Definitieve rapportage - Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking 10 juni 2025
Tekst van het document
Bijlagen
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 34
BIJLAGE 1
Overzicht van alle Twentse samenwerkingsverbanden Onderstaande lijst is een weergave van alle samenwerkingsverbanden in Twente die we hebben geïdentificeerd aan de hand van deskresearch en de input van de contactpersonen uit de gemeente. De strategische en/of beleidsmatige samenwerkingen waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen, hebben we uitgewerkt in een publiekewaardedriehoek (zie bijlage 3). Voor deze samenwerkingsverbanden hebben we ook in kaart gebracht welke gemeenten eraan deelnemen.
Haaksbergen
Hellendoorn
Hengelo
Hof van Twente
Losser
Rijssen-Holten
Oldenzaal
Tubbergen
Twenterand
Wierden
Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente
Bestuurlijk Overleg Wonen
Onbekend
Bestuurlijk Werkbedrijf Twente
Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ
EUREGIO
Havenbedrijf Twente
Leader Zuidwest-Twente
Omgevingsdienst Twente
Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente
Onbekend
Bestuurlijk Overleg Cultuurregio
Bestuurlijk Overleg Energy Board
Onbekend
Bestuurlijk Overleg Mobiliteit
Bestuurlijk Overleg Programmeren Bedrijventerreinen
Bestuurlijk Overleg Sociaal-Economische Structuurversterking (BOSS)
Borne
Samenwerkingsverband
Almelo
Dinkelland
Enschede
Strategische en/of beleidsmatige samenwerkingen waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen
Energiecoöperatie Noordoost-Twente
P10
Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt
Onbekend
Portefeuillehoudersoverleg Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA)
Recreatieschap Twente
Regionaal Bedrijventerrein Twente
RES Twente
ROS Twente (ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente)
Samen14
SamenTwente
Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf
Twente Board
Twents Waternet
Twentse Koers
Twentse Regietafel Asielinstroom (TRA)
Veiligheidsregio Twente
VNG Overijssel
Wadinko
Onbekend
Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) (waaronder de gebiedsgerichte aanpakken)
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 35
Uitvoeringssamenwerkingen of ambtelijke samenwerkingen waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen
Samenwerkingen van maximaal twee Twentse gemeenten
1. Bank Nederlandse Gemeenten
29. Bestuurlijk Overleg WoON
2. Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen en
30. De Veldkamp
Maatschappelijke Opvang regio Enschede 3. Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Almelo
28. Bedrijventerrein Enter-Rijssen ‘De Elsmoat’
31. Gebiedsanalyse/-verkenning Driene 32. Gebiedsanalyse/-verkenning Twekkelo 33. Gebiedsorganisatie Kennispark
4. Centrumgemeenteregeling Samenwerking ICT Hengelo
34. Groot Scholtenhagen
5. Cogas
35. Noaberkracht Dinkelland Tubbergen
6. Crematoria Twente
36. Onderhoud Enschede
7. CSV Amsterdam
37. Ontwikkelingsmaatschappij Zenkeldamshoek
8. Dimpact
38. Platform Stedelijke Ontwikkeling Enschede Hengelo
9. Energie voor Noordoost-Twente
39. Realisering en uitwerking plangebied Opbroek-Noord
10. Enexis
40. Spoorzone Hengelo-Enschede
11. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente)
41. Sportaal
12. Groene Metropool Twente
42. Sport Oldenzaal
13. IT Platform Twente
43. Sportbedrijf Almelo
14. Ontplooj
44. Stichting Noest
15. Renovatiedeal Twente
45. Stichting Participatie Noaberkracht
16. ROZ Hengelo
46. Stichting Werkprojecten Oldenzaal
17. ROVA Holding
47. Stichting Wsw Haaksbergen
18. Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en
48. Technology Base
Hengelo
49. Twentse Schouwburg
19. Sociale Recherche Twente
50. Warmtebedrijf Hengelo
20. Stadsbank Oost-Nederland
51. Warmtenetwerk Hengelo
21. Stichting Rekenkamer West-Twente
52. Zonnepark Oosterweilanden
22. SWB Midden-Twente
53. Zuiver Hof van Twente
23. Twence 24. Twentse Kracht
Samenwerking gemeenteraden
25. Twente Milieu
54. Samenwerking Twentse gemeenteraden (Twenteraad)
26. Varietas 27. Vitens
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 36
BIJLAGE 2
Aanpak en verantwoording Om de hoofdvraag en de deelvragen te kunnen beantwoorden
Publieke waarde
hebben we de volgende stappen gezet.
Wat is de doelstelling van de samenwerking? Wat zijn de taken en bevoegdheden van de samenwerking?
Stap 1. Opstellen toetsingskader
Organisatie (mensen, middelen, governance)
In het publiekewaardedenken, ontwikkeld door Mark
Juridische vorm samenwerking
Moore, wordt succes van samenwerkingen afgemeten aan de
Verplicht, semi-verplicht of vrijwillig
maatschappelijke meerwaarde die ze realiseren. Om publieke
Besluitvormings- en overlegstructuur samenwerking (onder andere
waarde te realiseren, werkt elke samenwerking vanuit een
samenstelling bestuur en stemverhoudingen)
waardedriehoek.
Omvang ambtelijke organisatie samenwerking Financiële omvang samenwerking
Deze waardedriehoek is opgebouwd uit drie elementen:
Legitimiteit
•
Inspraak van burgers en overige betrokkenen (hoe zijn inspraak en
Publieke waarde. Dit is een omschrijving van de maatschappelijke meerwaarde die een samenwerking wil
Informatievoorziening (waaruit bestaat de informatievoorziening)
bereiken. •
•
betrokkenheid georganiseerd)
Capaciteit. Dit zijn de mensen, middelen, processen
Verantwoording (op welke wijze wordt verantwoording afgelegd)
en structuren die nodig zijn om tot realisatie van
Zienswijzen (waarover kunnen raden een zienswijze indienen)
maatschappelijke meerwaarde te komen.
Evaluatie van de samenwerking (wordt de samenwerking geëvalueerd)
Legitimiteit. Daarmee wordt gedoeld op steun en draagvlak
Openbaarheid en vindbaarheid vergaderingen en besluiten (zijn
van de belangrijkste stakeholders voor de doelstellingen en het realiseren daarvan.
vergaderingen openbaar en online te volgen, en zijn besluiten vindbaar) Bijeenkomsten voor gemeenteraden (worden er bijeenkomsten voor raadsleden georganiseerd)
Stap 2. Onderzoek (documentstudie, casestudies, enquête en interviews)
Publieke waarde
Documentstudie We hebben ten eerste alle samenwerkingsverbanden binnen Twente geïdentificeerd. Deze lijst van samenwerkingsverbanden is te vinden in bijlage 1. Deze lijst hebben we opgesteld op basis van de paragrafen ‘Verbonden partijen’ van de begrotingen en jaarrekeningen van alle Twentse gemeenten. Deze lijst is vervolgens verder aangevuld met informele samenwerkings verbanden op basis van een internetsearch en input van de ambtelijke aanspreekpunten.
Legitimiteit
Capaciteit
Vervolgens hebben we voor 24 van de 33 strategische en beleidsmatige samenwerkingsverbanden een zogenoemde publiekewaardedriehoek opgesteld. Het doel hiervan is om
Wij hebben voor de strategische en beleidsmatige samen
de Twentse gemeenteraden inzicht te geven in de afspraken
werkingsverbanden zo’n publiekewaardedriehoek opgesteld.
die zijn gemaakt met betrekking tot de drie elementen van
Daarmee wordt een deel van de onderzoeksvragen beantwoord.
de waardedriehoek. We baseren ons hierbij op informatie die
Daarnaast gebruiken we deze publiekewaardedriehoek als
we hebben uitgevraagd bij de samenwerkingsverbanden en
kapstok voor onze bevindingen. De waardedriehoek hebben we
de ambtelijke aanspreekpunten vanuit de gemeenten voor dit
voor dit onderzoek als volgt geoperationaliseerd.
onderzoek. Waar mogelijk hebben we ook gebruikgemaakt van openbare informatie. Informatie die ontbreekt, hebben we de afgelopen maanden niet boven tafel kunnen krijgen. De publiekewaardedriehoeken zijn te vinden in bijlage 3.
Aantal raadsleden
Aantal collegeleden
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 37
83
58
25
Casus SamenTwente
79
55
24
Casus Twente Board
76
53
23
Casus BO Mobiliteit
72
50
22
Totaal aantal
mogelijk om een publiekewaardedriehoek op te stellen, omdat er geen/onvoldoende documentatie beschikbaar was. Casestudies Ter verdieping op de documentstudie hebben we casestudies uitgevoerd. Hiervoor hebben we drie samenwerkingsverbanden geselecteerd. Voor deze samenwerkingsverbanden hebben we niet alleen een publiekewaardedriehoek gemaakt; ook hebben we in kaart gebracht hoe de organisatie en de democratische controle in de praktijk functioneren.
respondenten
Voor 9 van de 33 samenwerkingsverbanden was het niet
Blok 1 Algemene vragen over Twentse samenwerking Blok 2
De casestudies zijn:
De enquête is ingevuld door raads- en collegeleden van alle
•
SamenTwente. Dit is een verplichte gemeenschappelijke
13 deelnemende gemeenten.61 Onderstaande tabel geeft een
regeling die zich richt op de thema’s ‘sociaal’ en
weergave van het aantal respondenten per organisatie.
‘gezondheid’. •
Twente Board. Dit is een niet-verplichte stichting die zich
Raadsleden
Collegeleden
Totaal
richt op sociaal-economische thema’s.
We hebben met deze keuze verscheidenheid in zowel vorm als
Almelo
7
2
9
inhoud aangebracht.
Borne
1
4
5
Dinkelland
5
5
10
Enquête raads- en collegeleden
Enschede
5
1
6
Raads- en collegeleden zijn gevraagd om individueel een
Haaksbergen
1
0
1
enquête in te vullen om zicht te krijgen op de ervaren
Hellendoorn
4
3
7
democratische legitimiteit van de Twentse samenwerking en
Hengelo
6
3
9
de betrokkenheid van raads- en collegeleden bij de individuele
Hof van Twente
3
3
6
samenwerkingsverbanden. Deze enquête is 83 keer ingevuld. 58
Losser
6
3
9
raadsleden hebben de enquête ingevuld en 25 collegeleden.
Oldenzaal
3
0
3
Rijssen-Holten
5
1
6
De vragenlijst bestond uit twee blokken met gesloten vragen.
Tubbergen
6
0
6
Het eerste blok bestond uit algemene vragen over de Twentse
Twenterand
6
0
6
samenwerking. Daarna volgde een tweede blok over een selectie
Totaal
58
25
83
•
Bestuurlijk Overleg Mobiliteit. Dit is een niet-verplichte afstemmingssamenwerking die zich richt op het thema ‘mobiliteit’.
60
van drie Twentse samenwerkingsverbanden die we ten behoeve van de casestudies dieper onderzoeken.
Ten slotte zijn de grafieken op de volgende paginaweergaven van: 1) of respondenten onderdeel zijn van de coalitie of
In volgende tabel vindt u een weergave van de precieze
oppositie, en 2) hoelang de respondent al raads- of collegelid is.
aantallen respondenten per onderdeel van de enquête en per type respondent.
60
Niet alle raads- en collegeleden hebben de enquête volledig voltooid. 83 respondenten hebben de gehele enquête voltooid. Voor de vragen over de casestudies is dat als volgt: SamenTwente 79 respondenten (55 raadsleden en 24 collegeleden); Twente Board 76 respondenten (53 raadsleden, 23 collegeleden), BO Mobiliteit 72 respondenten (50 raadsleden, 22 collegeleden). Alle uitkomsten van de enquête geven we weer in percentages.
61
Wierden maakt ook deel uit van de Regio Twente, maar neemt niet deel aan het onderzoek.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 38
1%
Bijeenkomsten raadsleden In april 2025 hebben we twee bijeenkomsten met Twentse
14% 28%
Bent u onderdeel van de coalitie of oppositie?
Hoelang bent u raadsof collegelid?
16%
raadsleden georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten hebben 45%
we onze analyse en conclusies gepresenteerd en vooruitgeblikt op hoe de betrokkenheid bij de Twentse samenwerkings verbanden versterkt kan worden. Bij de bijeenkomst in Hengelo
71%
op 7 april waren 25 aanwezigen, waarvan 18 raadsleden. Bij 25%
de bijeenkomst in Rijssen-Holten van 14 april waren er 10 aanwezigen, waarvan 8 raadsleden.
Coalitie Oppositie Niet van toepassing
Eerste periode Tweede periode Derde periode Langer dan drie periodes
Rapport Onze bevindingen, analyse, conclusie en aanbevelingen zijn openomen in voorliggende rapportage. Deze baseren we op de
Interviews
resultaten van de documentstudie, de casestudies, de enquête
Om de documentstudie, casestudies en enquête te verdiepen
en de interviews.
hebben we de volgende interviews gehouden: •
een gesprek met twee gesprekspartners uit een kleine en een grote gemeente die een goed ‘overall’-beeld hebben van de Twentse samenwerking
•
één groepsgesprek met een afvaardiging van de griffiers van de Twentse gemeenten
•
één groepsgesprek met een afvaardiging van het presidium van de Twenteraad
•
verschillende casusgesprekken, met: -
BO Mobiliteit •
voorzitter bestuurlijk overleg gemeenten
•
wethouder bestuurlijk overleg
•
adviseur mobiliteit en ambtelijke voorbereiding voor het BO
-
-
SamenTwente •
voorzitter (algemeen bestuur)
•
directeur (dagelijks bestuur)
•
concerncontroller
Twente Board •
voorzitter
•
lid Twente Board
•
manager public affairs
•
directeur
•
secretaris
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 39
BIJLAGE 3
Uitwerking van de publiekewaarde-driehoeken Lijst met strategische en beleidsmatige samenwerkingsverbanden
De volgende samenwerkingsverbanden lijken aan de
In dit document werken we de publiekewaardedriehoeken uit
we geen of onvoldoende documentatie om een goede
voor de volgende strategische en beleidsmatige samenwerkings
publiekewaardedriehoek op te kunnen stellen:
verbanden:
1. Bestuurlijk Overleg Energy Board
1. Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente
2. Bestuurlijk Overleg Programmeren Bedrijventerreinen
2. Bestuurlijk Overleg Cultuurregio
3. Bestuurlijk Overleg Wonen
3. Bestuurlijk Overleg Mobiliteit
4. Leader Zuidwest-Twente
4. Bestuurlijk Overleg Sociaal-Economische
5. Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt
Structuurversterking (BOSS) 5. Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente
eerdergenoemde criteria te voldoen, maar hiervoor hebben
6. Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) (waaronder de gebiedsgerichte aanpakken)
6. Bestuurlijk Werkbedrijf Twente
7. Samen14
7. Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ
8. Twents Waternet
8. Energiecoöperatie Noordoost-Twente
9. Wadinko
9. EUREGIO 10. Havenbedrijf Twente 11. Omgevingsdienst Twente 12. P10 13. Portefeuillehoudersoverleg Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA) 14. Recreatieschap Twente 15. Regionaal Bedrijventerrein Twente 16. RES Twente 17. ROS Twente 18. SamenTwente 19. Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf 20. Twente Board 21. Twentse Koers 22. Twentse Regietafel Asielinstroom (TRA) 23. Veiligheidsregio Twente 24. VNG Overijssel
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 40
Publiekewaardedriehoeken per samenwerking 1. Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente Publieke waarde Doelstelling
Het doel is door samenwerking in Kennispunt Twente het: 1. bieden van hoogwaardige stuurinformatie op het gebied van onderzoek en statistiek aan bestuur en management van gemeenten en andere overheden in de regio Twente, zodat de kwaliteit van de besluitvorming wordt verhoogd en de samenwerking tussen gemeenten en andere overheden toeneemt; onder ‘hoogwaardig’ wordt verstaan dat de informatie is voorzien van duiding en aansluit op actuele besluitvorming 2. breed inzetten van kennis en kunde (kwaliteiten van overgedragen medewerkers van deelnemers) en het ondersteunen van bestuurders bij lokale en regionale vraagstukken 3. vergroten van kwaliteit, effectiviteit en robuustheid in de dienstverlening 4. realiseren van een centraal aanspreekpunt voor externe partijen 5. realiseren van efficiencywinst door gestructureerde samenwerking, waarbij de bestemming van de efficiencywinst wordt bepaald door het bestuurdersoverleg.62
Taken en bevoegdheden
Het bestuurdersoverleg heeft de volgende taken: 1. het stellen van kaders en het bepalen van de koers van Kennispunt Twente 2. het vaststellen en/of goedkeuren van afspraken die met de gastheerorganisatie worden gemaakt 3. het vaststellen van het Bedrijfsplan Kennispunt Twente 2017-2020 4. het jaarlijks vaststellen van het onderzoeksjaarprogramma van Kennispunt Twente 5. het vaststellen van de begroting van Kennispunt Twente en het aanbieden hiervan aan de deelnemers 6. het vaststellen van de jaarrekening en het jaarverslag van Kennispunt Twente en het aanbieden hiervan aan de deelnemers 7. het doen van een voordracht voor toetreding van een nieuwe deelnemer 8. het houden van toezicht op het functioneren van Kennispunt Twente 9. het monitoren en bewaken van afspraken uit de bestuursovereenkomst.63
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking)
Mate van verplichting
Niet-verplicht
Deelnemende organisaties
Dit waren ten tijde van de Bestuursovereenkomst Kennispunt Twente 2017-2020 de gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo en een lid van het dagelijks bestuur van Regio Twente. De Regio Twente is opgeheven, maar de bestuursovereenkomst is niet geactualiseerd. De huidige stand van zaken is niet bij ons bekend.
Besluitvormings- en overlegstructuur
De actuele besluitvormings- en overlegstructuur is niet bij ons bekend.
Omvang ambtelijke organisatie
Dit is niet bij ons bekend.
Financiële omvang
Dit is niet bij ons bekend.
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
62 63
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen. Dit is bij ons niet bekend.
Bestuursovereenkomst Kennispunt Twente 2017-2020 (artikel 2). Bewerkersovereenkomst behorend bij Bestuursovereenkomst Kennispunt Twente 2017-2020 (Artikel 7).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 41
2. Bestuurlijk Overleg Cultuurregio Publieke waarde Doelstelling
Cultuurregio Twente is een samenwerkingsverband van alle veertien Twentse gemeenten op het gebied van cultuur, gericht op het ontwikkelen en uitvoeren van een gezamenlijk uitvoeringsprogramma.64
Taken en bevoegdheden
De veertien Twentse gemeenten werken samen door periodiek te overleggen, door projecten te organiseren en door gezamenlijk op te trekken in de lobby.65
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Geen juridische vorm.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college
overlegstructuur
hebben. Verder is hierover niets vastgelegd.
Omvang ambtelijke organisatie
Het bestuurlijk overleg heeft geen eigen zelfstandige organisatie. De volgende ambtelijke capaciteit is beschikbaar om het uitvoeringsprogramma uit te kunnen voeren: • aantal uur per week Enschede: 16 • aantal uur per week Hengelo, Almelo: 6 • aantal uur per week overige gemeenten: 2 Ambtelijke capaciteit per jaar (uitgaande van 40 werkweken per jaar): 2.000 uur.66
Financiële omvang
De financiële bijdrage bedraagt € 0,42 per inwoner per gemeente per jaar, voor een periode van zes jaar. Bijdrage in middelen voor de periode 2023-2028 in totaal (uitgaande van 42 cent per inwoner): € 1.597.470.67
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Om de verbinding tussen overheid en het culturele veld te versterken, is er een ‘klankbordgroep cultureel veld’ ingesteld.68
Informatievoorziening aan raden
In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In het uitvoeringsprogramma is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
64 65 66 67 68
Dit is bij ons niet bekend.
Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028. Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 13). Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 8; p. 11). Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 11). Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente 2023-2028 (p. 8).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 42
3. Bestuurlijk Overleg Mobiliteit Dit is een casestudie. Zie de uitgebreide uitwerking hiervan in bijlage 4. 4. Bestuurlijk Overleg Sociaal-Economische Structuurversterking (BOSS) Publieke waarde Doelstelling
Het BOSS is ingesteld voor (1) het voorbereiden, het afstemmen en het terugkoppelen van de inbreng van de gemeenten in het bestuur van de Twente Board, en (2) (de afstemming van) het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, de Europese Unie en andere (semi)overheden en hun organisaties ten behoeve van de sociaaleconomische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen.69
Taken en bevoegdheden
Het bestuurlijk overleg bespreekt in elk geval de volgende onderwerpen: • de koers van het BOSS en afstemming van de inbreng in het bestuur van de Twente Board • de terugkoppeling van de vergadering van het bestuur van de Twente Board • het bewaken van de naleving van deze bestuursovereenkomst • de financiële inbreng van de partijen van de Twente Board • het bespreken van kaderstellende nota’s • de jaarlijkse financiële verantwoording aan de bestuursorganen van de partijen • het voorbereiden van besluitvorming bij partijen ten aanzien van strategische samenwerkingen en allianties • het tijdig betrekken van de gemeenteraden.70 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het BOSS. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking).71
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college
overlegstructuur
hebben. Voorzitter van het bestuurlijk overleg is de burgemeester van Enschede. Het BOSS is voornamelijk bedoeld om de publieke inbreng voor Twente Board vanuit de overheid (naast de andere twee O’s van Twente Board, onderwijs en ondernemers) vorm te geven. Ieder lid van het bestuurlijk overleg heeft één stem. Bij gewone besluiten geldt een gewone meerderheid van stemmen, waarbij die gewone meerderheid tevens minimaal de helft van de inwoners van Twente vertegenwoordigt. Besluiten over additionele middelen, zoals meerjarenplannen en investeringsagenda’s, worden unaniem genomen nadat deelnemers het voorgenomen besluit voor instemming aan hun raden hebben voorgelegd. Ook het besluit om andere onderwerpen te behandelen in het bestuurlijk overleg, wordt unaniem genomen. Het bestuurlijk overleg komt minimaal vier keer per jaar bijeen.72
Omvang ambtelijke organisatie
Het BOSS heeft geen eigen zelfstandige organisatie. Eén van de gemeentesecretarissen uit de kring van Twentse gemeentesecretarissen wordt door het bestuurlijk overleg aangewezen als coördinerend secretaris. Deze coördinerend secretaris verzorgt de voorbereiding van het bestuurlijk overleg, en wordt daarvoor bijgestaan door een ambtelijke werkgroep waarin van elke deelnemer een medewerker zitting heeft. Twee of meer colleges kunnen besluiten om gezamenlijk één medewerker aan te wijzen.73
Financiële omvang
Bij de start van de bestuursovereenkomst tot en met het jaar 2022 stelt elke deelnemer een bedrag van € 9,01 per inwoner per jaar beschikbaar. Met dit bedrag wordt voorzien in de kosten van de Twente Board‘development’ (personeel, huisvesting, materieel etc.) en in de financiering van projecten die bijdragen aan de Agenda van Twente. Anno 2025 is deze bijdrage door indexering gestegen tot € 10,36 per inwoner. Elke partij spant zich, voor zover nog nodig, ervoor in dat zijn raad voor de jaren 2023 en 2024 het daarvoor benodigde budget beschikbaar stelt.74 De hoogte van dit bedrag is niet bij ons bekend.
69 70 71 72 73 74
Bestuursovereenkomst Sociaal-Economische Structuurversterking Twente (artikel 3). Bestuursovereenkomst Sociaal-Economische Structuurversterking Twente (artikel 8). Bestuursovereenkomst SES Twente. Bestuursovereenkomst SES Twente (artikel 5; artikel 12). Bestuursovereenkomst SES Twente (artikel 7). Bestuursovereenkomst SES Twente (artikel 11).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 43
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Afstemming vindt plaats tussen de colleges en er is geen inspraak/participatie van derden geweest.
Informatievoorziening aan raden
De jaarverslagen van Twente Board zijn uiterlijk 1 mei beschikbaar voor de gemeenteraden.75 Het is afhankelijk van de portefeuillehouders van de gemeenten die deelnemen aan het BOSS of informatie wordt gedeeld met de raad. Andere afspraken over de informatievoorziening aan raden zijn bij ons niet bekend.
Verantwoording aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover, afgezien van het bovenstaande, niets vastgelegd. Wel is een bijlage toegevoegd over de positie van de raad die integraal onderdeel uitmaakt van de bestuursovereenkomst. Daarin is afgesproken dat verantwoording loopt via de colleges. Het is afhankelijk van de portefeuillehouders van de gemeenten die deelnemen aan het BO of informatie wordt gedeeld met de raad.
Zienswijzen raden
Er worden geen zienswijzen gevraagd aan de raden. Alleen bij de start van het BOSS is een zienswijzeprocedure doorlopen.
Evaluatie
De deelnemers evalueren de bestuursovereenkomst vierjaarlijks.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
75
Dit is bij ons niet bekend.
Bestuursovereenkomst SES Twente (bijlage).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 44
5. Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente Publieke waarde Doelstelling
Deze samenwerking is ingesteld om uitvoering te geven aan de Twentse visie Sport en Bewegen.76
Taken en bevoegdheden
Behalve voor het ontwikkelen van de regionale visie op sport en bewegen, is de overlegstructuur bedoeld om elkaar te informeren over lokale ontwikkeling en het agenderen van specifieke vraagstukken op dit gebied. Deze kunnen mogelijk leiden tot nieuwe samenwerkingen of een bijstelling van de regionale visie.77 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het Bestuurlijk Overleg Sport en Bewegen Twente. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Geen juridische vorm.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college
overlegstructuur
hebben. Dit zijn de wethouders Sport. Daarnaast is er een bestuurlijke kerngroep die de bestuurlijke overleggen voorbereidt. Deze kerngroep bestaat uit vier wethouders, op roulatiebasis. In de regionale visie is niets vastgelegd over de wijze van besluitvorming. Wel is vastgelegd dat besluitvorming plaatsvindt over de regionale visie zelf en elke uitvoeringsagenda.78 Het bestuurlijk overleg komt minimaal vier keer per jaar bijeen.79
Omvang ambtelijke organisatie
Het bestuurlijk overleg heeft geen eigen zelfstandige organisatie. Voor de voorbereiding van het bestuurlijk overleg en de bestuurlijke kerngroep is er een ambtelijke werkgroep (van vier gemeenten op roulatiebasis) en een kerngroep.80 De samenstelling van deze overleggen is als volgt: • ambtelijke kerngroep: vier gemeenten op roulatiebasis • ambtelijk overleg: alle veertien gemeenten • bestuurlijke kerngroep: vier gemeenten op roulatiebasis • bestuurlijk overleg: alle veertien gemeenten. Voor de praktische uitvoering van het uitvoeringsprogramma wordt een trekker (programmamanager) aangesteld.
Financiële omvang
Het startbudget voor de Twentse Visie 2024-2027 is bij benadering € 291.737. De gemeentelijke bijdrage vanaf 2025 moet nog worden vastgesteld.81
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Bij de bestuurlijke en ambtelijke overleggen worden standaard de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en SportNetwerk Overijssel (SNO) uitgenodigd. De adviseur Lokale Sport (NOC*NSF en POS) en een vertegenwoordiger van de provincie worden standaard uitgenodigd bij het ambtelijk overleg.82
Informatievoorziening aan raden
In de visie is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de visie is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de visie is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
Jaarlijks wordt het bestuurlijk overleg geïnformeerd over de totale voortgang van de uitvoering van de visie. Het is bij ons niet bekend door wie dat gebeurt. Op dat moment vindt ook een evaluatie en (indien nodig) bijstelling van de visie plaats. Eventuele nieuwe thema’s kunnen dan toegevoegd worden.83
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
76 77 78 79 80 81 82 83
Dit is bij ons niet bekend.
Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 11). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 11). Twentse visie op Sport en bewegen 2024-2027 (p.12; p.15). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 16). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 15). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 14). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 11). Twentse visie op sport en bewegen 2024-2027 (p. 12).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 45
6. Bestuurlijk Werkbedrijf Twente Publieke waarde Doelstelling
Het Bestuurlijk Werkbedrijf Twente is ingesteld om de arbeidsmarkt in Twente te versterken en extra banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking.84
Taken en bevoegdheden
Het werkbedrijf heeft de volgende taken: • afstemming, samenwerking en coördinatie voor de strategische arbeidsmarktagenda Twente en waar nodig het initiëren van nieuwe ontwikkelingen die de samenwerkingsagenda ondersteunen • ondersteuning en stimulering dat mensen met een arbeidsbeperking participeren op de arbeidsmarkt; het doet dit door zorg te dragen voor een effectieve uitvoering van de landelijke banenafspraak in Twente • ondersteuning en stimulering van de crisisdienstverlening; het doet dit door zorg te dragen voor een effectieve uitvoering van de crisisdienstverlening in Twente.85 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het Werkbedrijf. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: samenwerkingsovereenkomst (collegesamenwerking).86
Mate van verplichting
Semi-verplicht. De vorming van het regionale werkbedrijf is verankerd in de Invoeringswet Participatiewet.
Deelnemende organisaties
Het bestuurlijk werkbedrijf Twente is een netwerkorganisatie, een samenwerkingsverband tussen gemeenten (alle Twentse gemeenten), UWV, werkgevers (VNO-NCW), vakbonden (FNV) en beroepsonderwijs.
Besluitvormings- en
Het bestuur van het werkbedrijf wordt gevormd door de voorzitter (portefeuillehouder Enschede), de
overlegstructuur
vicevoorzitter (nader te bepalen door het bestuur) en een aantal vaste leden: vier portefeuillehouders namens de veertien Twentse gemeenten (exclusief Enschede), UWV, drie leden vanuit de werkgeversvertegenwoordiging, drie leden vanuit de werknemersvertegenwoordiging en drie leden vanuit het beroepsonderwijs. Wie dit precies zijn is niet bij ons bekend. Het bestuur heeft vooral een verbindende, coördinerende en regisserende rol, en een stimulerende rol voor de strategische arbeidsmarktagenda in het algemeen, en in het kader van de banenafspraak en de crisisdienstverlening een controlerende rol in het bijzonder. De deelnemers streven naar eigen zeggen naar consensus en complementariteit over de te nemen besluiten waarbij “de som meer is dan de afzonderlijke delen”. Het bestuur vergadert minimaal één keer per kwartaal.87
Omvang ambtelijke organisatie
Het werkbedrijf heeft geen eigen zelfstandige organisatie. Verder is er over de ambtelijk capaciteit niets vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst.
Financiële omvang
Elke deelnemer draagt zijn eigen kosten voor zover het de participatie in het bestuur en de ondersteuningsstructuur van het werkbedrijf betreft (zoals tijdsinzet ten behoeve van vergaderingen, de voorbereiding daarvan, reiskosten en deelname aan diverse activiteiten).88
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In het laatste kwartaal van 2022 wordt de werking van de samenwerkingsovereenkomst geëvalueerd. Indien nodig worden gemaakte afspraken gewijzigd of aangevuld.89
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
84 85 86 87 88 89
Dit is bij ons niet bekend.
Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (inleiding). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 4). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente. Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 2 en 3). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 6). Samenwerkingsovereenkomst Bestuurlijk Werkbedrijf Twente (artikel 7).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 46
7. Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ Publieke waarde Doelstelling
Het Districtelijk Veiligheidsoverleg (DVO) en Platform IVZ is ingesteld om onderwerpen op het gebied van bestrijding van (ondermijnende) criminaliteit en overlast, bovenlokale veiligheidsvraagstukken en sociale veiligheid te bespreken. Het doel van het Platform IVZ is om structureel regionaal samen te werken op het gebied van sociale, integrale veiligheid. In het bijzonder houdt het Platform IVZ zich bezig met de integrale beleidsvoorbereiding en advisering van het DVO.90
Taken en bevoegdheden
Het DVO is informerend, opiniërend en afstemmend op de bovengenoemde onderwerpen. Het Platform IVZ voert de volgende diensten/taken uit: • werkzaamheden voor het dagelijks bestuur van VR Twente en DVO: - agendavoering, voorbereiding en afhandeling vergaderingen - rapportage/voortgang Platform IVZ aan DVO • werkzaamheden/organisatie van vergaderingen Platform IVZ: agendavoering, voorbereiding en afhandeling vergaderingen • projectopdrachten: - coördinatie, ontwikkeling, uitvoering van de projectopdrachten - regie op planning, financiën, communicatie • verwerving subsidies (voorbereiding en aanvraag) voor projecten • verbinding netwerk lokaal, districtelijk, eenheid Oost-Nederland en landelijk • organiseren opleidingen (cursussen, netwerken, lezingen, etc).91
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking).92
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
de veertien Twentse gemeenten politie Oost-Nederland, district Twente Openbaar Ministerie Oost-Nederland Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost-Nederland (RIEC ON) Zorg- en Veiligheidshuis Twente (VH Twente) Kenniscentrum Mensenhandel Twente (KMT) Veiligheidsregio Twente (VR Twente)
Besluitvormings- en
Er zijn twee overleggen: het DVO en het Platform IVZ. Het DVO is het bestuurlijk overleg dat wordt gevormd
overlegstructuur
door de burgemeesters in Twente, de politiedistrictschef en de hoofdofficier van justitie. De voorzitter van het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Twente zit het DVO voor. Het DVO heeft verder een dagelijks bestuur, dat wordt gevormd door de leden van het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Twente, de politiedistrictschef en de hoofdofficier van justitie. Dit dagelijks bestuur bereidt de vergaderingen van het DVO voor. In het DVO vindt geen besluitvorming plaats en het is zogezegd alleen informerend, opiniërend en afstemmend van aard. De vergaderingen van het DVO zijn gekoppeld aan de vergaderingen van het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Twente en vinden plaats met dezelfde frequentie.93
Omvang ambtelijke organisatie
Het DVO heeft geen eigen zelfstandige organisatie, maar wordt wel ambtelijk ondersteund door het Platform IVZ. Verder nemen alle betrokken partijen deel aan de platformbijeenkomsten en leveren zij capaciteit aan de expertgroepen.94
Financiële omvang
De deelnemende gemeenten dragen ieder jaarlijks € 0,30 per inwoner bij voor het Platform IVZ.95
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen. In de bestuursovereenkomst staat wel
vergaderingen en besluiten
dat de vergaderingen van het DVO openbaar zijn, tenzij de vergadering besluit de deuren te sluiten.96
Bijeenkomsten raden
Dit is niet bij ons bekend.
90 91 92 93 94 95 96
Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 3; artikel 5). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 3; artikel 5). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ. Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 2-4). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 7-8). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 8). Bestuursovereenkomst Districtelijk Veiligheidsoverleg en Platform IVZ (artikel 4).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 47
8. Energiecoöperatie Noordoost-Twente Publieke waarde Doelstelling
Energiecoöperatie Noordoost-Twente is ingesteld om lokaal energie op te wekken, fossiele-energieverbruik te beperken en het gebruik van duurzame energiebronnen te stimuleren.97
Taken en bevoegdheden
Energiecoöperatie Noordoost-Twente verwerft, exploiteert en richt één of meerdere duurzame productinstallaties op, en ondersteunt projecten op het gebied van duurzaamheid in brede zin, inclusief sociale duurzaamheid en het bestrijden van energiearmoede.98
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: coöperatie.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
Gemeenten Dinkelland, Losser, Tubbergen.
Besluitvormings- en
De coöperatie bestaat uit een algemene ledenvergadering en een bestuur.
overlegstructuur
De algemene ledenvergadering bestaat uit twee groepen leden die gelijkwaardig zijn. De eerste groep bestaat uit minimaal één en maximaal vier gemeenten in Noordoost-Twente. De tweede groep wordt gevormd door ‘Lokale Energie Initiatieven’ (een coöperatie van inwoners en ondernemers) die zich bezighouden met het opwekken van duurzame energie. De algemene ledenvergadering wordt gehouden binnen zes maanden na afloop van ieder boekjaar. Op de agenda staan onder andere het jaarverslag en de jaarrekening. Iedere groep leden heeft één stem. Besluiten worden genomen op basis van unanimiteit. Het bestuur bestaat uit maximaal drie leden uit de groep gemeenten (Dinkelland, Losser, Oldenzaal, Tubbergen) en drie leden vanuit de groep van de Lokale Energie Initiatieven. Het bestuur is belast met het besturen van de coöperatie en besluit bij unanimiteit van het aantal leden.99
Omvang organisatie
De organisatie bestaat uit één ingehuurde directeur/projectleider.
Financiële omvang
De gemeenten hebben in 2023 € 173.319 bijgedragen aan de coöperatie.100
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Inspraak en participatie vindt plaats via de algemene ledenvergadering (zie hierboven).
Informatievoorziening aan raden
In de oprichtingsakte is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de oprichtingsakte is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de oprichtingsakte is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In het raadsbesluit tot oprichting van de coöperatie was een van de beslispunten dat de raad in het tweede halfjaar van 2024 een evaluatie zou krijgen.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten
De coöperatie heeft wel een eigen website, ecnot.nl. Hierop staan: projectplan, oprichtingsbesluit, oprichtingsakte.
Bijeenkomsten raden
97 98 99 100
Dit is bij ons niet bekend.
Oprichtingsakte Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (artikel 3). Oprichtingsakte Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (artikel 3). Oprichtingsakte Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (artikel 8; artikel 13-15; artikel 21; artikel 24). Jaarrapport 2023 Energiecoöperatie Noordoost-Twente U.A. (p. 7).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 48
9. EUREGIO Publieke waarde Doelstelling
EUREGIO is een samenwerkingsverband van Duitse en Nederlandse gemeenten, steden, (Land-)Kreise en waterschappen, en is ingesteld om de regionale grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen, te ondersteunen en te coördineren. Samenwerking vindt plaats op de volgende gebieden: a. communicatie, b. sociaal-culturele ontmoetingen, c. gezondheidszorg, d. scholing en opleiding, e. openbare veiligheid, f. hulpdiensten en rampenbestrijding, g. cultuur en sport, h. economische ontwikkeling, i. arbeidsmarkt en kwalificatie, j. innovatie en technologietransfer, k. recreatie en toerisme, l. agrarische ontwikkeling, m. ruimtelijke ordening, n. verkeer en vervoer, o. energie, p. natuur- en milieubescherming, q. afvalbeheer en r. waterbeheer.101
Taken en bevoegdheden
EUREGIO voert de volgende taken uit: • activiteiten ontwikkelen, programma’s en projecten voorbereiden en uitvoeren, financiële middelen aanvragen, in ontvangst nemen, daarover beschikken en aan derden doorgeven • bevorderen van de grensoverschrijdende afstemming en coördinatie tussen publiekrechtelijke instanties, overheden en maatschappelijke groeperingen • adviseren van leden, burgers, ondernemingen, samenwerkingsverbanden, overheden en andere organisaties over grensoverschrijdende aangelegenheden.102 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan EUREGIO. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: EUREGIO is een openbaar lichaam in de zin van artikel 3 van het Verdrag van Anholt.103 Voor EUREGIO is het Duits recht van toepassing.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
In totaal 128 deelnemende gemeenten in Duitsland en Nederland, inclusief alle Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
EUREGIO heeft een ab, db en een EUREGIO-raad, waarin alle Twentse gemeenten vertegenwoordigd zijn.
overlegstructuur
Besluiten worden in de EUREGIO-organen genomen met een gewone meerderheid van stemmen. De vergadering van het ab bestaat uit vertegenwoordigers van de leden. Dit kunnen zowel collegeleden als raadsleden zijn. Afhankelijk van het bedrag van de contributie wordt een bepaald aantal vertegenwoordigers per aangesloten gemeente afgevaardigd. Elke vertegenwoordiger heeft één stem. Uit de leden van het ab wordt een voorzitter gekozen voor een periode van vier jaar. Er wordt aandacht besteed aan de wisselende verdeling van Nederlandse en Duitse voorzitters. De Twentse vertegenwoordigers in het ab zijn niet bij ons bekend. Tot de taken van het ab behoren onder andere het nemen van besluiten over de toelating van leden, het reglement van de gemeenschappelijke regeling, de wijziging van de statuten, de goedkeuring van de begroting en de jaarrekening van EUREGIO. Besluiten van het ab worden genomen op voorstel van de EUREGIO-raad. Het ab komt ten minste één keer per jaar, meestal in januari, bijeen. De EUREGIO-raad is het politieke orgaan van EUREGIO en bestaat uit 84 vertegenwoordigers, waarvan 42 Nederlandse vertegenwoordigers. De EUREGIO-raad fungeert als gemeenschappelijk overleg- en coördinatieorgaan voor principiële kwesties in het kader van de regionale grensoverschrijdende samenwerking, en heeft in het bijzonder de volgende taken en bevoegdheden: a.
verkiezing van de leden van het db, b. vorming en bezetting van eigen commissies en van thematische fora op ad-hocbasis, c. bevestiging van de aanstelling en ontslag van de directie in overeenstemming met het besluit van het db en d. voorbereiding van de besluiten van het ab (inclusief begroting). De verdeling van de 42 zetels tussen de Regio Achterhoek, de Regio Twente, de Nederlandse groep en de waterschappen wordt bepaald door de door hen betaalde lidmaatschapsbijdragen in verhouding tot het in totaal voor de Nederlandse zijde beschikbare aantal zetels. Twente heeft 23 zetels en vanuit Twente nemen zowel raadsleden, wethouders als burgemeesters deel. Het db bestaat uit elf bestuursleden: één voorzitter en tien gekozen bestuursleden. Het db heeft vijf Nederlandse bestuursleden. Drie bestuursleden komen uit Twente, namelijk de burgemeesters van Oldenzaal, Hengelo en Enschede.104
Omvang ambtelijke organisatie
Totale personele bezetting 2023: 39 fte.105
Financiële omvang
Totale baten 2023: € 5.462.000. Totale lasten 2023: € 5.335.892.106
101 102 103 104
Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 4). Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 4). GGR (artikel 3). Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 7-12; artikel 18); https://www.euregio.eu/wie-we-zijn/organisatie/euregio-raadsleden/ en https://www. euregio.eu/wie-we-zijn/organisatie/leden-dagelijks-bestuur/. 105 Jaarverslag 2023 (p. 6). 106 Jaarverslag 2023 (p. 6).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 49
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de regeling is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de regeling is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de regeling is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de regeling is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de regeling is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
De vergaderingen van het ab en de EUREGIO-raad zijn in beginsel openbaar. Er kan worden besloten dat
vergaderingen en besluiten
de vergadering een besloten karakter heeft wanneer ten minste een vijfde deel van het aantal aanwezige stemgerechtigden hiertoe verzoekt of de voorzitter dit noodzakelijk vindt.107 De besluiten zijn niet vindbaar en de vergaderingen zijn niet online te volgen.
Bijeenkomsten raden
107
Dit is bij ons niet bekend.
Regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO (artikel 18).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 50
10. Havenbedrijf Twente Publieke waarde Doelstelling
Havenbedrijf Twente is ingesteld om een bijdrage te leveren aan de (ruimtelijk-)economische ontwikkelingen rond de Twentekanalen door het stimuleren van meer vervoer over het water, meer watergebonden bedrijvigheid en circulaire economie en energietransitie, en daarmee het bewerkstelligen van de economische verbreding van de havengebieden.108
Taken en bevoegdheden
Havenbedrijf Twente bundelt de kracht van logistiek Twente om de sector te versterken en te verduurzamen, en de Twentse economie te ondersteunen. Havenbedrijf Twente is een belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één.109 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan Havenbedrijf Twente. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: samenwerkingsovereenkomst (collegesamenwerking).110
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
Gemeenten Almelo, Enschede, Hengelo, Hof van Twente, Lochem
Besluitvormings- en
Er is een bestuur waarin vijf gemeenten één afgevaardigde uit het college hebben. De Twentse gemeenten die
overlegstructuur
deelnemen zijn Almelo, Hof van Twente, Hengelo, Enschede en Lochem. Deze leden hebben ieder één stem en besluiten worden genomen met een meerderheid van stemmen, waarbij minimaal twee derde van de partijen vertegenwoordigd is. Het bestuur neemt de volgende besluiten: • het vaststellen van de kaders (over onder andere het bedrijfsplan, de meerjarenvisie en het gezamenlijke uitvoeringsprogramma) en het bepalen van de koers van het Havenbedrijf Twente • het vaststellen van de jaarstukken (begroting en jaarrekening) • het bewaken van de naleving van de samenwerkingsovereenkomst • het vaststellen van de jaarlijkse inhoudelijke evaluatie en financiële verantwoording aan de besturen van de partijen • het bewerkstelligen van conflictoplossing • het voorbereiden van besluitvorming bij partijen ten aanzien van strategische samenwerkingen en allianties. Het bestuur komt minimaal twee keer per jaar bijeen.111
Omvang ambtelijke organisatie
2,8 fte voor havenmeesters en 1 fte voor de manager van het havenbedrijf.112 Nota bene: bij ons is niet bekend hoe de havenmeesters en de managers van het havenbedrijf betaald worden.
Financiële omvang
Op jaarbasis 5.500 euro voor boekhoudkundige ondersteuning.113
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
Havenbedrijf Twente wordt jaarlijks inhoudelijk geëvalueerd.114
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
108 109 110 111 112 113 114
Dit is bij ons niet bekend.
Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020 (artikel 2). https://www.portoftwente.com/. Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020. Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020 (artikel 5; artikel 8). Schriftelijke input per mail. Schriftelijke input per mail. Samenwerkingsovereenkomst Gemeenschappelijk Havenbeheer Twentekanalen 2020 (artikel 8).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 51
11. Omgevingsdienst Twente Publieke waarde Doelstelling
De Omgevingsdienst Twente (OD Twente) is ingesteld voor (1) het ondersteunen en adviseren van inwoners en bedrijven op het gebied van vergunningen en (2) toezicht en handhaving met betrekking tot veiligheid, lucht, geluid, energie, afval en bodem.115
Taken en bevoegdheden
Namens de deelnemers voert de OD Twente taken uit op het gebied van milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving. De precieze taken staan beschreven in het basistakenpakket, dat bestaat uit taken die gemeenten verplicht moeten onderbrengen bij de OD. De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan de OD Twente. Colleges blijven bevoegd gezag.116
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: gemeenschappelijk openbaar lichaam (collegeregeling).117
Mate van verplichting
Verplicht (alleen basistakenpakket). Daarnaast hebben de deelnemers extra taken ingebracht. Deze extra taken worden samen met de basistaken het standaardtakenpakket genoemd. Daarnaast kunnen gemeenten ook niet-verplichte – zogeheten facultatieve – taken opdragen aan de OD Twente. Dit doen alleen de gemeenten Almelo en Hof van Twente en de provincie Overijssel.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten en de provincie Overijssel.
Besluitvormings- en
De OD Twente heeft een geleed bestuur: ab en db.
overlegstructuur
Vanuit elke deelnemer neemt één collegelid deel aan het ab. Ieder lid heeft in het ab één stem en besluiten worden genomen met een meerderheid van stemmen. Het ab heeft in ieder geval de volgende taken: • vaststellen bedrijfsplan en beleidsplannen van de OD Twente • vaststellen structurele facultatieve taken voor deelnemers • Vaststellen jaarplan op basis van de jaaropdrachten • vaststellen uitvoeringsregels die andere organen van de OD Twente moeten opvolgen bij uitoefening van hun bevoegdheden • doen van voorstellen aan de deelnemers omtrent toetreding tot wijziging van of opheffing van de regeling • deelnemen in een (werkgevers)vereniging ter behartiging van één of meer belangen van de OD Twente. Het db bestaat uit vijf leden die in de eerste vergadering van elke zittingsperiode van de colleges door het ab worden aangewezen. Dit zijn nu de burgemeester van Oldenzaal, de gedeputeerde van de provincie Overijssel, de wethouder van Enschede, de burgemeester van Hellendoorn en de wethouder van Borne.118
Omvang ambtelijke organisatie
Totale personele bezetting 2023: 150,62 fte. Vaste medewerkers: 123,01 fte. Externe medewerkers: 27,61 fte.119
Financiële omvang
Totale financiële omvang 2023: € 16.189.000. • Bijdrage deelnemers standaardtakenpakket: € 13.149.000 (waarvan € 1.272.000 van de provincie Overijsel). • Bijdrage deelnemers facultatieve taken: € 1.104.000 (waarvan € 194.000 van de provincie Overijsel). • bijdragen deelnemers sociaal plan: € 181.000. • bijdrage deelnemers overige taken: € 120.000. • bijdrage derden: € 283.000. • Projectopbrengsten extern gefinancierd: € 1.352.000.120
115 116 117 118 119 120
https://www.odtwente.nl/over+ons/default.aspx. https://www.odtwente.nl/home/default.aspx; GR Omgevingsdienst Twente (artikel 4; artikel 9). GR Omgevingsdienst Twente (intitulé). GR Omgevingsdienst Twente (artikel 10; artikel 12-15); https://www.odtwente.nl/over+ons/algemeen+bestuur/default.aspx. Jaarstukken 2023 (p. 23). Jaarstukken 2023 (p. 26; p. 33-35).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 52
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Inspraak/participatie van derden verloopt via de raden dan wel de colleges van de individuele deelnemers.121
Informatievoorziening aan raden
Raden ontvangen jaarlijks een ontwerpbegroting en jaarrekening, in lijn met de wettelijke procedure vastgelegd in de Wgr. Raden ontvangen elke vijf jaar het resultaat van een evaluatie van de GR.122 Andere afspraken over de informatievoorziening aan raden zijn bij ons niet bekend.
Verantwoording aan raden
Zoals geregeld in de Wgr vindt jaarlijkse verantwoording over het gevoerde bestuur plaats via de jaarrekening die wordt aangeboden aan de raden.123 Het ab is eindverantwoordelijk voor alles wat er binnen de GR gebeurt en legt hierover verantwoording af aan de deelnemers. Elk lid van het ab is richting zijn eigen raad verantwoording verschuldigd voor het door hem in het ab gevoerde bestuur.
Zienswijzen raden
Besluiten van het ab worden, anders dan wanneer dit wettelijk verplicht al geldt, niet aan zienswijzen onderworpen.124
Evaluatie
De GR wordt elke vijf jaar geëvalueerd. De meest recente evaluatie is de Zelfevaluatie Omgevingsdienst Twente (2024).125
Openbaarheid en vindbaarheid
De agenda’s en verslagen (inclusief de besluiten) van de vergaderingen van het algemeen bestuur en de
vergaderingen en besluiten
vergaderingen zelf zijn openbaar.126 Vergaderingen zijn niet online te volgen.
Bijeenkomsten raden
121 122 123 124 125 126
Dit is bij ons niet bekend.
GR Omgevingsdienst Twente (artikel 23). GR Omgevingsdienst Twente (artikel 25-27; artikel 37). GR Omgevingsdienst Twente (artikel 10; artikelen 19-21). GR Omgevingsdienst Twente (artikel 22). https://www.odtwente.nl/over+ons/overzicht+onderzoeksrapporten/default.aspx. https://www.odtwente.nl/over+ons/algemeen+bestuur/vergaderingen/default.aspx.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 53
12. P10 Publieke waarde P10 is een samenwerkingsverband van de grote plattelandsgemeenten in Nederland en is ingesteld om Doelstelling
gedeelde belangen onder de aandacht te brengen bij de provinciale, landelijke en Europese politiek en bij maatschappelijke organisaties.127 Door middel van ontmoeting, werkgroepen, ontwikkeling van best practices en onderlinge
Taken en bevoegdheden
samenwerkingsafspraken stimuleert het netwerk onderlinge kennis- en ervaringsuitwisseling, op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau, en worden gemeenschappelijke standpunten bepaald.128 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan de P10. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Geen juridische vorm.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
33 Nederlandse plattelandsgemeenten, waaronder Hof van Twente, Tubbergen, Twenterand en Dinkelland uit Twente. De P10 heeft een ab en een db, waarin vier Twentse gemeenten vertegenwoordigd zijn. Dit zijn de gemeenten Dinkelland, Hof van Twente, Tubbergen en Twenterand. Het ab bestaat uit minimaal één bestuurder en maximaal twee bestuurders van elke deelnemende gemeente.
Besluitvormings- en overlegstructuur
Het ab komt minimaal twee keer per kalenderjaar bijeen. In het ab heeft iedere gemeente één stem. Alle besluiten worden genomen met volstrekte meerderheid van stemmen. Het ab van P10 neemt besluiten over de lobbystrategie, het jaarprogramma en de jaarlijkse begroting. Het db bestaat uit minimaal vier leden, waaronder de voorzitter van het ab, die burgemeester is van een van de gemeenten. Op dit moment is dat de voorzitter van Hof van Twente. De andere leden zijn wethouders van de deelnemende gemeenten. Het db komt minimaal viermaal per kalenderjaar bijeen.129 Het ab en het db worden ondersteund door een ambtelijk ondersteuningsteam, de kernorganisatie.
Omvang ambtelijke organisatie
De kernorganisatie van de P10 bestaat uit een coördinator, strategisch adviseurs, een strategisch communicatieadviseur en een uitvoerend communicatieadviseur. De gemeente die de voorzitter levert, organiseert tevens de kernorganisatie.130
Financiële omvang
Totale financiële omvang 2023: € 465.000.131
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
127 128 129 130 131
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen. Dit is bij ons niet bekend.
Statuten P10 (artikel 2). Statuten P10 (artikel 2). Statuten P10 (artikel 3 en 4); https://p-10.nl/p10-netwerk/bestuur/. Statuten P10 (artikel 9). Jaarrekening 2023 (p. 1).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 54
13. Portefeuillehoudersoverleg Milieu, Duurzaamheid en Afval (PHO MDA) Publieke waarde Doelstelling
Het PHO MDA is ingesteld om samen te werken en daardoor synergie te bereiken bij de vele maatschappelijke opgaven op het gebied van MDA, zoals de energietransitie en circulaire economie. Ook wordt er via de samenwerking op ingezet om het gezamenlijk belang beter te kunnen positioneren en adresseren.132
Taken en bevoegdheden
Het PHO richt zich qua afstemming, coördinatie en voorbereiding van besluitvorming op de volgende pijlers: milieu, afval / circulaire economie, en energie.133 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het PHO MDA. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking).134
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Het PHO MDA is een platform van afstemming, coördinatie en voorbereiding van besluitvorming.
overlegstructuur
Besluitvorming vindt plaats in de afzonderlijke gemeenten. Het BO komt in elk geval vijf keer per jaar bij elkaar.135
Omvang ambtelijke organisatie
De samenwerking is ondergebracht bij de gemeente Hengelo, de gastheerorganisatie.
Financiële omvang
De deelnemers betalen een gezamenlijke bijdrage van € 90.000 per jaar, met als verdeelsleutel het aantal inwoners per gemeente, aan de gastheerorganisatie.136
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
De overeenkomst wordt vierjaarlijks geëvalueerd.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
132 133 134 135 136
Dit is bij ons niet bekend.
Overeenkomst Milieu, Duurzaamheid en Afval Twente (artikel 2). Overeenkomst Milieu, Duurzaamheid en Afval Twente (artikel 2). Overeenkomst Milieu, Duurzaamheid en Afval Twente. Overeenkomst Milieu, Duurzaamheid en Afval Twente (artikel 5). Overeenkomst Milieu, Duurzaamheid en Afval Twente (artikel 7).