20.203 Woonvisie Goed wonen in Haaksbergen

Het woonbeleid dat verwoord wordt in deze woonzorgvisie, zal worden meegenomen bij het opstellen van de gemeentelijke omgevingsvisie. Wet regie op de vokshuisvesting (verwachtte inwerkingtreding per januari 2024) Met de Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) wil de overheid de regie op de volkshuisvesting herpakken. Kern van de Wvrv: meer grip op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd, dat er sneller gebouwd kan worden en dat kwetsbare mensen met urgentie een woning krijgen. De Wvrv en de aanpassing van bestaande wet- en regelgeving moet (lokale) overheden hiervoor het mandaat én het instrumentarium geven. Regie wordt herpakt door het wijzigen van bestuurlijke rollen en processen. Onder andere een toename in afstemmingsmomenten en ingrijpmogelijkheden door provincie en Rijk. De sturingsmogelijkheden nemen daardoor top-down fors toe. De bewegingsvrijheid van gemeenten wordt ingeperkt. Betaalbaarheid wordt van nog groter belang. Gemeenten krijgen een instrumentarium aangereikt om betaalbaarheid van de woningvoorraad te reguleren. Gemeenten zijn verplicht om kwetsbare doelgroepen (evenredig) te verdelen en urgenten met voorrang te huisvesten. Regie en beslissen is steeds meer top-down, terwijl de meeste uitvoeringsopgaven en -taken nog steeds bij gemeenten liggen. Sterker nog: dit takenpakket wordt met het Wvrv in potentie nog groter.

Zo is monitoring van het functioneren van volkshuisvesting verplicht voor gemeenten, net als het opstellen van een Huisvestingsverordening met urgentieregeling en kaders voor lokale prestatieafspraken. Het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma is verplicht op gemeentelijk, provinciaal en nationaal niveau én er moet op regionaal en provinciaalniveau afstemming worden gezocht.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

43

Ladder voor duurzame verstedelijking De Ladder voor duurzame verstedelijking is per 1 oktober 2012 opgenomen als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en in 2017 aangepast. Overheden moeten op grond van het Bro elke nieuwe stedelijke ontwikkeling motiveren aan de hand van de Ladder. Het instrument is ingericht voor een zorgvuldige afweging en transparantie bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Hierdoor wordt de ruimte in kernen optimaal benut en draagt het er tegelijkertijd aan bij dat het toekomstige woningaanbod aansluit op de behoefte vanuit huishoudens. Het is noodzakelijk om alle nieuwbouwplannen die nog niet in een geldend bestemmingsplan zitten ruimtelijk te onderbouwen en de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte voor deze woningen aan te tonen vanuit de regionale woningmarkt. Het is belangrijk om het toewijzen van woningbouwprogramma’s op specifieke locaties transparant en in lijn van de Ladder af te wegen. De woonzorgvisie is hiervoor een goed instrument. Passend toewijzen Als gevolg van de Woningwet moeten woningcorporaties hun vrijkomende sociale huurwoningen passend toewijzen. Dat wil zeggen dat 95% van de huishoudens met recht op huurtoeslag een woning krijgt toegewezen met een huur onder de aftoppingsgrens. Vanwege toetsing op inkomens kunnen veel doelgroepen niet meer in een sociale huurwoning terecht.

Dit zijn veelal de (lage) middeninkomens. Door strengere leennormen vallen deze huishoudens soms tussen wal en schip. Woonwagen- en standplaatsenbeleid Voor de gemeenten ligt er een opgave om het Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid (opgesteld door de Rijksoverheid) uit te voeren. Gerechtelijke uitspraken van onder meer het Europees Hof voor de Rechten van de Mens die ten grondslag liggen aan het beleidskader hebben als kern: het beschermen van woonwagenbewoners tegen discriminatie, het waarborgen van hun mensenrechten en het bieden van rechtszekerheid en duidelijkheid. Concreet betekent dit dat de gemeente in het huisvestingsbeleid de opdracht van de Rijksoverheid heeft gekregen om:  Woonwagenbewoners in staat stellen in familieverband op een woonwagenlocatie te wonen  De behoefte aan standplaatsen helder in beeld houden  Toegelaten instellingen laten voorzien in huisvesting van woonwagenbewoners voor zover deze tot de doelgroep behoren  In overleg te treden met woonwagenbewoners om hun woningbehoefte in kaart te brengen  Een woningzoekende woonwagenbewoner met banden met de gemeente, binnen een redelijke termijn kans te bieden op een standplaats. Parijs en Klimaatakkoord Op het vlak van duurzaamheid is de volgende wetgeving en regelgeving relevant:  Het Klimaatakkoord als onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid.

Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Het doel: de CO2uitstoot in 2030 met 49% verminderen.  In de Transitievisie Warmte staan voorstellen over een energietransitie met een belangrijke pijler gericht op isoleren van de bestaande woningvoorraad.  Het interbestuurlijk programma (IBP) over energie biedt handvatten voor regio’s voor het opstellen van een regionale energiestrategie.  Nationale kaders van klimaatadaptatie, zoals de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS).

Provinciale beleidskaders Omgevingsagenda Oost-Nederland (2020) Deze eerste Omgevingsagenda voor Oost-Nederland bevat de opgaven en aanvullende afspraken waar Rijk én regio hun gezamenlijke inzet voor een duurzame leefomgeving op willen richten. Met deze omgevingsagenda Oost-Nederland zetten de regionale overheden en het Rijk een nieuwe stap in de samenwerking. Er wordt al

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

44

langer samen gewerkt op diverse terreinen. Maar de grote transities, zoals op het gebied van energie, circulaire economie, klimaat en in stedelijk en landelijk gebied, laten zien dat een meer integrale, gebiedsgerichte en adaptieve aanpak nodig is. De omgevingsagenda vormt daarbij een belangrijke schakel tussen de omgevingsvisies van rijk en regio én de verschillende, vaak sectorale/thematische uitvoeringsprogramma’s trajecten. Regionale Woonagenda’s Overijssel 2021-2024 De regionale woonagenda’s Twente en West Overijssel zijn het kompas van gemeenten en provincie op de woningmarkt: waar werken we met elkaar naar toe en op welke manier gaan we daarin samenwerken? In de regionale woonagenda’s staan de opgaven en ambities voor de periode 2021-2025. De provincie en de gemeenten uit West Overijssel en Twente hebben zich hieraan geconformeerd en werken samen aan deze opgaven en ambities. Met drie integrale ruimtelijke woonstrategieën in elke regio willen de provincie Overijssel, gemeenten en woonpartners tot 2030 ruimte creëren voor 60.000 woningen en werk maken van de toegankelijkheid van en doorstroming op de woningmarkt. De woonopgave is daarmee gepositioneerd als vliegwiel voor mobiliteit, binnenstedelijke transformatie, leefbaarheid, zorg, klimaatopgaven, landschapsontwikkeling en transitie van het buitengebied.

Overijssels stimuleringskader voor kwalitatieve programmering woningbouw (2021) Vanuit de regionale Woonagenda’s hebben de gemeenten in Overijssel sterk ingezet op het versnellen van woningbouw, en op het toevoegen van kwaliteit aan de woonomgeving. Daarom is een stimuleringskader voor kwalitatieve programmering opgesteld. Dit stimuleringskader dient twee doelen: de gezamenlijke woningbouwopgave in de provincie Overijssel, en de lokale eisen en wensen ten opzichte van (snelle) woningbouw. Het moet gezamenlijk de doelen uit de regionale Woonagenda’s bestendigen, en tegelijkertijd zorgen dat het geen eisenpakket voor woningbouwplannen oplegt. Het stimuleringskader houdt daarom de balans tussen het borgen van ambities, en het snel door kunnen laten gaan van woningbouwplannen. Om te komen tot een versterking van de beschreven kwaliteiten met woningbouw biedt het stimuleringskader handvatten. Aansluitend op de regionale Woonagenda’s, staan drie uitgangspunten centraal: 1. Een inclusieve woningmarkt: wonen voor iedereen 2. Een toekomstbestendige leefomgeving: sterke steden en vitale kernen en buitengebied 3. Een duurzaam en circulair woningbestand De principes in het stimuleringskader dragen ieder op een eigen manier bij aan één of meerdere van deze Uitgangspunten.

Regionale Woonagenda Twente 2021 -2025 In de woonagenda Twente 2021-2025 schetsen gemeenten, woningcorporaties, markt en andere partners wat de komende jaren de prioriteiten zijn op Twentse woningmarkt en hoe partijen daar in gezamenlijkheid aan gaan werken. De woonagenda is het kompas van gemeenten en provincie op de woningmarkt: waar werken we met elkaar naar toe en op welke manier gaan we daarin samenwerken? De Regionale Woonagenda Twente kent 7 bestanddelen:  Versnelling  Inspelen en voorsorteren op veranderende woningvraag  Verstedelijking en stedelijke vernieuwing  Sterke dorpen en platteland in het regionale netwerk  Verduurzaming/kwaliteitsimpuls bestaande voorraad  Toegankelijkheid en doorstroming  Toevoegen van 60.000 woningen in Overijssel, waarvan 20.000 in Twente tot 2030 In de Regionale woonagenda zijn de ambities qua woningbouw kwantitatief fors naar boven bijgesteld mede door afspraken met het Rijk. Dit mede ingegeven door de nieuwste behoeftecijfers. Streven van de provincie is nu om in Twente 20.000-22.000 woningen toe te voegen tot 2030. Het betreft hier de regionale behoefte.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

45

Woondeal Twente, Wonen met Kwaliteit (2022) In oktober 2022 zijn door de provincie en de veertien Twentse gemeenten woningbouwafspraken gemaakt die zijn vastgelegd in de Regionale Woonagenda Twente. Op basis van dit document heeft de provincie, samen met gemeentes, corporaties en marktpartijen, deze bestuurlijke afspraken omgezet in de Regionale Woondeal Twente. Hierin is onder meer vastgelegd waar kan worden gebouwd, voor welke doelgroepen en in welke prijscategorie. Overijssel hoopt hiermee snel tegemoet te komen aan de grote vraag naar woonruimte. Twente zet zich, in samenwerking met corporaties en marktpartijen, in voor de realisatie van minimaal 14.100 woningen tot en met 2030 (een derde van de Overijsselse opgave). In de regionale woonagenda Twente zijn in 2021 sleutelprojecten aangewezen: projecten met een significante impact op de betreffende stad of kern, die bijdragen aan de ambities uit onze woonagenda en aan versnelling van de woningbouw door te starten met de bouw voor 2026. Deze lijst is voor de Woondeal geüpdatet. De bouwlocaties die zijn aangewezen als sleutelprojecten in de regio zijn noodzakelijk voor realisatie van de regionale opgave. Het O&K terrein in Haaksbergen is aangewezen als één van de sleutelprojecten in de regio. Omgevingsvisie en Omgevingsverordening Overijssel De Omgevingsvisie omschrijft de visie van de provincie op de ruimte in Overijssel.

Daarbij wordt gekeken naar zaken als ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en vervoer, ondergrond en natuur. In de Omgevingsverordening staan de regels die bij deze plannen en ideeën gelden. Gemeenten gebruiken deze regels bij het maken van hun bestemmingsplannen. Volgens afspraak worden de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening elk jaar geactualiseerd, waarbij de beleidswijzigingen van de afgelopen periode worden verwerkt in teksten en kaarten.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

46

Gemeentelijk Structuurvisie 2030 (2013) De Structuurvisie geeft een algeheel strategisch en duurzaam ruimtelijk kader voor de toekomstige ontwikkeling van de gemeente Haaksbergen over de komende jaren. De gemeente stelt hiermee niet alleen vast welke ontwikkelingen er plaatsvinden, maar ook hoe deze ontwikkelingen gerealiseerd worden. De structuurvisie zal onder de Omgevingswet vervangen worden door een Omgevingsvisie. De woonvisie fungeert als bouwsteen voor de Omgevingsvisie. Beleidsnota Participatie (2021) In de Omgevingswet is participatie voor het eerst juridisch vastgelegd als indieningsvereiste voor Omgevingsvergunningen. Ook is participatie verplicht bij het opstellen van de overige verplichte juridische instrumenten van de gemeente (Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma, Omgevingsplan). De gemeente zal bij de invoering van de Omgevingswet participatiebeleid moeten gaan voeren (motie Nooren). Dit is belangrijk omdat de gemeente daarmee een democratisch vastgesteld motiveringskader heeft om participatie door derden te kunnen beoordelen. Bovendien is daarmee voor iedereen inzichtelijk wat de gemeente Haaksbergen onder ‘goede participatie’ verstaat. In de Beleidsnota participatie worden aanbevelingen gedaan over hoe een goed participatietraject kan worden opgesteld, voor zowel participatietrajecten die door de gemeente als door inwoners worden geïnitieerd.

Warmtevisie (2022) In de Warmtevisie voor de gemeente Haaksbergen staat welke andere manieren beschikbaar zijn in Haaksbergen om woningen en gebouwen te verwarmen. Het is een richting naar wat er de komende jaren te doen staat om de overgang van aardgas naar meer duurzame warmte mogelijk te maken. Alle gebouwen zoals woningen, sportgebouwen, scholen, winkels, kantoren en bedrijfshallen moeten geschikt gemaakt worden om van het aardgas af te komen. In de Warmtevisie staat ook in grote lijnen beschreven wanneer welke wijk van het aardgas af kan. Omgevingsvisie (in ontwikkeling) In de omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Een omgevingsvisie gaat in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed. De omgevingsvisie is vormvrij: de gemeenteraad bepaalt detailniveau, gebieden, sectoren en thema's. De gemeente stelt 1 omgevingsvisie voor het hele grondgebied vast. Daarnaast kan de gemeente samen met een andere gemeente of met de provincie een gezamenlijke of regionale omgevingsvisie opstellen.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Bijlage C – Woonbehoefteonderzoek

47

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Bijlage D – Aanvullende demografische scenario’s

48

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Bijlage E – Woondeal Twente

49

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Bijlage F – Verordening inzake de uitgifte van bouwgrond voor koopwoningen

50