Document · PDF

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025

Gemeenteraad 27 oktober 2021, gemeente HaaksbergenBij agendapunt: Vaststellen van de nota “Beleidsplan wegbeheer 2021-2025”11.490 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

“Beheren is vooruitzien”

Gemeente Haaksbergen 20-8-2021

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

“Beheren is vooruitzien”

Beleidsplan wegbeheer Versie: Definitief.01 Tekst: Alex Ossel en Peter Hoomoedt Afdeling: Ontwikkeling

Pagina 2/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Managementsamenvatting Conclusies Voor u ligt het Beleidsplan wegbeheer waar in staat aangegeven welk beleid we willen gaan voeren en hoe we in staat zijn om de komende jaren de wegen op het afgesproken niveau te onderhouden. In het verleden voerde de gemeente Haaksbergen een beleid van tijdig, preventief onderhoud. Dankzij dit beleid voerden we het wegenbeheer op een efficiënte manier uit. Ten gevolge van de doorgevoerde bezuinigingen werd het lastig om dit beleid nog te volgen. De actuele kwaliteit van de elementenverhardingen is ten opzichte van het vastgestelde kwaliteitsniveau B behoorlijk gedaald. De elementenverhardingen hebben een kwaliteitsimpuls nodig. Het aantal plaatselijke schades in de elementenverhardingen is toegenomen, het kwaliteitsniveau van veel elementenverhardingen is afgenomen. Herstel naar weer een goed kwaliteitsniveau is niet onmogelijk, maar de huidige budgetten zullen daarvoor enigszins moeten worden verhoogd. De onderhoudstoestand van onder andere een aantal invalswegen en wijkontsluitingswegen is matig, maar voldoet wel aan het gestelde kwaliteitsniveau. Daarnaast blijkt het kwaliteitsbeeld in de hele gemeente relatief homogeen te zijn, waardoor men kan verwachten dat zodra er onderhoud nodig is, dit voor een groot deel allemaal tegelijk uitgevoerd moet worden (een onderhoudspiek).

Uit weginspecties (eind 2019) blijkt dat vanwege de afgelopen uitzonderlijk zachte winters en lange warme, droge zomers de onderhoudspiek is afgevlakt. Dat wil niet zeggen dat de onderhoudswerkzaamheden niet meer nodig zijn, maar dat de periode waarbinnen ze uitgevoerd moeten worden met een paar jaar is verlengd. In hoofdstuk 3 wordt voor het beleid binnen de gemeente Haaksbergen uiteen gezet. Het belangrijkste uitgangspunt is dat de wegen worden onderhouden op het economisch meest efficiënte moment, waarbij de focus ligt op functionaliteit en veiligheid, en vervolgschade wordt voorkomen. Risico’s & kanttekeningen: 

Het beschikbare jaarlijkse onderhoudsbudget is verlaagd en dekt daarom de theoretisch berekende investeringsbehoefte conform de CROW 145 niet bij een ongewijzigd kwaliteitsniveau. Zonder aanpassing van het onderhoudsbudget kan dit, afhankelijk van weersinvloeden en de verkeersintensiteit, tot gevolg hebben dat er kapitaalvernietiging gaat optreden. Met name bij asfaltverhardingen. Het onderhoud aan asfaltverhardingen vindt zoveel mogelijk preventief plaats, en heeft voorrang op elementenverhardingen (gevaarlijke situaties uitgezonderd). Het beheerniveau voor alle verhardingen is vastgesteld op niveau B (centrum uitgezonderd). Uit inspecties van eind 2019 blijkt dat de kwaliteit van de elementenverhardingen achteruit is gegaan, en steeds vaker afzakt tot onder niveau B. Het aantal klachten en meldingen is hierdoor toegenomen.

Pagina 3/38



Op wegen waar het kwaliteitsniveau daalt ten opzichte van het vastgestelde niveau kunnen en zijn er meer klachten en meldingen ontstaan. Als het kwaliteitsniveau te ver daalt leidt dat tot extra schadeclaims.



Men moet langer wachten op herstraten van wegen waar de bestrating is verzakt (bij onveilige situaties wordt zo snel mogelijk ingegrepen).

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Aanbevelingen 

Voldoende blijven investeren in wegenonderhoud, zodat er geen kapitaalsvernietiging plaats vindt en er voorkomen wordt dat er een onderhoudsachterstand ontstaat, die op een gegeven moment niet meer in te halen valt zonder onvoorzienbare hoge investeringen.



Het is van groot belang dat we met behulp van levensduur-verlengende maatregelen er voor zorgen dat de wegen zo lang mogelijk hun functie kunnen blijven vervullen. Mits er tijdig voldoende middelen beschikbaar zijn is het mogelijk om met behulp van deze maatregelen de noodzaak tot het vervangen van wegverhardingen langdurig uit te stellen, waardoor we het gebruik van energie en grondstoffen tot een minimum kunnen beperken.



Zodra blijkt dat met behulp van de onderhoudsstrategieën, zoals genoemd in hoofdstuk 3 het niet meer mogelijk is om kapitaalvernietiging, oplopende onderhoudsachterstanden en gevaarlijke situaties te voorkomen (met name ten aanzien van asfaltverhardingen) moeten we tijdig maatregelen nemen. Daarom zal er jaarlijks monitoring plaatsvinden en indien nodig maatregelen worden voorgesteld, als blijkt dat de beschikbare middelen niet meer in overeenstemming zijn met de benodigde middelen om de wegen te kunnen onderhouden op de afgesproken wijze en toestand.



Jaarlijkse evaluatie en actualisatie van de onderhoudskosten afgezet tegen de beschikbare middelen. Indien er tekorten worden geconstateerd dit tijdig meenemen bij het opstellen van de jaarlijkse kadernota, zodat kan worden afgewogen of een bijstelling van beleid en/of budget nodig is.



Op basis van de meerjarenonderhoudsplanning (hierna MJOP) en de beschikbare budgetten voor klein en groot wegenonderhoud en de additionele kosten is per saldo

€ 152.000 extra nodig om het wegenonderhoud uit te kunnen voeren. Dit betekent dat het totaalbudget voor wegenonderhoud met € 152.000 per jaar verhoogd dient te worden.

Pagina 4/38



De benodigde toevoeging aan de voorziening wegen voor groot onderhoud, gebaseerd op het MJOP, is gemiddeld € 690.474 per jaar. De huidige dotatie aan de voorziening wegen bedraagt € 379.000. Dit betekent dat de dotatie verhoogd dient te worden.



Het huidige budget voor onderhoud bedraagt € 443.573 dit is exclusief de kosten voor Twente Milieu en de additionele kosten. Door het splitsen van de kosten van groot en klein onderhoud kan het reguliere budget (exploitatie) verlaagd worden tot € 289.000.

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Inhoud

Managementsamenvatting

Inleiding

2 2.1 2.2

Aanleiding Doel Leeswijzer

7 7 7

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.5 3.5.1 3.5.2

Wegenbeleid Juridische kaders Landelijke richtlijnen Noodzaak rationeel wegbeheer Gemeentebeleid Beleid kwaliteitsniveaus. Verduurzamen Toekomstige ontwikkelingen Strategie wegenonderhoud Hoe bereiken we onze beleidsvisie? Hanteren van de 2015 vastgestelde kwaliteitsniveaus Verduurzamen

8 8 8 9 9 9 10 11 12 14 14 14

4 4.1 4.1.1 4.1.2 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.2.5 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.3.5 4.4

Wegenbeheer Het wegenareaal Wegenareaal algemeen Het areaal verdeeld De kwaliteit Kwaliteit algemeen Kwaliteit asfaltverharding Kwaliteit elementenverhardingen Kwaliteit invalswegen/ wijkontsluitingswegen Toetsing kwaliteit aan beleid De financiële middelen Inleiding financiële middelen Budget wegenonderhoud Beschikbare financiële middelen Overzicht benodigd en beschikbaar budget Eeuwig durende beheerkosten Conclusies en aanbevelingen

16 16 16 16 17 17 19 20 20 21 23 23 23 24 26 26 27

Bijlage I Wet- en regelgeving

Bijlage II Overzichtskaart indeling gebieden

Bijlage III Schadebeelden

Bijlage IV Meerjarenonderhoudsplanning

Pagina 5/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

1 Inleiding Een van de belangrijkste gemeentelijke taken is het aanleggen, beheren en onderhouden van het gemeentelijke wegennet. Dit Beleidsplan wegbeheer draagt de titel: Beheren is vooruitzien. Dit wil zeggen dat er geen sprake is van een starre planning maar dat de planning jaarlijks wordt afgestemd op onder andere: het beschikbare budget, visuele inspecties, politieke wensen, herprioritering, afstemming met andere werkzaamheden (integraal beheer), clustering van werkzaamheden, vorstschade en politieke- /maatschappelijke wensen. Ook heeft de titel betrekking op het feit dat onderhoud aan wegverhardingen altijd komt en altijd duurder is naarmate men dit langer uitstelt (dus niet onderhouden als het onvoldoende is, maar voorkomen dat het onvoldoende wordt). De wijze waarop de gemeentelijke wegen beheerd worden en de kaders waarbinnen wij dat doen zijn vastgelegd in het Beleidsplan wegbeheer 2021-2025. Op verzoek van de provincie Overijssel is in 2015 het toenmalige gecombineerde plan uit elkaar gehaald en is er een separaat beheerplan en een beleidsplan wegbeheer opgesteld. Omdat deze plannen inmiddels 5 jaar oud zijn, dienen ze geactualiseerd te worden. De gemeente Haaksbergen heeft besloten om de beide plannen weer samen te voegen tot een Beleidsplan wegbeheer 2021-2025. Veelal wordt er naast een beleidsplan ook een beheerplan opgesteld.

Daar is in dit geval niet voor gekozen omdat het wegenbeheer op eenvoudige wijze is te koppelen aan het beleidsplan, bijkomend voordeel is dat het aantal plannen wordt teruggedrongen. Net als 97% van alle ‘wegbeherende’ instanties maakt de gemeente Haaksbergen gebruik van de landelijke richtlijnen voor wegbeheer opgesteld door CROW*. Om onderhoudsniveaus te kunnen toetsten heeft de CROW* een (landelijk gebruikte) systematiek en richtlijnen ontwikkeld. Onder het motto; Veilig, schoon en heel, worden de Haaksbergse wegen beheerd met behulp van de CROW systematiek. * De naam CROW is oorspronkelijk een afkorting van Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. Die naam dekte de lading niet meer toen de organisatie steeds meer een kennisplatform werd. Daarom is CROW niet langer een afkorting, maar een eigen naam.

Pagina 6/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Aanleiding

Het beheer van de openbare ruime is één van de kerntaken van de gemeente Haaksbergen. De openbare ruimte is de buitenruimte die voor iedereen toegankelijk is en in eigendom of beheer is van de gemeente Haaksbergen. Het vormt de woon-, leef-, werk- en recreatie-omgeving van bewoners en bezoekers van de gemeente. Een goed onderhouden en aantrekkelijke openbare ruimte vervult een belangrijke functie en laat mensen zicht thuis voelen. Een dergelijke openbare ruimte draagt bij aan de algemene gezondheid, de sociale veiligheid en de economische positie van een gemeente. Door de vele verschillende functies en gebruikers moet de openbare ruimte aan een breed pakket van eisen voldoen. De gemeente Haaksbergen is verantwoordelijk voor een adequaat beheer van haar kapitaalgoederen, waaronder wegen, riolering, water en groen. In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is vastgelegd, dat voor het beheer van deze kapitaalgoederen plannen beschikbaar moeten zijn. De gemeente Haaksbergen beschikt over beleids- en beheerplannen per discipline. Er valt dan naast de plannen m.b.t. de wegen te denken aan de volgende disciplines: riolering, kunstwerken, groenvoorziening. Dit beleidsplan wegbeheer heeft betrekking op de bij de gemeente Haaksbergen in beheer zijnde verhardingen. Dit betreffen alle asfalt-, elementen- en cementbetonverhardingen.

De huidige beheer- en beleidsplannen wegbeheer zijn vijf jaar oud en dienden geactualiseerd te worden. De huidige ontwikkelingen op het financiële vlak vragen om duidelijke keuzes. Kan de gemeente met de budgetten die onder druk staan nog wel bereiken wat zij wil?

2.1

Doel

Het doel van het Beleidsplan wegbeheer is het verschaffen van een visie op de nabije toekomst en om inzicht te verschaffen over de huidige situatie van het areaal:     

Welk onderhoudsniveau vinden wij acceptabel? Hoe spelen wij goed in op de huidige en toekomstige veranderingen? Waaruit bestaat het huidige areaal? Wat is de kwaliteit van het huidige areaal? Wat zijn de benodigde financiële middelen voor het wegenonderhoud in de periode 20212025?

Alvorens naar de toekomst te kijken, kijken wij eerst naar de huidige situatie. Waar staan wij nu? De vraag is dan waar wij naar toe willen, wat onze visie is. Integraal werken, duurzaamheid en de evaluatie van het beheerplan 2015 maken hier ook onderdeel van uit. Uiteraard wordt het financiële beeld geschetst.

2.2

Leeswijzer

Hoofdstuk 3 beschrijft het wegenbeleid. Het wegenbeheer wordt in hoofdstuk 4 behandeld. In hoofdstuk 4 wordt de technische uitwerking van maatregelen en een gedetailleerde beschrijving van de kostenopbouw beschreven.

Pagina 7/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

3 Wegenbeleid 3.1

Juridische kaders

De Gemeente heeft op grond van de Wegenwet (artikel 15 en 16) een zorgplicht voor het onderhoud van de openbare weg. Onder andere uit door gebrek aan van financiën en capaciteit is het redelijkerwijs niet altijd mogelijk om het onderhoud voor de gewenste volle 100% uit te voeren. Indien er schade ontstaat bij derden als gevolg van de slechte staat waarin de verharding verkeert, wordt aansprakelijkheid erkend op basis van CROW-normen waarop het beheersysteem is gebaseerd. Het is daarom van groot belang, dat het gemeentebestuur dat de uiteindelijke verantwoording draagt, op de hoogte is van de gehanteerde uitgangspunten voor wat betreft de gewenste eisen van het onderhoudsniveau. De eigenaar van de weg (in dit geval de gemeente Haaksbergen) is conform het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk bij schade van de burger indien de gemeente heeft verzuimd zorg te dragen voor het in goede staat verkeren van de openbare weg. Alleen als de tijd tussen het ontstaan van de oneffenheid in de openbare weg en de geleden schade zo kort is, dat de gemeente redelijkerwijs niet de tijd en de mogelijkheid gehad heeft om het gebrek te herstellen en hiermee de schade kon voorkomen én zij dit kan aantonen, dan kan de gemeente deze risicoaansprakelijkheid afwijzen.

Het is daarom zaak dat bij een constatering van een oneffenheid die schade zou kunnen veroorzaken en die niet terstond hersteld kan worden, een bord c.q. afzetpaal wordt geplaatst met daarbij een waarschuwing. Alleen dan kan de gemeente met recht haar aansprakelijkheid afwijzen (tijdelijke maatregel) en de benadeelde wijzen op zijn of haar eigen verantwoordelijkheid. Deze waarschuwingsborden hebben juridisch gezien slechts een tijdelijke functie.

Op de hiernaast getoonde wijze is het dus niet mogelijk om risicoaansprakelijkheid af te wijzen.

3.2

Landelijke richtlijnen

Rationeel wegbeheer is een systematiek voor het beheer van wegen en is ontwikkeld door het CROW. De systematiek wordt landelijk geaccepteerd en gebruikt voor een kostenefficiënt en veilig wegbeheer. De kern van de systematiek is, dat de kwaliteit van de wegen periodiek (1x per 2 jaar) een globale visuele inspectie wordt uitgevoerd en op een objectieve wijze wordt vastgelegd. Met richtlijnen, waarschuwingsgrenzen en gedragsmodellen kan vervolgens bepaald worden in welk jaar onderhoudsmaatregelen zijn te verwachten. Hierdoor zijn de benodigde financiële middelen voor de komende jaren bekend en kunnen deze worden gereserveerd en zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

Pagina 8/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

3.3

Noodzaak rationeel wegbeheer

Het op tijd beschikbaar hebben van de financiële middelen en het uitvoeren van onderhoud is belangrijk, omdat uitstel van onderhoud veelal leidt tot verder kwaliteitsverlies. De kwaliteit van een weg kan zo ver achteruit gaan, dat het op een bepaald moment risico’s voor weggebruikers oplevert en er dus direct maatregelen vereist zijn. Wanneer er geen financiële middelen beschikbaar zijn, kunnen deze noodzakelijke maatregelen niet genomen worden.

3.4

Gemeentebeleid

Het is noodzakelijk de gemeentelijke wegen op een dusdanig onderhoudsniveau te houden dat de wegen, veilig, schoon en heel zijn. Door de bezuinigingsrondes van de laatste jaren zijn keuzes gemaakt die effect hebben op de beschikbare budgetten voor wegenonderhoud. 3.4.1 Beleid kwaliteitsniveaus. De kwaliteit van de wegen wordt bepaald aan de hand van globaal visuele weginspecties (hierna GVI). Middels conversietabellen kunnen de inspectieresultaten vervolgens worden vertaald in de vijf kwaliteitsniveaus (A+,A, B, C en D) die staan aangegeven in CROW publicatie 323. Gemeentelijke bestuurders gebruiken over het algemeen deze kwaliteitsaanduiding om hun ambitie op het gebied van de openbare ruimte aan te geven. Dit is ook het geval in de gemeente Haaksbergen. Onderstaande tabel omschrijft de kwaliteitsniveaus conform CROW publicatie 323 (beeldkwaliteit). Kwaliteitsniveau

Omschrijving

Indicatie kwaliteit

Relatie met wegbeheer

A+

Zeer hoog

Nagenoeg ongeschonden

Er is geen schade

Hoog

Mooi en comfortabel

Er is enige schade, maar de waarschuwingsgrens is nog niet overschreden

Basis

Functioneel

De waarschuwingsgrens is overschreden: er is klein onderhoud nodig of binnen vijf jaar is groot onderhoud nodig

Laag

Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder

De richtlijn is overschreden: er is binnen twee jaar groot onderhoud nodig

Zeer laag

Kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, De richtlijn is meer dan één juridische klasse overschreden: er is aansprakelijkheidsstelling of direct groot onderhoud nodig sociale onveiligheid

Overal binnen de gemeente werd het CROW onderhoudsniveau A gehanteerd. Omdat het na de bezuinigen in 2015 met de beschikbare middelen niet langer mogelijk was om het onderhoud uit te blijven voeren zoals het altijd is gedaan, was de gemeente genoodzaakt een gedifferentieerd, deels lager onderhoudsniveau, te accepteren. Niveau B is de ondergrens, want bij een lager niveau wordt de richtlijn van de CROW-systematiek voor wegbeheer overschreden. De gemeente Haaksbergen heeft haar areaal onderverdeeld in vier deelgebieden, te weten: centrumgebied, woonwijken, industrie en buitengebied. Deze deelgebieden zijn grafisch weergegeven in bijlage II. Om per deelgebied een oordeel te kunnen geven van de algehele kwaliteit is de 90% regeling gehanteerd. Een gebied krijgt de score (het kwaliteitsniveau) dat bij Pagina 9/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

90% van het totaaloppervlak van de wegvakonderdelen is behaald. Hieronder volgt een voorbeeld:

Deelgebied

Oppervlakte (m2)

A+ woonwijken

A 400

niveau 90% volgens gewenst grens 90% niveau regel

totaal

350 160

1.000

900

In bovenstaand voorbeeld is 900 m2 verharding nodig om de 90% grens te bereiken. Het kwaliteitsniveau wordt vervolgens bepaald door de volgende berekening uit te voeren: A+ (400 m2) + A (350 m2) + B (160 m2) = 910 m2. De conclusie is dat de 90% grens in kwaliteitsniveau B ligt. Dit wil niet zeggen dat 90% B is, maar B of hoger. In dit voorbeeld is 9% C + D. Grafisch weeggeven in onderstaand taartdiagram. A 35%

A+ 40%

B 16%

A+

D 5%

C 4%

Een uitzondering betreffende de daling van de kwaliteit in de gemeente Haaksbergen geldt voor het centrumgebied. Hier is het kwaliteitsniveau A vastgesteld (in de praktijk is het niveau in het centrum altijd A, omdat daar vaker reconstructies worden uitgevoerd dan technisch noodzakelijk). Woonwijken, industrie en het buitengebied onderhouden we op B-niveau omdat bij een lager niveau er kapitaalvernietiging aan asfaltverhardingen ontstaat en de meeste wegen in het buitengebied zijn van asfalt gemaakt. Ook komt bij een lager niveau de veiligheid in het geding. Het gemeentelijk beleid staat samengevat in onderstaande tabel: Gebied

Beeldniveau Beeldniveau elementen asfalt

Beeldniveau cementbeton

Centrumgebied A

Woonwijken

Industrie

Buitengebied

3.4.2 Verduurzamen Beschikbare grondstoffen worden steeds schaarser en daardoor ook kostbaarder. Door het verminderde budget vraagt dit om een tactische inzet van de beschikbare middelen.

Pagina 10/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Daarbij komt dat ook de milieubelasting een veel belangrijker component is geworden dan dat dit in het verleden was. De komende jaren kan dit verder uitgewerkt worden. Verduurzamen kan onder andere door:  Zoveel mogelijk hergebruik van eerder toegepaste materialen.  Nieuw materiaal moet zoveel mogelijk te hergebruiken zijn in de toekomst.  De verwerkingsmethode zo duurzaam mogelijk laten zijn.  Inzet van duurzame onderhoudsmachines.  Het algemene onderhoudsniveau lager te laten zijn.  Eventueel wegen op te heffen.  Toepassen nieuwe grondstoffen zoals cementloos beton en co2-neutraal asfalt.  Werkprocessen zo efficiënt mogelijk in te richten.  Nieuwe wegen zo onderhoudsarm mogelijk in te richten.  Meer aandacht voor waterretentie bij groot onderhoud/reconstructies. 3.4.3 Toekomstige ontwikkelingen Van onder andere onderstaande ontwikkelingen zijn de gevolgen voor de wegen/ fietspaden nog niet concreet bekend. Wel zal de gemeente Haaksbergen deze ontwikkelingen moeten blijven volgen, zodat er eventueel tijdig maatregelen kunnen worden getroffen:  Gevolgen toename (snelle) e-bikes?  Betere/andere markeringen vanwege zelfrijdende auto’s?  Asfalt met een lagere rolweerstand ontwikkelen?  Gevolgen toename gebruik elektrische voertuigen? (hoger gewicht en laadpalen).

Prioritering Ten aanzien van wegbeheer is het mogelijk om prioriteiten te stellen, bijvoorbeeld: onderscheid maken tussen wegen waarop beeldniveau A wordt gehanteerd, en wegen waarop onderhoud uitgesteld mag/moet worden (meer hierover in paragraaf 3.4.4 “Strategie”). Als gevolg van uitgesteld onderhoud kan dan op die wegen het niveau naar B afzakken. Redenen om onderhoud uit te stellen kan zijn een beoogde herontwikkeling van een gebied of vervanging van riolering dat op de planning staat. Dat is anders dan beheren of instant houden op niveau B, want dat zou betekenen dat men zodra een weg naar C is afgezakt, het weer naar B zou worden teruggebracht. Dat is onmogelijk, want men kan niet “een beetje asfalteren”, en als men naar C afzakt wordt het nog duurder om de schade te herstellen. Schadeherstel gaat altijd terug naar A+, waardoor tijdelijk niveau A+ ontstaat, waarna het in de loop der tijd weer afzakt naar A of B. Elk niveau is tijdelijk! Alles op niveau A+ onderhouden zou overbesteding zijn, omdat men dan eerder gaat onderhouden dan het economisch meest efficiënte moment. Prioritering vindt dus in eerste instantie plaats op basis van locatie. Verhardingen gelegen in het deelgebied centrum krijgen voorrang op verhardingen in de deelgebieden woonwijken en buitengebied.

Ontwerp openbare ruimte Het is mogelijk om nieuwe wegen soberder in te richten, zodat het toekomstig onderhoud daarvan goedkoper is. Dit heeft echter niets met het onderhoudsniveau te maken; een sobere weg is goedkoper op een hoog niveau te onderhouden dan een luxer ingerichte weg, maar beiden zijn te onderhouden op hoog (A) of basis (B). In Haaksbergen wordt een nieuw ontwerp altijd vooraf getoetst (een beheertoets) op beheeraspecten, zodat de kwaliteit zo lang mogelijk blijft voldoen aan de gestelde eisen, tegen zo laag mogelijke kosten. Beheercycli Onderhouden van asfaltverhardingen op kwaliteitsniveau C houdt dus in dat men onderhoud gaat uitstellen tot het moment dat het extra kost om de schade te herstellen. Niets doen kost geen geld (en resulteert in een tijdelijke “besparing”), maar het gevolg daarvan is dat het niveau steeds Pagina 11/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

verder afzakt, totdat men op een gegeven moment in een situatie belandt die niet meer behapbaar is met de beschikbare middelen en men steeds verder achter de feiten aan gaat hollen. Om dit te voorkomen hanteren we de onderhoudsstrategieën zoals aangegeven in paragraaf 3.4 (Gemeentebeleid). Onderstaand schema geeft de gemiddelde beheercycli van asfaltverhardingen weer. Ter plaatse van woonwijken en buitengebied wordt bij kwaliteitsniveau B dus ingegrepen, vlak voordat het C wordt. Bij C zou men moeten ingrijpen vlak voordat het D wordt. In alle gevallen begint de cyclus te lopen vanaf A+ (er is nagenoeg geen schade) totdat op basis van het vastgestelde beleid ingegrepen moet worden. Van D naar C, of D naar B of C naar B is dus niet mogelijk. De ontwikkeling van de schade gaat meestal per stap naar beneden, na het uitvoeren van het groot onderhoud is het kwaliteitsniveau weer A+.

3.4.4 Strategie wegenonderhoud De strategische uitgangspunten voor het onderhoud aan verhardingen zijn de volgende:  De onderhoudsrichtlijnen die worden gehanteerd zijn in het algemeen gebaseerd op het CROW-systeem voor rationeel wegbeheer: Dit is een landelijk toegepast systeem. Op basis van deze systematiek worden er één keer per twee jaar een inspectie van de verhardingen uitgevoerd. De gesignaleerde schades worden getoetst aan een richtlijn. Indien er te veel schade aanwezig is komt het verhardingsobject op de onderhoudsplanning te staan. Deze onderhoudsplanning wordt constant geactualiseerd aan de hand van uitgevoerd onderhoud en uitgevoerde inspecties.  Prioritering van de richtlijnen vindt plaats op basis van de functionele indeling van de wegen (wegcategorieën conform CROW): Dit houdt in dat aan wegen van hogere orde (veel verkeersbelasting, belangrijke verkeersfunctie) hogere normen worden gesteld. Ook als herprioritering, bijvoorbeeld op basis van beschikbare budgetten, noodzakelijk is, gebeurd dit op basis van de wegcategorie. Algemeen kan gesteld worden dat schade aan wegen ontstaan door invloed van het wegverkeer. Hierbij moet speciaal gedacht worden aan de zware transporten als landbouwverkeer en vrachtverkeer. De aslasten in relatie tot het aantal aslastherhalingen.

In feite kan één te zwaar beladen vrachtwagen meer kapot maken dan alle personenauto’s die er die dag overheen rijden.

Pagina 12/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

 Het uitvoeren van onderhoud wordt zoveel mogelijk integraal aangepakt. Met goed integraal beheer kunnen de uitvoeringskosten en overlast voor weggebruikers significant worden gereduceerd. Het is echter onmogelijk om alle werkzaamheden integraal uit te voeren. Integraal beheer is een middel en geen doel op zich.  Onderhoud wordt gepleegd op het economisch meest efficiënte moment: Dit houdt in dat, onderhoud wordt gepleegd in het uiterlijke planjaar waarin, volgens de planning, onderhoud moet worden gepleegd om de minimale kwaliteit van de verhardingsconstructie nog te kunnen behouden. Indien er prioriteiten gesteld moeten worden, bijvoorbeeld op basis van het beschikbare budget, wordt de wegcategorie als uitgangspunt gehanteerd.  Het onderhoud aan asfaltverhardingen vindt zoveel mogelijk preventief plaats, en heeft meestal voorrang op elementen (gevaarlijke situaties uitgezonderd): Dit betekent dat tijdig structurele schade aan asfalt moet worden hersteld. Schade aan asfaltverhardingen wordt erger, indien aan reeds ontstane schade niets wordt gedaan. Water dringt in de constructie waardoor de stabiliteit nog verder verzwakt, wat meer schade tot gevolg heeft. Door tijdig klein onderhoud uit te voeren kan de noodzaak tot het uitvoeren van groot onderhoud langer worden uitgesteld en vervolgschade worden voorkomen.

Als er onvoldoende budget is om al het noodzakelijke onderhoud uit te voeren wordt prioriteit gegeven aan het onderhoud van asfaltverhardingen, gevaarlijke plaatselijke schade aan elementenverhardingen wordt d.m.v. klein onderhoud hersteld, overig herstel wordt uitgesteld.  Strategie slijtlagen: Binnen de bebouwde kom en op doorgaande wegen zullen slijtlagen met een kleine korrelgrootte worden toegepast (max 6mm), omdat een grovere slijtlaag meer geluid produceert. Het nadeel hiervan is dat men minder bitumen kan toepassen en daardoor de slijtlaag mogelijk eerder vervangen moet worden door een nieuwe slijtlaag of asfaltdeklaag.  Geluidsarm asfalt: Als geluidsarm asfalt wordt zoveel mogelijk een SMA 0/6 NL of eventueel een SMA 0/8 NL toegepast omdat deze traditionele asfaltmengsels duurzamer zijn dan de nieuwere (experimentele) mengsels. Sommige nieuwere mengsels hebben weliswaar een hogere geluidsreductie in de eerste paar jaar na aanleg, maar gaan sneller kapot waardoor ze in de jaren daarna juist meer lawaai gaan produceren dan de traditionele mengsels. Tevens is het vroegtijdig vervangen van asfalt niet duurzaam. Op de Hengelosestraat en de Goorsestraat (binnen de kom) is, in combinatie met groot onderhoud, al SMA 0/6 NL toegepast, wat heeft geresulteerd in een significante geluidsreductie ten opzichte van het oude asfalt en positieve reacties van aanwonenden.

 Klachten over de onderhoudstoestand worden indien noodzakelijk verholpen, uiteraard afhankelijk van de omvang van de schade. Kleinschalig onderhoud op basis van klachten en meldingen die via de servicelijn bij de gemeente of Twente Milieu gemeld wordt, wordt indien noodzakelijk zo snel mogelijk verholpen. Minder urgente klachten worden meestal binnen 2 weken verholpen. Als er een onderhoudspiek ontstaat wordt prioriteit gegeven aan werkzaamheden ten behoeve van de veiligheid, en in overleg met de gemeente besproken of er extra capaciteit ingehuurd moet worden om de piek met meldingen af te werken.  Rehabilitaties worden zo beperkt mogelijk uitgevoerd. Men spreekt van een rehabilitatie indien de volledige constructie, inclusief fundering wordt vervangen en opnieuw wordt aangelegd. Rehabilitaties worden zo beperkt en sober mogelijk uitgevoerd, en zoveel mogelijk integraal uitgevoerd. De rehabilitatietermijn conform de CROW is voor elementen aangepast naar 60 jaar i.p.v. 30 jaar. Dit is in overeenstemming met de praktijk, en deze cyclus sluit aan bij de onderhoudscyclus van rioleringen (60 á 65 jaar).  Zandwegen Het onderhoud aan zandwegen wordt correctief (na melding) en planmatig (onderhoudsplan) uitgevoerd. Pagina 13/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

 Bermen Bermen worden correctief onderhouden. Jaarlijks worden de bermen gecontroleerd, en waar nodig opnieuw uitgevuld met Grauwacke (een onderhoudsarm soort puinverharding). Ook bermverlagingen, om watervorming op wegdekken te voorkomen, worden aan de hand van jaarlijkse inspecties uitgevoerd. Vrijwel alle bermen die niet meer met reguliere, hierboven genoemde, onderhoudsmaatregelen in een goede staat zijn te houden zijn inmiddels van grasbetonstenen voorzien. .

Huttenweg

3.5

Kattendamsweg

Hoe bereiken we onze beleidsvisie?

Om de hiervoor gestelde beleidsdoelen te bereiken zijn of worden de onderstaande acties gestart. 3.5.1

Hanteren van de 2015 vastgestelde kwaliteitsniveaus



Overal binnen de gemeente wordt voor elementenverhardingen het CROW onderhoudsniveau B gehanteerd. Niveau B is de ondergrens, want bij een lager niveau wordt de richtlijn van de CROW-systematiek voor wegbeheer overschreden. Voor het centrumgebied is het kwaliteitsniveau A vastgesteld (in de praktijk is het niveau in het centrum altijd A, omdat daar vaker reconstructies worden uitgevoerd dan technisch noodzakelijk). Woonwijken, industrie en het buitengebied onderhouden we op B-niveau omdat bij een lager niveau er kapitaalvernietiging aan asfaltverhardingen ontstaat en de meeste wegen in het buitengebied zijn van asfalt gemaakt. Ook komt bij een lager niveau de veiligheid in het geding.



Het onderhoudsniveau van asfaltverhardingen ter plaatse van woonwijken en buitengebied was vastgesteld naar het economisch meest efficiënte niveau B. Bij asfaltverhardingen treedt snel vervolgschade op bij een lager niveau, waardoor er zwaardere maatregelen nodig zijn om de schade te herstellen. Er is dan sprake van kapitaalvernietiging, bij elementenverhardingen is dit minder het geval en is er daarom met name aandacht voor veiligheid, minder voor vervolgschade.

3.5.2  

 

Pagina 14/38

Verduurzamen

Zoveel mogelijk hergebruik (circulaire economie) van oude materialen. Het vrijkomende gebruikte materiaal kan vaak hergebruikt worden, in dezelfde vorm, of als een ander product. Nieuw materiaal moet zoveel mogelijk te hergebruiken zijn in de toekomst. Door te kiezen voor materiaal dat in de toekomst hergebruikt kan worden, wordt de hoeveelheid te storten afval verminderd. Bovendien hoeft in de toekomst niets nieuws te worden geproduceerd en aangeschaft. Onderhoud kan plaatsvinden door inzet van duurzamere machines. Bijvoorbeeld door te vegen en maaien met elektrische voertuigen, waardoor het verbruik van fossiele brandstoffen beperkt wordt. Ontwerp nieuwe constructies zodanig dat deze milieuvriendelijk te onderhouden zijn, bijvoorbeeld door ze zo aan te leggen dat onkruidgroei minder kans krijgt.

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

  

Pagina 15/38

Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van levensduur verlengend onderhoud te monitoren en toe te passen; zoals sealen en blowpatchen Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van grondstoffen toe te passen waar mogelijk, zoals cementloos beton en co2-neutraal asfalt. Ontwerp nieuwe wegen zo onderhoudsarm mogelijk en pas daarbij zo min mogelijk verhardingen toe.

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4 Wegenbeheer 4.1

Het wegenareaal

4.1.1 Wegenareaal algemeen Het wegenareaal in de gemeente Haaksbergen omvat bijna 1,9 miljoen m2 verhardingen, verdeeld over ongeveer 308 km weg, waarvan 16 km vrijliggend fietspad. Ongeveer 107 km weg bevindt zich binnen de bebouwde kom, 189 km buiten de bebouwde kom. Daarnaast beheren we ongeveer 55 km onverharde en halfverharde wegen (zandwegen/ puinwegen). Ook is de gemeente eindverantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van 69 kilometer recreatieve fietspaden. Het dagelijkse onderhoud hiervan wordt uitgevoerd door de Stichting Rijwielpaden Haaksbergen. De areaaluitbreidingen ten gevolge van de aanleg van de nieuwe N18, en overname van de oude N18 zijn hierbij nog niet meegenomen. Deze gegevens zijn nog niet geheel verwerkt in GBI (het beheersysteem waarin de areaalgegevens zijn verwerkt) 4.1.2 Het areaal verdeeld In onderstaande tabel is het areaal van de gemeente Haaksbergen verdeeld verhardingstype en wegtypen. Halfverhardingen en onverharde wegen zijn buiten beschouwing gelaten.

Grafiek verhardingssoorten In de figuur hieronder is de verhouding weergegeven tussen de diverse verhardingssoorten in de gemeente Haaksbergen. Het grootste gedeelte van de verhardingen bestaat uit asfalt, al dan niet voorzien van een oppervlaktebehandeling (48%). De cementbetonverhardingen komen bijna niet voor (<1%). De halfverhardingen komen nog relatief veel voor (17%) mede omdat we in Haaksbergen over ongeveer 70 kilometer recreatieve fietspaden beschikken die zijn gemaakt van een halfverharding. Ruim een derde van alle verhardingen bestaat uit elementen.

Pagina 16/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Grafiek wegcategorieën Onderstaande figuur geeft op een grafische wijze de percentages van de gebruiksfuncties weer. De waarden bij elk van de taartpunten zijn de percentages van het totaal oppervlak verhardingen. Het grootste deel van het verhardingsareaal bevat de gebruiksfunctie licht belast (45%), gevolgd door wegen in woongebied (26%) en wegen in verblijfsgebied (13%).

4.2

De kwaliteit

4.2.1 Kwaliteit algemeen In deze paragraaf beschouwen we de huidige kwaliteit van het areaal. De kwaliteit van de wegen wordt bepaald aan de hand van globaal visuele weginspecties (hierna; GVI). Deze zijn eind 2019 uitgevoerd. Deze weginspecties zijn uitgevoerd op basis van CROW publicatie 146, door een hiervoor opgeleide inspecteur. Weginspecties worden per wegvak uitgevoerd omdat het onmogelijk is om 1,9 miljoen vierkante meter wegverharding per vierkante meter te beoordelen. Daarom zal voordat onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd er eerst een maatregeltoets worden gedaan op de betreffende wegvakken om te beoordelen welk onderhoud er daadwerkelijk nodig is. Deze werkwijze is conform de CROW systematiek.

Pagina 17/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Tijdens de GVI zijn de volgende schadebeelden beoordeeld: Schadebeeld Asfaltverhardingen Elementenverhardingen Rafeling

Dwarsonvlakheid

Oneffenheden

Scheurvorming

Randschade

Voegwijdte

Betonverhardingen

X X

Voegvulling

Tabel beoordeelde schadebeelden GVI

Zoals aangegeven in paragraaf 3.4.1 kunnen middels conversietabellen de inspectieresultaten worden vertaald in de vijf kwaliteitsniveaus (A+/A, B, C en D) die staan aangegeven in CROW publicatie 323. Gemeentelijke bestuurders gebruiken over het algemeen deze kwaliteitsaanduiding om hun ambitie op het gebied van de openbare ruimte aan te geven. Dit is ook het geval in de gemeente Haaksbergen. Voor wegbeheer conform de CROW systematiek dient minimaal voor basiskwaliteit (B) gekozen te worden. De basiskwaliteit gaat uit van verantwoord wegbeheer waarbij de onderhoudsmaatregel op een zo optimaal mogelijk moment wordt ingepland met een zo hoog mogelijk rendement tegen minimale kosten. Onderstaand figuur uit de CROW publicatie 323 geeft een indruk van de verschillende kwaliteitsniveaus.

Figuur afbeeldingen kwaliteitsniveaus conform CROW publicatie 323

De conversie van de technische weginspectie (publicatie 146/147) naar een kwaliteitsniveau op basis van de beeldkwaliteit (323) is uitgevoerd voor elk geïnspecteerd wegvakonderdeel. In de paragrafen 4.2.2 en 4.2.3 wordt het kwaliteitsniveau per verhardingstype weergegeven. Dit geldt alleen voor asfaltverharding en elementenverharding, vanwege de geringe omvang is cementbeton niet behandeld. Paragraaf 4.2.5 geeft de kwaliteit per deelgebied weer. Deze waarden worden getoetst aan het beleid van de gemeente Haaksbergen.

Pagina 18/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Om per deelgebied een oordeel te kunnen geven van de algehele kwaliteit is de 90% regeling gehanteerd. Een gebied krijgt de score (het kwaliteitsniveau) dat bij 90% van de wegvakonderdelen is behaald (nadere uitleg staat in paragraaf 3.4.1). 4.2.2 Kwaliteit asfaltverharding In deze paragraaf wordt dieper in gegaan op de huidige kwaliteit van het asfalt (dicht asfaltbeton en oppervlakbehandeling). Onderstaande tabel geeft de kwaliteit van de asfaltverhardingen weer op hoofdlijnen. Kwaliteit Oppervlakte (m2) Percentage A+

212.272

20%

451.098

43%

340.217

32%

20.682

26.006

1.050.275

100%

Totaal Tabel kwaliteit asfalt op hoofdlijnen

Bij asfalt bepaalt eigenlijk de levensfase de kwaliteit, daar kun je eigenlijk niet kiezen voor een niveau. Dit is inherent aan het product. Asfalt dat wat ouder is, en lichte oneffenheden heeft of herstelde gaten en scheuren is bijvoorbeeld nog steeds veilig, heel functioneel, maar al snel kwaliteit B. Als A wordt geëist betekend dat dat we eerder dan noodzakelijk nieuw asfalt zouden moeten aanbrengen, en daar is onvoldoende budget voor. Tevens is het na asfalteren tijdelijk weer A+, totdat het verder afzakt. Waarschuwing: een groot deel van de asfaltverhardingen is voorzien van een slijtlaag. Met een slijtlaag kan men bijvoorbeeld voorkomen dat een ruw wegdek vervalt in een wegdek met gaten, het is daarom een economisch efficiënte maatregel, maar constructief voegt het niets toe. Op dit moment voldoen vele wegen met een slijtlaag nog aan de eisen die de CROW stelt aan de categorie voldoende, onder andere omdat er nog geen zichtbare gaten en scheuren aanwezig zijn, maar hetzelfde oude wegdek zit nog steeds onder de slijtlaag. Omdat het oude wegdek onder de slijtlaag nog steeds aanwezig is zullen vele wegen die voorzien zijn van een slijtlaag relatief snel van voldoende in de categorie onvoldoende vervallen (en de categorie matig overslaan). Bij wegen die zijn voorzien van een nieuwe asfaltdeklaag gaat dit verval meer geleidelijk.

Het relatief hoge percentage slijtlagen geeft een vertekend beeld van de werkelijke kwaliteit van de verhardingen op basis van de standaard CROW inspectie, omdat een slijtlaag de levensduur van een weg weliswaar verlengd, maar constructief niets toevoegt. Weginspecties op wegen waar een slijtlaag op zit zijn erg moeilijk/onmogelijk, want het wegdek lijkt beter dan het werkelijk is, omdat het verouderde wegdek onder de slijtlaag zit.

Pagina 19/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4.2.3 Kwaliteit elementenverhardingen De elementenverhardingen hebben met 35% het één na grootste aandeel in het gehele areaal. Onderstaand figuur toont de huidige kwaliteit van de elementenverharding. Kwaliteit Oppervlakte (m2) Percentage A+

191.800

25%

223.804

29%

166.543

22%

12.801

170.084

22%

Totaal

765.032

100%

Figuur kwaliteit elementenverharding op hoofdlijnen

170084; 22%

191800; 25%

12801; 2%

166543; 22% 223804; 29%

A+

In 24% van de elementenverhardingen zijn zodanige schades waargenomen dat de grenswaarden conform de CROW zijn overschreden en het wegvak als onvoldoende wordt geclassificeerd. Zoals in het begin van dit hoofdstuk al is aangegeven wil dit niet zeggen dat 24% van totale oppervlak volledig onvoldoende is, maar dat deze wegvakken op onderdelen zoveel schade vertonen dat het oordeel per saldo onvoldoende is. De meest voorkomende schadebeelden zijn verzakkingen, wortelopdruk en spoorvorming; hierdoor is er vaak sprake van struikelgevaar. Opmerking: in 24% van de wegvakken zitten dus schadebeelden die onderhoud behoeven. Hierdoor zal, ten gevolge een deel van deze schadebeelden, het aantal schadeclaims toenemen. 4.2.4 Kwaliteit invalswegen/ wijkontsluitingswegen Op diverse invalswegen en wijkontsluitingswegen is er de komende jaren onderhoud nodig. Naast het overige onderhoud wordt dit in deze paragraaf apart benoemd, omdat ze vanwege de verkeersintensiteit van groot belang zijn voor de verkeersafwikkeling in Haaksbergen en relatief kostbaar zijn in onderhoud. Deze wegen lenen zich minder goed voor preventieve onderhoudsmaatregelen zoals bakfrezen en slijtlagen, omdat ze te maken hebben met een hoge verkeersintensiteit.

Pagina 20/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Om vervolgschade aan onderlagen en fundering en onveilige situaties te voorkomen op onze invalswegen en wijkontsluitingswegen wordt daar meestal alleen het meest noodzakelijke klein onderhoud toegepast, waarna de weg van een nieuwe deklaag voorzien wordt zodra uitstel niet meer mogelijk is. Op basis van weginspecties zullen een aantal invalswegen/wijkontsluitingswegen de komende jaren in aanmerking komen voor groot onderhoud, zoals: gedeelten van de Veldmaterstraat, Alsteedseweg, Goorsestraat, Buursestraat, Meester Eenhuisstraat en de oude N18. Een exact jaar van uitvoering is niet te voorspellen, omdat vanwege economische en strategische redenen de werkzaamheden zo lang mogelijk worden uitgesteld, en het niet exact is te voorspellen wanneer deze wegen zodanige schade gaan vertonen dat de verkeersveiligheid in gevaar komt of dat er vervolgschade op gaat treden (dat is o.a. afhankelijk van het weer en het verkeer). Op basis van weginspecties en gedragsmodellen is een inschatting gemaakt en verwerkt in het MJOP, die als bijlage IV is toegevoegd. 4.2.5 Toetsing kwaliteit aan beleid Zoals aangegeven in paragraaf 3.4.1 hanteert de gemeente de volgende kwaliteitsniveaus per deelgebied: Gebied

Kwaliteitsniveau

Centrumgebied

Woonwijken

Industrie

Buitengebied

Tabel beleid kwaliteitsniveau per deelgebied

De deelgebieden centrumgebied, woonwijken, industrie en buitengebied zijn vanuit de database van de gemeente Haaksbergen samengesteld uit het veld ‘Onderhoudswijk’. In paragraaf 3.4.1 is aangegeven hoe de resultaten van de globale visuele inspectie via de normering van de CROW publicatie 323 (beeldkwaliteit) wordt omgezet naar een waardeoordeel. Onderstaande tabellen geven de huidige kwaliteit per deelgebied en het gewenste kwaliteitsniveau conform het gemeentelijk beleid weer. Een beperkt deel van de wegvakonderdelen is in 2019 geïnspecteerd (mogelijke oorzaak zijn BGT mutaties), waardoor de conversie naar een beeldkwaliteitsniveau voor deze vakken niet mogelijk is. Dit is de oorzaak van de iets lagere totaalwaarde van de oppervlakte in onderstaande tabel. Het gaat om in totaal maar om ca 3,5 % van het totaaloppervlak dat niet is voorzien van inspectieresultaten. Onderstaande tabellen geven dus een representatief beeld van de kwaliteit in 2019.

Deelgebied Centrum Elementen Asfalt Cementbeton

Pagina 21/38

Oppervlakte (m2) A+

A 82.189 7.361 525

B 81.282 23.920 0

totaal

C 61.039 13.763 0

90% grens

niveau volgens 90% regel

gewenst niveau

D B A+

A A A

D 1.603 1.362 0

44.174 423 0

270.286 46.829 525

243.257 42.146 473

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

Deelgebied Woonwijken Elementen Asfalt Cementbeton

Oppervlakte (m2) A+

85.762 68.977 1.579

122.411 120.605 14

totaal

niveau volgens 90% grens 90% regel

gewenst niveau

83.892 44.155 -

9.096 640 -

110.819 8.318 272

411.980 242.695 1.865

370.782 218.426 1.678

D B D

B B B

Bij de bepaling van voorgaande tabel zijn de inspectieresultaten van alle woonwijken integraal bepaald. Het kan dus best zo zijn dat een nieuwbouwwijk niet veel schades heeft en op beeldkwaliteit niveau A scoort, terwijl een aantal oudere wijken kwaliteitsniveau D scoort. Dat onderscheid is in voorgaande tabel dus niet gemaakt.

Deelgebied Industrie Elementen Asfalt Cementbeton

Oppervlakte (m2) A+

A 8.566 1.467 710

Deelgebied Buitengebied Elementen Asfalt Cementbeton

B 5.230 22.832 -

totaal

15.283 134.467 1.540

B 14.881 283.740 -

818 4 -

C 16.927 262.618 -

gewenst niveau

D B A+

B B B

niveau volgens 90% regel

gewenst niveau

D B A+

B B B

4.685 19.681 -

2.842 130 -

Oppervlakte (m2) A+

90% grens

niveau volgens 90% regel

22.142 44.114 710

19.928 39.702 639

totaal

90% grens

60.625 716.638 1.540

54.563 644.974 1.386

D 1.286 18.676 -

12.249 17.136 -

Tabel toets kwaliteitsniveau per deelgebied aan beleid

Wat opvalt in de tabellen is dat de elementenverharding overal al is weggezakt naar kwaliteit D, of hoger, terwijl B of hoger wordt gevraagd (A in het centrum). Asfalt is overal B en voldoet dus alleen in het centrum niet aan het beleid, bij de overige deelgebieden voldoet dit wel. Cementbeton voldoet alleen bij de woonwijken niet, maar op het totaal heeft dit verhardingstype niet veel invloed omdat het nauwelijks voorkomt.

Pagina 22/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4.3

De financiële middelen

4.3.1 Inleiding financiële middelen In dit hoofdstuk wordt aangegeven, welk bedrag jaarlijks in de gemeente Haaksbergen moet worden gereserveerd om de wegen op afgesproken wijze te kunnen onderhouden. Dit bedrag is gebaseerd op de plaatselijke situatie in de gemeente Haaksbergen en op de rationele planning zoals deze door het beheersysteem is geproduceerd en met behulp van de CROW 145 is berekend. Ten aanzien van wegbeheer onderscheiden we in dit hoofdstuk de volgende onderhoudskosten:   

De kosten voor dagelijks onderhoud/klein onderhoud. Deze kosten maken onderdeel uit van de exploitatiebegroting voor wegenonderhoud. De kosten voor planmatig groot onderhoud, op basis van weginspecties, gegenereerd met behulp van het beheersysteem. Deze kosten worden onttrokken uit de voorziening wegen. De additionele kosten. Deze kosten maken onderdeel uit van de exploitatiebegroting voor wegenonderhoud.

Als laatste worden de beschikbare financiële middelen vergeleken met de berekende middelen die nodig zijn (conform de Meerjarenonderhoudsplanning) om de hierboven genoemde onderhoudsmaatregelen uit te kunnen voeren en vergeleken met de landelijke norm voor eeuwigdurende beheerkosten. 4.3.2

Budget wegenonderhoud

4.3.2.1 TOTAALBUDGET ONDERHOUD WEGEN De totale kosten voor het onderhoud van wegverhardingen zijn bepaald aan de hand van de berekeningen verricht door het wegbeheersysteem (GBI), op basis van actuele weginspecties en de CROW publicatie 145. Dit betreft de eeuwigdurende beheerkosten. Bij deze berekening gaat het systeem er van uit dat het benodigde onderhoud wordt uitgevoerd op het exacte moment dat het nodig is. Als men onderhoudswerkzaamheden uitstelt of afstelt, bijvoorbeeld vanwege (tijdelijke) bezuinigingen, nemen de kosten van toekomstig onderhoud toe vanwege vervolgschade en omdat het uitgestelde werk alsnog uitgevoerd moet worden in de daarop volgende jaren. De berekende kosten zijn als volgt: Onderhoudskosten 2021-2081 (60jr bevat alle onderhoudscycli) Cementbeton Wegvakonderdeel Vervangen

Technisch onderhoud

Dicht asfaltbeton Wegvakonderdeel Vervangen

Technisch onderhoud

Elementen Wegvakonderdeel Vervangen

Technisch onderhoud

Oppervlakbehandeling Wegvakonderdeel Vervangen

Technisch onderhoud

som EUR som EUR som EUR som EUR som EUR som EUR som EUR som EUR P/JR P/JR P/JR P/JR P/JR P/JR P/JR P/JR € 25.695 € 51.391 € 4.854.146 € 33.304.839 € 2.847.763 € 35.785.424 € 747 € 4.328 Kosten met behulp van GBI (beheersysteem) Totale kosten voor het onderhoud van alle verhardingen incl. vervangingen in 60 jaar € 76.874.333 Totale kosten voor het onderhoud van alle verhardingen per jaar in GBI (AK, winst en risico staan standaard op 20%) € 1.281.239 Verwerken correctiefactoren Totale kosten per jaar, waarbij AK is teruggebracht naar 15%, areaaluitbreiding van 2% is toegevoegd (wat nog niet in GBI is verwerkt en excl. gevolgen nieuwe N18), correctiefactor voor zwaar verkeer is verlaagd (deze categorie komt nauwelijks voor in Haaksbergen) en een correctiefactor is toegepast voor goede ondergronden en lagere verkeersintensiteiten (95% van Haaksbergen is zandgrond met lage verkeersbelasting, wat leidt tot lagere onderhoudskosten).

€ 995.492 In dit bedrag zijn de gemiddelde jaarlijkse kosten voor groot en klein onderhoud inbegrepen. Pagina 23/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4.3.2.2 BUDGET KLEIN ONDERHOUD/DAGELIJKS ONDERHOUD Het benodigd budget voor klein onderhoud betreffen de kosten voor het onderhoud dat niet planmatig kan plaatsvinden. Dit betreft met name herstelwerkzaamheden van het wegdek, onderhoud van grasbetonstenen en onderhoud aan wegmarkeringen. De opbouw van het jaarlijkse budget is weergegeven in onderstaande tabel: Benodigd budget per jaar

Soort klein onderhoud Haaksbergen Voegvullen Wegmarkeringen Bermonderhoud grasbetonstenen Blowpatchen of slemmen Sealen Klein niet planmatig asfaltonderhoud (koud asfalt/veiligheid/etc)

€ 58.000 € 15.000 € 80.000 € 30.000 € 100.000 € 6.000 Totaal

€ 289.000

4.3.2.3 BUDGET GROOT ONDERHOUD Groot onderhoud betreft al het onderhoud dat planmatig plaatsvindt. Dit betreft onder andere vervanging van asfaltdeklagen en herstraatwerk elementverharding. De theoretisch berekende kosten voor groot onderhoud bedragen de totale kosten voor het wegenonderhoud minus de kosten voor klein onderhoud. € 995.492 minus € 289.000 bedragen gemiddeld € 706.492 per jaar. De kosten voor groot onderhoud worden gedekt uit de voorziening wegenfonds.

4.3.2.4 BUDGET ADDITIONELE KOSTEN Onder additionele kosten vallen in dit Beleidsplan wegbeheer de benodigde budgetten benodigd voor de vergoeding voor de diverse, extra diensten, die nog niet opgenomen zijn in het budget voor groot en klein onderhoud. Deze kosten worden gedekt uit het exploitatiebudget voor wegenonderhoud, hier is een aparte kostensoort voor opgenomen. In onderstaande tabel staan de onderdelen voor de jaarlijkse additionele kosten weergegeven. Additionele kosten Inspecties (klaarzetten, uitvoeren en inlezen) gemiddeld per jaar Bestek voorbereidingen en constructie/milieuonderzoeken tbv onderhoud gemiddeld per jaar Toepassen GBI (beheersysteem) Totaal

4.3.3

Benodigd budget per jaar € 15.000 € 21.000 € 4.000

€ 40.000

Beschikbare financiële middelen

4.3.3.1 BESCHIKBAAR BUDGET WEGENONDERHOUD Binnen dit plan is er een scheiding genaakt tussen klein en groot onderhoud. Het klein onderhoud wordt bekostigd uit de reguliere exploitatie voor wegenonderhoud. De kosten voor grootonderhoud worden onttrokken uit de voorziening wegen. De werkzaamheden die Twente Milieu voor de gemeente uitvoert, conform de businesscase BOR, vallen buiten dit beleidsplan. Deze werkzaamheden bevatten voornamelijk het maaien van de bermen buiten de bebouwde kom, het onderhoud van de bermen buiten de bebouwde kom, afhandeling klachten en meldingen en het verwijderen van onkruid op verharding. De kosten die hiermee gemoeid zijn in een aparte kostenpost opgenomen binnen het exploitatiebudget voor wegenonderhoud.

Pagina 24/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4.3.3.2 VOORZIENING WEGEN (GROOT ONDERHOUD) De onderhoudskosten kunnen per jaar sterk variëren. Deze variaties hebben een direct verband met de samenstelling en grootte van het wegenareaal en de kwaliteit hiervan. Indien de verhardingen zijn aangelegd in een bepaald tijdsbestek, zal het voorkomen dat deze tegelijkertijd onderhoud nodig hebben. Dit vertaalt zich in pieken in de onderhoudsbehoefte, terwijl de tussenliggende perioden worden gekenmerkt door een lagere onderhoudsbehoefte. Doordat in Haaksbergen het groot onderhoud wordt gefinancierd met een voorziening wegen kan rekening worden gehouden met de variaties in onderhoudskosten. Indien de onderhoudskosten in een jaar kleiner zijn dan de gemiddelde onderhoudskosten, kan het nog niet geïnvesteerde geld gebruikt worden om de pieken op te vangen in het volgend jaar. Dit geld blijft aanwezig in de voorziening wegen. De grootonderhoud-maatregelen worden vervolgens zo goed mogelijk over de planjaren verdeeld. De kosten van het groot onderhoud over de planjaren 2021-2025 worden genivelleerd doordat gebruik gemaakt wordt van een voorziening. Deze werkwijze gaat alleen op als de jaarlijkse dotatie aan het voorziening wegen + het jaarlijkse onderhoudsbudget, in totaal, in overeenstemming is met de gemiddelde onderhoudsbehoefte per jaar.

Het voordeel van de voorziening wegen is dus dat er voor een langere termijn bekend is, wat men gemiddeld per jaar kwijt is aan het wegbeheer. Er wordt geadviseerd elk jaar een evaluatie van de onderhoudskosten te laten plaatsvinden, zodat nagegaan wordt of de verwachte ontwikkeling van het saldo overeenkomt met de ontwikkeling van de kosten van het geplande onderhoud. Indien dit niet het geval is, dient een bijstelling van de voorziening plaats te vinden, naar boven of naar beneden. Toevoeging aan de voorziening wegen voor groot onderhoud, gebaseerd op het MJOP, is gemiddeld € 690.474 per jaar. De huidige dotatie aan de voorziening wegen bedraagt € 379.000. Dit betekent dat de dotatie structureel met € 311.474 verhoogd dient te worden. Prognose verloop voorziening: bedragen in euro's

Beginstand per 1/1 Dotatie Onttrekking Eindstand 31/12

2021 527.586 878.974 787.500 619.060

2022 619.060 717.474 1.138.940 197.594

2023 197.594 690.474 740.000 148.068

2024 148.068 690.474 605.000 233.542

2025 233.542 690.474 725.000 199.016

4.3.3.3 BESCHIKBAAR BUDGET KLEIN ONDERHOUD/ DAGELIJKS ONDERHOUD Naast de voorziening wegen, dat met name bedoeld is om kosten voor groot onderhoud uit te onttrekken, is er een jaarlijks budget van € 289.000 benodigd voor het klein wegenonderhoud. Het huidige budget voor onderhoud bedraagt € 443.573 dit is exclusief de kosten voor Twente Milieu en de additionele kosten. Door het splitsen van de kosten van groot en klein onderhoud kan het reguliere budget (exploitatie) verlaagd worden met € 154.573 ten bate van de dotatie aan de voorziening. Klein onderhoud is niet planmatig uit te voeren, maar komt wel jaarlijks terug, het betreffen dus de gemiddelde kosten per jaar. Deze onderhoudskosten, hieronder weergegeven in de tabel, zijn onderdeel van het jaarlijkse onderhoudsbudget wegen. Het benodigde budget, € 289.000, voor het uitvoeren van klein onderhoud staat aangegeven in paragraaf 4.3.2.2. Ook de maatregelen die hier onder vallen zijn in deze paragraaf beschreven.

Pagina 25/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4.3.4

Overzicht benodigd en beschikbaar budget bedragen in euro's

2021 * Benodigd budget Klein Onderhoud (Exploitatie) Groot Onderhoud (Voorziening) Additionele kosten

2023

2024

2025

180.000 262.000 289.000 289.000 289.000 878.974 717.474 690.474 690.474 690.474 40.000 40.000 40.000 40.000 40.000 Totaal benodigd 1.098.974 1.019.474 1.019.474 1.019.474 1.019.474

Beschikbaar budget Klein Onderhoud (Exploitatie) Groot Onderhoud (Voorziening) Additionele kosten Totaal beschikbaar Tekort/extra benodigd budget

2022

527.974 379.000 40.000 946.974

448.474 379.000 40.000 867.474

-152.000

* bij de eindejaarsrapportage 2020 is € 79.500 van het onderhoudsbudget 2020 overgeheveld naar 2021.

4.3.5 Eeuwig durende beheerkosten Volgens de Nederlandse gemiddelde (indicatieve) norm voor onderhoudskosten* is er bij iedere wegbeheerder ongeveer € 0,46 tot € 0,70 per m2 nodig voor onderhoud van de wegverhardingen. In Haaksbergen beschikken we momenteel over ongeveer € 0,43 per m2, hierbij is nog geen rekening gehouden met alle recente areaaluitbreidingen, in werkelijkheid zal het beschikbare bedrag per m2 daardoor zelfs nog iets lager liggen. Na vaststelling van dit beleidsplan wegbeheer bedraagt het gemiddelde € 0,53 per m2, nog steeds onder het gemiddelde. Dit is slechts een indicatieve vergelijking, omdat niet iedere gemeente exact hetzelfde is qua verkeersintensiteiten en grondslag (de grondslag en verkeersintensiteit zijn gunstig in Haaksbergen), vandaar dat de benodigde bedragen in dit Beleidsplan wegbeheer zijn bepaald met het beheersysteem, dat beter met de meeste plaatselijke omstandigheden rekening kan houden. We kunnen dus concluderen dat we het qua kosten voor wegenonderhoud in Haaksbergen relatief goed doen, omdat we de wegen voor een stuk minder geld dan de gemiddelde norm in een acceptabele toestand kunnen houden.

Het is daarom verstandig om te blijven investeren in het wegenonderhoud, zodat vooral het preventieve onderhoud tijdig uitgevoerd kan worden, en de onderhoudskosten zo laag mogelijk kunnen blijven (ofwel: zodat we het onderhoud op het economisch meest efficiënte moment uit kunnen voeren). * De norm voor onderhoudskosten is gebaseerd op onderhoudscycli die een verharding in de loop der tijd vermoedelijk nodig zal hebben. Uitgangspunt is dat de verharding op het juiste moment onderhouden wordt met de juiste onderhoudsmaatregel. We hebben met behulp van GBI (ons beheersysteem) kunnen bepalen wat ons budget per m2 is. Antea (leverancier van ons beheersysteem) voert bij al hun klanten dezelfde berekening uit waardoor er een goed beeld ontstaat over wat het gemiddelde bedrag per m2 ongeveer is in Nederland. Doordat GBI het meest gebruikte beheersysteem in Nederland is, met klanten door het hele land, geeft dit een representatief gemiddelde.

Pagina 26/38

Beleidsplan wegbeheer 2021-2025 Haaksbergen

4.4

Conclusies en aanbevelingen

Men kan concluderen dat de asfaltwegen in Haaksbergen er gemiddeld redelijk tot goed bij liggen. De elementenverharding hebben nog wel een behoorlijke kwaliteitsimpuls nodig. Het percentage verhardingen voorzien van cementbeton is relatief gezien erg klein. Deze verhardingen liggen er prima bij. Het is verstandig om voldoende te blijven investeren in het wegenonderhoud om te voorkomen dat er vervolgschade ontstaat op de wegen die aan onderhoud toe zijn en de hoeveelheid onderhoud (en bijbehorende kosten) onder controle te houden. Een belangrijke waarschuwing moet worden gegeven ten aanzien van de asfaltverhardingen. Met name vanwege het relatief hoge percentage slijtlagen en de matige onderhoudstoestand van een aantal invalswegen en wijkontsluitingswegen wordt er een onderhoudspiek verwacht, waardoor relatief veel wegen tegelijkertijd van voldoende naar matig of in één keer naar onvoldoende zullen vervallen. Om hierop voorbereid te zijn, is vanaf 2015 vijf jaar lang een extra dotatie aan de voorziening wegen gedaan. Doordat we de afgelopen jaren relatief warme droge zomers hebben gehad, is de verwachte piek iets afgevlakt, waardoor niet alles in 2019/2020 uitgevoerd hoeft te worden, maar ook in de jaren daarna. Het werk is dus niet verdwenen, maar we kunnen de uitvoering van het benodigde onderhoud over een paar jaar extra uitsmeren.

De bezuinigingsmaatregel, sinds 2015, op elementenverhardingen heeft tot het gevolg gehad dat het aantal meldingen, de hoeveelheid (klein) onderhoud aan elementenverhardingen en schadeclaims zijn toegenomen. De benodigde toevoeging aan de voorziening wegen voor groot onderhoud, gebaseerd op het MJOP, is gemiddeld € 690.474 per jaar. De huidige dotatie aan de voorziening wegen bedraagt € 379.000. Dit betekent dat de dotatie verhoogd dient te worden. Het huidige budget voor onderhoud bedraagt € 443.573 dit is exclusief de kosten voor Twente Milieu en de additionele kosten. Door het splitsen van de kosten voor groot en klein onderhoud kan het reguliere budget (exploitatie) verlaagd worden tot € 289.000. Op basis van het MJOP en de beschikbare budgetten voor klein en groot onderhoud en de additionele kosten is per saldo € 152.000 extra nodig om het wegenonderhoud uit te kunnen voeren. Dit betekent dat het totaalbudget voor wegenonderhoud met € 152.000 per jaar verhoogd dient te worden. Zoals paragraaf 4.3.4 (Overzicht benodigd en beschikbaar budget) toont, is het benodigd en het beschikbaar budget dan weer in balans.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10613899/1