herstelplan (en daarmee de aangepaste begroting 2020) is op 17 juni door uw raad vastgesteld en vervolgens door de provincie goedgekeurd. Het plan kende een aanpak langs drie sporen.
Via het eerste spoor: Aanpassingen en actualisatie bestaande begroting zijn alle posten uit de begroting kritisch tegen het licht gehouden en is de noodzaak zowel qua inhoud als omvang opnieuw bepaald. Dit leverde een resultaat op van € 979.000. Het tweede spoor (Takenverkenning) vormt een combinatie van investeringen enerzijds (o.m. incidentele investering in personeel van € 500.000 in 2020 om daarmee de grootste knelpunten op te lossen) en bezuinigingen anderzijds. Hiervoor heeft u als raad ons richting meegegeven door (met behulp van het zgn. stoplichtenmodel) aan te geven op welke taakvelden we bezuinigingen konden gaan zoeken; het resultaat van de takendiscussie in 2020 was € 419.000. Tot slot werden in 2020 in het kader van de “actie On Hold” alle uitgaven en investeringen kritisch beoordeeld door een toetsingscommissie op noodzaak. Met als resultaat, dat budgethouders zeer terughoudend zijn geweest met het besteden van hun budgetten; in de toelichting per programma staat vermeld als een voordeel wordt veroorzaakt door de “actie OnHold”. Het totaalresultaat van dit spoor is verwerkt in het jaarresultaat, omdat het vaak ook om deelbudgetten ging. Het jaar 2020 sluiten we af met een positief saldo van € 325.000; dit betekent een verbetering van € 677.000 ten opzichte van het in de Eindejaarsrapportage verwachte resultaat.
De belangrijkste verklaringen hiervoor zijn: de voorziening Appa moest verder opgehoogd worden (-€ 205.000); er zijn meer uren ten laste gebracht van projecten en/of grondexploitaties (+€ 148.000); voordeel verkoop snippergroen en een verrekening met Twente Milieu (+€ 127.000); diverse ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein (+€ 527.000); minder investeringen in riolering leidt tot vrijval middelen exploitatie en leidt tot verrekening met de voorziening (-€ 295.000) en correctie op afval, waar in de Eerste bestuursrapportage 2020 nog een nadeel werd verwacht van -€ 300.000 op verwerking PMD-afval, blijkt deze verwachting in 2020 niet uit te komen en het verwachte tekort voor grootste deel teniet wordt gedaan (+€ 277.000); stijging van leges voor omgevingsvergunningen in 2020 (+€ 134.000). Een positief saldo van € 325.000 laat onverlet dat wij ons terdege bewust zijn van het feit, dat we met het financieel herstel voor een mega-operatie staan en voor meerdere jaren de broekriem moeten blijven aanhalen. We zijn financieel op de goede weg maar moeten voorkomen, dat we weer in oude fouten terugvallen. Het eigen vermogen neemt toe van € 198.000 negatief ultimo 2019 naar € 1.008.000 positief ultimo 2020. Deze ontwikkeling laat zien dat het financieel herstel is begonnen. De algemene
Jaarstukken 2020
5
reserve, als onderdeel van het eigen vermogen, sluit na resultaatbestemming echter op € 253.000 negatief. Om de doelstelling uit het financieel herstelplan te halen, namelijk binnen 6 jaar de algemene reserve op minimaal € 3.000.000, moeten we de komende jaren kritisch blijven op onze uitgaven. Ook bij de Interne Controle zijn in 2020 verbeterslagen gemaakt. In tegenstelling tot 2019 is er voor 2020 een controleplan opgesteld, zijn er reviews op diverse dossiers geweest en zijn er meerdere controles uitgevoerd. Mondiaal stond het jaar 2020 in het teken van de opkomst van het Corona-virus. Dit virus liet overal zijn sporen na en had dan ook grote invloed op het sociale, economische en maatschappelijk leven. Volgens de gegevens van het RIVM werden op 15 maart 2020 de eerste gevallen van Corona in Haaksbergen geconstateerd. Langzamerhand kreeg het virus een steeds grotere greep op de samenleving. Was er in het begin nog sprake van een lichte stijging; gevolgd door een relatief rustige zomerperiode, vanaf september volgde een ware explosie in de vorm van een continue stijging met als dieptepunt 20 december 2020 toen er in Haaksbergen 55 nieuwe gevallen per dag gemeld werden. Sedertdien is er weer sprake van een langzame daling.
Echter de komst van steeds meer varianten enerzijds en de ontwikkelingen rondom de vaccins anderzijds, maakt het moeilijk om voorspellingen te doen over hoelang het nog duurt voordat we het “normale leven” weer op kunnen pakken. Uit gegevens van het RIVM blijkt, dat in 2020 25 Coronapatiënten in Haaksbergen zijn overleden, sinds het begin van de meldingen. Dat een pandemie van een dergelijke omvang vraagt om ingrijpen van de overheid is vanzelfsprekend. In Haaksbergen heeft dit bijvoorbeeld geleid tot inzet van BOA’s aangevuld met Corona-coaches, regelmatig contact met de zorg, de horeca, de verenigingen, ondernemers en inwoners. Om in contact te blijven met de samenleving is er ruim aandacht geschonken aan voorlichting richting de inwoners. Tot slot is er ook veelvuldig ambtelijk en bestuurlijk afstemmingsoverleg geweest. In 2020 heeft Haaksbergen in totaal € 1.039.000 aan compensatiemiddelen ontvangen, hiervan hebben we in 2020 € 578.000 uitgegeven, zodat er aan het einde van het jaar nog € 461.000 resteerde. Dit bedrag hebben we in een bestemmingsreserve gestort zodat lokale organisaties de mogelijkheid wordt geboden om met terugwerkende kracht een subsidie aan te vragen ter compensatie van de financiële gevolgen van het Coronavirus. Als derde belangrijke ontwikkeling willen we kort stil staan bij het project “Grip op sociaal domein”.
Dit project maakt deel uit van het programma “Haaksbergen Ster(ker)” en kent een drietal pijlers: participatie, WMO en Jeugd. Binnen deze pijlers zijn de volgende financiële resultaten bereikt: de pijler Participatie kent een resultaat van +€ 561.000, voornamelijk veroorzaakt door een daling van bijstandscliënten (eind 2020: 302 cliënten) en inzet minder re-integratietrajecten i.v.m. corona. de pijler WMO kent een resultaat van +€ 593.000 met als oorzaken: minder beroep op maatwerkvoorzieningen, zoals vervoer, rolstoelen en woningaanpassingen en minder beroep op huishoudelijke ondersteuning als gevolg van corona. de pijler Jeugd laat een resultaat zien van -€ 633.000 door een toename van maatwerkoplossingen en stijging van het aantal cliënten, die geplaatst zijn op kostbare trajecten. Voor een uitgebreidere financiële analyse verwijzen we naar programma 6 Sociaal Domein. Naast het financieel overzicht, vinden wij het belangrijk om kort bij de inhoud van dit project stil te staan. In 2020 zijn een aantal deelprojecten verder uitgewerkt: De algemene voorziening was- en strijkservice binnen de WMO is gerealiseerd. De voorbereiding van de algemene voorziening voor dagbesteding (Ontmoetingspark De Greune) hebben we afgerond en we zijn gestart met een uitvoering in pilotvorm. De voorbereiding van de multiculturele dagbesteding door Livio is voortgezet.
In 2020 is de eerste proefversie van het dashboard Sociaal Domein gepresenteerd aan de raad. Het doel van dit dashboard is vroegtijdig inzicht te krijgen in de ontwikkelingen binnen het sociaal domein en zo mogelijk bij te sturen.
Jaarstukken 2020
6
Om de prioriteiten voor de komende jaren te bepalen hebben wij het meerjarig Programma “Haaksbergen Ster(ker) in ontwikkeling” vastgesteld. Doel van dit programma is het vertrouwen van de samenleving in het bestuur te herstellen, verbinding te zoeken met de samenleving met het oog op toekomstbestendigheid en zelfstandigheid. Dit programma kent een aanpak langs drie sporen: financieel en risicobeheersing op orde, effectief samenspel en een stabiele en veerkrachtige organisatie, en verbindt deze onderling. Binnen het derde spoor hebben we in 2020 fase 1 voor het versterken van de bedrijfsvoering afgerond; dit resulteerde in de keuze met de gemeente Hengelo verder te gaan. Vervolgens zijn we gestart met fase 2: het opstellen van een businesscase met de gemeente Hengelo ten einde het bestuur en de raad een afweging te kunnen laten maken om tot uitplaatsing van de bedrijfsvoering over te gaan óf het in eigen huis te versterken. Daarnaast zijn we gestart met het project “organisatieontwikkeling” waarin we gekozen hebben voor een nieuwe organisatiestructuur, deze keuze is gebaseerd op meerdere ontwerpprincipes (zoals span of control, zelfsturende teams en heldere werkprocessen) en we denken hiermee een belangrijke stap gezet te hebben richting “de basis op orde”.
Als gevolg van het uitstel van de Omgevingswet (van 1 januari 2021 naar vermoedelijk 1 januari 2022) hebben we een aantal werkzaamheden opgeschort. Wel zijn we gestart met de werkzaamheden voor de nieuwe woonvisie. Dit heeft ons er niet van weerhouden om in 2020 bedrijfsgrond op Stepelerveld uit te geven en diverse ontwikkelaars te faciliteren om nieuwe woningbouw mogelijk te maken. Eind 2020 is er nog een bundeling van verkooptransacties bij de notaris gepasseerd. Gelet op de omvang van het aantal transacties hebben wij besloten het hiermee samenhangende voordeel niet in 2020, maar in 2021 in het resultaat mee te nemen. In de Eerste bestuursrapportage 2021 zullen wij hierop terugkomen. Tot slot willen we aangeven, dat we in het kader van onderwijshuisvesting hebben moeten constateren, dat er geen mogelijkheid was over te gaan tot vervangende nieuwbouw van Het Assink lyceum. Wel hebben we onderzoek uitgevoerd naar een passende huisvesting voor de basisscholen Holthuizen en Dr. Ariëns. Dit heeft ertoe geleid dat de voorbereidingen om te komen tot vervangende nieuwbouw voor beide scholen door ons in gang is gezet. De jaarstukken 2020 laten zien, dat we er in een turbulente omgeving, waarin we onder een stringent regime moesten werken, toch in geslaagd zijn om belangrijke stappen te zetten richting de robuuste en toekomstgerichte organisatie, die wij graag willen zijn.
Het college van burgemeester en wethouders, Rob Welten Antoon Peppelman Louis Koopman Jan-Herman Scholten
Jaarstukken 2020
7
Financieel kader Resultaat De begroting 2020 inclusief herstelplan, liet een nadelig saldo zien van € 1.217.000. Bij de Eerste bestuursrapportage 2020 hebben wij het resultaat bijgesteld naar € 1.260.000 negatief. Bij de Eindejaarsrapportage 2020 werd uitgegaan van een verwacht negatief resultaat van ruim € 352.000. We sluiten het jaar af met een positief resultaat van € 325.000. Dit is een resultaatverbetering ten opzichte van de Eindejaarsrapportage van € 677.000. De verschillen worden nader toegelicht onder ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Rekeningresultaat begroot en werkelijk Inkomsten/Uitgaven
(bedragen x € 1.000) Bedrag begroot
Bedrag werkelijk
Saldo
Lasten
62.131
63.077
-945
Baten
61.779
63.401
1.623
Totaal
-352
325
677
In onderstaand overzicht worden per programma het saldo lasten en baten gepresenteerd. Overzicht verschillen per programma Omschrijving programma
(bedragen x € 1.000) Saldo lasten
Saldo baten
Saldo
Bestuur en ondersteuning
46
518
564
Veiligheid
83
144
228
Verkeer, vervoer en waterstaat
-65
47
-18
Economie
-69
84
15
Onderwijs
-14
-2
-16
Sport, cultuur en recreatie
174
11
184
1
0
1
Volksgezondheid en milieu
-299
136
-163
Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
-803
685
-118
Totaal
-946
1.623
677
Sociaal domein
Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar de programma’s en specifiek het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Structureel in incidenteel saldo In onderstaand overzicht wordt het rekeningresultaat verdeeld in een incidenteel en een structureel deel. Overzicht structureel en incidenteel saldo Structureel en incidenteel saldo Totaal begrotingsaldo (a)
(bedragen x € 1.000)
Primitieve begroting 2020
Definitieve begroting 2020
Mutatie jaarrekening
Jaarrekening 2020
-1.217
-353
677
325
Incidentele saldo (b)
-449
-1.061
-1.325
-2.385
Structureel saldo (a-/-b)
-768
708
2.002
2.710
Jaarstukken 2020
8
Stand algemene reserves De algemene reserve ontwikkelt zich in 2020 als volgt: Stand algemene reserve, inclusief resultaat boekjaar (bedragen x € 1.000) Stand per 31-12-2019
2.828
Bestemming rekeningresultaat 2019
-3.406
Toevoeging vanuit exploitatie 2020
325
Stand per 31-12-2020
Jaarstukken 2020
-253
9
Leeswijzer De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode een programmaindeling vast. De auditcommissie heeft de taak de raad hierover te adviseren. Als gevolg van een wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn gemeenten verplicht hun jaarstukken financieel in te richten in zogenaamde taakvelden. De auditcommissie heeft er unaniem voor gekozen de programmaindeling te hanteren zoals die door de Rijksoverheid wordt geadviseerd. Met deze nieuwe indeling komen we tegemoet aan de wens van de raad de jaarstukken korter en bondiger op te stellen met behoud van de informatiewaarde. De negen programma’s zijn als volgt ingedeeld: 1. Belangrijkste beleidsontwikkelingen 2. Wat hebben we bereikt? 3. Wat hebben we hiervoor gedaan? 4. Verbonden partijen 5. Beleidsindicatoren 6. Wat heeft het gekost? Het is verplicht in de jaarrekening beleidsindicatoren op te nemen volgens de BBV. De raad kan met behulp van deze indicatoren beter sturen. Daarnaast kunnen gemeenten beter met elkaar worden vergeleken. De raad heeft besloten voorlopig alleen de door de BBV verplichte indicatoren op te nemen. Voor een aantal indicatoren heeft de raad nog geen norm vastgesteld. Deze zijn aangegeven met het *-teken. In 2021 start een project waarin samen met de raad geëxperimenteerd wordt met het vaststellen van beleidsindicatoren en normen.
Hierbij wordt in eerste instantie gefocust op een aantal programma’s en taakvelden uit de begroting. Vervolgens wordt dit gedaan voor alle programma’s en taakvelden. Voor wat betreft de beleidsindicatoren in deze jaarrekening zijn de meest recente gegevens opgenomen in de kolom ‘Stand Haaksbergen’. Het kan voorkomen dat die informatie dateert van voor 2020. De referentiegemeenten zijn de niet-stedelijke gemeenten tot 25.000 inwoners. Aan het einde van elk programma staan de begrote- en werkelijke baten en lasten per taakveld weergegeven. De totalen in deze tabellen zijn afgerond op duizendtallen. Afwijkingen op het saldo per product (> €15.000) worden toegelicht in de jaarrekening in het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Naast de programma’s moeten gemeenten minimaal zeven programma-overstijgende paragrafen in de jaarstukken opnemen. In deze paragrafen staat informatie die inzicht geeft in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico’s. De raad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen, wanneer een onderwerp extra aandacht vraagt. In deze jaarstukken wordt naast de verplichte paragrafen aandacht besteed aan de taakstellingen en duurzaamheid. In 2020 heeft de auditcommissie geadviseerd naast de gewijzigde begroting ook inzicht te geven in de bijstellingen ten opzichte van de primitieve begroting.
De financiële tabellen onder ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk” zijn naar aanleiding van dit advies aangepast. Het herstelplan beschouwen wij als de primitieve begroting, de wijzigingen daarop zijn de Eerste bestuursrapportage en de Eindejaarsrapportage. De balans en jaarrekening zijn afgerond op duizendtallen. Als gevolg van deze afrondingen kan het voorkomen dat er afrondingsverschillen voorkomen in de tellingen op de balans en binnen het hoofdstuk ‘Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening’.
Jaarstukken 2020
10
Jaarverslag
Jaarstukken 2020
11
Programma 0. Bestuur en ondersteuning Belangrijkste beleidsontwikkelingen De meest in het oog springende beleidsontwikkeling is het meerjarig ontwikkelprogramma ‘Haaksbergen ster(ker) in ontwikkeling’. Het doel van dit programma is het vertrouwen van de samenleving in het bestuur te herstellen en verbinding te zoeken met die samenleving. Dit alles met het oog op toekomstbestendigheid en zelfstandigheid. De “Visie Haaksbergen 2030” is daarbij leidend. Het als gevolg van de onder preventief toezichtstelling door Gedeputeerde Staten vastgestelde financieel herstelplan is ook onderdeel van dit meerjarig ontwikkelprogramma. Regionaal is een belangrijke beleidsontwikkeling de aanpassing van de samenwerking binnen de Regio Twente. De ontvlechting van de Regio Twente is in gang gezet met het hoofdlijnenbesluit
‘Versterking regionale samenwerking door focus en eenvoud’. Dit heeft geresulteerd in een veranderopdracht. In 2021 worden hierover verdere besluiten genomen en worden veranderde en nieuwe samenwerkingen geïmplementeerd.
0.1 Bestuur Wat hebben we bereikt? In mei 2020 is het meerjarig programma ‘Haaksbergen ster(ker) in ontwikkeling’ vastgesteld. Dat wil zeggen dat een strategie voor de uitvoering van het programma is vastgesteld inclusief belangrijke prioriteiten (o.a. versterken bedrijfsvoering, financieel herstel, wettelijke acties Omgevingswet en basis op orde in de organisatie). Doel van dit programma is het vertrouwen van de samenleving in het bestuur te herstellen en verbinding te zoeken met de samenleving met het oog op toekomstbestendigheid en zelfstandigheid. Dit meerjarig programma geeft daarmee invulling aan de vijf aanbevelingen van Rijnconsult die door de raad zijn vastgesteld op 25 september 2019, te weten: 1. versterk de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij Enschede of Hengelo; 2. maak op andere uitvoeringsonderdelen deelplannen om door intensivering van samenwerking met omliggende gemeenten de kwetsbaarheid te verminderen; 3. ga verder met professionaliseren van de regievoering; 4. zorg dat in de organisatie de basis verder op orde komt; 5. maak in samenspraak tussen gemeenteraad, college van B&W en ambtelijke organisatie een besturingsfilosofie met helder beschreven rollen; gebruik die als basis voor effectief samenspel; betrek hierbij ook de samenleving.
Deze vijf aanbevelingen hebben we in het meerjarig ontwikkelprogramma ‘Haaksbergen ster(ker) in ontwikkeling’ teruggebracht tot drie hoofdsporen. Dit zijn: financieel en risicobeheersing op orde, effectief samenspel en een stabiele en veerkrachtige organisatie. In 2020 is fase 1 voor het versterken van de bedrijfsvoering afgerond (resulterend in de keuze met Hengelo verder te gaan) en is een start gemaakt met fase 2: opstellen businesscase met de gemeente Hengelo ten einde het bestuur en de raad een afweging te kunnen laten maken om tot uitplaatsing van de bedrijfsvoering over te gaan óf het in eigen huis te versterken. Fase 2 loopt momenteel. In de samenwerking met andere overheden hebben wij de belangen van en voor Haaksbergen actief vertegenwoordigd, zowel op bestuurlijk als ambtelijk niveau. We hebben ons als een betrouwbare, maar kritische samenwerkingspartner opgesteld.
Jaarstukken 2020
12
De goede contacten met onze partnergemeente Ahaus blijven, ondanks de beperkingen door de Covid-19 maatregelen. Wat hebben we hiervoor gedaan? Strategie van het meerjarig programma is uitgewerkt en vastgesteld door de raad. In het kader van het project ‘financieel herstel’ is medio 2020 het herstelplan door de raad vastgesteld en door de provincie goedgekeurd. Vervolgens is het plan in uitvoering gebracht. Daarbij is als eerste de begroting per post kritisch bekeken en zijn aanpassingen doorgevoerd. Daarnaast zijn in sessies door de raad via een ‘stoplichtmodel’ kaders aangegeven voor het financieel herstel. Tenslotte is het gehele jaar een strakke ‘on hold’-strategie gehanteerd, waarbij de noodzakelijkheid van financiële verplichtingen voortdurende tegen het licht is gehouden. Het project ‘Financieel herstel’ is hiermee niet beëindigd, maar blijft de komende jaren zijn stempel op de beschikbare middelen in Haaksbergen drukken. Fase 1 project ‘versterken bedrijfsvoering’ is afgerond resulterend in de keuze met de gemeente Hengelo verder te gaan en daartoe is fase 2 opgestart om de businesscase verder uit te werken ter voorbereiding op besluitvorming in 2021. Hiermee wordt invulling gegeven aan de eerste aanbeveling van Rijnconsult.
Het project ‘organisatieontwikkeling’ is opgestart waarin een nieuw besturingsmodel (gebaseerd op ontwerpprincipes) is opgesteld, waarmee een eerste stap is gezet om invulling te geven aan de derde en vierde aanbeveling van Rijnconsult. Gestart met het leertraject ‘Studio Vers Bestuur’ waarin de raad experimenteert met de participatieladder met betrekking tot het afvalbeleid. Dit is een eerste stap in het opstellen van een besturingsfilosofie waarmee invulling wordt gegeven aan de vijfde aanbeveling van Rijnconsult. Beoordelingskader is opgesteld en vastgesteld door het college als aanvulling en verdieping op het afwegingskader ‘zelf doen, samendoen of uitbesteden’. Capaciteits- en formatieanalyse is gemaakt om taken te scannen en keuzes te kunnen maken ten einde kwaliteit te borgen en prioriteiten uit te kunnen voeren. In het proces van verandering bij de Regio Twente hebben wij stevig ingezet op behoud van zorgvuldig opgebouwde samenwerking. Dat geldt voor de verplichte samenwerking in het kader van publieke gezondheid en jeugd, voor de vrijwillige samenwerkingen, zoals Kennispunt Twente, Twentse Kracht, Milieu-Duurzaamheid-Afval, het IT-platform maar ook voor een goede landing van de recreatieve voorzieningen en VTE (vrije tijdseconomie). Verwacht moment voor integrale besluitvorming (regionaal) is begin april 2021.
De goede contacten met onze partnergemeente Ahaus waren als gevolg van de beperkingen door de Covid-19 maatregelen intenser qua afstemming, juist over Covid-19, maar minder qua ontmoeten (activiteiten).
0.2 Burgerzaken Wat hebben we bereikt? We hebben in 2020 onze (digitale)dienstverlening een flinke impuls gegeven. Dit konden we doen door de implementatie van de Burgerzakenapplicatie iBurgerzaken. Met deze applicatie is het mogelijk voor onze inwoners meer diensten dan voorheen vanuit huis te regelen. Dit gaat ook nog eens sneller dan voorheen. Inwoners die gebruik maken van onze digitale dienstverlening ervaren dit zeker als een vooruitgang. Door de nieuwe burgerzakenapplicatie zijn we in staat een hoger niveau van dienstverlening aan te bieden tegen lagere kosten.
Jaarstukken 2020
13
Wat hebben we hiervoor gedaan? Een belangrijke doelstelling voor 2020 was het zoveel mogelijk helpen van bezoekers zonder wachttijden. Door de Covid-19 maatregelen werken we vrijwel volledig op afspraak. Omdat we op afspraak werken, zijn er geen of nauwelijks wachttijden aan onze publieksbalies. Het aantal digitaal aan te vragen producten is verder toegenomen. Nieuw is de mogelijkheid digitale aanvragen nu ook volledig digitaal af te handelen. Dit biedt de mogelijkheid om ondanks de afnemende formatieomvang van het team Burgerzaken toch een verbeterde publieksdienstverlening te realiseren.
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Wat hebben we bereikt? Efficiënt gebruik en onderhoud van het gemeentehuis, met aandacht voor een duurzaam gemeentehuis. Wat hebben we hiervoor gedaan? Onderzoeken of er meer verhuur mogelijk is in het gemeentehuis. Opstellen van een plan van aanpak voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed, waaronder het gemeentehuis. De overige informatie over het gemeentelijk vastgoed is te vinden in programma 8, taakveld 8.3
0.4 Overhead Wat hebben we bereikt? Financiën en risicobeheersing: verbeteringen verder voortzetten en borgen. Eenduidig informatiebeleid, -beheer en -beveiliging ontwikkelen en borgen. Herinrichting/ontwikkeling ambtelijke organisatie voortzetten. Wat hebben we hiervoor gedaan? Bedrijfsvoering, financiën en risicobeheersing komen steeds meer op orde. Er is sprake van een betere beheersing van processen en systemen in de organisatie. Hoewel de financiële situatie nog niet zo stevig is als gewenst, is er wel sprake van grip op de financiën. Een externe partij heeft de ICT-systemen ge-audit en een rapport met aanbevelingen uitgebracht. Op basis van de aanbevelingen in combinatie met een inventarisatie van actuele dreigingen zijn op basis van een risicoanalyse een aantal aanbevelingen opgevolgd. Daarnaast is onder andere vanwege een gebrek aan budget en rekening houdend met de voorgenomen uitplaatsing van bedrijfsvoering richting Hengelo, besloten een aantal risico’s vooralsnog te accepteren. Vanwege een tekort aan budget en capaciteit hebben we het afgelopen jaar minder stappen kunnen zetten om de digitale weerbaarheid te verhogen dan beoogd. De focus heeft afgelopen jaar gelegen op dreiging die samenhangt met phishing.
Er zijn diverse interne workshops gegeven en er zijn een aantal phishing simulatie campagnes gevoerd om beter inzicht te krijgen in waar we staan als organisatie en medewerkers hierin te trainen. Er is nieuw strategisch beleid vastgesteld voor de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en er zijn stappen gezet in het opstellen en implementeren van (beheer) processen en beleid. Per medio 2020 is een controleplan (IC) opgesteld en een controlefunctionaris aangesteld om de interne toetsing op getrouwheid en rechtmatigheid te verbeteren. Herinrichten van de ambtelijke organisatie is een middel en geen doel. We willen met de herinrichting bereiken dat zo optimaal mogelijk wordt bijgedragen aan de ontwikkeling tot een toekomstbestendige gemeente. Uitgangspunten voor een nieuwe organisatie-inrichting zijn bepaald
Jaarstukken 2020
14
en de daadwerkelijke herinrichting van de ambtelijke organisatie krijgt in 2021 zijn beslag. Zie ook taakveld Bestuur.
0.5 Treasury Wat hebben we bereikt? Het totaal van onze leningenportefeuille is afgenomen van € 58.200.000 naar € 50.400.000. Wat hebben we hiervoor gedaan? Voor meer informatie over financieringen en investeringen verwijzen wij naar de paragraaf financieringen.
0.6 OZB & overige belastingen Informatie over dit taakveld is te vinden in de paragraaf lokale heffingen.
0.7 Algemene uitkering Wat willen we bereiken? Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. In 2020 is er, in verband met de Covid-19 crisis, een Junicirculaire bij gekomen. Wat hebben we hiervoor gedaan? De effecten van de Mei- en Junicirculaire zijn als bijlage meegenomen in de Eerste bestuursrapportage 2020. In oktober is de raad geïnformeerd met een raadsinformatiebrief over de effecten van de Septembercirculaire 2020. Over de Decembercirculaire 2020 is de raad geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. De effecten voor 2021 en volgende jaren worden in de Eerste bestuursrapportage 2021 en de Kadernota 2022 verwerkt.
0.8 Overige baten en lasten Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. Te denken valt aan stelposten onvoorzien of BTW verrekeningen.
0.9 Vennootschapsbelasting Wat hebben we bereikt? Overheidsondernemingen zoals het grondbedrijf, de inzameling van oud papier, of inkomsten van reclameborden, zijn belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Deze ondernemingen moeten daarom voor hun ondernemingsactiviteiten een aangifte vennootschapsbelasting doen. Wat hebben we hiervoor gedaan? Het tijdig indienen van de aangifte voor de vennootschapsbelasting.
0.10 en 0.11 reserves & Resultaat Wat hebben we bereikt/ wat hebben we hiervoor gedaan? Eind 2019 is de door de raad vastgestelde Begroting 2020 beoordeeld door de provincie en is de gemeente onder financieel toezicht gesteld. Daarop is een financieel herstelplan opgesteld, dat in juni 2020 is vastgesteld door de raad en vervolgens is goedgekeurd door de provincie. Dit financieel herstelplan gaat uit van het jaarlijks storten van € 1.000.000 in de algemene reserve, zodat over een beperkte periode de algemene reserve op het gewenste niveau zal zijn.
Jaarstukken 2020
15
De vastgestelde en goedgekeurde Begroting 2021 is een beleidsarme begroting, die sluitend is en waarbij het budget van € 1.000.000 voor herstel van de algemene reserve is opgenomen.
Verbonden partijen Regio Twente te Enschede In 2019 is een proces gestart om de regionale samenwerking in Twente te versterken. Op 1 juli 2020 heeft het Algemeen Bestuur van de Regio Twente het hoofdlijnenbesluit ‘Versterking regionale samenwerking door focus en eenvoud’ (het transitieplan) vastgesteld. Het transitieplan is bedoeld om de Regio Twente te ontvlechten en de regionale samenwerking opnieuw in te richten. De belangenbehartiging voor sociaaleconomische structuurversterking krijgt een andere vorm. Het gaat om de samenwerking van de 3 O’s: ondernemers – onderwijs/onderzoek – overheid in de Twente Board. In 2021 moet dit zijn beslag krijgen. Hierin krijgt ook het beleid vrijetijdseconomie een plek. De onderdelen GGD, OZJT en VTT vormen straks de organisatie met focus op gezondheid. De huidige Gemeenschappelijke regeling Regio Twente wordt omgevormd, naar een gemeenschappelijke regeling voor “gezondheid”: de GezondheidsGR. In deze organisatie landen ook de vrijwillige samenwerkingen Samen14 en Kennispunt. Deze nieuwe organisatie wordt gevormd door het grootste deel van de huidige Regio Twente, zowel qua budget als qua medewerkers. Naar verwachting gaat de GezondheidsGR per mei 2021 starten.
De recreatieve voorzieningen worden ondergebracht in een nieuw op de richten gemeenschappelijke regeling, de bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente, waarbij de bedrijfsvoering hiervoor door het openbaar lichaam van de GezondheidsGR wordt gedaan. Voor de overige vrijwillige samenwerkingen in de huidige GR Regio Twente zijn afspraken gemaakt met de gemeenten Enschede en Hengelo. Wij hebben ons in bovengenoemde de ontwikkelingen, met succes, steeds op het standpunt gesteld dat efficiency en effectiviteit de belangrijkste drijfveren moeten zijn en dat uitzetting van de kosten voor samenwerkingen niet aan de orde kan of hoeft te zijn. Op dit moment (februari 2021) is het totale kostenaspect nog niet volledig duidelijk. In de diverse programma’s lichten we de acties toe die we in samenwerking met onze bestuurlijke partners, lees: de Regio Twente, maar ook veelal de regiogemeenten ondernemen. Euregio te Enschede/Gronau De Euregio heeft ook in 2020 stevige inzet gepleegd op grensoverschrijdende samenwerking en het wegnemen van grens-gerelateerde barrières voor inwoners, bedrijven en organisaties. Zeker tijdens de Covid-19 pandemie heeft deze samenwerking wederom zijn nut bewezen. Speerpunten zijn en blijven werkgelegenheid en economische ontwikkeling.
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente) Het GBTwente bepaalt voor gemeenten de WOZ-waardes en verzorgt het proces van heffen, innen en eventueel bezwaar en beroep van en over gemeentelijke belastingen. Doelstelling van deze succesvolle samenwerking is kennis delen, kosten besparen en kwetsbaarheid verminderen.
Jaarstukken 2020
16
Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Formatie
Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner
Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur
Overhead
Stand Haaksbergen 2020
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten
Gestelde norm
5,3
Gemiddelde van de referentie gemeenten Geen data
4,9
Geen data
*
437
Geen data
*
16,4%
Geen data
*
10,97%
Geen data
*
*
Wat heeft het gekost? bedragen x €1.000 Nr.
Omschrijving taakveld
Lasten
Baten
Begroot
Werkelijk
Saldo
Begroot
Werkelijk
Saldo
Totaal saldo
0.1
Bestuur
1.445
1.696
-251
0
3
3
-248
0.2
Burgerzaken
491
415
76
253
239
-14
62
0.3
Beheer gebouwen en gronden
107
112
-5
77
60
-17
-22
0.4
Overhead
8.060
7.127
934
93
490
397
1.331
0.5
Treasury
-17
303
-320
418
439
22
-299
0.61 OZB woningen
0
0
0
3.490
3.492
2
2
0.62 OZB niet-woningen
0
0
0
2.395
2.385
-10
-10
0.63 Parkeerbelasting
0
0
0
0
0
0
0
0.64 Belastingen overig
435
472
-37
137
159
23
-15
0.7
Algemene uitkering
0
0
0
36.213
36.298
85
85
0.8
Overige baten en lasten
55
-37
92
0
27
27
120
0.9
Vennootschapsbelasting
0.10 Mutaties reserves Totaal programma 0
0
2
-2
0
0
0
-2
479
919
-441
5
5
0
-441
11.055
11.010
46
43.080
43.598
518
564
De afwijkingen op het saldo per taakveld (> € 15.000) worden toegelicht binnen het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’ in de jaarrekening.
Jaarstukken 2020
17
Programma 1. Veiligheid 1. Veiligheid Belangrijkste beleidsontwikkelingen
We hebben in 2020 besloten tot deelname aan een weerbaarheidsscan van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Oost-Nederland. Het doel van deze weerbaarheidsscan is te komen tot aanbevelingen waarmee onze gemeente (samen met het RIEC) kan komen tot een actieplan om de weerbaarheid te vergroten. De uitkomsten van deze weerbaarheidsscan worden gebruikt om een plan te schrijven over de aanpak van ondermijning binnen onze gemeente.
1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat hebben we bereikt? In 2020 stond de brandweer ondanks de Covid-19 crisis 24/7 paraat. De repressieve reguliere werkzaamheden zijn met een aantal aanpassingen doorgegaan. Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2020 is Brandweer Twente 4.113 keer in actie gekomen om brand te bestrijden en hulp te verlenen. In Haaksbergen zijn er 149 incidenten geweest. De repressieve werkzaamheden hebben ondanks de Covid-19 beperkingen gewoon doorgang gevonden. De impact van de Covid-19 crisis is wel merkbaar bij een aantal overige werkzaamheden en activiteiten van Brandweer Twente: voorlichtingsactiviteiten hebben een tijd stilgelegen. In deze tijd is er gewerkt aan het verbeteren en aanpassen van de aangeboden producten; bezoeken aan de Risk Factory en het lesprogramma Brandweer op School hebben beperkt doorgang kunnen vinden; de gebruikelijke kazerne activiteiten (open dagen, voorlichtingen, etc.) hebben het hele jaar stilgelegen; door de maatregelen kon er minder op de kazerne geoefend worden. Om de kennis op peil te houden zijn er alternatieven gezocht. Via de elektronische leeromgeving konden er modules gevolgd worden, daarnaast werden er webinars aangeboden; de brandonderzoekers hebben 46 branden onderzocht. Brandonderzoek wordt gedaan om te leren en de kennis te vergroten.
1.2 Openbare orde en veiligheid Wat hebben we bereikt? 2020 stond in het teken van Covid-19. In samenwerking met de Veiligheidsregio Twente en omliggende gemeenten is er uitvoering gegeven aan de verschillende Noodverordeningen en later aan de Tijdelijke Wet Covid-19. Hiervoor is een ambtelijk en bestuurlijk kernteam opgericht. In samenwerking met onze partners, zoals de politie en het RIEC, werken we aan een aanpak voor ondermijning. Binnen het platform Integrale Veiligheidszorg (IVZ), waaraan alle Twentse gemeenten deelnemen, wordt op regionaal niveau structureel en integraal samengewerkt op diverse thema’s ten behoeve van het vergroten van de veiligheid voor de inwoners van Twente en dus ook Haaksbergen. Een belangrijk thema in dit verband is ondermijning. We hebben in 2020, mede vanwege de werkzaamheden in het kader van de Covid-19 crisis, helaas onvoldoende aandacht kunnen besteden aan dit onderwerp. Wel hebben we besloten tot de deelname aan een weerbaarheidsscan van het RIEC Oost-Nederland. De uitkomsten van deze weerbaarheidsscan worden gebruikt om een plan te schrijven voor de aanpak van ondermijning binnen onze gemeente. De weerbaarheidsscan wordt dan ook gezien als een goed startpunt voor het maken
Jaarstukken 2020
18
van integrale aanpak op en het stellen van prioriteiten binnen het thema ondermijning. Dit gebeurt zoveel mogelijk binnen de bestaande begroting en ambtelijke capaciteit. Mocht dit niet mogelijk zijn dan wordt de raad daarbij betrokken. Ten aanzien van business intelligence is er steeds meer informatie beschikbaar. Deze informatie is waardevol en kan op verschillende manieren bijdragen aan de kwaliteit van de brandweerzorg. Doorontwikkeling van de informatievoorziening wordt daarom structureel opgepakt binnen Brandweer Twente in het Informatie Operationeel Centrum. Dit jaar zijn er stappen gezet in de doorontwikkeling van het repressieve dashboard. Daarnaast is er een speciaal COVID-19 dashboard ontwikkelt in samenwerking met de GGD-GHOR. Ook is er in 2020 weer brandonderzoek uitgevoerd. Deze data wordt gebruikt om van te leren maar wordt ook voor voorlichtingsactiviteiten. Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2020 hebben we diverse activiteiten uitgevoerd op het gebied van inbraakpreventie. Het aantal woninginbraken is gestegen van 27 (in 2019) naar 36 (in 2020). Dit is te wijten aan een groot aantal insluipingen door een tweetal personen. Het aantal inbraken/diefstallen in een box/garage/schuur/tuinhuis is, om dezelfde reden flink gestegen van 9 in 2019 naar 31 in 2020. De waarde voor de woninginbraken valt nog onder de gestelde norm.
Voor de box/garage/schuur/tuinhuis inbraken/diefstallen ligt deze boven de norm. Door Covid-19 zijn er diverse activiteiten niet doorgegaan. Denk hierbij o.a. aan de week van de veiligheid, evenementen en de opvolging van de pilot vrijwillige vuurwerkvrije zones uit 2019. Carbid schieten heeft middels een aanpassing van de APV gereguleerd doorgang kunnen vinden.
Verbonden partijen Veiligheidsregio Twente (VRT) Veiligheid begint bij het zoveel mogelijk voorkomen van incidenten, rampen en crises en het vervolgens beperken van letsel en schade bij incidenten, rampen en crises. De risico’s in de regio vormen de basis waarop het veiligheidsbeleid door Veiligheidsregio Twente wordt vormgegeven. Veiligheidsregio Twente is verantwoordelijk voor het zo veel mogelijk reduceren van risico’s en voor het bestrijden en beperken van de effecten. De kolom bevolkingszorg, waarbinnen ongeveer 100 medewerkers van Twentse gemeenten actief zijn, is het afgelopen jaar ruim 20 keer ingezet bij incidenten, ondanks Covid-19. Omgevingsdienst Twente (ODT) De ODT voert op milieugebied bijna alle werkzaamheden uit die betrekking hebben op het voorbereiden van vergunningen, het behandelen van meldingen en het toezicht en de handhaving hierop. Wij blijven het bevoegde gezag.
Jaarstukken 2020
19
Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Verwijzingen Halt (12-17 jaar)
Aantal per 10.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
Winkeldiefstallen Gewelds- en seksuele misdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
Stand Haaksbergen 2020
Gemiddelde van de referentie gemeenten
Gestelde norm
75+
110+
*
1.0+
0.7+
*
X
X
*
1.0+
2.0+
1.6
X
X
*
+ = 2019
X = niet bekend
Wat heeft het gekost? bedragen x €1.000 Nr.
Omschrijving taakveld
1.1 1.2
Lasten
Baten
Werkelijk
Saldo
Begroot
C risisbeheersing en brandweer
1.634
1.597
37
0
0
0
37
Openbare orde en veiligheid
979
932
46
0
144
144
191
2.612
2.529
83
0
144
144
228
Totaal programma 1
Werkelijk
Saldo
Totaal saldo
Begroot
De afwijkingen op het saldo per taakveld (> € 15.000) worden toegelicht binnen het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’ in de jaarrekening.
Jaarstukken 2020
20
Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Belangrijkste beleidsontwikkelingen We hebben de actualisatie van het beleids- en beheerplan voor het wegbeheer doorgeschoven naar 2021. Vanwege prioritering van werkzaamheden zijn we hier in 2020 niet aan toe gekomen. In dit plan is opgenomen op welke manier en tegen welke kosten we de wegen in stand kunnen houden op het afgesproken kwaliteitsniveau, waarbij we de minimum eisen van de CROW in acht nemen. Uit een update van het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP) zijn prioriteiten gesteld voor het oplossen van knelpunten. De voorzieningen van een stad combineren met de gemoedelijkheid, gezelligheid, bereikbaarheid en groene sfeer van een dorp te midden van een prachtig landschap. We willen de dorpse groene sfeer en gezelligheid versterken, waarbij we de bereikbaarheid op peil houden. We realiseren voldoende parkeergelegenheid in en rond het centrum passend bij de ambitie van Haaksbergen. Voor gebruikers van openbaar vervoer blijven we zorgdragen voor voldoende en veilige voorzieningen.
2.1 Verkeer en vervoer Wat hebben we bereikt? Verkeer Een bereikbaar en verkeersveilig Haaksbergen voor zover dat binnen de mogelijkheden ligt. In het kader van de maatregelen uit het financieel herstelplan zijn diverse projecten ‘on hold’ gezet. Hierdoor is er in 2020 niet gestart met de realisatie van de volgende projecten: centrumplan De Veldmaat, herinrichting Molenstraat, verkeersveilige oversteek Hengelosestraat en de aanpassing van de ‘oude N18’. Verlichting Het systeem van duurzame, energiebesparende minder ‘lichtvervuilende’ openbare verlichting is verder uitgebreid. Wegen Het proces rondom de aanpassing van de wegenlegger is nog niet afgerond. De bestekvoorbereiding voor de aanpassing van de ‘oude’ N18 deel 1 is afgerond. De realisatie start in het 1e kwartaal van 2021. Om de kwaliteit van het wegennet niet onder het afgesproken niveau te laten komen, is er minimaal onderhoud uitgevoerd. Vanwege de actie ‘on hold’ is in 2020 slechts beperkt wegenonderhoud uitgevoerd. Wat hebben we hiervoor gedaan? Verkeer Het uitvoeren van educatie en communicatie op verkeersgebied; op de momenten dat het kon, zijn ondanks de Covid-19 maatregelen nog diverse verkeersprojecten op basisscholen uitgevoerd. De ‘oude’ N18 is in de strooiroutes opgenomen. Ook de viaducten ter plaatse van de nieuwe N18 worden gestrooid.
Aan de hand van een update van het GVVP is er een prioritering gemaakt van de knelpunten: de voorbereiding in het kader van Duurzaam Veilig zoals de oversteek Hengelosestraat (nabij de Raaweg) is afgerond;
Jaarstukken 2020
21
-
de voorbereiding voor de aanpassing van het wegprofiel van de Goorsestraat (ter hoogte van het Frankenhuis) is nog niet opgepakt; de ontwikkelingen rond de Betuweroute zijn nauwlettend gevolgd en er hebben zich geen veranderingen rond de status voorgedaan; rond de Vloedstegenbrug zijn de belangen van Haaksbergen richting RWS vertegenwoordigd waardoor de bussen en hulpdiensten over de oude N18 kunnen blijven rijden tijdens de afsluiting voor zwaar verkeer.
Verlichting We zijn verder gegaan met het vervangen van niet energiezuinige verlichting door LED. Op het bedrijventerrein Stepelo, de Greune, aan de Tolstraat, Wiedenbroeksingel en Buurserstraat zijn de bestaande armaturen vervangen door LED-armaturen. Het aangepaste areaal van de openbare verlichting is opgenomen in ons geautomatiseerd beheerssysteem. Wegen Het definitieve ontwerp van de aanpassing ‘oude’ N18 deel 1 is tot stand gekomen in participatie met de omgeving. Aanwonenden zijn uitgenodigd voor informatiebijeenkomsten en met de aangedragen suggesties is zo veel mogelijk rekening gehouden. De aanbesteding van de realisatie is opgestart zodat er in het 1e kwartaal van 2021 begonnen kan worden met de uitvoering. Het proces rondom de aanpassing van de wegenlegger is nog niet afgerond. Vanwege de complexiteit, capaciteit en prioritering gaat dit meer tijd vragen dan vooraf is ingeschat. Hieraan voorafgaand zal eerst het definitieve besluit met betrekking tot verlegging van de komgrenzen (Wegenwet en Wegenverkeerswet) worden genomen. In verband met de ‘on hold’ actie is alleen het hoognodige onderhoud uitgevoerd om de kwaliteit van ons wegennet op een acceptabel en verkeersveilig niveau te houden: met klein onderhoud, zoals voegvullen en blowpatchen, hebben we de meest ernstige scheuren en gaten in het asfalt gedicht.
Vervolgschade hebben we niet overal kunnen voorkomen, omdat het asfaltonderhoudsbestek niet uitgevoerd kon worden. Wel hebben we op diverse wegen met behulp van sealen vervolgschade kunnen voorkomen. het herstraten is eind 2020 in gang gezet, hiermee hebben we op meerdere locatie gevaarlijke situaties, zoals verzakkingen en wortelopdruk, kunnen herstellen. Ook zijn langs diverse wegen de meeste urgente locaties hersteld waar grasbetonstenen waren verzakt of kapotgereden. Wegmarkeringen zijn hersteld waar nodig.
2.2 Parkeren Wat hebben we bereikt? Het behouden van een bereikbaar Haaksbergen, waarbij het voor alle bewoners en bezoekers mogelijk is een parkeergelegenheid te vinden binnen acceptabele afstand van de bestemming. Er zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen geweest. Vanwege de beperkte bezetting voor het thema duurzaamheid is ervoor gekozen alleen de wettelijk noodzakelijke acties op te pakken. Dit heeft als consequentie gehad dat we de laadpalen niet verder hebben gerealiseerd. Wat hebben we hiervoor gedaan? Bij nieuwbouwplannen en ontwikkelingen zijn parkeertoetsen uitgevoerd.
2.3 en 2.4 Recreatieve- en economische havens Niet van toepassing.
Jaarstukken 2020
22
2.5 Openbaar vervoer Wat hebben we bereikt? De openbaar vervoerder fysiek voldoende gefaciliteerd, zodat zij het vervoer binnen, van en naar Haaksbergen kan uitvoeren. Wat hebben we hiervoor gedaan? Voor het openbaar vervoer is het Covid-19 jaar een jaar van overleven gebleken en was er geen ruimte voor ontwikkelingen. In relatie tot de aanpassing van de ‘oude’ N18 heeft er afstemming plaatsgevonden met openbaar vervoersmaatschappij Keolis. Te nemen civieltechnische maatregelen zijn akkoord bevonden door Keolis.
Verbonden partijen Regio Twente, voor regionale samenwerking op het mobiliteitsvlak. Provincie Overijssel, voor regionale samenwerking en subsidiëring.
Prestatie-indicatoren Dit programma heeft geen verplichte prestatie-indicatoren.
Wat heeft het gekost? bedragen x €1.000 Nr.
Omschrijving taakveld
Lasten
Baten
Begroot
Werkelijk
Saldo
Begroot
Werkelijk
Saldo
Totaal saldo
2.1
Verkeer en vervoer
3.524
3.572
-48
56
98
42
-7
2.2
Parkeren
8
34
-27
0
2
2
-25
2.3
Recreatieve havens
0
0
0
0
0
0
0
2.4
Economische havens/waterw.
0
0
0
0
0
0
0
2.5
Openbaar vervoer Totaal programma 2
67
57
10
36
40
4
14
3.599
3.664
-65
93
140
47
-18
De afwijkingen op het saldo per taakveld (> € 15.000) worden toegelicht binnen het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’ in de jaarrekening.
Jaarstukken 2020
23
Programma 3. Economie Belangrijkste beleidsontwikkelingen In samenwerking met het (georganiseerde) bedrijfsleven (bedrijvenvereniging Stepelo en Parkmanagement Haaksbergen) hebben wij ingezet op het verder ontwikkelen van bedrijventerrein Stepelerveld als duurzaam bedrijventerrein. Naast de afname van een kavel voor de uitbreiding van Uzin Utz is de interesse in en de verkoop van de beschikbare kavels in een stroomversnelling geraakt. Fase 1 is nagenoeg verkocht. Dit heeft ertoe geleid dat eind 2020 het voorkeursrecht gevestigd is op een deel van de aangrenzende percelen. Vanuit het Actieplan Centrum is een masterplan voor de openbare ruimte opgesteld waarbij de Molenstraat als eerste wordt aangepakt. Met de HOV zijn de plannen voor het oprichten van een ondernemersfonds voor het centrumgebied verder uitgewerkt. Om dit fonds van financiële middelen te kunnen voorzien, heeft de raad in december de ‘verordening reclamebelasting Haaksbergen 2021’ vastgesteld. Ten aanzien van het zogenaamde ‘gat in de markt’ zijn de gesprekken voortgezet en de eerste plannen gepresenteerd. De transitie bij de Regio Twente brengt onzekerheid met zich mee voor beleid en uitvoering op het gebied van vrijetijdseconomie. Er wordt gekeken naar mogelijke consequenties en oplossingen.
Het vitaliteitsonderzoek verblijfsrecreatieve bedrijven is afgerond en voor het vervolg is een provinciale werkgroep in het leven geroepen. Met de overige Twentse gemeenten en de provincie hebben wij uitvoering gegeven aan het nieuwe regionale investeringsprogramma Agenda voor Twente.
3.1 Economische ontwikkeling Wat hebben we bereikt? Er is een bouwteamovereenkomst getekend met Strukton Civiel Noord & Oost voor het bouwrijp maken van de openbare ruimte van het industriegebied Stepelerveld fase 1. In lijn met het beleid is Stepelerveld verder ontwikkeld als duurzaam bedrijventerrein. Het is gelukt om leegstand in te vullen door bedrijfsverplaatsingen van buiten de kern naar het kernwinkelgebied. Een ontwerpbureau heeft een masterplan opgesteld met betrekking tot de openbare ruimte in het kernwinkelgebied. De Molenstraat staat als eerste in de planning om aangepakt te worden. De raad heeft de verordening reclamebelasting Haaksbergen 2021 vastgesteld waarmee het ondernemersfonds, voor het centrum van Haaksbergen, voorzien kan worden van de financiële middelen. Wat hebben we hiervoor gedaan? De integrale aanpak van duurzame gebieds- en gebouwontwikkeling voor Stepelerveld, uitgevoerd door Greenbase heeft geresulteerd in een BREEAM-NL-certificeringsniveau Excellent. Dit is een wereldwijd erkend keurmerk dat de duurzaamheid van gebieden aantoont. Vanuit het Actieplan Centrum is met diverse partijen overleg gevoerd. De werkgelegenheidsaanpak die in Twents verband is opgestart, is verder vormgegeven op partnerschapsniveau. Het grensoverschrijdend arbeidsmarktpact van de Euregio is daarbij leidend geweest.
Jaarstukken 2020
24
Met de overige Twentse gemeenten en de provincie is uitvoering gegeven aan het nieuwe regionale investeringsprogramma. Met dit investeringsprogramma wordt de komende vijf jaar ingezet op het versterken van het technologische cluster, de arbeidsmarkt, de bereikbaarheid en het vestigingsklimaat van Twente. Regionale samenwerking: wij hebben in 2020 actief deelgenomen aan de Agenda voor Twente.
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat hebben we bereikt? Er is een masterplan opgesteld voor de openbare ruimte in het kernwinkelgebied. De gesprekken over invulling van ‘gaten’ in het centrumgebied zijn constructief opgepakt en de eerste plannen zijn gepresenteerd. De zogenaamde ‘Vijfhoek’ is in 2020 opgeleverd. Er is met de werkgroep vastgoed volle inzet geweest om winkelleegstand ingevuld te krijgen. Samen met ondernemers en de HOV is de keus gemaakt het instrument ‘reclamebelasting’ uit te werken. Wat hebben we hiervoor gedaan? Enkele ondernemers binnen het kernwinkelgebied hebben wij gefaciliteerd bij hun uitbreidingswensen, zoals Albert Heijn en de Hema. 2020 was het laatste jaar waarin gevelsubsidie aangevraagd kon worden, diverse ondernemers hebben hier nog gebruik van gemaakt. Integrale aanpak van de centrumontwikkelingen heeft plaatsgevonden in samenwerking met de werkgroepen Actieplan Centrum met ondersteuning van adviesbureau Broekhuis Rijs en de provincie. Er is uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma Actieplan Centrum Haaksbergen. De gemeenteraad heeft in december de ‘verordening reclamebelasting Haaksbergen 2021’ vastgesteld, om daarmee het ondernemersfonds van financiële middelen te voorzien, gericht op het organiseren van evenementen.
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Wat hebben we bereikt? Vanwege de Covid-19 crisis hebben wij veel overlegmomenten gehad met de detailhandel en horeca. Daar waar mogelijk hebben wij de ondernemers gefaciliteerd in ruimte en middelen om te kunnen ondernemen binnen de genomen maatregelen. In samenwerking met de HOV en SHP en met ondersteuning van provinciale subsidies is een webshop ontwikkeld voor ondernemers uit Haaksbergen. Met ondernemers(organisaties) is overleg gevoerd en zijn afspraken gemaakt wat het gewenste handelen is als regeldruk wordt ervaren. Aan de bestaande niet-agrarische bedrijven in het landelijk gebied is ruimte geboden zich verder te ontwikkelen. Gezonde agrarische bedrijven die economisch en milieutechnisch volwaardig kunnen meedraaien. De stoppende agrarische bedrijven is zoveel mogelijk de kans geboden alternatieve activiteiten te ontplooien en zich op een andere manier te ontwikkelen. Daar waar mogelijk is in bestemmingsplannen ruimte voor ondernemers in het buitengebied geboden. Wat hebben we hiervoor gedaan? Agrarische-, en niet agrarische bedrijfsontwikkelingen zijn gefaciliteerd. Ook zijn andersoortige initiatiefnemers gefaciliteerd in hun plannen, waaronder het vergroten van woningen of de realisatie van extra m² aan bijgebouwen.
Jaarstukken 2020
25
Participatie heeft plaatsgevonden in één Leader-project, dat al in 2019 was gehonoreerd. In 2020 zijn er geen nieuwe aanvragen ingediend. Plattelandsontwikkeling In samenwerking met de Groene Metropool is gewerkt aan het opstellen van gezamenlijk beleid voor het buitengebied. Particuliere projecten zijn daar waar mogelijke gefaciliteerd (Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO) waaronder Rood voor Rood en VAB.
3.4 Economische promotie Wat hebben we bereikt? Met diverse partijen zijn gesprekken gevoerd over nieuwe bedrijfskavels op Stepelerveld, wat ertoe heeft geleid dat fase 1 nagenoeg is uitgegeven. Er is een rapport opgeleverd over het onderzoek naar de vitaliteit van de verblijfsrecreatieve sector in Twente. Ondanks dat Covid-19 veel effect heeft gehad op de toeristische sector, hebben meerdere bedrijven in de zomermaanden toch goed gedraaid. Twente Marketing is zichtbaar geweest, heeft ook een coördinatiepunt Covid-19 en maakt deel uit van de Taskforce Gastvrij Overijssel. De Covid-19 campagne van Twente Marketing (Liesjes 22) is beloond met de Lovie Award. Wat hebben we hiervoor gedaan? Met potentiële afnemers van een bedrijfskavel hebben gesprekken plaatsgevonden waarbij kavels in optie zijn uitgegeven c.q. verkocht. Vanuit de gemeente hebben we op verschillende onderwerpen zoals onder andere hierboven benoemd gesprekken geïnitieerd en processen gefaciliteerd. Samenwerking in de Regio op het gebied van vrijetijdseconomie inclusief verstrekken van subsidie aan Twente Marketing. Gesprekken met verschillende partijen gevoerd om te komen tot versterking van de toeristische sector zoals Museum Buurtspoorweg, Sportnatuur, de bootcamproute en Stichting Haaksbergen Promotie.
Verbonden partijen Regio Twente te Enschede De Regio Twente is als verbonden partij betrokken geweest bij regionale ontwikkelingen op het gebied van vrijetijdseconomie en was opdrachtgever voor het onderzoek in de verblijfsrecreatieve sector. Ook de afspraken met Twente Marketing zijn binnen de Regio Twente gemaakt. De projecten van de regiodeal zijn geclusterd in vier actielijnen, gebaseerd op de ‘Agenda voor Twente’: 1. Techniek als motor 2. Arbeidsmarkt en talent 3. Bereikbaarheid en vestigingsklimaat 4. Circulaire economie en duurzaamheid. In juli 2020 is het Transitieplan vastgesteld. Dat plan kent de uitgangspunten Focus en Eenvoud, waarmee uitdrukking wordt gegeven aan een sterke behoefte tot vermindering van bestuurlijke drukte. Op basis van dit veranderplan is de focus van de ‘nieuwe’ samenwerking in Twente gericht op specifieke belangen voor de totale Regio Twente. Het gaat dan om sociaaleconomische structuurversterking; een samenwerking van ondernemers, onderwijs/onderzoek en overheid in de Twente Board. Daarnaast komt er een aangepaste gemeenschappelijke regeling Gezondheid (GezondheidsGR) waarin de GGD, VTT en OZJT zijn opgenomen.