20.203 Woonbehoefteonderzoek Haaksbergen

Goed wonen in Haaksbergen Woonbehoefteonderzoek gemeente Haaksbergen Stec Groep aan gemeente Haaksbergen

Luuk Lentferink & Beer Janssens 7 april 2021

2

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Inhoudsopgave 1

Inleiding 1.1 1.2 1.3

4

Uw situatie ................................................................................................ 4 Uw vragen ................................................................................................ 4 Leeswijzer ................................................................................................. 5

2

Conclusies en aanbevelingen

6

3

Demografische ontwikkelingen

8

3.1 3.2

4

Bestaande woningvoorraad 4.1 4.2

5

5.2 5.3 5.4

6.3 6.3.1 6.3.2 6.4

6.5 6.6 6.7

15

Naar verwachting neemt tot 2030 het aantal huishoudens toe (+230), tegelijkertijd daalt het aantal inwoners (-770) ......................... 15 De bevolking vergrijst, pas na 2028 ontgroening ................................ 16 Toename van het aantal eenpersoonshuishoudens ........................... 17 Groei huishoudens van 65 jaar en ouder, afname van aantal jongere huishoudens en gezinnen ....................................................... 17

Woonbehoefte op basis van enquête 6.1 6.2

12

Woningvoorraad gemeente Haaksbergen: circa 66% koop en 87% eengezinswoning ........................................................................... 12 In alle kernen is woningvoorraad overwegend grondgebonden, meergezinswoningen voornamelijk gelegen in Haaksbergen (kern) ....................................................................................................... 13

Prognose tot 2030 5.1

6

Toename aantal huishoudens van 4% in periode 2010 tot en met 2020 ........................................................................................................... 8 Relatief open woningmarkt, sterke verhuisrelatie met Enschede...... 10

18

Ruim 1.000 inwoners hebben deelgenomen aan de enquête ............ 18 Circa 44% van de huishoudens in Haaksbergen heeft een verhuiswens ........................................................................................... 19 Woningbehoefte in geval van een verhuiswens ................................. 20 Woningbehoefte in geval van een verhuiswens per doelgroep ........ 20 Woningbehoefte in geval van een verhuiswens per kern .................. 24 Levensloopbestendig wonen: aanpassen bestaande voorraad en meer appartementen en grondgebonden levensloopbestendige woningen ................................................................................................ 27 Doorstroming: grotere verhuisketen door in te spelen op behoefte van senioren ........................................................................... 29 Duurzaamheidsmaatregelen: er is interesse in verduurzaming woningvoorraad ..................................................................................... 32 Specifieke woonvormen: voornamelijk interesse in CO en CPO ....... 33

3

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

7

Woningbehoefte tot 2030 op basis van het doorstroommodel 7.1

8

34

Confrontatie woningvraag tot 2030 en plancapaciteit ........................ 39

Wonen en zorg

40

Bijlagen 43 Bijlage 1: Begrippenlijst ...................................................................................... 43 Bijlage 2: Doorkijk naar 2040 .............................................................................. 44 Bijlage 3: Kenmerken responsgroep ................................................................. 46 Bijlage 4: Indeling Wmo-maatwerkvoorzieningen ........................................... 48

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

4

1 Inleiding 1.1 Uw situatie U heeft behoefte aan een actueel woningbehoefte-onderzoek als basis voor uw woonbeleid. U wilt daarmee helder in beeld krijgen aan welke woningtypen daadwerkelijk behoefte is en hoe deze behoefte zich op kernniveau uitsplitst. De opgave zit er vooral in hoe u de woningvoorraad als geheel zo goed mogelijk kunt laten aansluiten bij de vraag van uw inwoners, zodat iedereen zo prettig mogelijk kan wonen, passend bij inkomen, huisvestingswensen en –eisen, of dat nou in de huur- of koopmarkt is. Zowel op de korte termijn als op de langere termijn. De uitkomsten van het woningbehoefteonderzoek kunnen gebruikt worden om richting te geven aan de te maken keuzes in de Woonvisie en de woningbouwprogrammering. Belangrijk is dat het nieuwe woningbehoefteonderzoek handvatten biedt voor kwantitatief en kwalitatief programmeren in uw woningmarkt. Dat betekent dat het onderzoek uitdrukkelijk moet ingaan op de kwalitatieve opgave, de huidige bestaande woningvoorraad en specifieke thema’s zoals nieuwbouw, levensloopbestendige woningen, betaalbaarheid, de verduurzaming van de voorraad en uiteraard de samenstelling naar eigendom. Het gaat u zowel om woningen in eigendom van bewoners als om bezit van woningcorporaties en particuliere verhuurders. Dit wilt u, zoveel als mogelijk, uitgesplitst hebben naar Haaksbergen en de twee kernen Buurse en St.

Isidorushoeve (en indien mogelijk het buitengebied). Kwalitatieve eisen spelen een belangrijke rol op de gemeentelijke woningmarkt. Zo neemt de vergrijzing van de bevolking de komende jaren verder toe. Hierdoor ontstaat naar verwachting behoefte aan meer levensloopbestendige woningen op de middellange termijn. U wilt weten in hoeverre de bestaande woningvoorraad voldoet aan de (toekomstige) eisen van de huishoudens in Haaksbergen en hoe u daar met nieuwbouw zo goed mogelijk op kunt inspelen.

1.2 Uw vragen Om een goed beeld te krijgen van de wensen van de inwoners van Haaksbergen zijn antwoorden op de volgende vragen van belang: • Zijn er personen (dringend) op zoek naar een woning? • Hoe groot is de vraag naar woningen vanuit oudere huishoudens? • Naar welk type woning zijn zij op zoek? • Wat is de behoefte aan levensloopbestendige woningen? • Is er een voorkeur voor nieuwbouw of een bestaande woning? • Willen ze een koop- of huurwoning? • Welke prijs willen en kunnen zij betalen? • En, belangrijk voor de starters, welke woningen laten senioren en andere doorstromers achter als zij verhuizen? • Hoe groot is de vraag naar woningen vanuit andere doelgroepen zoals mensen met een ondersteuningsbehoefte (beschermd/begeleid wonen)? • Is er een behoefte aan ‘tiny housing’ of andere specifieke woonvormen? Op deze vragen moet het woningbehoefteonderzoek een met feiten en cijfers gestaafd antwoord geven. Daarbij vormt de enquête die eind 2020 onder de inwoners van Haaksbergen is uitgezet om de woningbehoefte te peilen in combinatie met de analyses van de Stec Groep een belangrijke basis voor de beantwoording van deze vragen. Op basis hiervan wordt duidelijk waar mogelijk frictie bestaat tussen vraag en aanbod en welke toekomstige opgaven u kan verwachten.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 start met de belangrijkste conclusies ten aanzien van het woningbehoefteonderzoek. Ook bevat dit hoofdstuk enkele aanbevelingen voor de woningopgave in Haaksbergen. De hierna volgende hoofdstukken bevatten de analyses die hieraan ten grondslag liggen. Zo schetst hoofdstuk 3 de ontwikkeling van het aantal huishoudens in de gemeente en hoofdstuk 4 gaat in op de bestaande woningvoorraad in Haaksbergen. In hoofdstuk 5 is de geprognotiseerde woningbehoefte tot 2030 voor Haaksbergen uiteengezet naar doelgroepen. Vervolgens wordt in hoofdstuk 6 op basis van de uitkomsten van het de woningbehoefte enquête onder de inwoners van Haaksbergen een beeld geschetst van de woningbehoefte op de korte termijn. In hoofdstuk 7 is de langere termijn woningbehoefte (tot 2030) uiteengezet. Tot slot is in hoofdstuk 8 een verdieping op het thema wonen en zorg opgenomen.

5

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

6

2 Conclusies en aanbevelingen Afgelopen tien jaar groeide het aantal huishoudens maar nam inwonertal af Tussen 2010 en 2020 is het aantal huishoudens in de gemeente Haaksbergen toegenomen met circa 4%. Het aantal inwoners is de afgelopen tien jaar afgenomen, met circa 180 personen. Vooral het aantal oudere huishoudens en eenpersoonshuishoudens nam toe. De gemeente Haaksbergen kent sinds 2012 een negatief groeicijfer, er zijn dus meer mensen overleden dan geboren. Het overwegend positieve migratiesaldo is dus steeds belangrijker voor de bevolkingsontwikkeling. Haaksbergen heeft een relatief open woningmarkt met verhuisrelaties met omliggende regiogemeenten. De gemeente kent vooral een sterke verhuisrelatie met de Enschede. Ook constateren we dat jongeren rond hun studententijd wegtrekken, maar dertigers weer terugkeren naar Haaksbergen. Bestaande voorraad bestaat grotendeels uit grondgebonden koopwoningen De bestaande woningvoorraad in de gemeente Haaksbergen is gericht op gezinnen. De woningvoorraad bestaat voor circa 87% uit grondgebonden eengezinswoningen, waarvan de meeste in de koopsector. Daarnaast is in de gemeente Haaksbergen circa 22% van de woningvoorraad een corporatie huurwoning en 8% een particuliere huurwoning. In alle kernen is de woningvoorraad overwegend grondgebonden. Meergezinswoningen zijn voornamelijk gelegen in de kern Haaksbergen.

Het aantal huishoudens in Haaksbergen groeit tot 2030 met circa 230 huishoudens Op basis van de meest recente Primos prognose groeit het aantal huishoudens tot 2030 met circa 230 huishoudens tot circa 10.520 huishoudens. Dit is een toename van 2% ten opzichte van 2020. Het aantal inwoners neemt naar verwachting de komende jaren verder af, in lijn met de ontwikkeling van de afgelopen jaren. Het aantal huishoudens groeit licht terwijl het aantal inwoners afneemt. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de groei van eenpersoonshuishoudens. Tot 2030 groeit het aantal eenpersoonshuishoudens met circa 15%. Kijken we naar zowel de leeftijden van huishoudens als naar de samenstelling van huishoudens dan zien we dat met name het aantal alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder de komende jaren zal toenemen, van 3.490 in 2020 tot 4.025 in 2029. Dit is ook een groei van circa 15%. De doelgroepen alleenstaanden & stellen tot 65 jaar en gezinnen nemen tot 2030 in omvang af. Op korte termijn voornamelijk behoefte aan vrijstaande woningen, twee-onder-een-kapwoningen en levensloopbestendige woningen Circa 44% van de huishoudens die de enquête hebben ingevuld hebben een verhuiswens, van de starters/thuiswonenden zelfs 83%.

Op basis van de woningbehoefte enquête onder de inwoners van Haaksbergen is er op korte termijn voornamelijk behoefte aan vrijstaande woningen, twee-onder-eenkapwoningen en levensloopbestendige woningen. De woonvoorkeuren verschillen per doelgroep: • Starters en thuiswonenden hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een rijwoning. Daarbij gaat de voorkeur primair uit naar een woning in het koopsegment. Van de starters met de voorkeur voor een koopwoning wenst ruim 50% een woning in het segment tot € 225.000. • Van de middengroep met een verhuiswens heeft circa 80% de voorkeur voor een koopwoning. Circa 60% van hen geven de voorkeur aan een woning met een koopprijs tussen de 225.000 en € 425.000. De voorkeur gaat voornamelijk uit naar vrijstaande woningen. • Circa de helft van alle senioren geeft de voorkeur aan een koopwoning. Deze groep geeft vaker dan andere huishoudensgroepen de voorkeur aan een huurwoning. Senioren wensen daarbij vooral een appartement met lift of een levensloopbestendige woning.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

7

Nieuwbouw moet gericht zijn op het faciliteren van de doorstroming Starters en thuiswonenden geven aan dat de hoge prijzen voor woningen voor hen een probleem vormen in de zoektocht naar een woning. Senioren geven aan dat er te weinig geschikt aanbod voor hen is. Hierdoor stokt de doorstroming in de woningmarkt. Nieuwbouw moet bijdragen aan de doorstroming in de woningmarkt en inwoners van Haaksbergen de mogelijkheid bieden wooncarrière te maken. Het is van belang verhuisketens daarbij zo lang mogelijk te maken door aan het eind van de keten woningen toe te voegen. Door woningen toe te voegen die aansluiten bij de voorkeuren van oudere huishoudens komen elders in de voorraad woningen vrij voor andere huishoudens zoals starters, thuiswonenden en de middengroep. Naast passend aanbod gaat het ook om inzet van doorstroommakelaars om de doorstroming op gang te krijgen. Tot 2030 een theoretische uitbreidingsbehoefte voor 230 woningen, voornamelijk levensloopbestendig Op basis van het doorstroommodel zal de totale opgave tot 2030 uitkomen op zo’n 595 levensloopbestendige woningen. Ook ontstaat er een theoretisch overschot aan circa 370 grondgebonden woningen. In totaal is er daardoor in de periode tot 2030 een uitbreidingsbehoefte aan circa 230 woningen. Om in de vraag naar nieuwe woningen te kunnen voorzien is de nieuwbouw van woningen noodzakelijk.

Ook kan de behoefte aan bepaalde type woningen voor een deel worden opgevangen door aanpassingen in de bestaande woningvoorraad. Op basis van de huishoudensontwikkeling op kernniveau verwachten we dat de uitbreidingsbehoefte voornamelijk landt in de kern Haaksbergen. We zien op niveau van Sint Isidorushoeve en Buurse slechts een beperkte additionele woningbehoefte. Omdat primaire woonvoorkeur vaak niet gerealiseerd kan worden neemt druk op (sociale) huur segment toe Het ontbreken van geschikt woningaanbod dwingt huishoudens concessies te doen in woonvoorkeuren. Uit het toetsen van het doorstroommodel (op basis van primaire woonvoorkeuren) aan de gerealiseerde verhuisbewegingen blijkt dat huishoudens met voorkeuren voor koopwoningen maar geen passend aanbod vinden, uitwijken naar sociale huurwoningen. Voornamelijk de jongere huishoudens (tot 35 jaar) zullen eerder concessies doen op hun woonvoorkeur. Daarbij landen zij vaker in een (sociale) huurappartement, terwijl hun voorkeur in eerst instantie uitgaat naar een grondgebonden koopwoning. Gebruik (sloop-)nieuwbouw en herontwikkelingsmogelijkheden als kwalitatieve aanvulling op de bestaande woningvoorraad Door de toename van de het aantal oudere huishoudens en de grote voorraad eengezinswoningen kan er een mismatch ontstaan tussen vraag en aanbod op de woningmarkt.

Oudere huishoudens hebben bij voorkeur een gelijkvloerse woning, zoals een appartement of een levensloopbestendige grondgebonden woning. Deze woningtypen zijn echter beperkt aanwezig in de gemeente Haaksbergen. In deze segmenten ontstaan tekorten, terwijl in de bestaande woningvoorraad een overschot ontstaat aan eengezinswoningen. Gebruik (sloop-)nieuwbouw en herontwikkelingsmogelijkheden daarom als kwalitatieve aanvulling op de bestaande woningvoorraad. Vergrijzing stuwt behoefte aan wonen met ondersteuning en zorg Tussen 2020 en 2030 groeit naar verwachting het aantal personen dat in Haaksbergen ondersteuning en zorg vanuit de Wmo ontvangt met circa 330 personen. Ook neemt de behoefte aan intramurale zorgplekken toe met circa 70 plekken. Naast de doorzettende vergrijzing heeft de gemeente Haaksbergen de komende jaren dus ook te maken met een groeiend aantal zorgbehoevenden, zowel extramuraal als intramuraal. Extramuralisering van de zorgtaken vraagt in een toenemende mate om nieuwe vormen van geclusterd wonen.

8

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

3 Demografische ontwikkelingen Om voor de langere termijn de behoefte aan woningen en woningtypen in beeld te brengen, kijken we eerst terug. Hoe heeft het aantal inwoners en huishoudens zich de afgelopen jaren ontwikkeld en hoe is daarbij de onderverdeling naar doelgroepen. Daarnaast gaan we in dit hoofdstuk in op de inkomende en uitgaande verhuisstromen en de relaties met omliggende gemeenten.

3.1 Toename aantal huishoudens van 4% in periode 2010 tot en met 2020 In figuur 1 is de ontwikkeling van het aantal huishoudens en inwoners zichtbaar vanaf 2010. Het aantal huishoudens in de gemeente Haaksbergen is de afgelopen jaren licht gegroeid: van circa 9.810 in 2010 naar circa 10.220 in 2020, een toename van 4%. Het aantal inwoners is de afgelopen jaren afgenomen. In 2020 had de gemeente Haaksbergen circa 24.310 inwoners, zo’n 180 inwoners minder dan in 2010 (een afname van circa 1%). De gemiddelde huishoudensgrootte in de gemeente Haaksbergen was in 2020 2,34 personen, tegenover 2,47 gemiddeld in 2010. Overeenkomstig met het landelijk gemiddelde krimpt in Haaksbergen de gemiddelde grootte van huishoudens. De afname van de gemiddelde grootte van huishoudens verklaart de groei in huishoudens maar de krimp in het aantal inwoners. Figuur 1: Ontwikkeling aantal inwoners (linkeras) en aantal huishoudens (rechteras) in Haaksbergen tussen 2010 en 2020 25500

10500

25300

10400

25100

10300

24900

10200

24700

10100

24500

10000

Inwoners

24300

9900

Huishoudens

24100

9800

23900

9700

23700

9600 9500

23500 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Vooral het aantal oudere huishoudens en eenpersoonshuishoudens nam toe De toename van het aantal huishoudens in de gemeente Haaksbergen wordt met name verklaard door de groei van het aantal huishoudens van 65 jaar en ouder, zie ook figuur 2. Het aandeel huishoudens van 65 tot 80 jaar ten opzichte van de totale huishoudens is toegenomen van 22% in 2010 tot 27% in 2020. Ook is het aandeel huishoudens van 80 jaar en ouder toegenomen de afgelopen tien jaar, van 6% in 2010 tot 10% in 2020. Met name het aandeel huishoudens van 35 tot 50 jaar is afgenomen tussen 2010 en 2020. In 2010 was 31% van het totaal aantal huishoudens een huishouden van 35 tot 50 jaar en in 2020 was dit aandeel 22%. Het aandeel huishoudens tot 35 jaar en het aandeel huishoudens van 50 tot 65 jaar is min of meer stabiel gebleven. Net als veel andere gemeenten in Nederland is er in Haaksbergen sprake van een vergrijzing van de bevolking.

9

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Figuur 2: Huishoudensontwikkeling naar leeftijd tussen 2010 en 2020

12000 10000 80 jaar en ouder

8000

65 tot 80 jaar

6000

50 tot 65 jaar

4000

35 tot 50 jaar

2000

tot 35 jaar

0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Ook brengen we de samenstelling van de huishoudensontwikkeling tussen 2010 en 2020 in beeld, zie ook figuur 3. In 2010 was 26% van het totaal aantal huishoudens een eenpersoonshuishouden. In 2020 is dit aandeel toegenomen tot 29% van het totaal aantal huishoudens. In de periode 2010 tot 2020 is het aandeel huishoudens met kinderen afgenomen van circa 40% van het totaal aantal huishoudens in 2010 tot circa 36% van het totaal aantal huishoudens in 2020. Het aandeel huishoudens zonder kinderen is tussen 2010 en 2020 gelijk gebleven. Figuur 3: Huishoudensontwikkeling naar samenstelling tussen 2010 en 2020

12000 10000

Huishoudens met kinderen

8000 6000

Huishoudens zonder kinderen

4000

Eenpersoonshuis houdens

2000 0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Gemiddeld genomen meer gezinnen in Sint Isidorushoeve en Buitengebied We kijken naar de verdeling van de huishoudens in de kernen van de gemeente Haaksbergen, zie ook figuur 4. Circa 88% van de huishoudens in de gemeente woont in de kern Haaksbergen in 2020. Zo’n 6% van de huishoudens is woonachtig in de kern Buurse. In de kern Sint Isidorushoeve woont circa 4% van het totaal aantal huishoudens. Daarnaast woont circa 2% van de huishoudens in het buitengebied 1. In Sint Isidorushoeve en in het buitengebied wonen relatief meer huishoudens met kinderen dan gemiddeld in de gemeente Haaksbergen. Het aantal eenpersoonshuishoudens is in Sint Isidorushoeve en in het buitengebied ook relatief lager dan gemiddelde in de gemeente Haaksbergen. In de kernen Haaksbergen en Buurse is de samenstelling van de huishoudens min of meer gelijk aan het gemiddelde van de gemeente.

Het buitengebied bestaat uit de wijken Rietmolen, Hengevelde en Beckum (volgens de CBS-wijkindeling). Dit is het buitengebied vanaf Haaksbergen tot de kerkdorpen Rietmolen, Hengevelde en Beckum. Deze kerkdorpen zelf behoren niet tot de gemeente Haaksbergen. 1

10

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Figuur 4: Verdeling huishoudens naar samenstelling per kern in 2020 0%

20%

Haaksbergen (kern)

2650

Sint Isidorushoeve

85

Buurse Buitengebied Gemeente Haaksbergen totaal Eenpersoonshuishoudens

40%

60%

80%

3055 140

170 35 2940

100% 445

3200

625

185

215 250

50

Sint Isidorushoeve

200 85

3495

Huishoudens zonder kinderen

Haaksbergen (kern)

Buurse

3700

8925

Huishoudens met kinderen

Buitengebied

Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Migratiesaldo belangrijk voor bevolkingsontwikkeling Tussen 2010 en 2020 was er sprake van een lichte bevolkingsafname van circa 180 personen, zoals zichtbaar in figuur 1. Figuur 5 laat het buitenlands- en binnenlands migratiesaldo 2 en de natuurlijke bevolkingsgroei van de gemeente Haaksbergen zien. Sinds 2012 zijn er binnen de gemeente meer personen overleden dan geboren en hierdoor is er sprake van een negatief natuurlijk groeicijfer. Daarentegen is het binnenlands migratiesaldo sinds 2013 positief. Ook het buitenlands migratiesaldo is de afgelopen jaren overwegend positief. Migratiestromen zijn dus belangrijk voor de bevolkingsontwikkeling in de gemeente Haaksbergen. Figuur 5: Buitenlands- en binnenlands migratiesaldo, en natuurlijke bevolkingsgroei per jaar 100 50 0 -50 -100 -150 2010

2011 2012 2013 2014 Natuurlijke groei (geboorte minus sterfte) Buitenlandse migratie (saldo)

2015

2016 2017 2018 Binnenlandse verhuizingen (saldo) Totaal personen

2019

Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

3.2 Relatief open woningmarkt, sterke verhuisrelatie met Enschede De ontwikkeling van de bevolking wordt dus onder andere bepaald door het migratiesaldo. In totaal telde de gemeente Haaksbergen circa 13.400 inkomende verhuisbewegingen tussen 2011 en 2018. Bijna 60% van alle inkomende verhuisbewegingen betreft personen die binnen Haaksbergen een andere woning betrokken hebben (circa 7.830 interne verhuisbewegingen). Daarnaast waren er in dezelfde periode circa 13.330 uitgaande verhuisbewegingen. Er hebben zich dus meer personen in de gemeente Haaksbergen gevestigd dan dat er naar andere gemeente zijn vertrokken. Dit geeft een positief migratiesaldo van circa 70 personen voor de periode 2011-2018, of een gemiddeld migratiesaldo van circa 10 personen per jaar. Wanneer we kijken naar de herkomst van alle personen die zich in Haaksbergen gevestigd hebben, zien we dat een groot deel afkomstig is uit de aangrenzende gemeente Enschede (circa 15%). Ook zien we andere aangrenzende een verhuisrelatie hebben met de gemeente Haaksbergen. 4% van de inkomende personen Buitenlands migratiesaldo: personen die zich in Nederland vestigen min inwoners die Nederland verlaten om zich buiten Nederland te vestigen (incl. saldo van administratieve correcties).

Binnenlands migratiesaldo: het aantal gevestigde personen (uit een andere gemeente binnen Nederland) min het aantal vertrokken personen (naar een andere gemeente binnen Nederland).

2

11

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

is afkomstig uit Hengelo en ook 4% is afkomstig uit Berkelland. Uit de gemeente Hof van Twente is 2% van de personen die zich in Haaksbergen hebben gevestigd afkomstig. Ook de gemeenten Almelo (1%), Losser (1%) en Deventer (1%) zijn herkomstgemeenten van personen die zich in Haaksbergen gevestigd hebben. Figuur 6: Belangrijkste herkomstgemeenten van personen die zich in Haaksbergen gevestigd hebben (links) en belangrijkste vestigingsgemeenten van personen die uit Haaksbergen vertrokken zijn (rechts) in de periode 2011-2018

Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Enschede is met de 13% belangrijkste vestigingsgemeente voor personen die uit Haaksbergen vertrekken. Daarmee is Enschede voor zowel de vestigende als de vertrekkende personen het meest belangrijk. Overige belangrijke vestigingsgemeente zijn Hengelo (4%), Berkelland (4%), Hof van Twente (2%), Almelo (1%) en Borne (1%). Jongeren verlaten Haaksbergen rond studententijd, maar dertigers keren terug Kijkend naar de meest recente migratiecijfers (2011 tot 2019) en de leeftijd van personen die Haaksbergen in- of uit verhuisden, valt vooral de grote uitstroom van 20- tot 25-jarigen op. In de meeste gevallen schatten we in dat dit jongeren zijn die Haaksbergen vanwege een opleiding of werk elders verlaten. Er is sprake van een relatief grote instroom van huishoudens in de leeftijd van 25 tot 40 jaar. Voor een groot deel zijn dit gezinnen die op zoek zijn naar een ruimere woning of stellen die een gezin willen stichten. Figuur 7: In- en uitstroom en migratiesaldo van personen naar leeftijd in Haaksbergen in de periode 2011-2019 1.500 1.000 500 0

Gevestigd

-500

Vertrokken

-1.000

Saldo

-1.500 -2.000 0 tot 5 jaar

5 tot 10 10 tot 15 15 tot 20 20 tot 25 25 tot 30 30 tot 40 40 tot 50 50 tot 65 65 tot 80 80 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar en ouder

Bron: CBS (2021), bewerking Stec Groep (2021).

12

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

4 Bestaande woningvoorraad De bestaande voorraad bestaat uit woningen waarin de meeste huishoudens gehuisvest zijn, zowel nu als in de toekomst. Een groot deel van de toekomstige woningvoorraad staat er nu al. Van groot belang is dus dat de woningen in de bestaande woningvoorraad voldoen aan de wensen en eisen van bewoners.

4.1 Woningvoorraad gemeente Haaksbergen: circa 66% koop en 87% eengezinswoning In de onderstaande figuren is de verdeling van de bestaande woningvoorraad onderverdeeld naar eigendom (figuur links). In Haaksbergen staan circa 10.000 woningen (januari 2021, gemeente Haaksbergen), waarvan 66% in de koopsector. De meeste huurwoningen zijn in eigendom van een woningcorporatie. Circa 8% van de woningvoorraad is een vrijesectorhuurwoning. Daarnaast is van circa 4% van de woningvoorraad de eigendom overig of onbekend. Als we de woningvoorraad onderverdelen op basis van eigendom en type (figuur rechts) dan zien we dat circa 67% van de woningen in Haaksbergen een koopeengezinswoning is. Dit is relatief hoger dan het Nederlands gemiddelde van circa 47% koopeengezinswoningen. Circa 22% van de woningvoorraad is een sociale huurwoning. Dit aandeel is relatief lager dan het Nederlands gemiddelde van 29%. In de gemeente Haaksbergen is circa 8% een particuliere huurwoning, ten opzichte van circa 14% gemiddeld in Nederland. In de gemeente Haaksbergen is circa 87% een eengezinswoning is. Dit is ruim boven het landelijke gemiddelde van circa 64% eengezinswoningen. Circa 13% van de woningen in de gemeente Haaksbergen is een meergezinswoning.

Figuur 8: Verdeling woningvoorraad naar eigendom (figuur links) en eigendom en type (figuur rechts: buitenste ring gemeente Haaksbergen, binnenste ring Nederland) 4% 6%

8%

Koop

8%

Corporatie huur

22%

Particuliere huur

66%

Overig/onbekend

2%4%

5%

9%

17%

47%

14% 2%

12%

10%

64%

Koop ééngezinswoningen Koop meergezinswoningen Corporatie huur ééngezinswoningen Corporatie huur meergezinswoningen Particuliere huur ééngezinswoningen Particuliere huur meergezinswoningen Overig/onbekend

Bron links: WOZ-gegevens gemeente Haaksbergen (2021), bewerking Stec Groep (2021). Bron rechts: WOZ-gegevens gemeente Haaksbergen; SysWov (2017), bewerking Stec Groep (2021).

Zo’n 18% van de koopwoningen in de gemeente Haaksbergen heeft een WOZ-waarde tot € 200.000. Iets meer dan een kwart van de koopwoningen in de gemeente Haaksbergen heeft een WOZ-waarde tussen de € 200.000 en € 250.000 en circa 22% heeft een WOZ-waarde tussen € 250.000 en € 300.000. Circa 19% van de koopwoningen heeft WOZ-waarde tussen € 300.000 en € 400.000. Zo’n 9% van de koopwoningen in de gemeente Haaksbergen heeft een WOZ-waarde tussen € 400.000 en € 500.000 en ten slotte heeft circa 6% een WOZ-waarde van € 500.000 of meer. Zie ook onderstaand figuur.

13

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Figuur 9: Verdeling koopwoningen naar WOZ-waarde 3% 9%

6%

Tot € 150.000 15%

€ 150.000 tot € 200.000 € 200.000 tot € 250.000

19%

€ 250.000 tot € 300.000

26%

€ 300.000 tot € 400.000 € 400.000 tot € 500.000

22% Bron: WOZ-gegevens gemeente Haaksbergen (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Ook brengen we de verdeling van de corporatie huurwoningen en particuliere huurwoningen in beeld. Circa 94% van de corporatiehuurwoningen heeft een huurprijs tot de liberalisatiegrens en zijn dus een sociale huurwoning. Van de particuliere huurwoningen heeft circa 49% een huurprijs tot de liberalisatiegrens. Figuur 10: Verdeling huurwoningen naar huurprijsklasse in 2018 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Corporatiewoningen (2.165 woningen) Particuliere huurwoningen (765 woningen) Tot en met kwaliteitskortingsgrens (€ 417) Tussen aftoppingsgrens (€640) en liberalisatiegrens (€711) Boven €950

Tussen kwaliteitskortingsgrens (€ 417) en aftoppingsgrens (€640) Tussen liberalisatiegrens en €950 Onbekend

Bron: Lokale Monitor Wonen (2019), bewerking Stec Groep (2021).

4.2 In alle kernen is woningvoorraad overwegend grondgebonden, meergezinswoningen voornamelijk gelegen in Haaksbergen (kern) In de gemeente Haaksbergen bestaat circa 87% van de woningvoorraad uit eengezinswoningen en 13% uit meergezinswoningen. In de kern Sint Isidorushoeve en in het buitengebied zijn relatief enkel eengezinswoningen. In de kern Buurse bestaat de woningvoorraad uit circa 98% eengezinswoningen en 2% meergezinswoningen. In de kern Haaksbergen zijn bijna alle meergezinswoningen van de gemeente gevestigd. Figuur 11: Verdeling woningvoorraad naar type gemeente Haaksbergen en kernen 0% Haaksbergen (kern) - 8.980 woningen

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 86%

14%

Sint Isidorushoeve - 380 woningen

100%

0%

Buurse - 430 woningen

98%

2%

Buitengebied - 150 woningen

100%

0%

Eengezinswoning Meergezinswoning

Bron: WOZ-gegevens gemeente Haaksbergen (2021), bewerking Stec Groep (2021).

In de gemeente Haaksbergen bestaat circa 66% van de woningvoorraad uit koopwoningen, circa 22% bestaat uit corporatiewoningen, circa 18% bestaat uit particuliere huurwoningen en van circa 4% van de woningen is het eigendom overig of onbekend. In de kern Sint Isidorushoeve zijn relatief veel koopwoningen, circa 80%. In het buitengebied zijn relatief veel particuliere huurwoningen, circa 23%. In de kern Haaksbergen bevinden zich relatief veel corporatie huurwoningen, circa 24%.

14

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Figuur 12: Verdeling woningvoorraad naar eigendom gemeente Haaksbergen en kernen 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Haaksbergen (kern) - 8.980 woningen

65%

Sint Isidorushoeve - 380 woningen

24% 80%

Buurse - 430 woningen

Corporatie huur

3% 14% 3%

74%

Buitengebied - 150 woningen

Koop

7% 4%

67%

0%

7% 12%

7%

23%

10%

Partculiere huur Overig/onbekend

Bron: WOZ-gegevens gemeente Haaksbergen (2021), bewerking Stec Groep (2021).

Van de totale woningvoorraad in de gemeente Haaksbergen stamt een groot deel uit de bouwperiode 1970 tot 1990 (circa 36%) en uit de bouwperiode 1945-1970 (circa 27%). Vooral in de kern Haaksbergen is in deze periode relatief veel gebouwd, zo’n 65% van de huidige woningvoorraad. In het bijzonder woningen uit de vroeg-naoorlogse periode zijn in sommige gevallen minder courant (voldoen niet altijd aan comfort- en duurzaamheidseisen van deze tijd) en daardoor meer kwetsbaar. Sint Isidorushoeve heeft relatief de meeste nieuwbouw. Circa 18% van de woningen komt uit de periode 2000 tot 2019. In het buitengebied staan relatief de oudste woningen: circa 25% van de woningen is gebouwd voor 1945. Figuur 13: Verdeling woningvoorraad naar bouwjaarklasse per kern 0%

10%

Haaksbergen (kern) - 8.980 woningen 0%7%

40%

15%

50%

60%

70%

14%

33% 25%

15%

90% 100% 6%

11%

17%

20%

27%

15%

80%

18%

33%

15%

Buurse - 430 woningen 3% 14% 5%

30%

25%

Sint Isidorushoeve - 380 wonigen 1% 12%

Buitengebied -150 woningen

20%

22%

7%

5%

21%

tot 1900 1900 tot 1945 1945 tot 1970

9%

1970 tot 1990

7%

1990 tot 2005 Na 2005 Onbekend

Bron: BAG (2020), bewerking Stec Groep (2021).

De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Nederland bedroeg in 2021 circa € 290.000. De gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen in de gemeente Haaksbergen is in januari 2021 circa € 287.900. Daarmee ligt de gemiddelde WOZ-waarde in Haaksbergen ongeveer op het gemiddelde niveau in Nederland. De WOZ-waarde is de waarde van een woning die geschat wordt door de gemeente. Deze heeft invloed op de hoogte van een aantal belastingen, zoals de onroerendezaakbelasting, inkomstenbelasting en rioolheffing.. In de kern Haaksbergen is de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen circa € 283.000. In de kern Sint Isidorushoeve is de gemiddelde WOZ-waarde circa € 338.000 en in de kern Buurse is de gemiddelde WOZwaarde circa € 326.000. De gemiddelde WOZ-waarde in het buitengebied is met circa € 354.000 het hoogst. In het buitengebied heeft meer dan 60% van de woningen een WOZ-waarde van € 300.000 of meer. Circa 20% van de woningen in de kern Haaksbergen heeft een WOZ-waarde minder dan € 200.000. Figuur 14: Verdeling woningvoorraad naar WOZ-waarde koopwoningen per kern 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Haaksbergen (kern) - 5.830 koopwoningen

Tot € 150.000 € 150.000 tot € 200.000 € 200.000 tot € 250.000

Sint Isidorushoeve - 300 koopwoningen

€ 250.000 tot € 300.000

Buurse - 320 koopwoningen

€ 300.000 tot € 400.000

Buitengebied - 95 koopwoningen

€ 400.000 tot € 500.000 € 500.000 of meer

Bron: WOZ-gegevens gemeente Haaksbergen (2021), bewerking Stec Groep (2021).

15

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

5 Prognose tot 2030 Dit hoofdstuk schetst de huishoudens en bevolkingsprognose voor de komende tien jaar. De huishoudensontwikkeling vormt de basis voor de woonbehoefte in het volgende hoofdstuk.

5.1 Naar verwachting neemt tot 2030 het aantal huishoudens toe (+230), tegelijkertijd daalt het aantal inwoners (-770) Op basis van de geraamde Primos prognose 2020 groeit het aantal huishoudens tot 2030 met circa 230 huishoudens tot circa 10.520 huishoudens. Dit is een toename van 2% ten opzichte van 2020. Het aantal inwoners neemt naar verwachting de komende jaren af, in lijn met de ontwikkeling van de afgelopen jaren (zoals weergegeven in figuur 1). Het aantal huishoudens groeit licht terwijl het aantal inwoners afneemt. Verklaring hiervoor zijn de vergrijzing en individualisering van huishoudens. Hierdoor neemt het aantal eenpersoonshuishoudens en huishoudens zonder kinderen relatief sneller toe. Figuur 15: Bevolkingsontwikkeling (linker as) en huishoudensontwikkeling (rechter as) 2020 – 2030 25000

11000

24800

10900

24600

10800

24400

10700

24200

10600

24000

10500

23800

10400

23600

10300

23400

10200

23200

10100 10000

23000 2020

2021

2022

2023

2024 Inwoners

2025

2026

2027

2028

2029

Huishoudens

Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020).

Tabel 1: Geprognotiseerde bevolkings- en huishoudensontwikkeling Haaksbergen 2020-2030 Periode

2020 2024 2029

Inwoners Aantal

Toename t.o.v. 2020 in % 24.320 24.070 23.550

-1,0% -3,2%

Huishoudens Aantal

Toename t.o.v. 2020 in % 10.290 10.470 10.520

+1,7% 2,2%

Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020). Kolom 2 en 4 afgerond op 10-tallen, kolom 3 en 5 afgerond op één decimaal.

Ook zetten we de Primos prognose uit 2020 af tegen de Primos prognoses uit 2018 en 2019. De prognoses uit 2018 en 2019 vallen beiden lager uit dan de prognose uit 2020. In dit onderzoek focussen we ons op de woningbehoefte (en daarmee samenhangend de huishoudensontwikkeling) voor de komende tien jaar. Onderstaand figuur geeft tevens een doorkijk van de verwachte huishoudensontwikkeling tot 2040. We zien dat de Primos prognoses uit 2018, 2019 en 2020 een omslag verwachten van huishoudensgroei naar huishoudenskrimp. De Primos prognoses 2020 voorspelt een huishoudens groei tot ongeveer 2028, een stabiele situatie tot 2035 en een huishoudenafname vanaf 2035. Zie bijlage 2 voor een uitgebreidere doorkijk naar 2040.

16

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Figuur 16: Huishoudensontwikkeling 2020-2040 volgens Primos prognose 2020, 2019 en 2018 10900 10700 10500 10300 10100 9900 9700

Historische ontwikkeling

Primos 2020

Primos 2019

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

9500

Primos 2018

Bron: Primos (2020), Primos (2019), Primos (2018), bewerking Stec Groep (2020).

5.2 De bevolking vergrijst, pas na 2028 ontgroening De lichte groei van het aantal huishoudens in Haaksbergen komt de komende jaren tot stad door de groei van het aantal oudere huishoudens. In het bijzonder de groep huishoudens van 75 jaar en ouder maakt een flinke groei door. Deze groep groeit tot 2030 met zo’n 38% ten opzichte van 2020. Duidelijk is dus de vergrijzing in de gemeente Haaksbergen. Huishoudens van 45 tot 65 nemen tot 2030 met circa 11% af ten opzichte van 2020. Het aantal huishoudens tot 35 jaar blijft de komende jaren relatief stabiel maar zal naar verwachting na 2028 afnemen, dit leidt tot ontgroening in de gemeente Haakbergen. De groep huishoudens tussen de 65 en 75 jaar en de groep huishoudens tussen 35 en 65 jaar blijven qua omvang de komende tien jaar relatief stabiel. Figuur 17: Geprognotiseerde huishoudensontwikkeling naar leeftijd 2020-2030

12000 10000

75 jaar en ouder

8000

65 tot 75 jaar

6000

45 tot 65 jaar

4000

35 tot 45 jaar

2000

Tot 35 jaar

0 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020).

Tabel 2: Geprognotiseerde huishoudensontwikkeling naar leeftijd 2020-2030 Periode

Tot 35 jaar Aantal

2020 2024 2029

1.110 1.170 1.090

Toename t.o.v. 2020 in %

5,4% -1,8%

35 tot 45 jaar

45 tot 65 jaar

65 tot 75 jaar

75 jaar en ouder

Aantal

Aantal

Aantal

Aantal

1.350 1.400 1.400

Toename t.o.v. 2020 in %

+3,7% +3,7%

4.120 3.890 3.660

Toename t.o.v. 2020 in %

-5,6% -11,2%

1.950 1.900 1.930

Toename t.o.v. 2020 in %

-2,6% -1,0%

1.770 2.110 2.440

Toename t.o.v. 2020 in %

+19,2% +37,9%

Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020). Kolom 2 en 4 afgerond op 10-tallen, kolom 3 en 5 afgerond op één decimaal.

17

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

5.3 Toename van het aantal eenpersoonshuishoudens Zoals in paragraaf 4.1 geschetst zal de huishoudensontwikkeling toenemen terwijl de bevolkingsontwikkeling verder af zal nemen. Dit is het resultaat van de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens. Het aantal eenpersoonshuishoudens groeit tot 2030 met ruim 15%. Meerpersoonshuishoudens met kinderen nemen tot 2030 af met circa 5% en meerpersoonshuishoudens zonder kinderen nemen tot 2030 af met circa 3%. De sterke groei van het aantal eenpersoonshuishoudens gaat hand in hand met de groei van het aantal oudere huishoudens. Figuur 18: Geprognotiseerde huishoudensontwikkeling naar samenstelling 2020-2030

12000 10000

Meerpersoon met kinderen Meerpersoons zonder kinderen Eenpersoons

8000 6000 4000 2000 0 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020).

Tabel 3: Geprognotiseerde huishoudensontwikkeling naar samenstelling 2020-2030 Periode

2020 2024 2029

Eenpersoons Aantal 3.050 3.280 3.520

Toename t.o.v. 2020 in % +7,5% +15,4%

Meerpersoons zonder kinderen Aantal Toename t.o.v. 2020 in % 3.460 3.480 +0,6% 3.370 -2,6%

Meerpersoons met kinderen Aantal Toename t.o.v. 2020 in % 3.730 3.650 -2,1% 3.560 -4,6%

Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020). Kolom 2 en 4 afgerond op 10-tallen, kolom 3 en 5 afgerond op één decimaal.

5.4 Groei huishoudens van 65 jaar en ouder, afname van aantal jongere huishoudens en gezinnen Kijken we naar zowel de leeftijden van huishoudens als naar de samenstelling van huishoudens dan zien we dat met name het aantal alleenstaanden & stellen van 65 jaar en ouder de komende jaren zal toenemen, van 3.490 in 2020 tot 4.025 in 2029. Dit is een groei van circa 15%. Ook zien we dat het aantal alleenstaanden & stellen tot 35 jaar tot 2025 nog toenemen met circa 9%. Vervolgens zal deze doelgroep in omvang afnemen tot circa 735 in 2029, een daling van circa -3% ten opzichte van 2020. Gezinnen en alleenstaanden & stellen van 35 tot 65 jaar nemen de komende jaren naar verwachting in omvang af. Tabel 4: Huishoudensontwikkeling gemeente Haaksbergen 2020-2030 Doelgroep Alleenstaanden & stellen tot 35 jaar Gezinnen Alleenstaanden & stellen 35 tot 65 jaar Alleenstaanden & stellen 65+ Overig 3 Totaal

Huishoudens Huishoudens Ontwikkeling Huishoudens Ontwikkeling 2020 2024 2020 tot 2025 2029 2020 tot 2030 760 825 9% 735 -3% 3.730 3.645 -2% 3.565 -4% 2.260 2.180 -4% 2.130 -6% 3.490 3.755 8% 4.025 15% 50 60 20% 65 30% 10.290 10.465 2% 10.520 2%

Bron: Primos (2020), bewerking Stec Groep (2020).

3 Onder overige huishoudens wordt de overige ‘restgroep’ verstaan. Hieronder vallen onder andere mensen in instellingen (bijvoorbeeld in verzorgingstehuizen en psychiatrische instellingen) of bijvoorbeeld twee samenwonende broers.

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

18

6 Woonbehoefte op basis van enquête In dit hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste uitkomsten van de enquête van het woonbehoefteonderzoek onder de inwoners van Haaksbergen. We hebben daarbij specifiek aandacht voor de woonbehoefte van starters/thuiswonenden en senioren. De enquête is ingevuld in november en december 2020. De antwoorden van de respondenten moeten gezien worden in de context van de huidige economische situatie. Op termijn kan een veranderende economische situatie leiden tot een veranderende woonbehoefte. We adviseren de woonbehoefte periodiek te monitoren. We gebruiken de uitkomsten van de bewonersenquête om de woonbehoefte op korte termijn (binnen nu en 5 jaar) in kaart te brengen.

6.1 Ruim 1.000 inwoners hebben deelgenomen aan de enquête RESPONS ENQUÊTE OP GEMEENTENIVEAU Alle huishoudens in de gemeente Haaksbergen (circa 10.220) zijn via diverse kanalen uitgenodigd om mee te doen aan het onderzoek. In totaal hebben 1.022 respondenten deelgenomen aan de enquête. Hiervan hebben 987 respondenten de enquête volledig ingevuld en zijn hierdoor bruikbaar voor het onderzoek. Zie bijlage 3 voor kenmerken van de responsgroep. RESPONS PER KERN: HAAKSBERGEN, SINT ISIDORUSHOEVE EN BUURSE De meeste respondenten zijn woonachtig in de kern Haaksbergen, 848 respondenten (circa 86%). Uit de kern Buurse komen 66 respondenten, circa 7% van het totaal aantal respondenten. Daarnaast komt circa 4% van de respondenten uit Sint Isidorushoeve (38 respondenten). Ten slotte zijn 35 respondenten (4% van het totaal aantal respondenten) woonachtig in het buitengebied van Haaksbergen. Het totaal aantal respondenten per vraag wijkt regelmatig af van de bovenstaande aantallen. Dit komt doordat bij enkele vragen een uitsplitsing naar doelgroepen, verhuisgeneigdheid of bijvoorbeeld koop/huur gemaakt zijn. Per vraag benoemen we de doelgroep en het aantal respondenten.

DEFINITIES: STARTERS/THUISWONENDEN, MIDDENGROEP EN SENIOREN IN HET KADER VAN DIT ONDERZOEK • • •

Starters/thuiswonenden: wonen onzelfstandig, dus bij hun ouders of familie. Starters/thuiswonenden hebben vrijwel allemaal een leeftijd tussen de 18 en 35 jaar. Middengroep: huishoudens die zelfstandig wonen en met respondent jonger dan 65 jaar. Senioren: huishoudens die zelfstandig wonen en met respondent van 65 jaar of ouder.

Van de 987 respondenten in het woonbehoefteonderzoek behoren 131 respondenten tot de doelgroep ‘starters/thuiswonenden’ en 270 tot de doelgroep ‘senioren’. De overig respondenten (586) vallen in de ‘middengroep’. In de volgende paragraaf geven we via verschillende kernmerken inzicht in de responsgroep.

19

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

6.2 Circa 44% van de huishoudens in Haaksbergen heeft een verhuiswens 44% van de respondenten heeft een verhuiswens, van starters/thuiswonenden zelfs 83% Van alle respondenten heeft 44% (431 respondenten) een verhuiswens, 46% heeft geen verhuiswens (458 respondenten) en 10% van de respondenten weet het niet of heeft geen antwoord gegeven (98 respondenten). Circa 12% van de respondenten geeft aan te willen verhuizen binnen een jaar en circa 31% van de respondenten wil over meer dan een jaar verhuizen. Wanneer we kijken naar de verschillende doelgroepen, dan valt vooral de groep starters/thuiswonenden op. Van hen heeft circa 83% een verhuiswens (109 respondenten). Deze doelgroep is sterker verhuis geneigd dan de gemiddelde inwoner van de gemeente Haaksbergen. Figuur 19: Heeft u een verhuiswens? (987 respondenten) 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Starters/thuiswonenden

Ja, binnen nu en een jaar Ja, over meer dan een jaar

Middengroep

Nee, ik heb geen verhuiswens

Senioren

Weet niet / geen antwoord

Alle doelgroepen Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

IN DE ANALYSES HIERNA ZAL ALLEEN WORDEN GEKEKEN NAAR DE RESPONDENTEN MET EEN VERHUISWENS Circa 92% van de respondenten wil bij voorkeur in de gemeente Haaksbergen blijven wonen De respondenten die hebben aangegeven (op termijn) te willen verhuizen is tevens gevraagd of ze bij voorkeur in de gemeente Haaksbergen willen blijven wonen. Circa 92% van de respondenten wil graag in de gemeente Haaksbergen blijven wonen (397 respondenten). Van de starters/thuiswonenden wil circa 89% in de gemeente blijven wonen, in de middengroep is dit zo’n 93% en bij de senioren is dit circa 94%. Verschillende verhuismotieven: zelfstandig wonen, groter wonen en levensloopbestendig wonen Onderstaande tabel toont de top-3 verhuismotieven per doelgroep die bij voorkeur in de gemeente Haaksbergen willen blijven wonen. Voor starters/thuiswonenden is de belangrijkste verhuisreden dat zij zelfstandig willen wonen. Voor de middengroep is de belangrijkste verhuisreden dat zij groter willen wonen. Voor de senioren is de belangrijkste verhuisreden dat ze willen wonen in een levensloopbestendige woning. Tabel 5: Waarom wilt u verhuizen? Top-3 verhuismotieven per doelgroep Doelgroep Starters/thuiswonenden Middengroep

Senioren

Gemeente

Reden 1 Ik wil zelfstandig wonen 58% (68 respondenten) Ik wil groter wonen 32% (94 respondenten) Ik wil een levensloopbestendige woning 52% (46 respondenten) Ik wil een levensloopbestendige woning 24% (119 respondenten)

Reden 2 Ik wil samenwonen 35% (41 respondenten) Ik wil een levensloopbestendige woning 25% (73 respondenten) Ik wil kleiner wonen 29% (26 respondenten)

Reden 3 Werk of studie elders 3% (4 respondenten) Ik wil een duurzamere woning 14% (40 respondenten)

Ik wil groter wonen 19% (94 respondenten)

Ik wil zelfstandig wonen 15% (73 respondenten)

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

Ik heb/verwachte een zorgbehoefte 9% (8 respondenten)

20

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

6.3 Woningbehoefte in geval van een verhuiswens In deze paragraaf maken we een verdieping op de woonvoorkeuren. Hierbij kijken we naar de respondenten met een verhuiswens. Vervolgens zijn enkel de respondenten meegenomen die willen verhuizen naar een andere woning binnen de gemeente Haaksbergen. Eerst gaan we in op de woonvoorkeuren per doelgroep. Vervolgens kijken we naar de belangrijkste woonvoorkeuren per kern. 6.3.1 Woningbehoefte in geval van een verhuiswens per doelgroep In Haaksbergen is behoefte aan vrijstaande woningen, twee-onder-een-kapwoningen en levensloopbestendige woningen Van de respondenten, met een verhuiswens, heeft circa 20% (122 respondenten) de voorkeur voor een vrijstaande woning. Gevold door circa 18% (112 respondenten) die de voorkeur hebben voor een tweeonder-een-kapwoning. Daarna volgt de voorkeur voor een appartement met lift of levensloopbestendige woning met circa 17% (104 respondenten). Opvallend per doelgroep: • Starters/thuiswonenden: starters/thuiswonenden met een verhuiswens hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een rijwoning, gevolgd door de voorkeur voor een twee-ondereen-kapwoning. • Middengroep: respondenten in de middengroep met een verhuiswens hebben een bovengemiddelde voorkeur voor vrijstaande woningen.

• Senioren: senioren met een verhuiswens hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een appartement met lift of levensloopbestendige woning (circa 43%), gevolgd door de voorkeur voor een patiowoning (circa 18%). Tabel 6: Voorkeur voor woningtype van respondenten met verhuiswens (397 respondenten) Woningtype

Rijwoning (hoek- of tussenwoning) Twee-onder-een-kapwoning Vrijstaande woning Een kavel om zelf een woning te (laten) bouwen Appartement met lift / levensloopbestendige woning * Appartement zonder lift Patiowoning** Zorgwoning of aanleunwoning*** Verpleeg- of verzorgingshuis Flexwoning **** Studentenkamer met gedeelde voorzieningen Kangoeroe- / mantelzorgwoning***** Weet niet / geen antwoord

Starters/ thuiswonenden

32% 29% 13% 1% 6% 9% 0% 3% 0% 2% 0% 0% 4%

Middengroep

11% 18% 25% 17% 13% 1% 9% 3% 0% 1% 0% 2% 0%

Senioren

Alle doelgroepen

3% 8% 6% 11% 43% 0% 18% 7% 2% 0% 0% 2% 1%

13% 18% 20% 13% 17% 2% 9% 3% 0% 1% 0% 1% 1%

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021). Meerdere antwoorden mogelijk (619 antwoorden).

* Levensloopbestendige woning = u kunt hier blijven wonen, ook als u zorgbehoevend bent. Kenmerken zijn gelijkvloers, brede deurposten, geen drempels, slaapkamer en badkamer (eventueel) beneden ** Patiowoning = een woning met één woonlaag en een omsloten binnentuin (patio) *** In een zorgwoning of aanleunwoning woont u zelfstandig, gelijkvloers en ontvangt u zorg aan huis **** Flexwoning = een tijdelijke zelfstandige woning voor minder dan zes maanden ***** Kangoeroe- / mantelzorgwoning = twee zelfstandige woningen die onderling verbonden zijn door een trap of een tussendeur, waarvan een van de woningen voor de mantelzorger(s) is en de andere woning voor de personen die mantelzorg nodig hebben, zoals (groot)ouders of een gehandicapt kind Respondenten hebben een voorkeur voor koopwoningen, senioren willen relatief vaker huren Van de respondenten, met een verhuiswens, heeft circa 69% (274 respondenten) de voorkeur voor een

21

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

koopwoning. Circa 21% van de respondenten (83 respondenten) hebben de voorkeur voor een huurwoning. Zo’n 10% (40 respondenten) weet het niet of heeft geen antwoord gegeven. Met name de middengroep heeft een relatief sterke voorkeur voor koopwoningen, namelijk 78% (174 respondenten). Van de starters/thuiswonenden heeft circa 64% (62 respondenten) de voorkeur voor een koopwoningen ten opzichte van 22% (21 respondenten) van de starters/thuiswonenden die de voorkeur heeft voor een huurwoning. De helft van de senioren (38 respondenten) heeft de voorkeur voor een koopwoning. Circa 37% van de senioren (28 respondenten) geeft aan voorkeur te hebben voor een huurwoning. Figuur 20: Voorkeur voor een huur-of koopwoning respondenten met verhuiswens (397 respondenten) 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Thuiswonenden

Koop

Middengroep

Huur

Senioren

Weet niet / geen antwoord

Alle doelgroepen

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

Gewenste prijsklassen voor koopwoningen variëren per doelgroep Als we kijken naar de respondenten met een verhuiswens en met een uitgesproken voorkeur voor kopen dan valt het volgende op wat betreft de gewenste koopprijsklasse: • Starters/thuiswonenden: van de starters/thuiswonenden met een verhuiswens en voorkeur voor een koopwoning (57 respondenten) heeft 54% voorkeur voor een woning in de prijsklasse minder dan € 225.000. Circa 28% van de starters/thuiswonenden (16 respondenten) heeft voorkeur voor een woning in de prijsklasse € 225.000 tot € 300.000. • Middengroep: van de respondenten in de middengroep met een verhuiswens en voorkeur voor een koopwoning (168 respondenten) heeft 34% voorkeur (57 respondenten) voor een woning in prijsklasse van € 300.000 tot € 425.000. Ook heeft ruim een kwart van de middengroep (43 respondenten) de voorkeur voor een woning in de prijsklasse meer dan € 425.000. • Senioren: van de senioren met een verhuiswens en de voorkeur voor een koopwoning (37 respondenten) heeft ongeveer de helft (18 respondenten) voorkeur voor een woning in de prijsklasse € 225.000 tot € 300.000. Figuur 21: Voorkeur koopprijs gewenste woning respondenten met verhuiswens (262 respondenten) 0%

10%

20%

30%

40%

50%

Starters/thuiswonenden

60%

70%

80%

90%

100%

Minder dan € 175.000 € 175.000 - € 225.000

Middengroep

€ 225.000 - € 300.000

Senioren

€ 300.000 - € 425.000

Alle doelgroepen

Meer dan € 425.000

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

Gewenste prijsklassen voor huurwoningen tussen € 663 en € 737 Wanneer we kijken naar de respondenten met een verhuiswens en met een uitgesproken voorkeur voor huren dan zien we beperkte verschillen tussen de doelgroepen. Circa 30% (24 respondenten) heeft voorkeur voor een huurwoning in de prijsklasse € 633 tot € 737. Zo’n 25% (20 respondenten) heeft voorkeur voor een huurwoning in de prijsklasse € 433 tot € 619. Daarnaast heeft circa 24% (19 respondenten) voorkeur voor een huurwoning in de prijsklasse € 619 tot € 737. Wat daarnaast opvalt is dat circa 20% van de starters/thuiswonenden (4 respondenten) voorkeur heeft voor een huurwoning in de prijsklasse minder

22

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

dan € 433. Er zijn geen respondenten in de middengroep of bij de senioren die ook de voorkeur hebben voor een huurwoning in de prijsklasse minder dan € 433. Figuur 22: Voorkeur huurprijs gewenste woning respondenten met verhuiswens (79 respondenten) 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Minder dan € 433 € 433 tot € 619

Starters/thuiswonenden

€ 619 tot € 663

Middengroep

€ 663 tot € 737

Senioren

€ 737 tot € 850

Alle doelgroepen

€ 850 tot € 950 € 950 of meer

Bron: Enquête WBO Haaksbergen (2020-2021), bewerking Stec Groep (2021).

HUURGRENZEN 2020 EN 2021 Bovenstaande figuur laat de voorkeur voor huurprijzen van de gewenste woning van respondenten met een verhuiswens zien. De antwoordcategorieën zijn gebaseerd op de huurgrenzen in 2020. Onderstaande tabel laat de huurgrenzen in 2020 en de huurprijsgrenzen in 2021 zien.

Woningen bij voorkeur 3 kamers Wanneer we kijken naar de respondenten, met een verhuiswens (ongeacht voorkeur voor koop- of huurwoning), dan valt op dat de meeste respondenten een woning willen met 3 kamers (45%, 177 respondenten) of 4 kamers (25%, 96 respondenten). Wat op valt is dat van de middengroep circa 61% (135 respondenten) de voorkeur geeft aan minimaal 4 kamers. Bij de starters/thuiswonenden is het aandeel dat minimaal 4 kamers wil circa 29% (27 respondenten) en bij de senioren is dit aandeel met 24% (18 respondenten nog lager). Figuur 23: Voorkeur aantal kamers gewenste woning respondenten met verhuiswens (391 respondenten) 100% 7 of meer kamers

80%

6 kamers

60%

5 kamers 4 kamers

40%

3 kamers

20%

2 kamers

0%

1 kamer Starters/thuiswonenden

Middengroep

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

Senioren

Alle doelgroepen

23

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Relatief meer voorkeur voor nieuwbouw Aan alle respondenten, met een verhuiswens, is gevraagd of zij voorkeur hebben voor nieuwbouw of bestaande bouw. Zo’n 38% (152 respondenten) heeft voorkeur voor een nieuwbouwwoning. 62 respondenten (16%) geeft aan voorkeur te hebben voor nieuwbouw op eigenkavel, zo’n 14% ( 56 respondenten) heeft voorkeur voor een nieuwbouw ‘nul op de meter’-woning en circa 9% (34) geeft aan voorkeur hebben voor een reguliere nieuwbouwwoning. Circa 32% (128 respondenten) geeft aan voorkeur te hebben voor bestaande woning, waarvan de meerderheid (79 respondenten) voorkeur heeft voor een bestaande woning ouder dan vijf jaar. Opvallend is dat een groot deel van de starters/thuiswonenden (circa 44%) niet weet/geen antwoord hebben gegeven of ze voorkeur hebben voor nieuwbouw of bestaande bouw. Figuur 24: Voorkeur voor nieuwbouw of bestaande bouw respondenten met verhuiswens (397 respondenten) 100%

Weet niet / geen antwoord Nieuwbouw, regulier

80% 60% 40% 20% 0% Starters/thuiswonenden

Middengroep

Senioren

Alledoelgroepen

Nieuwbouw, nul op de meter* Nieuwbouw, eigen kavel Bestaande woning ouder dan vijf jaar Bestaande woning jonger dan vijf jaar

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

Er is te weinig aanbod voor senioren en prijzen voor starters/thuiswonenden zijn te hoog Aan alle respondenten, met een verhuiswens, is gevraagd of zij problemen ondervinden (of verwachten te gaan ondervinden) bij het zoeken naar een nieuwe woning. Het grootste probleem is het gebrek aan aanbod (56%, 222 respondenten). Dit wordt door alle doelgroepen vaak genoemd, maar door senioren bovengemiddeld vaak (74%, 56 respondenten). Daarnaast valt op dat van de starters/thuiswonenden 40% (39 respondenten) problemen ondervindt/verwacht door hoge koop- en huurprijzen. Van de middengroep geeft 28% (63 respondenten) dit aan en van de senioren is dit aandeel met 11% (8 respondenten) nog lager. Ongeveer 5% van de respondenten verwachten geen problemen bij het vinden van een nieuwe woning. Figuur 25: Ondervindt u problemen bij het vinden van een woning? Respondenten met verhuiswens (397 respondenten) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Nee, ik verwacht geen problemen De wachttijd is te lang Er is geen of weinig aanbod in de buurt, wijk, gemeente De koopprijs / huurprijs is te hoog Ik weet niet waar ik me moet melden voor een huurwoning Overig

Starters/ thuiswonenden

Middengroep

Senioren

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

Alle doelgroepen

Weet niet / geen antwoord

24

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

Nabijheid van supermarkt, natuur, huisarts en bushalte belangrijk voor huishoudens in Haaksbergen Aan alle respondenten, met een verhuiswens, is gevraagd welke omgevingskenmerken belangrijk zijn bij hun woning. Circa 68% van de respondenten (268 respondenten) vindt de nabijheid van een supermarkt belangrijk. Zo’n 59% (234 respondenten) vindt de nabijheid van natuur belangrijk. Ook de nabijheid van een huisarts (39%, 155 respondenten) en van een bushalte (39%, 153 respondenten) wordt belangrijk gevonden. De nabijheid van een school, theater en buurthuis worden het minst als prioriteit gezien. Figuur 26: Belang van nabijheid van voorzieningen van respondenten met verhuiswens (397 respondenten) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Nee Neutraal Ja

Bron: Enquête WBO Haaksbergen, bewerking Stec Groep (2021).

6.3.2 Woningbehoefte in geval van een verhuiswens per kern In deze sub-paragraaf geven we inzicht in de woningbehoefte van respondenten met een verhuiswens per kern. Respondenten hebben aangegeven waar ze het liefst willen wonen. Circa 62% (242 respondenten) geeft aan een voorkeur te hebben voor de kern Haaksbergen. Circa 25 respondenten (6%) wil het liefst in de kern Buurse wonen. Zo’n 2% (9 respondenten) geven aan graaf in St. Isidorushoeve te willen wonen. In het buitengebied willen 34 respondenten (9%) graag wonen. Ten slotte geven 80 respondenten (circa 21%) aan geen voorkeur te hebben waar in de gemeente Haaksbergen ze willen wonen. In kern Haaksbergen is behoefte aan appartementen met lift/levensloopbestendige woningen, in Buurse en St. Isidorushoeve aan vrijstaande woningen en twee-onder-een-kapwoningen Van de respondenten, met een verhuiswens, heeft circa 20% (119 respondenten) de voorkeur voor een vrijstaande woning. Gevold door circa 18% (112 respondenten) die de voorkeur hebben voor een tweeonder-een-kapwoning. Daarna volgt de voorkeur voor een appartement met lift of levensloopbestendige woning met circa 17% (103 respondenten). Opvallend per kern: • Respondenten die in de kern Haaksbergen willen wonen hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een appartement met lift/levensloopbestendige woning (circa 22%).

• Respondenten die in de kern Buurse willen wonen hebben een bovengemiddelde voorkeur voor zowel een vrijstaande woning als voor een kavel om zelf een woning te (laten) bouwen (beiden circa 24%). • Respondenten die in de kern St. Isidorushoeve willen wonen hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een twee-onder-een-kapwoning (circa 45%). Daarnaast valt op dat zo’n 27% voorkeur heeft voor een kavel om zelf een woning te (laten) bouwen. • Respondenten die in het buitengebied willen wonen hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een vrijstaande woning (circa 35%).

25

Goed wonen in Haaksbergen 20.203

•

Ook de respondenten die geen voorkeur hebben waar ze in de gemeente Haaksbergen willen wonen, hebben een bovengemiddelde voorkeur voor een vrijstaande woning (circa 23%). Circa 22% heeft voorkeur voor een twee-onder-een-kapwoning.

Tabel 7: Voorkeur voor woningtype van respondenten met verhuiswens per kern (390 respondenten) Woningtype

In de kern Haaksbergen

Rijwoning (hoek- of tussenwoning) Twee-onder-een-kapwoning Vrijstaande woning Een kavel om zelf een woning te (laten) bouwen Appartement met lift / levensloopbestendige woning Appartement zonder lift Patiowoning Zorgwoning of aanleunwoning Verpleeg- of verzorgingshuis Flexwoning Studentenkamer met gedeelde voorzieningen Kangoeroe- / mantelzorgwoning Weet niet / geen antwoord

Buurse

St. Isidorushoeve

In het buitengebied

In de gemeente Haaksbergen geen voorkeur

Totaal gemeente Haaksbergen