GBT Jaarstukken 2023
Tekst van het document
DB2024029-1
Jaarstukken GBTwente 2023
GBTwente 2023
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Samenvatting
5
Inleiding
7
Jaarverslag 1.1 Programma's 1.1.1 Organisatie-eenheid Strategie en bedrijfsvoering 1.1.2 Organisatie-eenheid Vastgoed & belastingen 1.1.3 FUO-opdrachten 1.1.4 Project BAG WOZ-borging 1.1.5 IT 1.2 Overzichten 1.2.1 Overzicht algemene dekkingsmiddelen 1.2.2 Overzicht overhead 1.2.3 Bedrag heffing vennootschapsbelasting 1.2.4 Onvoorzien
9 10 10 13 18 18 19 20 20 20 21 21
Paragrafen 2.1 Lokale heffingen 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.1 Capaciteit en beleid 2.2.2 Risico's en weerstandsvermogen 2.2.3 Kengetallen in relatie tot financiële positie 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen 2.4 Financiering 2.5 Bedrijfsvoering 2.5.1 HRM 2.5.2 Ondersteunende processen 2.5.3 Dienstverlening 2.5.4 Rechtmatigheid 2.5.5 Kwaliteitszorg 2.6 Verbonden partijen 2.7 Grondbeleid 2.8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)
23 24 24 24 25 25 26 26 29 29 33 36 37 39 42 42 43
Jaarrekening 3.1 Balans 3.2 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 3.3 Toelichtingen 3.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 3.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2023 3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 3.3.4 WNT 3.3.5 Rechtmatigheidsverantwoording
45 46 48 49 49 51 55 62 63
Overige gegevens 4.1 Gebeurtenissen na balansdatum 4.2 Voorstel tot resultaatbestemming 4.3 Controleverklaring
67 68 68 69
GBTwente 2023
GBTwente 2023
Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag van GBTwente over het jaar 2023. In dit jaarverslag 2023 blikken we terug op een bijzonder (uitvoerings-)jaar. Op vele vlakken ontstonden er onvoorziene uitdagingen, waardoor er steeds weer een beroep gedaan werd op het aanpassingsvermogen van de organisatie en iedereen die erbij betrokken was. Terugkijkend concludeer ik dat GBTwente in control bleef en aangetoond heeft adaptief te kunnen zijn. We sluiten 2023 ondanks alle uitdagingen die op ons pad kwamen met een positief saldo af. Dit jaarverslag bied ik met veel genoegen aan u aan. Strategieplan 2023-2026 In april 2023 heeft het algemeen bestuur het Strategieplan 2023-2026 met de titel ‘Met elkaar en voor elkaar’ vastgesteld. Dit plan kenmerkt zich door koersvastheid, stabiliteit, duidelijkheid en transparantie. Uitgangspunt voor de dienstverlening is Persoonlijk en Begrijpelijk. Daarbij werkend aan vertrouwen in het algemeen, waar de kernwaarden Deskundig, Integer en Behulpzaam aan bijdragen. De doelen zijn gericht op: Medewerkers:
Betrokken en trots
Processen:
Effectief en efficiënt
Klanten:
Tevredenheid (opdrachtgevers én inwoners)
Financiën:
Tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten
Dit plan is de leidraad voor ons bestaan en dagelijks handelen. De praktijk van 2023 In de 2 bestuursrapportages van 2023 namen we u al mee in de ontwikkelingen binnen GBTwente en informeerden wij u over zaken als bezwaren, kostenstijgingen, renteopbrengsten en vele andere zaken die ons bezig hielden en op ons pad kwamen. Het maakte 2023 tot een dynamisch jaar, waar we soms leefden tussen hoop en vrees en tegelijkertijd we ook strijdvaardig en innovatief waren. Met het opleveren van dit jaarverslag maken we de eindbalans voor 2023 op. Prominent bleek dit jaar de enorme waardeontwikkeling van onroerende zaken, gemiddeld een waardestijging voor woningen van 21%. Mede door media-aandacht, het (beperkte) vertrouwen in de overheid en de no cure no pay partijen (NCNP) verdubbelde het aantal te behandelen WOZ-bezwaarschriften van woningen van 11.000 in 2022 naar zo’n 24.000 in 2023. Trots ben ik erop dat we in staat waren krachten maximaal te bundelen en scenario’s te bedenken en uit te voeren die hebben geleid tot een enorme versnellingen in het proces van bezwaarafhandeling, waarbij wij onze hoge kwaliteit van uitspraken konden handhaven. Eind 2023 bleken de meeste bezwaren van een antwoord te zijn voorzien. De niet beantwoorde bezwaren uit 2023 worden in de eerste 6 weken van het 2024 van antwoord voorzien.
Mede door onze inspanning kwam er een brandbrief richting de Staatssecretaris met het verzoek om de oneigenlijke verdienmodellen die de NCNP-bureaus erop na houden aan te pakken. Met genoegen constateren we dat deze inspanningen in december 2023 hebben geleid tot een wetswijziging, waarmee het verdienmodel van NCNP al per 2024 wordt aangepakt. Natuurlijk zijn we komend jaar benieuwd naar de effecten hiervan. De organisatie GBTwente Naast de focus die we hadden op de buitenwereld, zetten we ook als organisatie grote stappen voorwaarts. Onze processen zijn helder en werden waar mogelijk step by step verder geoptimaliseerd. Het MT is vanuit de eigen organisatie compleet geworden, wat ook weer kansen voor andere collega’s op carrièreperspectief bood. Richting onze collega’s hebben we met de introductie van expertisebeschrijvingen goed kunnen aangeven wat we van ieders rol binnen GBTwente verwachten en zetten we de eerste vervolgstappen naar de introductie van het motivatiemodel. Tenslotte Waar we begin dit jaar dachten financieel ‘uit de bocht te vliegen’ door de hoge aantallen bezwaren, bleken we gedurende het jaar 2023 door innovatie en automatisering in staat het proces te versnellen en de uitvoeringskosten te beteugelen. Ook konden we door solide financieel beleid andere mee- en tegenvallers in de bestaande exploitatie opvangen.
Wat dat betreft is de organisatie zich zeer bewust dat er afwegingen gemaakt moesten en moeten worden tussen de uitvoering en de daarmee gepaard gaande (maatschappelijke) kosten.
3
GBTwente 2023
We bleken in staat ook zo’n jaar aan te kunnen. Ik bedank iedereen die in 2023 in welke hoedanigheid dan ook bijdroeg aan GBTwente. We did it! Hans Cloosterman Directeur
4
GBTwente 2023
Samenvatting Deze samenvatting geeft de belangrijkste resultaten over 2023 weer. Hoofdlijnen financieel We hebben het jaar 2023 uiteindelijk met een behoorlijk positief saldo (€ 896.384 ) af kunnen sluiten. Op basis van de prognose en de ontwikkelingen die we in de 1e bestuursrapportage 2023 beschreven leek dit in eerste instantie helemaal niet aan de orde. Een grote verklaring voor dit toen verwachte tekort van € 930.000 waren op dat moment de niet voorziene autonome prijs- en loonindexatie maar ook de enorme toename van het aantal bezwaarschriften WOZ waar we mee te maken kregen. Een deel van het toen geprognosticeerde tekort is conform afspraak bij de deelnemende gemeenten in rekening gebracht. Het resterende deel (€ 537.000) van het tekort kon gedekt worden uit de bestemmingsreserves. In de 2e bestuursrapportage 2023 hebben we gerapporteerd dat we mede door de oplopende creditrente een flinke meevaller kregen van zo’n € 500.000 aan rentebaten en tevens hebben we ook gemeld over het later dan wel nog niet kunnen vervullen van vacatures en het lastig inhuren van goed gekwalificeerde specialisten. We prognosticeerden op dat moment een kleine plus van zo’n € 28.000. Uiteindelijk bleek bij de opstelling van de jaarstukken 2023 dat het moeilijk kunnen vervullen van vacatures en het inhuren van gespecialiseerd personeel ging leiden tot dit positieve resultaat.
Dit heeft er onder andere tot geleid dat we niet in staat zijn geweest om in 2023 alle bezwaren af te handelen en zullen ze alsnog opgepakt moeten worden in 2024. Het is naar onze mening ook zinvol om een deel van het positieve resultaat voor deze extra inhuur in 2024 te reserveren. We hebben dit meegenomen in het voorstel tot saldobestemming 2023[1]. Hoofdlijnen financiëel resultaat 2023 GBTwente (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Prognose resultaat 2023 (2e Berap)1
Realisatie 2023
Baten
1.648
1.811
1.811
2.004
Lasten
-1.574
-1.765
-1.765
-1.950
Saldo van baten en lasten FUO opdrachten
74
46
46
54
Baten
11.748
12.309
11.994
12.417
Lasten
-11.778
-12.892
-12.512
-12.042
-30
-583
-518
375
Baten
-
-
500
479
Lasten
-
-
-
-12
Saldo financieringsfunctie
-
-
500
467
Saldo van baten en lasten GR-gemeenten
Resultaat uit bedrijfsvoering
44
-537
28
896
Onttrekking reserve specifiek doel
-
107
-
-
Onttrekking reserve 5% begrotingstotaal
-
431
-
-
44
-
28
896
Gerealiseerd resultaat
1 In de kolom “Prognose Resultaat 2023 (2e Berap)” is nog geen rekening gehouden met de gevraagde extra bijdrage van € 411.617 van de deelnemende gemeenten. De gewijzigde begroting was op dat nog niet vastgesteld vanwege de zienswijze-procedure.
Het verschil tussen het gerealiseerde en begrote resultaat wordt onder andere veroorzaakt door: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
voordeel op loonkosten vanwege het (nog) niet volledig kunnen invullen van vacatureruimte; voordeel op loonkosten vanwege het later in kunnen vullen van de vacature communicatieadviseur; voordeel op personeel van derden enerzijds door het beperkte aanbod in de markt aan specialistisch personeel en anderzijds verdaging van een deel van de bezwaren om te worden afgehandeld in 2024; voordeel op inhuur specialistisch personeel van derden bij diverse bedrijfsvoeringvraagstukken; voordeel op rentebaten als gevolg van ontvangen rente; voordeel op advieskosten vanwege minder inzet extern inkoopbegeleider en het doorschuiven van een klanttevredenheidsonderzoek onder de stakeholders en het uitwerken van de IT visie naar 2024.
5
GBTwente 2023
Dit tezamen resulteert in het gerealiseerde positieve resultaat. Hoofdlijnen organisatie en bedrijfsvoering 1. 2. 3. 4. 5.
In 2023 heeft GBTwente de koers 'Op weg naar persoonlijk en begrijpelijk' vervolgd. Het Strategieplan 2023-2026 met de titel ‘Met elkaar en voor elkaar’ is vastgesteld. Het strategisch personeelsplan is verder uitgewerkt. De ISO-certificering is succesvol verlengd. Wijzigingen management: invullen van één van de vacatures van tactisch manager. Het MT werd daarmee op 1 mei weer compleet.
Hoofdlijnen primair proces De werkzaamheden zijn conform de dienstverleningsovereenkomsten uitgevoerd voor de gemeenten in de GR, conform de fiscale uitvoeringsovereenkomsten met Berkelland en Bronckhorst en met de gemeenten Hof van Twente en Lochem voor wat betreft het havengeld. 1. 2. 3.
4.
Mede door inspanningen van GBTwente wordt No cure – no pay bij de uitvoering van de Wet WOZ door een wetswijziging per 1 januari 2024 al aangepakt. De aanslagoplegging is conform planning verlopen. Er is vol ingezet op het verlagen van NCNP-bezwaren. Dit is enerzijds gedaan via een gerichte communicatiecampagne via de (digitale) kanalen van de gemeenten en GBTwente, evenals via radiospotjes. Anderzijds is de pilot informatiebeschikking opgestart ter optimalisering van de secundaire objectkenmerken. Helaas hebben we deze pilot vroegtijdig moeten stoppen. In 2023 is de focus uit het nieuwe strategieplan 'met elkaar en voor elkaar’ vertaald in koersvastheid, stabiliteit, duidelijkheid en transparantie. Daarmee een nieuwe stap in verbeterde dienstverlening. Zowel richting de inwoners, als de gemeenten en de medewerkers.
Hoofdlijnen per taakveld ▪
▪
▪ ▪ ▪
Belastingen: Invoer van maatregelen door diverse deelnemende gemeenten op basis van de eind 2022 uitgevoerde impactanalyse lastenverzwaring. De maatregelen betroffen ondermeer het invoeren van de kosteloze herinnering en het verhogen van de vermogensnorm binnen de kwijtschelding Waarderen: explosieve stijging van het aantal bezwaren totaal, met name door meer NCNP-bezwaren. Naar aanleiding hiervan volop ingezet op informatieverstrekking over de totstandkoming van de WOZ-waarde aan de burger, enerzijds om meer vertrouwen bij de burger te krijgen en anderzijds om minder dure bezwaren via NCNP-bureaus te ontvangen. Dienstverlening: frontoffice Hengelo naar GBTwente, taakveldinrichting op basis van skills en casemanagement, regelmatige afstemming met gemeenten, inzet communicatie Databeheer: implementatie van de nieuwe Basisregistratie Kadaster (BRK 2.0) Strategie en bedrijfsvoering: invoering rechtmatigheidsverantwoording, vervolgstappen procesoptimalisatie om de samenhang tussen beter bedienen van inwoners, het beter inzetten van medewerkers en procesverbeteringen te bevorderen, investeringen in professie op gebied van controlling, inkoop, ISO, informatiebeveiliging etc.
Hoofdlijnen pijlers strategrieplan 2023-2026 'Met elkaar en voor elkaar' Om de gekozen strategie vorm te geven is voor de komende jaren richting gekozen door de volgende pijlers te benoemen; ▪ ▪
dienstverlening op maat; onze dienstverlening moet persoonlijk en begrijpelijk zijn optimale dienstverlening; ons werkproces moet zorgvuldig, transparant, van hoge kwaliteit en tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten worden uitgevoerd.
6
GBTwente 2023
Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2023 van GBTwente (Gemeentelijk Belastingkantoor Twente voor Almelo, Berkelland, Borne, Bronckhorst, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Losser, Oldenzaal en Twenterand). Leeswijzer In hoofdstuk 1 vindt u informatie over de programmarealisatie. In hoofdstuk 2 worden de verplichte paragrafen behandeld. In paragraaf 3.1 vindt u de balans. In paragraaf 3.2 vindt u het overzicht van baten en lasten. In paragraaf 3.3.1 worden de grondslagen voor waardering resultaatbepaling behandeld. In paragraaf 3.3.2 wordt de balans toegelicht. In paragraaf 3.3.3 wordt een toelichting gegeven op het overzicht van baten en lasten. In paragraaf 3.3.4 wordt een toelichting gegeven op de WNT In paragraaf 3.3.5 wordt een toelichting gegeven op de rechtmatigheidsverantwoording. In hoofdstuk 4 vindt u de overige gegevens, waaronder de controle verklaring van de accountant. Nieuw vanaf dit verslagjaar is de Rechtmatigheidsverantwoording. In de jaarrekening legt het dagelijks bestuur verantwoording af over de rechtmatigheid door middel van een verplicht hiervoor gemaakt model.
7
GBTwente 2023
8
GBTwente 2023
1
Jaarverslag 1.1 1.2
Programma's Overzichten
9
10 20
GBTwente 2023
1.1 Programma's In paragraaf 1.1 programma's worden de diverse organisatie-eenheden van GBTwente toegelicht: 1.1.1 Organisatie-eenheid Strategie en bedrijfsvoering (was staf en algemeen) 1.1.2 Organisatie-eenheid Vastgoed en belastingen, inclusief alle eindproducten 1.1.3 FUO-opdrachten 1.1.4 Project BAG-WOZ borging 1.1.5 IT-visie Tevens wordt een toelichting gegeven op de volgende onderwerpen: 1.2.1 Overzicht algemene dekkingsmiddelen 1.2.2 Overzicht overhead 1.2.3 Bedrag heffing vennootschapsbelasting 1.2.4 Onvoorzien
1.1.1 Organisatie-eenheid Strategie en bedrijfsvoering De wereld waarin wij opereren is volop in beweging en ons vakgebied staat volop in de (publieke) belangstelling. Deze bewegingen vragen voortdurend om afstemming, bijsturing en doorontwikkeling als het gaat over vraag en aanbod. Hieronder de belangrijkste ontwikkelingen die GBTwente heeft doorgemaakt in 2023.
1.1.1.1 Dienstverleningsovereenkomsten Tot de gemeenschappelijke regeling van GBTwente behoren acht Twentse gemeenten. De wijze van samenwerken is per gemeente vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). Deze overeenkomsten worden in samenspraak met de gemeenten periodiek herzien en herijkt. Inwoner centraal In de algemene bepalingen van de DVO staat beschreven dat vertrouwen, sturen, loslaten, toezicht houden, verantwoorden en bijsturen de basis vormen voor de samenwerking. Altijd vanuit de gedachte dat het belang van de inwoner centraal staat en vanuit het uitgangspunt dat GBTwente vanuit deskundigheid de vrijheid heeft in de manier waarop de taken worden uitgevoerd. GBTwente is transparant naar de gemeenten over hoe die taken worden uitgevoerd. Lijst van diensten In de uitvoering van haar diensten geeft GBTwente de gemeenten keuzes in ‘basis’, ‘plus’ of ‘maatwerk’. Wat basis, plus of maatwerk is, kan per jaar veranderen door nieuwe inzichten of doorontwikkelingen. Van maatwerk is alleen sprake als het een aanvullende dienst is die GBTwente op verzoek van die gemeente levert. Uitgangspunt is dat er zoveel mogelijk vanuit de basis-dienstverlening gewerkt wordt. Inwonercontacten (dienstverlening) De deelnemende GR-gemeenten hebben inmiddels bijna allemaal gekozen om GBTwente de eerste ingang voor haar inwoners te laten zijn waar het WOZ, heffen en innen betreft.
De gemeente Hengelo heeft vanaf 1 november 2023 haar frontoffice-taken inzake gemeentelijke belastingen overgedragen aan GBTwente. De gemeente Borne voert die taken nog zelfstandig uit. Inwoners kunnen op diverse manieren in contact treden met GBTwente. Dat kan naar keuze via Mijn GBTwente, per mail (contactformulier), per telefoon of schriftelijk. Uitgangspunt is: digitaal waar het kan, persoonlijk waar nodig. Financiën De financiële systematiek is in de laatste aanpassing van de DVO's van 2018 herzien. Resultaat is een transparante begroting waarin gemeenten betalen voor wat zij afnemen en ook meteen de financiële impact van een wijziging kunnen zien, bijvoorbeeld als ze van een basisuitvoering naar een plusuitvoering gaan of andersom. In 2018 zijn de geactualiseerde dienstverleningsovereenkomsten (DVO's) tussen GBTwente en de acht GR-gemeenten ingegaan. Elke DVO bestaat uit drie hoofdstukken: hoofdstuk 1 vermeldt de algemene bepalingen, hoofdstuk 2 geeft de lijst van diensten weer en in hoofdstuk 3 staan de onderlinge afspraken over inwonercontacten beschreven.
10
GBTwente 2023
1.1.1.2 Missie en visie De basis voor het dagelijks handelen van GBTwente is het Strategieplan 2023-2026 met de titel 'Met elkaar en voor Elkaar". Deze is gericht op ‘koersvastheid, stabiliteit, duidelijkheid en transparantie voor gemeenten en inwoners’.
Missie GBTwente waardeert, heft en int gemeentelijke belastingen voor gemeenten op een betrouwbare, dienstverlenende en efficiënte wijze.
Visie GBTwente maakt belastingen persoonlijk en begrijpelijk.
Kernwaarden De kernwaarden van GBTwente zijn: deskundig, integer en behulpzaam.
Doelen De doelen zijn ; koersvastheid, stabiliteit, duidelijkheid en transparantie voor gemeenten en inwoners. De geformuleerde missie, visie, kernwaarden en doelen zijn richtinggevend voor de komende jaren. De gekozen strategie geeft de concrete beweging van GBTwente weer en is gericht op de volgende pijlers: 1. a. b. 2.
a. b. c. d.
Dienstverlening op maat [wat] Persoonlijk Begrijpelijk Optimale Uitvoering [hoe] Het werkproces van GBTwente is zorgvuldig, transparant, van hoge kwaliteit en tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Daarbij is het proces gericht op: Betrokken en trotse medewerkers Effectieve processen Tevreden klanten (opdrachtgevers en inwoners) Efficiënte inzet van financiële middelen
1.1.1.3. Informatiebeveiliging en privacy Voor de beheersing van de informatiebeveiliging en privacy wordt structurele capaciteit ingezet voor de functies Chief Information Security Officer (CISO), de Privacy Officer (PO) en de Functionaris Gegevensbescherming (FG). GBTwente voldoet aan de relevante wet- en regelgeving op deze terreinen, waaronder de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en implementeert de BIO maatregelen vanaf de invoering. GBTwente werkt conform de richtlijnen uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) . In het verwerkingsregister worden de overeenkomsten geregistreerd met afspraken over de verwerking van persoonsgegevens door leveranciers/partners (verwerkings-overeenkomsten). Ook wordt een procedure gehanteerd voor het melden van incidenten en datalekken. Het technisch beheer en de infrastructuur zijn voor het grootste gedeelte bij externe partners ondergebracht. Het Applicatiebeheer voor de specifieke waarderings- en belastingapplicaties vindt in eigen beheer plaats. Er zijn in de overeenkomsten met partners afspraken gemaakt over het beschermen van data en gegevens tegen cybercriminaliteit en datalekken. Daarbij zijn ook alle dragers van persoons- en bedrijfsgegevens beschermd tegen datalekken (denk aan mobiele telefoons en laptops) door middel van een wachtwoord en op afstand te wissen.
NIS2 Sinds 16 januari 2023 is de NIS2-richtlijn in de EU van kracht. Lidstaten moeten deze richtlijn uiterlijk in oktober 2024 hebben omgezet in lokale wetgeving. In Nederland gaat deze wet NIB2 heten (Netwerk- en Informatiebeveiliging). Ter voorbereiding op de komst van NIB2 is GBTwente scherp op de implementatie van de BIO-maatregelen, waarbij een volwassenheidsniveau 3 in
11
GBTwente 2023
de toekomst waarschijnlijk aanbevolen wordt. Verder zal deze wet focus vragen op ‘beveiliging van technische automatisering’, ‘verantwoordingskaders richting ministeries’, ‘beveiliging van uitbestede taken’. Invoering nieuwe Archiefwet In 2023 zijn we gestart met de voorbereiding op de nieuwe Archiefwet die naar alle waarschijnlijkheid in juli 2024 van kracht wordt. Met de komst van de nieuwe Archiefwet is het van groot belang om het archief op orde te houden en de bewaartermijnen te borgen. We zijn bezig geweest met het opschonen van lokale dataschijven en hebben onze medewerkers hierover kennis bijgebracht. In 2024 zal het handboek DIV worden afgerond. Wat heeft het gekost? Staf en algemeen
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Rekening 2023
Lasten
486
542
531
Baten
-
-
-
-486
-542
-531
Onttrekkingen reserves
-
-
-
Toevoegingen reserves
-
-
-
Mutaties reserves
-
-
-
-486
-542
-531
Saldo van baten en lasten
Resultaat
In het overzicht van baten en lasten worden de verschillen toegelicht. Evaluatie rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid Diverse procescontroles en autonome steekproeven zijn uitgevoerd op de werkzaamheden van dit taakveld (waaronder personeel, aanbesteding en financiën) en op autorisaties voor toegang tot de geautomatiseerde systemen. Ten aanzien van de controles van de ondersteunende processen is geconcludeerd dat deze bestaan en werken. Bewustzijn van toegang en autorisaties in de geautomatiseerde omgeving gedurende de werkzaamheden hebben continue aandacht en prioriteit. De processen zijn geoptimaliseerd en de toegang tot de systemen is middels geautoriseerde formulieren (via TOPdesk) vast te stellen. Deze worden ook regelmatig getoetst en geëvalueerd in interne en externe controles.
12
GBTwente 2023
1.1.2 Organisatie-eenheid Vastgoed & belastingen Het belastingproces (waarderen, heffen en innen) is hét centrale proces binnen GBTwente. In 2022 is GBTwente organisatorisch overgegaan van teams naar taakvelden, deze organisatieontwikkeling is in 2023 verder vormgegeven. Hieronder wordt de dienstverlening van GBTwente in kengetallen zoals aantal objecten, aantal aanslagen etc. per taakveld grafisch weergegeven. Hierin zijn ook de aantallen van de FUO-opdrachten (voor de gemeenten Berkelland en Bronckhorst) meegenomen (zie paragraaf 1.1.3). ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Aantal objecten: 283.127 Aantal verstuurde aanslagbiljetten: 352.806 Aantal verstuurde herinneringen als eerste invorderstap: 5.612 Aantal verstuurde aanmaningen: 28.283 Aantal verstuurde dwangbevelen: 16.436 Aantal behandelde kwijtscheldingsverzoeken: 23.654 Aantal binnengekomen Hef bezwaren: 5.243 Aantal binnengekomen WOZ bezwaren: 27.143 Soorten WOZ bezwaar
13
GBTwente 2023
Taakveld waardebepaling GBTwente heeft in 2023 ingezet op informatie over de totstandkoming van de WOZ-waarde op een zodanige wijze dat de inwoner zich hiermee gaat identificeren en zij daardoor rechtstreeks bij GBTwente bezwaar gaat maken. Het doel was om potentieel bezwaar maken te voorkomen door het vertrouwen in onze organisatie te vergroten. Met als resultaat minder dure bezwaren via NCNP-bureaus en daarmee het terugdringen van de te vergoeden proceskosten. In 2023 is uiteindelijk het aantal WOZ-bezwaren met ruim 12.000 stuks gestegen (tot 24.710 stuks in totaal) ten opzichte van 2022. Het percentage inwoners die een NCNP-bureau inschakelden om bezwaar te maken tegen de WOZ-waarde is ten opzichte van 2022 verhoudingsgewijs onveranderd gebleven1. Onder druk van het enorme aantal WOZ-bezwaren hebben wij – zoals beschreven in de 2e Bestuursrapportage - onze werkwijze aangepast. Eind 2023 zijn zodoende de meeste bezwaren van een antwoord voorzien. De niet beantwoorde bezwaren uit 2023 worden in de eerste zes weken van 2024 van antwoord voorzien. De doorlooptijd van de bezwaren gericht tegen de WOZ-waarde was in 2023: ▪ ▪
Regulier 204 dagen NCNP 251 dagen
Het gehele jaar is er gewerkt aan een stabiel en geïnnoveerd proces. Dit moet in 2024 leiden tot een lagere doorlooptijd. Het percentage gegronde bezwaren gericht tegen de WOZ-waarde was in 2023: ▪ ▪
Regulier 31% NCNP 16%
Beroep De afhandeling van een NCNP-bezwaar kost meer tijd dan de afhandeling van een regulier bezwaar. Een groot deel van deze bezwaren is dan ook pas aan het einde van 2023 afgehandeld. De behandeling van de ingediende beroepszaken vindt zodoende pas in 2024 plaats en daarmee komen de beroepschriftkosten ook ten laste van 2024. Minder tijd en geld van overheid naar NCNP-bureaus Medio december 2023 is het wetsvoorstel ‘Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm’ aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De volgende wettelijke maatregelen gelden vanaf 1 januari 2024: 1
43% van de inwoners maakte via een NCNP-bureau bezwaar in 2023.
14
GBTwente 2023
▪ ▪
▪
GBTwente betaalt de vergoedingen direct aan de burger of ondernemer namens wie bezwaar is gemaakt en dus niet meer aan het NCNP-bureau; De proceskostenvergoeding wordt lager. De vergoeding wordt 25% van de huidige vergoeding als de inwoner of ondernemer gelijk krijgt. Als al om andere redenen een vergoeding wordt toegekend, is de vergoeding 10% van de huidige vergoeding; Als de GBTwente niet binnen een redelijke termijn uitspraak doet, is de vergoeding voor immateriële schade lager. De vergoeding is dan niet € 500,00 maar € 50,00 voor elk half jaar dat het proces langer duurt dan die termijn.
We zijn dan ook zeer benieuwd naar de financiële effecten van deze maatregelen na de aanslagoplegging van 2024. Voor de bezwaren waar de uitspraak is gedaan in 2023 en beroep is ingesteld geldt nog het oude regime. Taakveld Databeheer In 2023 is de BRK (Basisregistratie Kadaster) landelijk ingrijpend vernieuwd. De BRK vormt de basis voor veel werkprocessen (beheren WOZ-registratie en heffen van belastingen) en is een basisregistratie waarin informatie van kadastrale objecten aan natuurlijke (BRP) en niet-natuurlijke personen (NHR) en verblijfsobjecten (BAG) wordt gekoppeld. De belangrijkste wijzigingen van BRK 2.0 – ten opzichte van BRK 1.0 – zijn ontstaan door modelwijzigingen en door aanpassingen in de wetgeving. Met de BRK 2.0 worden de kadastrale gegevens anders gestructureerd geleverd. Bovendien worden er meer gegevens geleverd. De BRK 2.0 is in 2023 geïmplementeerd bij GBTwente. Het is niet zonder slag of stoot gegaan, maar sinds enige maanden draait het proces en zijn de eerste positieve ervaringen opgedaan. Taakveld Belastingen Op het gebied van de invordering van openstaande aanslagen wordt sinds 2023 door een aantal gemeenten gebruik gemaakt van de kosteloze herinnering. Dit zijn de gemeenten Losser, Borne, Haaksbergen, Oldenzaal en Berkelland.
Deze herinnering wordt verzonden na de vervaldatum van de aanslag en heeft ten doel inwoners niet onnodig met invorderingskosten te confronteren. Daarnaast staat het invoeren van een kosteloze herinnering symbool voor een sociaal invorderingsproces en doet het recht aan de landelijke tendens. Deze maatregel is een uitvloeisel van de eind 2022 uitgevoerde impactanalyse lastenverzwaring. Hiertoe behoort ook de keuze van gemeenten om de vermogensnorm binnen de kwijtschelding te verhogen. Het betreft een in wetgeving geregelde facultatieve keuze die in 2023 door de gemeenten Borne, Bronckhorst, Berkelland, Haaksbergen, Losser, Oldenzaal en Twenterand daadwerkelijk is toegepast. Doorlooptijd Bezwaren tegen de opgelegde aanslag In 2023 was de doorlooptijd van de bezwaren gericht tegen de aanslagen 51 dagen. De gestelde norm van 40 dagen is door personeelsmutaties binnen het team niet gehaald. In de loop van 2023 is gewerkt aan een stabieler team en een duidelijker proces. Dit moet in 2024 leiden tot een kortere doorlooptijd. Doorlooptijd Verzoeken kwijtschelding De doorlooptijd van de verzoeken kwijtschelding was in 29 dagen. De eerder doorgevoerde optimalisaties en het sturen op het proces zorgen voor een blijvend resultaat. Openstaande posten In de DVO’s is vastgelegd dat aan het einde van het boekjaar het openstaande saldo maximaal 4% mag bedragen van het totaal opgelegde aanslagbedrag.
15
GBTwente 2023
Gemeente
Belastingjaar 2023 in het jaar 2023 Openstaand bedrag
Netto opgelegd bedrag
Percentage openstaand bedrag
Almelo
€ 390.145
€ 49.007.053
0,80%
Berkelland
€ 145.192
€ 18.847.706
0,77%
Borne
€ 608.620
€ 13.097.348
4,65%
Bronckhorst
€ 129.172
€ 16.378.208
0,79%
Enschede
€ 3.462.480
€ 97.672.004
3,55%
Haaksbergen
€ 236.529
€ 14.292.145
1,65%
Hengelo
€ 1.229.067
€ 50.359.012
2,44%
Losser
€ 127.804
€ 11.548.314
1,11%
Oldenzaal
€ 150.030
€ 17.020.644
0,88%
Twenterand
€ 257.194
€ 16.119.468
1,60%
€ 6.736.233
€ 304.341.902
2,21%
Totaal
De gemeente Borne heeft een percentage openstaande posten van 4,65 %. Hierbij moet worden opgemerkt dat in de laatste maand van 2023 nog voor een bedrag van ruim € 300.000,- aan leges aanslagen is opgelegd. Hoewel de vervaldatum van deze aanslagen zijn verstreken, zijn de aanslagen niet voor het einde van 2023 voldaan. Verloopoverzicht vervolgingskosten In onderstaande tabel is een overzicht van de openstaande kosten uit dwanginvordering (ADI) per gemeente weergegeven. Saldo openstaande kosten uit dwanginvordering (bedragen in €)
31-12-2022
31-12-2023
Berkelland
25.490
25.052
Bronckhorst
31.804
20.593
Totaal
57.294
45.645
Verloopoverzicht belastingdebiteuren In onderstaande tabellen is een overzicht van de openstaande belastingdebiteuren per gemeente weergegeven.
Belastingjaar
aantal biljetten
Borne
Enschede
Hengelo
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
2012
aantal biljetten
bedrag nominaal 3
bedrag inclusief ADI
-1.316
-1.316
2013 2014
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
2
-47
2
-50
-47 -50
4
-226
-268 -406
1
252
252
4
-378
1
-11.784
-11.784
7
360
242
1.206
1.721
9
1.206
1.400
2015 2016
aantal biljetten
2017
1
655
766
27
2018
2
1.273
1.504
25
36.309
40.587
7
60.821
61.170
2019
2
915
1.107
75
467.422
485.091
27
15.046
16.120
2020
8
8.544
8.915
190
119.220
132.075
61
22.755
26.867
2021
22
29.050
30.422
688
313.396
362.368
234
79.143
94.330
2022
82
30.563
34.878
2.045
1.191.515
1.319.229
794
479.144
516.879
2023
640
639.157
652.628
8.778
4.074.382
4.332.404
3.929
2.093.712
2.177.004
Totaal
757
710.157
730.220
11.833
6.190.603
6.660.627
5.080
2.751.487
2.893.242
Stand per 31-12-2022
511
343.921
360.870
9.824
6.493.083
6.944.745
4.152
1.962.258
2.098.557
16
GBTwente 2023
Belastingjaar
aantal biljetten
Losser
Haaksbergen
Almelo
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
aantal biljetten
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
aantal biljetten
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
2010
1
34
2011
0
0
0
2012
2
299
299
2013
1
-82
-82
34
1
159
427
2014
1
773
905
2015
5
324
937
2016
5
1.786
1.928 4.190
2017
3
949
1.134
11
3.698
2018
3
1.448
1.641
2
333
333
20
8.038
9.234
2019
3
999
1.080
6
4.609
5.141
32
20.747
22.669
2020
13
5.475
6.538
13
12.733
13.450
86
46.218
53.340
2021
31
9.464
11.605
39
26.927
29.669
273
125.792
145.069
2022
111
48.575
54.125
90
41.326
46.997
637
321.488
363.397
2023
730
400.406
414.937
612
310.740
321.414
2.488
1.848.283
1.931.135
Totaal
894
467.317
491.060
763
396.586
416.921
3.562
2.377.639
2.533.564
Stand per 31-12-2022
847
398.526
423.419
598
262.249
283.253
3.480
1.625.976
1.795.904
Belastingjaar
aantal biljetten
Oldenzaal
Twenterand
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
aantal biljetten
2016
bedrag nominaal
Hof van Twente Per 31-12-2023 bedrag inclusief ADI
aantal biljetten
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
2
1.728
2.185
2017
2
154
238
4
3.065
3.763
2018
4
41.287
45.201
6
4.358
4.962
2019
4
1.445
1.512
12
9.383
10.494
2020
17
139.372
151.463
38
28.557
31.831
1
223
307
2021
54
21.012
24.719
66
36.447
41.008
6
6.606
7.008
2022
164
64.514
72.545
147
90.409
99.465
9
5.882
6.134
2023
922
260.670
277.811
798
475.943
496.961
44
11.362
11.590
Totaal
1.167
528.453
573.488
1.073
649.889
690.669
60
24.073
25.039
Stand per 31-12-2022
1.054
886.147
932.739
947
508.220
547.945
87
31.515
31.579
Belastingjaar
aantal biljetten
Lochem
Berkelland
Bronckhorst
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
Per 31-12-2023
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
aantal biljetten
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
aantal biljetten
bedrag nominaal
bedrag inclusief ADI
2017
1
630
738
1
763
864
2018
3
1.267
1.572
2
1.069
1.151
2019 2020
6
1.914
2.265
8
4.292
4.857
11
8.283
9.475
19
9.862
10.923
2.273
44
23.644
26.651
37
19.643
22.413
4.320
117
87.271
93.850
147
39.141
44.370
16.028
16.276
600
157.282
170.794
539
155.231
166.017
130
22.602
23.440
782
280.292
305.344
753
230.002
250.595
141
26.527
26.655
642
168.671
194.161
714
322.971
354.775
2
424
572
2021
7
1.831
2022
28
4.320
2023
93
Totaal Stand per 31-12-2022
17
GBTwente 2023
Wat heeft het gekost? Vastgoed en belasting GR
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Rekening 2023
Baten
7
80
90
Lasten
9.560
9.288
8.666
Saldo van baten en lasten
-9.553
-9.209
-8.576
Onttrekkingen reserves
-
-
-
Toevoegingen reserves
-
-
-
Mutaties reserves
-
-
-
-9.553
-9.209
-8.576
Resultaat
In het overzicht van baten en lasten worden de verschillen toegelicht.
1.1.3 FUO-opdrachten Met de gemeenten Berkelland en Bronckhorst heeft GBTwente een fiscale uitvoeringsovereenkomst afgesloten. Het jaar 2023 stond in het teken van continuering en is er gestart met de evaluatie die in 2024 gereed moet zijn. Voor wat betreft de belastingspecifieke bijzonderheden met betrekking tot de waardering van objecten en het heffen en innen van gemeentelijke belastingen wordt verwezen naar de vorige paragraaf. Wat heeft het gekost? Vastgoed en belastingen FUO
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Rekening 2023
Lasten
-1.475
-1.526
-1.796
Baten
33
111
130
-1.442
-1.414
-1.666
Toevoegingen reserves
-
-
-
Onttrekkingen reserves
-
-
-
Mutaties reserves
-
-
-
-1.442
-1.414
-1.666
Saldo van baten en lasten
Resultaat
In het overzicht van baten en lasten worden de verschillen toegelicht.
1.1.4 Project BAG WOZ-borging Het project BAG WOZ-Borging is afgerond. De resultaten zijn positief. Nieuwe procesgang in de ketensamenwerking Er is, na een analyse via een klantreis, een wijziging voorgesteld en doorgevoerd in de ketensamenwerking. De gemeenten zijn verantwoordelijk om onder bepaalde condities ook voor de WOZ in te meten en WOZ-kenmerken aan GBTwente door te geven. Dit geldt voor vergunde- nieuw- en verbouw van woningen. Vanaf 1-2-2023 is de transitiefase ingegaan die bedoeld is voor het op gang komen van het nieuwe proces bij de verschillende gemeenten. Hiervoor zijn instructies gegeven en handleidingen gemaakt. Op dit moment loopt dit proces goed en blijven we dit continu monitoren. De ketensamenwerking wordt in een centrale samenwerkingsapplicatie uitgevoerd. Er wordt naar tevredenheid met de applicatie gewerkt. We bevinden ons in een reguliere operationele productie- en beheerfase. Deze applicatie is vanuit Single Sign On (SSO) te benaderen door de gemeenten en GBTwente. Voor de licentiekosten en de beheerkosten, inclusief de bijbehorende SSO heeft de stuurgroep akkoord gegeven, deze worden structureel in de begroting van GBTwente opgenomen. Aan de kant van GBTwente zal dit leiden tot een besparing op de inhuur, dit is reeds structureel verwerkt in de begroting 2024.
18
GBTwente 2023
1.1.5 IT In 2023 hebben we onderzoek gedaan naar externe ondersteuning bij de uitwerking van de IT-visie. Het is de intentie dat we de IT-Visie in Q2 2024 hebben uitgewerkt in een A3 visie-plaat met een toelichting. Het betreft een concretisering van de voorliggende IT-Visie 2021-2026, rekening houdend met de huidige inzichten en de kaders van het strategieplan 2023-2026 en de landelijke ontwikkelingen. De uitwerking moet ons in staat stellen om juiste besluiten te nemen op het gebied van IT-doorontwikkeling en concreet één of meerdere IT-activiteiten te kunnen initiëren voor een realisatie op onderdelen. Daarnaast hebben wij dit jaar stappen gezet in het verder automatiseren en optimaliseren van onze bedrijfsprocessen door de inzet van Robotic Process Automation (RPA). Dit biedt ons de mogelijkheid om repetitieve en gestructureerde taken binnen bedrijfsprocessen te automatiseren. Hiermee geven wij invulling aan betere kwaliteit van onze dienstverlening door menselijke fouten te reduceren en aan ‘geautomatiseerd waar het kan en persoonlijk waar nodig’.
19
GBTwente 2023
1.2 Overzichten 1.2.1 Overzicht algemene dekkingsmiddelen In onderstaande tabel is een overzicht weergegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen
Begroting 2023 primitief
Saldo financieringsfunctie
Begroting 2023 gewijzigd
Realisatie 2023
-
-
467
Overige algemene dekkingsmiddelen
13.356
13.903
14.162
Totaal
13.356
13.903
14.629
De overige algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de inkomensoverdrachten vanuit de gemeenten waar GBTwente werkzaamheden voor verricht. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de inkomensoverdrachten per gemeente. Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Rekening 2023
Inkomensoverdracht Enschede
Inkomensoverdrachten
4.484
4.653
4.653
Inkomensoverdracht Hengelo
2.239
2.321
2.343
Inkomensoverdracht Borne
543
559
559
Inkomensoverdracht Losser
526
552
552
Inkomensoverdracht Haaksbergen
594
622
623
Inkomensoverdracht Almelo
1.834
1.911
1.923
Inkomensoverdracht Oldenzaal
783
816
817
Inkomstenoverdracht Lochem
12
15
16
Inkomstenoverdracht Hof van Twente
7
9
10
Inkomensoverdracht Berkelland
826
860
959
Inkomensoverdracht Bronckhorst
789
839
915
Inkomensoverdracht Twenterand
719
746
791
Totaal algemene dekkingsmiddelen
13.356
13.903
14.162
1.2.2 Overzicht overhead In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de overheadkosten (zoals staf, huisvesting, ICT en facilitaire zaken). Overhead
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Baten
-
25
Rekening 2023 39
Lasten
1.757
3.289
3.050
Saldo van baten en lasten
-1.757
-3.264
-3.010
Toevoegingen reserves
-
-
-
Onttrekkingen reserves
-
-
-
Mutaties reserves
-
-
-
-1.757
-3.264
-3.010
Resultaat
20
GBTwente 2023
1.2.3 Bedrag heffing vennootschapsbelasting In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de vennootschapsbelasting. Vennootschapsbelasting
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Rekening 2023
Lasten
-21
-13
-51
Baten
-
-
-
-21
-13
51
Toevoegingen reserves
-
-
-
Onttrekkingen reserves
-
-
-
Mutaties reserves
-
-
-
-21
-13
51
Saldo van baten en lasten
Resultaat
1.2.4 Onvoorzien In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de post onvoorzien. Dit maakt het mogelijk om lopende tijdens het begrotingsjaar, vooraf niet specifiek te ramen, onvoorziene uitgaven op te vangen. Het begrote bedrag voor onvoorziene kosten is onderdeel van het groter geheel: "Vastgoed & belastingen" en zal daarom in overige overzichten niet meer separaat gepresenteerd worden. Onvoorzien
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 gewijzigd
Rekening 2023
Lasten
-53
-
-
Baten
-
-
-
-53
-
-
Toevoegingen reserves
-
-
-
Onttrekkingen reserves
-
-
-
Mutaties reserves
-
-
-
-53
-
-
Saldo van baten en lasten
Resultaat
21
GBTwente 2023
22
GBTwente 2023
2
Paragrafen 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)
23
24 24 26 26 29 42 42 43
GBTwente 2023
2.1 Lokale heffingen De verslaglegging over de belastingopbrengsten en paragrafen lokale heffingen maken geen onderdeel uit van het jaarverslag van GBTwente. Hiervoor wordt verwezen naar de jaarverslagen van de gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Losser, Oldenzaal, Twenterand, Berkelland, Bronckhorst, Lochem en Hof van Twente1.
2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.1 Capaciteit en beleid GBTwente loopt risico’s bij de realisatie van de beleidsdoelstellingen en de bedrijfsvoering. GBTwente inventariseert 3x per jaar (bij de bestuursrapportages met peildatum 30 april en 31 augustus, en bij het opstellen van de jaarstukken) haar risico’s. Nadat ze zijn benoemd, is bepaald hoe vaak dit risico zich zou kunnen voordoen en is de financiële impact per risico geschat. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt dit risicoprofiel afgezet tegen de weerstandscapaciteit om te bepalen in hoeverre deze capaciteit voldoende is om de risico’s op te kunnen vangen zonder dat het beleid bijgesteld moet worden en/of dat doelstellingen in gevaar komen. Deze verhouding wordt het weerstandsvermogen genoemd en wordt bepaald door twee aspecten: 1. 2.
Weerstandscapaciteit: de financiële buffer om risico’s structureel of incidenteel te kunnen opvangen; Risicoprofiel: de kans op het optreden van ongewenste gebeurtenissen met een nadelig financieel gevolg van materieel belang die niet is voorzien in de begroting.
Gebruikelijk uitgangspunt bij non-profit organisaties in de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de gekwantificeerde risico’s is een getal > 1. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit omvat ‘het geheel van middelen en mogelijkheden binnen de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling dat zij als vrij aanwendbaar kan aanmerken’. Het gaat dus om vrij aanwendbare middelen waar geen enkele verplichting tegenover mag staan. De vrij aanwendbare middelen bestaan uit het eigen vermogen en stille reserves. Van het eigen vermogen mag daarbij alleen dat deel worden meegeteld dat vrij besteedbaar is of waarvan de bestemming zonder financieel gevolg kan worden gewijzigd. De stille reserves kunnen pas worden meegeteld als ze op korte termijn gekapitaliseerd (verkocht) kunnen worden, zonder dat de uitoefening van taken en activiteiten daar hinder van ondervindt. In de huidige situatie bezit GBTwente geen stille reserves. GBTwente is een gemeenschappelijke regeling. Dat wil zeggen dat de deelnemers overheidsinstellingen zijn en dat zij een bestuurlijk én een financieel belang hebben in de uitvoering van de betreffende organisatie. Een bestuurlijk belang is aanwezig indien er zeggenschap bestaat uit hoofde van stemrecht dan wel vertegenwoordiging in het bestuur van de organisatie.
Een financieel belang is aanwezig wanneer een ter beschikking gesteld bedrag niet verhaalbaar is bij faillissement dan wel dat er een financiële aansprakelijkheid bestaat indien de gemeenschappelijke regeling haar verplichtingen niet nakomt. Op basis van de huidige beleidsregels is besloten (AB van 28 oktober 2009 en 15 april 2015) dat het eigen vermogen van GBTwente maximaal 5% mag zijn van het begrotingstotaal. De omvang van het benodigde eigen vermogen als onderdeel van de weerstandscapaciteit is dus niet afgezet tegen het risicoprofiel. Zie verder paragraaf 2.2.2. Voor de dekking van de kosten van bedrijfsvoering wordt een bijdrage van de deelnemende gemeenten ontvangen. Deze bijdrage is maximaal kostendekkend. De begroting van GBTwente is materieel in evenwicht, zowel voor dit boekjaar als ook voor de jaren 2024 tot en met 2026. Dit biedt GBTwente meerjarige financiële zekerheid, zeker ook gelet op het karakter van de dienstverlening: de uitvoering van wettelijke taken.
1
Voor Lochem en Hof van Twente heft en int GBTwente uitsluitend de havengelden
24
GBTwente 2023
2.2.2 Risico's en weerstandsvermogen Jaarlijks wordt het profiel geactualiseerd op basis van mogelijke nieuwe risico's die zich voordoen. De risicofactor is geactualiseerd op basis van ontwikkelingen binnen of rondom GBTwente en de genoemde bedragen worden op het juiste prijspeil gehouden. Dit resulteert in onderstaande ontwikkeling van bedragen. Met toepassing van de kansberekening en geschatte financiële impact per risico is het totale risicoprofiel gecalculeerd (zie onderstaande tabel). Oorzaak Risico
31-12-2022
31-12-2023
Eigen beleid
1.623.765
1.594.316
Beleid andere overheden
7.297
3.500
Autonome ontwikkelingen
105.074
105.443
Doen/nalaten door derden Totaal
52.576
1.332.305
1.788.712
3.035.563
Het totale risicoprofiel stijgt met bijna € 1.247.000. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door toevoeging van het risico van cyber aanvallen. Het is voor organisaties niet langer de vraag of ze slachtoffer zullen worden van cyberaanvallen, maar wanneer ze slachtoffer worden. In april 2023 is het strategisch informatiebeveilingsbeleid vastgesteld door het dagelijks bestuur. Het informatiebeveilingsplan wordt verder uitgewerkt en in samenwerking met de informatiebeveilingsdienst zijn middels een table-top sessie en de uitwerking van de financiële risico's en de consequenties is in kaart gebracht. Het Dagelijks Bestuur van GBTwente is zich er van bewust dat de eigen weerstandscapaciteit van GBTwente onvoldoende is om het totale risicoprofiel af te dekken. De deelnemers willen zelf een weerstandscapaciteit opbouwen die voldoende is om eventuele tegenvallers van al hun verbonden partijen op te vangen. De kans dat alle verbonden partijen op exact hetzelfde moment aanspraak maken op de weerstandscapaciteit wordt als zodanig gering gezien. De weerstandscapaciteit die de deelnemer moet vormen kan lager zijn dan de afzonderlijke weerstandscapaciteiten van de verbonden partijen.
2.2.3 Kengetallen in relatie tot financiële positie Vanuit het Besluit Begroting & Verantwoording (BBV) is wettelijk geregeld dat gemeenschappelijke regelingen voorgeschreven algemene financiële kengetallen opnemen in de begroting en jaarstukken. Met deze algemene financiële kengetallen wordt beoogd gemakkelijker inzicht te geven in de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de organisatie. De kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de organisatie beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of op te kunnen vangen. Zij geven zodoende inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. Van belang daarbij is ook het verloop van de uitkomsten en de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De algemene financiële kengetallen vormen daarom onderdeel van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, omdat deze paragraaf weergeeft hoe solide de begroting is en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. In het BBV is bepaald welke kengetallen moeten worden opgenomen, hoe zij berekend moeten worden en hoe zij verwoord moeten worden in de begroting en rekening.
Het betreft de volgende algemene financiële kengetallen: 1. Netto schuldquote; 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 3. Solvabiliteitsratio; 4. Grondexploitatie; 5. Structurele exploitatieruimte; 6. Belastingcapaciteit. De jaarstukken van GBTwente bevatten geen grondexploitatie en belastingopbrengsten. Derhalve worden de kengetallen 4 en 6 niet opgenomen in deze paragraaf.
25
GBTwente 2023
Kengetallen
Verslag 2022
Begroting 2023
Verslag 2023
Netto schuldquote
4,33%
3,36%
-3,59%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
4,33%
3,36%
-3,59%
Solvabiliteitsratio
5,80%
7,60%
7,83%
Structurele exploitatieruimte
1,05%
0,05%
5,52%
De netto schuldquote van GBTwente is uitstekend. Dit kengetal weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van GBTwente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een netto schuldquote tot 100% wordt als voldoende beoordeeld. GBTwente voldoet hier ruimschoots aan. De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin een organisatie in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de organisatie. Het eigen vermogen van GBTwente is gelimiteerd op 5% van de begrote lasten. De solvaliteitsratio bij GBTwente is relatief laag maar acceptabel, omdat de deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling ‘borg’ staan en GBTwente een sluitende begroting heeft. Bij de structurele exploitatieruimte wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie is om te weten welke structurele ruimte een organisatie heeft om de eigen lasten te dragen.
2.3 Onderhoud kapitaalgoederen GBTwente bezit geen kapitaalgoederen in de vorm van wegen, riolering, water, groen of gebouwen die onderhouden dienen te worden. Daarom is in de begroting ook geen toelichting gegeven op het onderhoud van kapitaalgoederen. Wel heeft GBTwente de meerjarige licentiekosten voor de belastingapplicatie en Topdesk geactiveerd op de balans en is de verbouwing van de huidige huisvesting aan de Demmersweg in 2019 geactiveerd. In 2019 is een huurovereenkomst voor de huisvesting Demmersweg 140 te Hengelo afgesloten. In deze huurovereenkomst zijn afspraken gemaakt over het periodieke (groot) onderhoud aan de binnenzijde van het pand. Deze kosten zijn grotendeels voor rekening van GBTwente. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.1 en paragraaf 3.3.2 (onderdeel materiële vaste activa).
2.4 Financiering Financieringsstructuur algemeen De financiering vindt bijna volledig plaats binnen de exploitatie; structurele uitgaven worden gedekt door structurele gemeentelijke bijdragen. De dagelijkse ontvangsten naar aanleiding van verstuurde aanslagbiljetten lopen gedurende de maand vooruit op de afstorting van deze baten aan de gemeenten. De kosten van bedrijfsvoering worden gefinancierd door de gemeentelijke bijdrage. Op deze wijze hebben we over het algemeen een positief banksaldo. Als dit positieve saldo de limiet voor schatkistbankieren overschrijdt wordt het meerdere door het verplicht schatkistbankieren bij het Rijk dagelijks afgeroomd. Deze bedragen halen we indien nodig terug in het rekeningstelsel bij de BNG Bank. Als uitgaven niet gespreid kunnen worden voorziet het contract met de BNG Bank in een krediet op rekening-courant met een zeer acceptabele debetrente. Financieringsbehoefte 2023 In 2019 zijn we verhuisd naar de Demmersweg 140. Dit heeft in dat jaar incidenteel geleid tot een hoger dan normaal investeringsvolume en navenante hogere financieringsbehoefte. We hebben 2 geldleningen aangetrokken van samen € 1,6 miljoen. In 2023 is er geïnvesteerd in mobile devices, de BRK-koppeling en nieuwe koffiemachines. De investeringen pasten binnen de exploitatie, er zijn hiervoor geen directe leningen aangetrokken. Kredietfaciliteiten De BNG Bank is de huisbankier.
In 2021 is een Europese aanbesteding opgestart omdat het vorige contract voor de bancaire dienstverlening ultimo 2021 afliep. De BNG heeft deze aanbesteding gegund gekregen, hiermee is GBTwente een contract aangegaan van vier jaar met tweemaal een verlengingsoptie van drie jaar.
26
GBTwente 2023
Na saldering van de rekeningsaldi binnen het rekeningstelsel wordt het totale saldo automatisch verrekend op 1 maands Euribor met een opslag van 0,25% als we “rood staan”. We zijn verplicht om deel te nemen aan het schatkistbankieren. Hierbij worden positieve banksaldi boven het grensbedrag van € 250.000 afgeroomd door het rijk. Daarnaast wordt het saldo elke ochtend ook weer aangevuld tot een bedrag € 250.000 om de betalingen te kunnen verrichten. Het drempelbedrag schatkist bankieren hebben we in 2023 niet overschreden.
27
GBTwente 2023
Financieringsbeheer Het financieringsbeheer richt zich op beperking van de kosten van financieren en op de risico’s van financieren. Kostenbeheersing De kosten voor betalingsverkeer vormen een belangrijke kostenpost voor het GBTwente. Door het aanbesteden van de bancaire dienstverlening is er gepoogd de tarieven zo laag mogelijk verstrekt te krijgen. Doordat er een klein tijdsverschil zit tussen belastingontvangsten en het afstorten van de gelden naar de gemeenten is er vrijwel steeds een positief saldo op de lopende rekening. De rentes zijn in 2023 verder opgelopen, ook bij het rijk waardoor het gehele jaar rente is ontvangen op het schatkistsaldo. Bij de 2e Berap hebben we deze rentebaat ingeschat op € 500.000 voor 2023, in werkelijkheid gaat het om een bedrag van € 478.761. Risicobeheersing De risico’s van financiering zijn met de huidige renteontwikkeling minimaal. We voorkomen “rood staan” door een goede afstemming van uitbetalingen aan deelnemers op de ontvangsten van inwoners. De rente op de schatkistrekening is een niet beïnvloedbaar gegeven. In het algemeen geldt, dat bij snel fluctuerende rente de rentelasten van grote invloed kunnen zijn op het resultaat. Daarom moeten we de Fido-toets op de kasgeldlimiet doen. We laten in de volgende tabel de relatie tussen de liquide positie en de kasgeldlimiet zien.
De kasgeldlimiet is bepaald op 8,2% van het begrotingstotaal, voor 2023 is deze € 1.099.000 (negatief). Modelstaat A Kasgeldlimietberekening
Eerste kwartaal
Tweede kwartaal
Derde kwartaal
Vierde kwartaal
Begrotingstotaal per 1-1-2023
13.398
13.398
13.398
13.398
Percentage cf regeling
8,20%
8,20%
8,20%
8,20%
Toegestane kasgeldlimiet
1.099
1.099
1.099
1.099
Opgenomen gelden < 1 jr
-
-
-
-
1. Omvang vlottende schuld
-
-
-
-
Tegoeden in rekenig courant banken
1.599
265
246
254
Overige uitstaande gelden < 1 jr
22.055
22275
8427
5610
2. Omvang vlottende middelen
23.654
22.540
8.673
5.864
3. Omvang netto vlottende schuld
-23.654
-22.540
-8.673
-5.864
Toegestane kasgeldlimiet
1.099
1.099
1.099
1.099
Netto vlottende schuld
20.956
21.176
7.328
4.511
Ruimte (+) of overschrijding (-)
24.753
23.639
9.772
6.963
Er was geen sprake van overschrijding van de kasgeldlimiet. Een andere in de wet Fido vastgelegde norm is de renterisiconorm. Openbare lichamen mogen in een jaar niet meer volume aan leningen aantrekken of renteherziening toepassen dan 20% van het begrotingstotaal. In 2023 is geen geldlening aangetrokken die rentelasten met zich mee heeft gebracht. De renterisiconorm ligt op 20% van € 13.398.000 = € 2.679.600. We hebben geen nieuwe leningen in 2023 aangetrokken en blijven vanzelfsprekend binnen de norm. De rentelasten en het renteresultaat Er is nauwelijks een beroep gedaan op de kredietfaciliteit bij de BNG Bank. De twee geldleningen leiden tot een rentelast van € 11.752. Deze rente is toegerekend aan de investeringen en komt via de kapitaallasten terecht op de kostendragers. Eigenschap lening
Lening 1
Lening 2
Hoofdsom in €
530.000
1.100.000
Looptijd in jaren
10
20
Stortingsdatum
11-3-2019
11-3-2019
Eerste aflossingstermijn
11-3-2020
11-3-2020
Einddatum
12-3-2029
14-3-2039
Aflossing
lineair (jaarlijks)
lineair (jaarlijks)
Geldgever
Gemeente Huizen
NWB Bank
Rentepercentage Saldo schuld 31-12-2023 in €
28
0,44%
1,17%
318.000
880.000
GBTwente 2023
2.5 Bedrijfsvoering 2.5.1 HRM Formatie De vastgestelde en ingevulde formatie in 2023 is opgenomen in de volgende tabel. De ingevulde formatie betreft de bezetting over het jaar 2023 op peildatum 31 december 2023. Afdeling
Vastgestelde formatie (fte)
GBTwente
107,68
Ingevulde formatie (fte) 100,04
Totaal
107,68
100,04
Instroom en uitstroom van personeel Over het jaar 2023 is aan 4 medewerkers ontslag verleend. De redenen van de ontslagtoekenning waren het gebruik maken van ontslag op eigen verzoek, door een carrièreswitch of de keuze om met pensioen te gaan. Er zijn dit jaar 9 medewerkers in dienst gekomen bij GBTwente. Generatiepact In 2023 maken 12 medewerkers gebruik van het generatiepact. Onze generatiepact-regeling 2023 biedt oudere medewerkers vanaf de leeftijd van 60 jaar de mogelijkheid om minder uren te gaan werken waarbij de bezoldiging slechts voor een deel wordt verlaagd. De vrijkomende formatie wordt herbezet door jongere medewerkers (tot +-/ 35 jaar) in dienst te nemen. In 2023 zijn meerdere jonge medewerkers aangesteld waarbij de door het generatiepact vrijgekomen formatieruimte geheel is aangewend. Het generatiepact 2023 is op 31 december 2023 afgelopen. Met ingang van 1 januari 2024 is er een nieuw generatiepact die loopt tot en met 31 december 2025. Over deze verlenging is overeenstemming bereikt met het MT, bestuur en de medezeggenschapsorganen. In 2024 wordt de huidige regeling die geldt tot en met 31-12-2025 geëvalueerd zodat medewerkers uiterlijk een jaar van te voren weten of deze verlengd wordt of afloopt.
29
GBTwente 2023
Ziekteverzuim 2023 Het ziekteverzuimpercentage over het jaar 2023 betreft: 3,66%. Dit percentage is lager dan het percentage van 2022 (4,08%). Het percentage verzuim is ten opzichte van vorig jaar gedaald doordat een aantal medewerkers die langdurig ziek waren hersteld gemeld zijn. Het percentage ziekteverzuim is onder de 5%, daar waar het landelijke gemiddelde in de sector gemeenten in 2023 rond de 5,9% uitkomt. Het relatief lage verzuim komt o.a. voort uit ons actieve personeelsbeleid ten aanzien van vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Onderstaande tabel geeft een mooi overzicht. GBTwente
CBS Openbaar bestuur en overheidsdiensten
1e kwartaal
3,88
6,6
2e kwartaal
2,27
5,6
3e kwartaal
4,17
5,5
4e kwartaal
4,3
n.t.b.
Arbodienstverlening GBTwente werkt samen met arbodienstverlening-partij MKBasics. MKBasics geeft vervolg aan onder andere de verzuimbegeleiding van onze (zieke) medewerkers. Risico inventarisatie Om de bestaande Risico Inventarisatie & Evaluatie (hierna: RI&E) actueel te houden is in april 2023 zowel binnen als buiten ons kantoorpand een rondgang gemaakt om risico’s te inventariseren. Voor ieder risico’s is bepaald hoe relevant het gevaar is. De risico’s zijn vervolgens in een plan van aanpak opgenomen. In het plan van aanpak is aan ieder risico een maatregelsuggestie en prioritering gegeven. Uitvoering ervan is in 2023 gestart. Medewerkers die alleen op pad gaan en medewerkers die vanuit hun functie met publiek in aanraking komen, kunnen inmiddels beschikken over een alarmknop die hoort bij een extern veiligheidspakket. De werkgroep Arbo komt maandelijks bij elkaar om de RI&E actueel te houden. De werkgroep bestaat uit de volgende leden: preventiemedewerker, facilitair coördinator, twee OR-leden en HR-adviseur. Jaarlijks wordt er een evaluatierapport aan het MT en de OR aangeboden. Protocol emotie en agressie GBTwente staat voor een veilige en gezonde werkomgeving. Emotioneel gedrag kunnen we niet voorkomen. Daarom beschikken we over een protocol Emotie & Agressie.
Het is belangrijk dat onze medewerkers de verschillende vormen van ongewenst gedrag (door voorbeelden) herkennen, evenals de manieren waarop wij daarmee om willen gaan. Volgens een bij het protocol behorend communicatieplan worden de verschillende vormen van gedrag bij de medewerkers (herhaaldelijk) onder de aandacht gebracht om bewustwording en actiebereidheid te creëren.` In 2023 hebben nieuwe medewerkers in vaste dienst de basistraining Emotie & Agressie gevolgd. Medewerkers die werken in een taakveld met een laag risico hebben de opfristraining gevolgd. Voor het kunnen nemen van eventuele vervolgstappen is het belangrijk is dat medewerkers E-gedrag, D-gedrag maar ook aanhoudend A-, B-, en C- gedrag altijd melden bij de preventiemedewerker of een van de managers. In 2023 waren er 11 meldingen van ongewenst emotioneel en/of agressief gedrag. Deze gevallen zijn door de manager en de preventiemedewerker adequaat opgepakt met inachtneming van het protocol Emotie & Agressie. Er zijn drie waarschuwingsbrieven verstuurd en er is één melding gedaan bij de politie.
30
GBTwente 2023
Betrokken en trotse medewerkers 1. Cultuur Binnen GBTwente is samenwerken enorm belangrijk, om die reden hebben we ook 5 vaardigheden benoemd die we essentieel vinden om goed samen te kunnen werken. Het gaat om de volgende vaardigheden: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Intentie tot samenwerking: Eerlijk- en openheid: Eigen verantwoordelijkheid: Je van jezelf bewust zijn en je bewust zijn van anderen: Probleemoplossing en onderhandelen:
In 2023 heeft HR nagedacht over een vervolg op het cultuurprogramma dat vooral ging over “Van jezelf en elkaar bewust zijn”. We vinden het waardevol te zien dat hier nog steeds individuele vervolgsessies per team uit voortvloeien. Vanaf 2024 wordt het vervolg op de cultuurprogramma meegenomen in de opleidingskalender die we gaan ontwikkelen en hanteren. 2. Leren en ontwikkelen GBTwente streeft ernaar om hét kenniscentrum op het gebied van (gemeentelijke) belastingen te zijn. Het inrichten en onderhouden van permanente educatie binnen GBTwente is daarmee cruciaal om vaardigheden bij te houden en te ontwikkelen. GBTwente investeert organisatiebreed in deskundigheid door het trainen en scholen van medewerkers in de kennis en vaardigheden die zij nodig hebben om alle stakeholders te bedienen. In december 2023 hebben we de visie op leren en ontwikkelen vastgesteld. Met dit visiedocument bepalen we welke rol leren en ontwikkelen in onze organisatie heeft en op welke manier we werken aan het creëren van een cultuur waarin medewerkers het beste uit zichzelf kunnen halen en kennisdeling wordt gestimuleerd. 3. Strategisch PersoneelsPlan Het Strategisch PersoneelsPlan (hierna: SPP) heeft in 2023 hoog op de HR agenda gestaan. Wij werken volgens onderstaand stroomschema.
SPP is een continue proces waarbij je stappen naar voren zet, terugkijkt, eventueel stappen terug zet en met en gedegen HR advies met HR speerpunten & oplossingen komt om de komende jaren op strategisch gebied de juiste HR stappen te zetten.