2025-B6 Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen (versie 1.0)
Tekst van het document
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
30
Vergelijk in formatie en bezetting Bovenstaande tabel laat zien dat de formatieomvang per 1.000 inwoners in Haaksbergen aanzienlijk lager ligt dan andere Twentse gemeenten, met uitzondering van Hof van Twente (lager aantal) en Borne (relatief klein verschil). Als we uitgaan van de gemiddeld formatie (8,8 FTE per 1.000 inwoners) ten opzichte van de formatie van Haaksbergen (6,33 FTE per 1.000 inwoners), komt Haaksbergen ongeveer 2,5 FTE per 1.000 inwoners onder het gemiddelde uit. Haaksbergen kent per 1 januari 2024 een inwonersaantal van 24.360. Om ons naar het gemiddelde te gaan verhouden, is een formatie-uitbreiding van 60,9 FTE (2,5 x 24,36) nodig. In 2024 betreft de gemiddelde loonsom van een medewerker (loonkosten inclusief werkgeverslasten) € 90.237. De formatie-uitbreiding, om op het gemiddelde uit te komen, vraagt daarmee een structurele investering van circa € 5.500.000 (60,9 x € 90.237). Dat lijkt ons onredelijk en in omvang ook niet noodzakelijk. Bovendien gaat het gemiddeld niet uit van eventuele taken die uitbesteed zijn. Om een tot een beter vergelijk te komen, kiezen wij voor een specifiek vergelijk met de gemeente Borne. Borne is een gemeente die veel gelijkenissen kent met Haaksbergen. In de eerste plaats vanwege het inwoneraantal. Daarnaast kennen Borne en Haaksbergen dezelfde samenwerkingsverbanden en uitbestede taken en is het qua opbouw een
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
31
vergelijkbare gemeente. Het grootste verschil betreft de omvang van het buitengebied. Deze is in Haaksbergen aanzienlijk groter dan in Borne. Borne heeft in 2023 en formatieomvang van 6,9 FTE per 1.000 inwoners in vergelijking met 6,33 FTE per 1.000 inwoners voor Haaksbergen in 2024. Het verschil betreft circa 0,6 FTE per 1.000 inwoners. Om op het formatieniveau van Borne te komen, vraagt dat voor Haaksbergen een formatie-uitbreiding van ten minste 14,6 FTE (0,6 x 24,36). Deze formatieuitbreiding vraagt een structurele investering van circa € 1.300.000 (14,6 x € 90.237). In dit bestuurlijk voorstel bedraagt de financiële omvang van de structurele formatieuitbreiding € 680.000 (circa 7,5 FTE) als onderdeel van de noodzakelijke investering op de bedrijfsvoering én beleidsvoering. De tabel bevestigt aanvullend op de benchmark van het A&O fonds dat de bezetting in Haaksbergen, na Hof van Twente en Borne, het laagst scoort in de regio Twente. Concreet betekent dit dat in Haaksbergen, in vergelijking met de regio, het werkelijk aantal FTE’s dat werkzaam is, lager ligt dan de referentiegemeenten met uitzondering van Hof van Twente en Borne. Het gemiddelde van de referentiegemeenten ligt voor zowel formatie als bezetting aanzienlijk hoger dan de formatie en bezetting van Haaksbergen.
Vergelijk in externe inhuur In het vergelijk zien we dat het percentage kosten voor inhuur van de totale loonsom (inclusief inhuur externen) voor Haaksbergen op Borne na het hoogst is in de regio. Inzet van inhuur kan drie aanleidingen hebben: 1. Projectinhuur: inhuur om bepaalde expertise/capaciteit tijdelijk in te zetten voor een project/dossier, omdat deze expertise/capaciteit in de organisatie niet aanwezig is. 2. Ziektevervanging: tijdelijke inhuur vanwege vervanging van een uitgevallen medewerker. 3. Vacature-inhuur: (tijdelijke) inhuur op vacatures, omdat deze vacatures niet ingevuld raken, mede vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. In onderstaande grafiek geeft de omvang van de inhuur verdeeld over deze drie aanleidingen weer.
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
32
Het vergelijk op inhuur is in hoge mate afhankelijk van de bestaande formatie en bezetting in een ambtelijke organisatie. Indien taken en capaciteit in evenwicht zijn, is inhuur minder vaak noodzakelijk om de continuïteit te waarborgen. In Haaksbergen constateren we dat taken en capaciteit niet in evenwicht zijn en veel posities in de ambtelijke organisatie kwetsbaar zijn. Dat heeft een verhogend effect op de noodzaak tot inhuur over te gaan om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. In de grafiek zien we dat de omvang van inhuur op projecten aanzienlijk is. Afgelopen jaren hebben diverse dossiers op tafel gelegen die vragen om externe deskundigheid (projectinhuur), die in de organisatie niet aanwezig is en/of niet in de formatie voorzien is. Denk onder meer aan het zout-, woningbouw-, duurzaamheids- en de uitvoering van het integraal huisvestingplandossier. Indien structurele formatie niet voorhanden is, worden op dossiers/projecten tijdelijke inhuurkrachten ingezet. Daarnaast valt op dat de inhuur op vacatures aanzienlijk is. Enerzijds dwingt de krappe arbeidsmarkt gemeenten ertoe in te huren op het moment dat vacatures niet ingevuld kunnen worden (continuïteit). Dit is een factor die bij alle gemeenten in belangrijke mate een rol speelt op het inhuurpercentage. In Haaksbergen is de inzet van inhuur op vacatures aanzienlijk.
Inzet van tijdelijke medewerkers in dienst is, gelet op de arbeidsmarkt, een lastig alternatief. Hierdoor lopen de inhuurkosten op. Door vaste formatie aan te nemen, kunnen de inhuurkosten (en daarmee het inhuurpercentage) gereduceerd worden. In de noodzakelijke investeringen in de bedrijfs- en beleidsvoering wordt hier een eerste basisstap voor gezet.
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
33
BIJLAGE 4 – REKENVOORBEELDEN OZB-VERHOGING De onroerendezaakbelasting (OZB) is de belasting die een inwoner betaalt voor het bezit of het gebruik van een pand of een stuk grond. Gemeenten heffen de OZB. Gemiddeld genomen bestaat circa 8% van de totale gemeentelijke inkomsten per jaar uit de OZBheffing. Elke gemeente kan zelf bepalen welk OZB-tarieven zij hanteert. Daarmee is de OZB een variabele waar de gemeente zelf invloed op heeft om haar inkomstenbron te verhogen. De OZB bestaat uit drie componenten: 1. OZB woningen 2. OZB niet-woningen eigenaren 3. OZB niet-woningen gebruikers
€ 4.578.000 begroot in 2025. € 2.061.000 begroot in 2025. € 1.273.000 begroot in 2025.
De ‘standaard’ verhoging van het OZB-tarief is gekoppeld aan de gecombineerde BBPindex. Het Rijk maakt ook gebruik van deze index bij de berekening van het Gemeentefonds. Voor de jaren 2026-2028 is om die reden ook gerekend met een OZBverhoging op basis van deze BBP-index. De BBP-index betreft momenteel 4,45%. Dat betekent dat voor het begrotingsjaar 2026 al rekening is gehouden met een OZBverhoging van 4,45%. Pas bij een verhoging groter dan 4,45% levert de OZB-heffing aanvullende financiële middelen op. Een verhoging van het tarief met 5% levert dus per saldo 0,55% extra op, omdat in de huidige begroting al rekening is gehouden met een verhoging van 4,45%. Een verhoging van 3% levert een structureel nadeel op ten opzichte van het begrotingssaldo en perspectief. Onderstaand staan enkele rekenvoorbeelden met betrekking tot het verhogen van de OZB om meer inkomsten te generen. Een vertaling van de netto kostenstijging per huishouden is hierin meegenomen. Rekenvoorbeelden OZB-verhoging 2026 Gemiddeld betaalt een eigenaar van een woning in Haaksbergen in 2025 € 518,33 aan OZB. Het betreft een gemiddelde: per huishouden kan het flink verschillen, afhankelijk van de woningwaarde. Een verhoging van de OZB met 4,45% komt neer op een jaarlast per huishouden van gemiddeld € 541,40. Verhoging 2026 3% 4,45 %* (BBP-index) 10% 15% 20% 30% 40%
Jaarlast OZB huishouden € 533,88 € 541,40
Extra opbrengsten gemeente - € 109.827 €0
Extra jaarlasten huishouden - € 7,52 €0
Extra kosten per termijn ** - € 0,76 €0
€ 570,16 € 596,08 € 622 € 673,83 € 725,66
+ € 420.371 + € 799.084 + € 1.177.797 + € 1.935.223 + € 2.692.648
€ 51,83 € 77,75 € 103,67 € 155,50 € 207,33
€ 5,18 € 7,77 € 10,37 € 15,55 € 20,73
* dit betreft de BBP-index waar in de huidige begroting rekening mee is gehouden ** de betaling geschiedt in 10 termijnen De extra opbrengst is gebaseerd op 4,45% die al voorzien is in de begroting. Elke verhoging met 1 % bovenop de 4,45%, levert de gemeente ten opzichte van de huidige begroting € 75.743 aan inkomsten op.
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
34
BIJLAGE 5 – LIJST NIET-GEKOZEN MAATREGELEN
35 Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
BIJLAGE 6 – VOLLEDIGE LIJST OMBUIGINGSMAATREGELEN
36 Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
37
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
38
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
39
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
40
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
41
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
42
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
43
BIJLAGE 7 – LIJST INKOMSTENPOTENTIEEL
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
44
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
45
Bestuurlijk voorstel ombuigingen Haaksbergen
46