2024-C32-4LOP vastgesteld eindrapp mei 2005

Bij deze bijeenkomsten kunnen de deelnemers vanuit hun eigen netwerken aangeven wat er ‘in het veld’ gaande is op het gebied van landschap. Desgewenst kunnen de twee werkgroepen gezamenlijk overleggen en ontwikkelingen in gang zetten.

59

Gebiedsgroepen en coöperaties In het gebied zijn initiatieven ontstaan voor het georganiseerd werken aan natuur en landschap. De initiatiefgroep in Elsenerbroek en een vereniging van agrariërs die onderzoekt of het mogelijk is om groene diensten te gaan verrichten zijn twee voorbeelden hiervan. De gemeenten kunnen dergelijke initiatieven faciliteren en ondersteunen. Zo kunnen de gemeenten meedenken met de groepen om subsidiemogelijkheden na te gaan en indien nodig voor uitvoering materiaal en materieel ter beschikking stellen. Uitvoeringsprogramma Om de uitvoering van projecten te organiseren wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld. In dit programma kan worden aangegeven aan welke projecten wordt gewerkt en welk budget daarvoor kan worden ingezet. Tevens kan worden bekeken welke subsidies beschikbaar zijn voor de verschillende projecten. Samenwerking met de afdeling Ruimtelijke ordening is hierbij van belang. Het is van belang om kansen die zich voordoen te benutten. Voor alle subsidieregelingen gelden voorwaarden en sluitingsdata. Doelstelling 2 (D2) subsidies kunnen nog tot in 2006 worden aangevraagd voor uitvoering tot in 2008.

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

60

BIJLAGE 1 TABEL OVERZICHT MAATREGELEN PER THEMA Tabel Maatregelen Behoud en versterking ensembles Maatregelen en locaties

Uitwerking in projecten

Trekker

Herstel en onderhoud lanen, houtwallen en boomgroepen

Kampenlandschap, essenlandschap, veldontginning, landgoederen

Gemeente

Behoud samenhang en contrast tussen landschapstypen binnen ensembles

Welstand/ Monumentenzorg

Verbrede landbouw

Ontwikkeling toerisme en recreatie (verblijfsrecreatie, golfbaan e.d.)

Betrokken actoren Particulieren, agrariërs

Beleidsprogramma Reconstructie

Behoud openheid Gemeente Herikervlier, essen en velden, versterken reliëf en zichtlijnen

Particulieren, agrariërs

Reconstructie

Behoud architectuur en gebruik karakteristieke bebouwing en erfbeplanting Ondersteunende rol landbouw voor behoud open ruimtes

Gemeente

Particulieren, agrariërs

Reconstructie

Agrariërs

gemeente

Reconstructie

Regelingen/ financiering

planfase

Plattelandsontwikkelingsprogramma POP Landschap plus, Regeling Onderhoud Landschapselementen Overijssel (achterstallig) Plattelandsontwikkelingsprogramma POP Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (wordt: Investeringsbudget Landelijk Gebied) Subsidieregeling Natuurbeheer Rood voor rood Project Historische Elementen Twente

Reconstructie: Diepenheim, Landgoed Weldam

Plattelandsontwikkelingsprogramma POP Reconstructie: landschapsfonds landgoederen, verbreding en verdieping landbouw Programma Beheer: Agrarisch natuur- en landschapsbeheer

Beperkt mogelijk binnen ensembles, concentreren bij beekzones en langs randen ensembles

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

61

Tabel Maatregelen Landschappelijke versterking van het watersysteem Maatregelen en locaties

Uitwerking in projecten

Trekker

Betrokken actoren

Beleidsprogramma

Regelingen/ financiering

Beekzones Algemeen

waterretentie, beleving, markeringspunten kruisingen routes en water (onderhoud bruggen, aanleg pleisterplaatsen)

Waterschap

Agrariërs, gemeenten, particulieren

Reconstructie: meebewegen met water

Twickelervaart

middenloop, hermeandering waar beekloop oorspronkelijk is

Waterschap

Landgoedeigenaar, provincie

Belevingswater, deels EVZ (type?)

Hagmolen-beek

boven- en middenloop met name rond Twentekanaal

Waterschap

RWS, provincie

Belevingswater, deels EVZ (type?)

Bolscherbeek

retentie, beplanting (bosjes) en paden

Reconstructie Waterschap, en gemeente GLTO

Poelsbeek

retentie, beplanting (bosjes) en paden herprofilering en meandering waar oorspronkelijk, vloeivelden herprofilering en retentie, verdichting bovenloop voorkomen herprofilering, retentie, houtwal

Reconstructie en gemeente Waterschap

POP plattelandsontwikkelingsfonds, Intereg III, Programma Beheer (natuurbeheer en agrarisch natuur- en landschapsbeheer, Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (wordt ILG) Waterbeheer Herprofilering deels Verdrogings-bestrijding, uitgevoerd natuurontwikkeling Retentiegebied bij Twentekanaal Waterplan Waterbeheer Inrichtingsplan Verdrogings-bestrijding, Hagmolenbeek natuurontwikkeling Onderzoek verricht naar onderleiders Waterbeheer OBP Bolscherbeek Verdrogings-bestrijding, Waterplan: zoekgebied landbouw-ontwikkeling tijdelijke waterberging Waterbeheer Verdrogings-bestrijding, Waterbeheer Visie Herstel Verdrogings-bestrijding, Buurserbeek natuurontwikkeling

blauwe ader door open landbouwgebied herprofilering, retentie, hermeandering, beplanting (bosjes)

Waterschap

Buurserbeek-Schipbeek

Zoddebeek

Elsbeek- Diepenheimse Molenbeek Bolksbeek en Koningsbeek Regge

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

belevingswater Belevingswater, deels EVZ (type?)

Waterschap

Waterschap

Waterschap

planfase

EVZ, reconstructie: herinrichting Landgoedeigenaren

Vitaal water, EVZ

Waterbeheer Verdrogings-bestrijding, natuurontwikkeling

Aquatisch ecologische verbinding Belevingswater, deels Reggevisie, EVZ (type?) waterretentie Aanleg helofytenfilter Deventerdijk Reggevisie

Inrichtingsplan Deventerdijk (EVZ Schipbeek-Regge) Waterplan: EVZ en stadswater Reconstructie: herstel

62

Reggesysteem Entergraven en Elsgraven behoud gegraven veenstroom door broeklanden Holtdijksbeek behoud reliëfrijk halfopen beekdal en gegraven watergang, aanleg wandelpad Beusberger-beek behoud reliëfrijk halfopen beekdal met grasland, aanleg wandelpad Water-verdeling • Poelsbeek aansluiten op Regge • Elsbeek aansluiten op Diepenheimse Molenbeek • Hagmolenbeek aansluiten op Regge Bron- en kwelgebieden • Waterwinning Herikerberg heroverwegen • Compensatie Plas Domelaar water en landschap • Uitbreiding Haaksbergerveen – WitteveenBuurserzand • Peil opzetten brongebied

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

Waterschap

OBP Entergraven/ Holtdijksbeek

Waterschap

OBP Entergraven/ Retentie Holtdijksbeek Stedelijk water Goor

Waterplan Hof van Twente

Stedelijk water Markelo

Inrichting bergingsvijvers

Terreinbeheerders

KRW Vitaal/kwaliteitswater Waterplan Hof van Twente

Provincie

Waterschap, waterwinners

Discussie Waterplan Interreg III over waterkwantiteit en kwaliteit Discussie waterschapprovincie Ontwikkeling natuurparels, vergroten PEHS

Waterplan: Herikervlier zoekgebied tijdelijke waterberging, Reconstructie: waterwinning Herikerberg/Goor

63

Tabel Maatregelen Zorg voor het agrarisch werklandschap Maatregelen en locaties Wegbeplanting Erfbeplanting

Behoud landschapselementen

Uitwerking in projecten Inrichting en onderhoud wegen en bermen Stimuleren landschapseigen erfbeplanting (zie landschapstypen) Onderhoud en herstel beplanting

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

Trekker Gemeente

Betrokken actoren

Beleidsprogramma Bermbeheer

Regelingen/ financiering Gemeente

Gemeente

Particulieren, agrariërs

Project huis en erf Reconstructie

Plattelandsontwikkelingsprogramma POP

Gemeente

Terreinbeheerders agrariërs

Plattelandsontwikkelingsprogramma POP, Landschap plus, Regeling Onderhoud Landschapselementen Overijssel

planfase

Perspectief Elsenerbroek

64

Tabel Maatregelen Kernen en routes Maatregelen en locaties

Uitwerking in projecten

Trekker

Landschappelijke inpassing randen van kernen Inrichting overgang kernbuitengebied

Aanleg beplanting volgens landschapstype

Gemeente,

Continue structuurlijnen van wegen en beken in kern, waterretentiebekkens • Haaksbergen Stepelo • Delden inpassing rondweg • Markelo oostrand Holtdijkse beek Veilige langzaam verkeersroutes, stimuleren voorzieningen, verbrede landbouw, oeverrecreatie • Haaksbergen west (Dekkersweg en Bolscherbeek) • Delden recreatie over en rond Twentekanaal • Goor (spoorzone en Bolscherbeek) Aanleg paden, bruggetjes, toegankelijke oevers • Markelo route naar Schipbeek langs Beusbergerbeek Aanvulling wegbeplanting, transparante inrichting doorsnijdende tracé’s, veilige overgangen Transparante inrichting, ecologische verbindingen Bij verbreding rekening houden met recreatieve en landschappelijke relatie kanaal

Provincie

Inrichting recreatieve stadsranden en uitloopgebied

Uitbreiding en aanvulling netwerk recreatieroutes (wandel-, fiets-, skate-, ruiter- en kanoroutes) Landschappelijke inpassing regionale wegen Landschappelijke inpassing snelweg Landschappelijke inpassing Twentekanaal

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

Betrokken actoren Particulieren, bedrijven

Beleidsprogramma

Regelingen/ financiering

Gemeente

Waterschap

NW4 Waterplan voor Markelo

Rood voor groen, nieuwe Landschappelijk landgoederen inpassen rondweg voorbereiding

Gemeente

Particulieren, RWS

Recreatie Twentekanaal

Rood voor groen, nieuwe landgoederen, gemeentelijk groenfonds

Recreatieschap

Gemeente, waterschap, agrariërs, belangengroep en gemeente

reconstructie

Gemeentelijk groenfonds

RWS RWS

Provincie, gemeenten gemeente

planfase

Provinciaal infrastructuurplan Duurzaam veilig A1 en A35 Bermbeheer Verbreding en aanleg natuur- en recreatieoevers

65

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

66

BEGRIPPEN Agrarisch natuur- en landschapsbeheer Subsidieregeling, onderdeel van het Programmabeheer (ministerie van LNV) die gericht is op de bevordering van de ontwikkeling of het beheer van natuur, bos, en landschap in gebieden waar uitoefening van landbouwactiviteiten blijvend voorop staan Agrarisch werklandschap Landschap met als hoofdfunctie landbouw Beek Van oorsprong natuurlijke smalle waterloop met stroming Broekontginningslandschap Veelal jonge ontginning van laaggelegen drassig gebied, met rationele blokverkaveling Brongebied Inzijgingsgebied en oorsprong van beeklopen Cultuurhistorisch landschap Landschap met een herkenbaar patroon en elementen van ontginningen en ingrepen uit het verleden Dekzandgebied Landschap bepaald door het licht glooiende ondergrond van dekzandruggen, -kopjes en –vlakten Ecologische Hoofdstructuur EHS Structuur van kerngebieden voor natuur met verbindingszones voor flora en fauna Ecologische verbindingszone EVZ Verbindingszones waarlangs populaties van kerngebieden kunnen migreren waardoor het leefgebied wordt vergroot en uitwisseling mogelijk wordt Ensembles Samengestelde landschapseenheden met een hoge belevings-, natuur- en cultuurhistorische waarde Erfbeplanting en –inrichting Samenhangende inrichting van huiskavels welke woonhuis, bedrijfsgebouwen via tuin, erfverharding en toegangen met de omgeving verbindt Essenlandschap

Cultuurhistorisch landschap uit de Middeleeuwen van door de mens verhoogde open bouwlanden met karakteristieke erven en houtwallen langs de randen LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

Extensivering Functioneren met minder belasting voor het milieu en de omgeving Geomorfologie De door natuurlijke processen gevormde zichtbare verschillen in de aardkorst Groenfonds Werving en beheersing van zowel publieke als private middelen in een fonds, waarmee landschapsprojecten in de streek kunnen worden gefinancierd. Inzijging Het in de bodem afvloeien van regenwater waardoor het grondwater en kwelstromen worden gevoed Kampenlandschap Cultuurhistorisch landschap uit de Middeleeuwen met kleinschalige, door de mens verhoogde bouwlanden, eenmans-essen, afzonderlijk omzoomd met perceelgrensbeplanting Kerngebied Aaneengesloten natuurgebied met ruimte voor natuurlijke processen voor een divers ecosysteem passend bij de ondergrond Kwel Uittreding van grondwater Landgoed Historische, ruimtelijke en functionele eenheid van landerijen, bos en beplanting en kwalitatief hoge architectuur Landschap Het zichtbare deel van het aardoppervlak gevormd door de wisselwerking tussen de niet-levende en levende natuur, inclusief de mens Landschapsbasis Hoofdindeling van het landschap op basis van de geomorfologische opbouw als onderlegger Landschapsbeleid Het beleid voor behoud en ontwikkeling van landschapskwaliteit van de structuur, patroon en afzonderlijke landschapselementen

67

Landschapsbouw Actief vormgeven aan het landschap Landschapseenheid Door gemeenschappelijke kenmerken te onderscheiden gebied in het landschap Landschapselement Bouwsteen van het landschapspatroon zoals bomen, houtsingel, sloot en erf Landschapsontwikkelingsvisie Inzicht in de samenhang tussen de kenmerken van het landschap en richting voor ontwikkeling van deze kwaliteit Landschapspatroon Samenhang tussen verschillende landschapselementen en opbouw of verkaveling Landschapsstructuur Het resultaat van het samenstel van landschapspatronen en structuurlijnen Landschapstype Door gemeenschappelijke oorsprong en ontwikkeling herkenbare landschapseenheid met karakteristieke kenmerken Landschapszorg Organisatie van maatregelen gericht op duurzaam behoud van landschapskwaliteit Natuurdoeltype Een natuurdoeltype is een in het natuurbeleid nagestreefd type ecosysteem dat een bepaalde mate van natuurlijkheid als kwaliteitskenmerken heeft Natuurgebied Gebied met hoofdfunctie natuur zoals bos, heide, natuurlijk grasland, ven Natuurontwikkeling Maatregelen gericht op versterking van natuurlijke processen en/of uitbreiding van leefgebieden voor flora en fauna Niet-agrarische functie Niet-landbouwkundig gebruik van landelijk gebied en voormalige agrarische bedrijfsgebouwen

Plateau Geomorfologisch hooggelegen vlak gebied Reconstructie Herinrichting van het landelijk gebied voor een vitaal platteland in economisch, ecologisch en esthetisch opzicht Stroomgebiedsbenadering Ruimtelijke en hydrologische ontwikkeling gericht op de samenhang in het natuurlijke watersysteem Structuurdrager De basis voor samenhang tussen de verschillende landschapselementen en –patronen Stuwwal Door landijs ooit gevormde hoogte in het landschap bestaande uit grof zand en grind Veldontginningslandschap Jonge ontginning van de gemeenschappelijke heidegronden, de velden, in een rationele blokverkaveling veelal begrensd met bos en natuurgebieden Verzamelgebied Laaggelegen gebied waarin het oppervlaktewater en kwelwater samenkomen en leiden tot drassige omstandigheden Waterprofiel Talud, oevers en bodem van een watergang Waterretentie Vasthouden van grond-, oppervlakte- en regenwater Watersysteem De ruimtelijke samenhang tussen het grond-, oppervlaktewater, inzijgings- en kwelgebieden Wetland Internationaal beschermde wateren en moeras Zonering Door ruimtelijke indeling en begrenzing sturing geven aan het ruimtegebruik

Opgave De opdracht voor de landschappelijke inrichting voortvloeiend uit het kwaliteitsbeeld met de kansen en knelpunten, waarbij de ruimtelijke ontwikkeling wordt gestuurd Parel Gebied of landschapselement met uitzonderlijke kwaliteit en karakter LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

68

LITERATUUR Landelijk beleid

Gemeentelijk beleid

•

•

• • •

Architectuurnota Ontwerpen aan Nederland 2001-2004, Den Haag Oktober 2000(uit belvedère..) Quickscan beleidswijzigingen EHS, Alterra-rapport 657, 2003 e Nota ‘Mensen Wensen wonen. Wonen in de 21 eeuw’, Den Haag december 2000 (uit belvedère) e Ruimte maken, ruimte delen 5 nota Ruimtelijke Ordening 2000/2020

Provinciaal beleid • • • • • • • • • • • • • •

A1 Landschapsplan/Beheervisie, Deventer-knooppunt Azelo / knooppunt Buren-Duitse grens, RWS, Loo en Taken, 2001 A35 landschapsplan /beheervisie, Wierden-Duitse grens, DLG, RWS, Taken, 2002 Beleidsplan recreatie en toerisme Zuidwest Twente, BRO 1998 Belvedère in Zuid Twente, uitwerking Hof van Twente/Haaksbergen, 2002 De kwaliteit van de leefomgeving, samenvatting streekplan, waterhuishoudingsplan, milieubeleidsplan Overijssel 2000+, 2000 De Twentekanalen natuurvriendelijk…, Grontmij 1994 iov. Rijkswaterstaat Directie Overijssel Ecologische verbindingszones in Overijssel, Provincie Overijssel, Nieuwland, 1999 Landschapsgebiedsplan Overijssel, Provincie Overijssel 2001 Landschapsvisie provinciale infrastructuur Overijssel Natuurgebiedsplan Zuid-Twente, Provincie Overijssel, 2003 Nota Provinciaal Cultuurbeleid Vreemd eten/ Fremd êten Reconstructie Deelplan Zuidwest-Twente, Streekcommissie 2003 Reconstructie Zuidwest-Twente, Uitvoeringsprogramma 2004-2007 Streekplan Overijssel 2000+

• • • • • • • • • • • • • • • • •

Waterbeleid • •

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

Beleid ecologische verbindingszones (uit ecologische verbindingszones in Overijssel) Bestemmingsplan buitengebied Haaksbergen 1995 Bestemmingsgebied Buitengebied gemeente Ambt Delden Bestemmingsplan gemeente Markelo 1997 Groenstructuurplan Hof van Twente, hoofdrapport en bijlagerapport, Eelerwoude, 2003 Landschapsplan en beheersvisie, N18 Varsseveld-Enschede Landschapsbeleidsplan Haaksbergen 1991 Landschapsbeheersplan Markelo Landschapsbeleidsplan gemeente Ambt Delden,SAB, 1996 Landschapsbeleidsplan Haaksbergen, Hoofdrapport en bijlagerapporten, Oranjewoud, 1991 Landschapszorgsysteem Zuid-Twente, eindrapportage, Oranjewoud 1999 Ontwerpplan herinrichting Enschede-zuid, DLG 2000 Rapport voor de ruilverkaveling Haaksbergen, Centrale Cultuurtechnische Commissie, 1984 Reconstructiepilot Hart van Twente, Zwolle juli 2000 Landschapsbeleidsplan gemeente Diepenheim, tussen havezathe en boerderij 1995 Welstandsnota Haaksbergen, ontwerp, criteria en deelgebieden, Pouderoyen 2004 Welstandsnota Hof van Twente, Veenenbos en Bosch, 2004 Wildbeheerplan 1996-2002, WBE de Vijf Heuvels, Markelo, 1996

Actorenanalyse Watersysteem Hagmolenbeek (Expertisecentrum LNV, 2000) Beleidsnota Retentie, Waterschap Regge en Dinkel

69

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

e

Beken in de 21 eeuw, de ideale beek vanuit maatschappelijk, technisch en ecologisch perspectief, Verdonschot, P. (red.), Alterra 2001 Gewenste retentiegebieden (vb gebied Bolscherbeek) Groenblauwe dooradering van het landelijke gebied, Henkens, R.J.H.G. en J.K. van Raffe, Alterra 2002 Inrichtingsplan Zoddebeek Inrichtingsplan Buursebeek Koppeling Hagmolenbeek (Grontmij, 2000) Kosten van beplante waterlopen in Winterswijk-west, DLG, 1998 Landschapsplanning en watersystemen in de zandgebieden van Nederland (M. van Buuren, 1997) Reggevisie Reconstructie Herinrichting buitengebied van Salland en Twente, Deelplan Zuidwest Twente (streekcommissie Zuidwest Twente, mei 2003) Idem, uitvoeringsprogramma 2004-2007, oktober 2003 OBP (vertaling beleid naar stroomgebied>van Bolscherbeek en Entergraven / Holtdijksbeek ook voor waterinlaat) Waterdocument Haaksbergen, Hof van Twente (alleen tekst via G.Vrijburg, gemeente) Watervisie Twente Watervisie Rijn en IJssel Waterwijzer, Provincie Gelderland 2001 Waterbeheerplan 2002-2005, water beheren, ruimte creëren, Waterschap Regge en Dinkel Waterschapskaart Waterplan Hof van Twente ‘Nuchter nat’ (Arcadis, concept, 12 november 2003) Waterplan Haaksbergen (Tauw, concept, maart 2004) Varen waar geen water is, G.J. Schutte (cultuurhistorie watergangen) e 4 Nota Waterhuishouding

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

Overige bronnen • • • • • • • • • • • • • •

Boerderijen in Overijssel kaart, Het Oversticht, 2003 Boerderijen in Twente, H. Hagens, 1992 Boerenerven van de vier noordelijke provincies, het Oversticht, 1994 Boerenerven in Haaksbergen, Ellenbroek. R. 2004 Cultuurhistorie en reconstructie deel A, B en C, het Oversticht 2002 De bermen in de Hof van Twente, stichting De Groene Hof, 1994 De boer stopt wie bouwt er verder, Het Oversticht, 2004 De elementen van het landgoed Westerflier op papier, T. Boerrigter, 1998 De Overijsselse landbouw in cijfers, 1950-2000 (3 delen) Evaluatie van het ecologisch bermbeheer in de voormalige gemeente Markelo (1995-2001) Het ecologisch onderzoek op het landgoed Twickel, Stichting Twickel en Provincie Overijssel, 1997 Landgoed Het Lankheet, Vereniging Overijssels Grondbezit1999 Landgoederen in Zuid-Twente, Quo vadis, Overijssels Particulier Grondbezit, 1999 LF15 Boerenlandroute, fietsen tussen Alkmaar en Enschede, 1998

70

COLOFON

PROJECTGROEP

OPDRACHTGEVER

Gemeenten Haaksbergen en Hof van Twente www.haaksbergen.nl, www.hofvantwente.nl

OPDRACHTNEMER

Bas Schuite/ Henk Meutstege/ Frans Nije Bijvanck: gemeente Hof van Twente Eric Ooink: gemeente Haaksbergen Bert de Graaf: Provincie Overijssel Bart Buijs: Het Oversticht Gerard Derkman: Landschap Overijssel René Siemens/ Maarten Scherrenburg: Nieuwland Advies

Nieuwland Advies Haagsteeg 4 Postbus 522, 6700 AM Wageningen telefoon: +31 (0)317.467.246 fax: +31 (0)317.467.200 e-mail: advies@nieuwland.nl www.nieuwlandadvies.nl

VORMGEVING

Nieuwland Advies Hermine der Nederlanden/ Maarten Scherrenburg

LOP Haaksbergen & Hof van Twente – mei 2005

71

Nieuwland Advies

Nieuwland Advies is een adviesbureau, gespecialiseerd in beleidstrajecten voor het stedelijk en landelijk gebied. Nieuwland Advies is sterk in de praktische uitwerking van dat beleid in beheer- en inrichtingsplannen, onderzoek en expertise-ontwikkeling en in de organisatie en uitvoering van communicatie-activiteiten. Onze kracht ligt in creatief meedenken en in de kennis van het beleid en de praktijk. Het proces -de communicatie, het draagvlak en het meedenken van betrokkenen- krijgt bij ons veel aandacht. Nieuwland Advies staat voor ruimtelijke kwaliteit. De principes van een duurzame samenleving komen terug in onze dienstverlening en bedrijfsvoering.

Nieuwland Advies

Nieuwland Opleidingen

bezoekadres Haagsteeg 4 postadres Postbus 522

bezoekadres Plantsoen 15 postadres Postbus 522

6700 AM Wageningen

6700 AM Wageningen

telefoon + 31.(0)317.467.246 fax + 31.(0)317.467.200 e-mail advies@nieuwland.nl

telefoon + 31.(0)317.421.711 fax + 31.(0)317.425.046 e-mail info@nieuwland.nl

www.nieuwlandadvies.nl

www.nieuwland.nl