Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit versie november_Vinkhuizen.pdf

Groningen Deelt Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit 2022-2030

Inhoudsopgave

1.

Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Deelmobiliteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Uitvoeringsprogramma’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

2.

De Deelauto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Eerder beleid op de deelauto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Aan de slag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Feiten en cijfers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Vormen van autodelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Waar staan we nu?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Ambities en doelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Ambities en doelen in stadsdelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Uitgangspunten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Parkeren en vergunningen . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Nu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Straks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Later . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Vraag- en aanbodstimulering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Nu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Straks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Later . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Regeling bij nieuwbouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Nu . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Straks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Later . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

2.1

2.2

2.3

2.4

2.5

3.

3.1

3.2

4.

Deeltweewielers. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Eerste ervaringen met deelsnorfietsen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Elektrische deelfietsen in opkomst. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Visie op deeltweewielers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 De deelfiets. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 De deelbakfiets . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Deelsnorfietsen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Deelbromfietsen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Deelstep . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Aan de slag met deeltweewielers . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Nu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Straks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Algemene maatregelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

5. 5.1 5.2

Monitoring en Evaluatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 Prestatie-indicatoren voor deelauto’s. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 Prestatie-indicatoren voor deeltweewielers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

6.

Data, dashboards en interoperabiliteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Nu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Straks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

7. 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7

Financiën . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Parkeren en vergunningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Vraag- en aanbodstimulering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Regeling bij nieuwbouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Algemene maatregelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Aan de slag met deeltweewielers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Data, dashboards en interoperabiliteit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Totaal financiën. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

1 Inleiding

Aanleiding De gemeente Groningen heeft een ambitieus mobiliteitsbeleid. Al vanaf de jaren ’70 zijn we een voorbeeld als het gaat om het stimuleren van fiets, voetganger en openbaar vervoer en kennen we een restrictief autobeleid. Het resultaat is niet gering: Groningen staat aan de wereldtop als het gaat om het aandeel fietsverplaatsingen in de gemeente. Daardoor behoort de gemeente tot de meest leefbare steden in de wereld en staan we hoog in de ranglijst van gelukkigste en gezondste steden van Europa. In de gemeente Groningen staat leefkwaliteit voorop. De gemeente beseft als geen ander dat er een directe relatie is tussen welzijn, de vormgeving van de gemeente én de manier waarop bewoners en bezoekers zich in Groningen verplaatsen. De gemeente Groningen groeit stevig door. Met het coalitieakkoord ‘Het begint in Groningen 2022’ zet het nieuwe college in op een groene en eerlijke groei en neemt de gemeente meer regie om de groei eerlijker te verdelen en te zorgen voor meer kansengelijkheid op het gebied van wonen, werken, onderwijs, inkomen, gezondheid en energie. Ook voor mobiliteit liggen hier kansen en uitdagingen. Naar verwachting heeft de gemeente Groningen in 2040 zo’n 270.000 inwoners. De stad groeit, terwijl het aantal inwoners in de regio daalt en de voorzieningen verminderen. Voorzieningen in de stad Groningen worden daarmee nog belangrijker voor de regio.

Extra inwoners, arbeidsplaatsen en meer bezoekers leidt tot extra mobiliteit van, naar en binnen onze gemeente. Dit betekent meer rondrijdende en geparkeerde voertuigen. Nu al zijn er dagelijks zo’n 360.000 vervoersbewegingen tussen Groningen en de omliggende regio, maar dit aantal neemt toe. Landelijke en Europese trends laten zien dat het aantal auto’s per inwoner toeneemt. Ook in onze stad neemt het ruimtebeslag door het (auto)verkeer fors toe. Dit belemmert onze ambities om aantrekkelijke buitenruimtes te creëren met veel groen, gelegenheid voor ontmoeten, spelen en verblijven. In de Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg, naar een leefbare, schone en gezonde gemeente 2021’ zetten we een stip op de horizon waar we met onze mobiliteit in 2040 willen staan. Daarbij is de ambitie gericht op het herwinnen van openbare ruimte ten gunste van voetgangers, fietsers, groen en verblijven. Dat doen we door afscheid te nemen van de autologica. En we zetten stevig in op een transitie naar vervoer dat ruimte efficiënt, schoon en gezond is, oftewel lopen, fietsen, openbaar vervoer en ketenmobiliteit. Met de keuze voor ketenmobiliteit zet de gemeente Groningen ook in op het versterken van deelmobiliteit.

Deelmobiliteit biedt kansen: deelauto’s, -fietsen en -scooters kunnen worden gecombineerd met schoon en efficiënt OV (de totale reisketen) en draagt daarmee bij aan ruimte efficiënt en schoon vervoer. In dit uitvoeringsprogramma werken we uit hoe wij zien dat deelmobiliteit meer en meer onderdeel van worden van mobiliteit in het leven van alledag. Deelmobiliteit Om het aantal privé voertuigen in onze gemeente niet verder te laten groeien zetten we in op deelmobiliteit. Dankzij deelmobiliteit neemt vervoer minder ruimte in en wordt mobiliteit duurzamer. Door vervoersmiddelen efficiënter met elkaar te delen verminderen we de druk van stilstaande voertuigen in de openbare ruimte. Deelmobiliteit zorgt voor een vermindering van het autobezit, vermindering van het gereden aantal autokilometers en het verbetert de luchtkwaliteit. Daarmee heeft deelmobiliteit de potentie om bij te dragen aan de vermindering van de uitstoot van onder andere CO2. Niet voor niets wordt er daarom in het Klimaatakkoord ingezet op deelmobiliteit. Het Rijk heeft zich ten doel gesteld om de groei van deelmobiliteit te versnellen en stelt daarom middelen beschikbaar voor lokale overheden.

6

Inwoners die zich geen eigen auto willen of kunnen permitteren, kunnen door deelmobiliteit toch incidenteel gebruik maken van een auto. De aanschaf en het bezit van een auto is vaak een grote kostenpost. Om die reden hebben wij met het vaststellen van de mobiliteitsvisie een fundament voor deelmobiliteit gelegd. We beschouwen deelmobiliteit als vast onderdeel van ons mobiliteitsbeleid. We geven de markt de ruimte om een bijdrage te leveren aan de groene groei van mobiliteit, maar wel binnen de door de overheid gestelde kaders. Bij zulke uitspraken hoort een onderbouwing. Deze onderbouwing leveren wij in dit Uitvoeringsprogramma ‘Groningen Deelt’. Hierin geven we vorm aan de manier waarop wij de potentie van deelmobiliteit tot wasdom willen laten komen. Uitvoeringsprogramma’s Bij de vaststelling van de mobiliteitsvisie heeft de raad het college verzocht om verdere invulling te geven aan de plannen in de vorm van vier uitvoeringsprogramma’s: het Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad 2040, de Routekaart OV 2040, het Uitvoeringsprogramma Hubs en het Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit. De kern van dit uitvoeringsprogramma bestaat uit concrete maatregelen. Wat gaan we doen om te zorgen dat de potentie van deelmobiliteit maximaal benut wordt? We benoemen de maatregelen die we nu, straks en later treffen om de doelen uit de mobiliteitsvisie te verwezenlijken.

De maatregelen die we nu treffen, voeren we uit in het eerste en tweede jaar van deze collegeperiode. Met straks bedoelen we het derde en vierde jaar van deze collegeperiode. Met later bedoelen we maatregelen die we in gang zetten in het laatste jaar van de collegeperiode. De maatregelen lopen door tot en met de collegeperiode 2026-2030. Het uitvoeringsprogramma richt zich primair op de deelauto. Er is ons alles aan gelegen om de deelauto in Groningen te laten slagen. De deelauto kan van alle deelvoertuigen het sterkst bijdragen aan het herwinnen van de openbare ruimte. Autodelen heeft namelijk de potentie om direct bij te dragen aan het vervangen van een eerste of tweede auto in eigen bezit. In beperkte mate hebben we echter beleid geschreven en maatregelen genomen ten aanzien van de deelauto. Dat verandert met dit uitvoeringsprogramma. Het andere gedeelte van het uitvoeringsprogramma richt zich op deeltweewielers. Anders dan voor de deelauto hebben we de laatste jaren veel bereikt met de deeltweewielers. We noemen in dit uitvoeringsprogramma de aanvullende stappen die we gaan nemen.

7

Nu:

8

Later:

9

2 De Deelauto

10

Eén van de belangrijkste vormen van deelvervoer die de gemeente ondersteunt in het bereiken van de geformuleerde doelen uit de mobiliteitsvisie is de deelauto. De voordelen van de deelauto zijn talrijk. Autodelen leidt tot minder autobezit en vermindert daarmee het totale wagenpark. Eén deelauto vervangt gemiddeld 4 tot 11 reguliere auto’s. Ook leidt autodelen tot bewuster autogebruik; gebruikers van de deelauto rijden jaarlijks 15-20% minder kilometers en kiezen vaker voor de fiets of het OV. Daarnaast is autodelen duurzamer, het leidt tot zo’n 175-265 kg minder CO2 uitstoot per autodeler per jaar. Verder vergroten deelauto’s de keuzevrijheid en bieden ze een uitkomst voor bewoners die geen eigen vervoersmiddel willen of kunnen bezitten. Autodelen is meestal voordeliger dan eigen autobezit. Niet in de laatste plaats kan autodelen bijdragen aan meer ruimte voor groen, spelen en ontmoeten in de openbare ruimte, een betere leefbaarheid en een nauwere sociale cohesie. Daarom willen we het aanbod van deelauto’s vergroten en het gebruik stimuleren. Eerder beleid op de deelauto In de Parkeervisie ‘Ruimte voor de straat 2019’ beschrijven wij de rol die we weggelegd zien voor de deelauto. We benoemen dat we met het bevorderen van deelauto’s de parkeerbehoefte willen verminderen. Met ons parkeerbeleid gaan we daarom deelauto’s faciliteren.

Waar parkeerruimte schaars is, krijgen deelauto’s voorrang. We denken hierbij niet alleen aan bedrijfsmatige professionele aanbieders van deelauto’s, maar ook aan lokale initiatieven van particulieren. Deze initiatieven willen wij waar mogelijk ondersteunen en faciliteren. Daarbij merken we op dat nieuwe technologie het mogelijk maakt dat deelauto’s niet altijd meer een vaste locatie in een wijk hoeven te krijgen. Bij nieuwbouw geven we tevens aan dat een ontwikkelaar minder parkeerplaatsen hoeft te realiseren wanneer deelauto’s in een mobiliteitsplan meegenomen worden. Aan de slag In eerder beleid hebben we ons standpunt helder neergezet. We willen het gebruik van deelauto’s stimuleren en het aanbod vergroten. De ambitie om met autodelen aan de slag te gaan is er dus volop. In dit hoofdstuk beschrijven we de stappen die we zetten om deze beleidsdoelen te verwezenlijken. Zo geven we antwoord op de vraag welke deelauto-concepten we de ruimte willen geven, welke maatregelen we nemen om de vraag naar en het aanbod van deelauto’s te stimuleren en hoe we gepaste vergunningsproducten voor deelauto’s in het leven roepen. Zo voorkomen we ook dat we geen antwoorden hebben op een markt die zich onverhoopt niet, onvoldoende of op een ongewenste manier ontwikkelt.

Er is een cultuuromslag nodig in het denken over automobiliteit, waarbij toegang tot een auto niet langer hoeft te betekenen dat men er één bezit. Dit hoofdstuk bestaat uit vijf onderdelen. In het eerste deel zetten we de feiten en cijfers op een rij. Daarna lichten we onze ambities en doelen toe. Vervolgens zetten we de maatregelen uiteen die we gaan nemen om het aanbod en gebruik van de deelauto te stimuleren binnen de volgende velden: parkeren en vergunningen, vraag- en aanbodstimulering, en gebiedsontwikkeling, nieuwbouw en algemene maatregelen.

2.1

Feiten en cijfers

Vormen van autodelen Globaal gezien zijn er vijf vormen van autodelen te onderscheiden. Deze zijn verdeeld in twee hoofdgroepen: initiatieven van professionele organisaties en initiatieven van particulieren. Dit onderscheid hanteren we doorlopend in dit uitvoeringsprogramma, omdat ze om verschillende aanpakken en rolopvattingen vragen.

11

A)

Initiatieven van professionele organisaties 1. Aanbieders van roundtrip carsharing beheren meestal een eigen vloot van deelauto’s die geplaatst zijn in de openbare parkeerruimte. Deze worden in Groningen aangeboden door Greenwheels, MyWheels en EasyDriving. Ze hebben bijna altijd een vaste plek en kunnen gereserveerd en betaald worden via een app. De voertuigen moeten in dat geval op dezelfde plek worden teruggebracht als ze zijn opgehaald. • Binnen roundtrip carsharing wordt onderscheid gemaakt in stationbased en zone-based autodelen. Bij stationbased autodelen wordt er een specifieke parkeerplek toegewezen voor de deelauto. De deelauto moet na gebruik weer op deze vaste parkeerplek worden gezet. In het geval van zonebased autodelen heeft de deelauto geen vaste parkeerplaats, maar wel een vaste buurt of wijk waar de auto moet worden teruggeplaatst.

Afbeelding 1. Een stationbased deelauto van Greenwheels

Afbeelding 2. Electrische zone-based deelauto van MyWheels 2. Bij oneway carsharing pik je ergens een deelauto op en laat je deze op de plek van bestemming achter. Dit kan van een vaste plek naar een vaste plek elders zijn, of men kan de auto nagenoeg overal vinden en vrij terugplaatsen. Zonder stations wordt deze vorm ook free floating carsharing genoemd. Aanbieders van deeltweewielers zoals Check en felyx bieden deelsnorfietsen aan volgens deze formule.

12

3. Business carsharing (roundtrip) kan op verschillende manieren: • Auto’s van de zaak of leaseauto’s worden met collega’s gedeeld voor zakelijk gebruik. • Auto’s worden gedeeld met andere werkgevers. • Werknemers verhuren hun leaseauto aan andere particulieren, via peer-to-peerplatforms (zie onder). • Werkgevers hebben een of meer poolauto’s voor zakelijke ritten. Soms kunnen werknemers de poolauto huren voor privégebruik in de avonden en weekenden.

Afbeelding 3. Business carsharing bij het UMCG B)

Initiatieven van particulieren 4. Bij peer-to-peer carsharing (p2p) (roundtrip) verhuren particulieren hun eigen auto via een online platform dat vraag en aanbod bij elkaar brengt. Zij verhuren de auto wanneer ze deze zelf niet nodig hebben. De grootste partij die deze vorm van autodelen faciliteert is Snappcar.

Afbeelding 4. Peer-to-peer carsharing 5. Bij community based carsharing (roundtrip) gebruiken groepen (vanaf twee personen) zoals buren, vrienden of familie samen een auto, zonder bemiddeling. Er is sprake van een gesloten systeem waarbij de deelnemers de spelregels bepalen en de kosten onderling delen.

13

Waar staan we nu? Het aanbod van roundtrip carsharing door professionele organisaties ontwikkelt zich de afgelopen jaren het snelst. De gemeente staat aan de lat voor het vergunnen van deze deelauto’s. Per jaar zien we dat het aantal aanvragen toeneemt (tabel 1). We verwachten dat deze lijn zich in de toekomst zal doorzetten. In afbeelding 6 zien we de ruimtelijke spreiding van deze voertuigen door de gemeente heen. Jaar

Aantal deelauto’s

Jaarlijkse groei

2018

66

2019

71

+7,6%

2020

95

+33,8%

2021

115

+21,1%

2022

118*

n.t.b.

Tabel 1. Aantal roundtrip deelauto’s Groningen *

tot aan 10 juni 2022. Er lopen op dit moment nog ongeveer 25 vergunningaanvragen

Afbeelding 5. Spreiding van roundtrip carsharing in de gemeente Groningen Oneway carsharing is op dit moment een nog niet bestaand concept in Groningen. In andere Nederlandse steden worden deelauto’s wel volgens deze formule aangeboden door aanbieders zoals Amber of Sixt. De gemeente heeft gesprekken gevoerd met aanbieders van oneway carsharing over toekomstige uitbreiding naar Groningen. Omdat dit type deelauto gebruik maakt van de openbare parkeerruimte is het aan de gemeente om vergunningen te geven. Anders dan bij de oneway en roundtrip carsharing is de gemeente bij business carsharing geen tussenkomende partij. Bedrijven schakelen aanbieders in om hun werknemers te voorzien in de behoefte naar automobiliteit. In Groningen levert Commshare elektrische deelauto’s aan het UMCG, het Alfa College en Campus Groningen.

14

Peer-to-peer carsharing wordt in de gemeente voor het grootste deel gefaciliteerd door Snappcar. Snappcar brengt de vraag naar en gebruik van auto’s samen op hun digitale platform. Verhuurders bieden hun auto aan en huurders kunnen deze auto’s reserveren, betalen en gebruiken. Tot slot zijn we nog niet goed bekend met vormen van community based carsharing in Groningen. De gemeente is hier geen tussenpartij, het gaat immers om privépersonen die met elkaar privébezit delen.

2.2

Ambities en doelen

De gemeente Groningen wil dat deelautogebruik substantieel groeit. Bij deze visie hoort een heldere formulering van onze ambities en doelen. Groningen is de zesde gemeente van Nederland en één van de 100 Europese steden die zijn aangewezen door de Europese Unie om in 2030 klimaatneutraal te zijn. De Europese Commissie erkent hiermee de vooruitstrevende positie van Groningen op het gebied van energietransitie, duurzame mobiliteit en groenbeleid. Daar hoort een ambitieus autodeelprogramma bij. In de mobiliteitsvisie, in de omgevingsvisie en in het coalitieakkoord pleiten wij voor meer groen en openbare ruimte, met meer plekken voor ontmoeting, voor spelen en voor bewegen. Willen we daar verder invulling aan geven, dan moeten we ruimte herwinnen ten opzichte van de geparkeerde auto, zeker in een groeiende gemeente als Groningen. De komende jaren blijft de gemeente namelijk groeien, zowel qua inwoners als qua werklocaties. In de Verstedelijkingsstrategie hebben we met het Rijk vastgesteld dat er 20.000 woningen in de stad worden gebouwd tot 2030. De totale regionale opgave is om 35.000 woningen en 28.000 arbeidsplaatsen in de Regio Groningen-Assen te realiseren tot en met 2040. De helft van de Groningse huishoudens beschikt over ten minste één auto. Het gemiddeld aantal personenauto’s per Gronings huishouden ligt momenteel op 0,7.

Huishoudens hebben immers regelmatig meerdere auto’s. Wanneer we alleen kijken naar huishoudens die een auto bezitten, is hun autobezit gemiddeld 1,4. Ons huidige wagenpark bestaat uit 93.750 personenauto’s. Als we niet ingrijpen zal het wagenpark met de groei van het aantal woningen verder toenemen met circa 14.000 auto’s (+15%). Met het huidige uitvoeringsprogramma slaan we een nieuwe weg in. We formuleren de ambitie dat het autobezit niet langer meegroeit met het groeiende inwonertal, maar zich stabiliseert. We weten dat één roundtrip deelauto gemiddeld vier tot elf eigen auto’s vervangt en/of de aanschaf van een auto voorkomt. Willen we voorkomen dat de gemeente groeit met 14.000 auto’s, dan zijn er 1.250 tot 3.500 extra deelauto’s nodig. Laag scenario: uitgaand van het feit dat 1 deelauto 4 reguliere auto’s vervangt, zijn er 3.500 deelauto’s nodig in 2030 om het wagenpark niet verder te laten groeien.

Hoog scenario: uitgaand van het feit dat 1 deelauto 11 reguliere auto’s vervangt, zijn er 1.272 deelauto’s nodig in 2030 om het wagenpark niet verder te laten groeien.

We weten dat – naast de deelauto – ook andere mobiliteitsoplossingen bijdragen aan het afremmen van de groei van het autobezit. Door onder andere in te zetten op hubs, hoogwaardige OV-voorzieningen en het faciliteren van andere vormen van deelmobiliteit, zoals de deel(bak)fiets, verleiden we inwoners tot het maken van een andere keuze in de manier waarop zij zich verplaatsen in, van en naar de gemeente. Aanvullend werken we aan flankerend parkeerbeleid, waarin betaald parkeren verder wordt uitgerold, waarin parkeernormen bij nieuwbouw in stedelijk gebied

15

verder worden verlaagd en waarin we kritischer kijken naar het vergeven van een tweede of een derde parkeervergunning, zodat het autobezit verder ontmoedigd wordt. Ambities en doelen in stadsdelen Het afzwakken, stoppen of zelfs ombuigen van de groei van het autowagenpark, door onder andere in te zetten op deelmobiliteit, is een forse ambitie. Daarbij zijn er sterke verschillen tussen de mate van autobezit in de verschillende Groningse buurten en wijken, zoals weergegeven in afbeelding 7. De rol van de auto in het straatbeeld van de binnenstad hebben we in het verleden al fors teruggedrongen. Het aantal auto’s per huishouden is daarom in het hart van onze gemeente zeer laag. Ook in de oude wijken en in het noorden van de stad zien we dat verreweg de meeste huishoudens geen eigen auto hebben. Bewegen we verder naar buiten en kijken we naar het zuiden van de stad en onze dorpen, dan zien we dat vooral op deze plekken het autobezit het hoogst is. Hier is het bezit van tenminste één auto vrijwel altijd een vanzelfsprekendheid. Wanneer we inzetten op deelmobiliteit in de gemeente moeten we rekening houden met een verschillende mate van autoafhankelijkheid in onze stadsdelen.

Afbeelding 6. Aantal auto’s per huishouden. Bron: Gronometer OIS

Gebiedsontwikkeling De groei van de gemeente Groningen vangen we op in een aantal gebieden. Dat doen we in hoogstedelijke ontwikkelzones in de bestaande stad, zoals Reitdiepzone, Stadshavens, Eemskanaalzone, de Oosterhamrikzone, Suikerzijde en het Stationsgebied. Bij de ontwikkeling van nieuwe gebieden stellen we het doel dat deelmobiliteit meteen een prominente plek krijgt. Zo hebben de nieuwe inwoners van onze gemeente direct toegang tot meerdere vormen van mobiliteit, zonder dat ze deze moeten bezitten. In de hoogstedelijke ontwikkelzones sturen we waar mogelijk ook op

16

parkeernormen die lager zijn dan het Groningse gemiddeld van 0,7. Hiervoor is het ook noodzakelijk dat we ons autoparkeerbeleid bij gebiedsontwikkeling verder aan scherpen. De maatregelen hiervoor benoemen we in de volgende paragrafen. In de nieuwe stadswijken Meerstad en De Held III is er sprake van een lagere mate van stedelijkheid. Hier geldt dat de druk op de openbare ruimte lager is. Door de inzet van deelmobiliteit in deze gebieden willen we nieuwe inwoners vooral verleiden tot het inruilen of het voorkomen van de aanschaf van een tweede (of derde) auto. Buurten met een hoge parkeerdruk Deelauto’s kunnen bijdragen aan een lagere parkeerdruk. De meerwaarde van deelauto’s is dan ook hoog in wijken met een hoge parkeerdruk, die veelal liggen in het gebied binnen de ringweg. Door juist hier deelauto’s te faciliteren verlagen we de parkeerdruk én kunnen we daarmee de ruimte voor parkeren verminderen. Kijken we naar de relatie tussen de parkeerdruk (afbeelding 8) en de huidige aantallen deelauto’s, dan zijn er een aantal buurten te identificeren waar deelauto’s naar verwachting een grote bijdrage kunnen leveren aan het (op termijn) verlagen van de parkeerdruk. Deze wijken worden weergegeven in paars in afbeelding 9. Juist hier gaan we ervoor zorgen dat deelmobiliteit altijd binnen 250 meter te vinden is.

Voor deze buurten streven we, door in te zetten op de deelauto, het gemiddeld autobezit verder te verlagen. Ook hier geldt dat flankerend autoparkeerbeleid in de toekomst bijdraagt aan een succesvolle verlaging van de parkeerdruk.

Afbeelding 7. Parkeerdruk werkdagnacht

17

Afbeelding 8. Relatie tussen parkeerdruk en de aanwezigheid van deelauto’s

Buurten met een lagere parkeerdruk Autodelen heeft niet alleen toegevoegde waarde in delen van de gemeente waar de parkeerdruk al hoog is. In buurten met veel sociale huurwoningen is zowel het inkomen als het autobezit relatief laag, waardoor bewoners vaak zijn aangewezen op andere vormen van mobiliteit en beperkter zijn in hun vervoersmogelijkheden. Autodelen kan ervoor zorgen dat een auto beschikbaar is voor iedereen, ook voor hen die zich geen eigen auto kunnen veroorloven. Gemiddeld kost een auto iets meer dan €400 per maand, maar deze kosten zijn niet voor iedereen bekend, niet zichtbaar en/of niet op te brengen. Met deelauto’s kan deze inwoners extra mobiliteit worden geboden, waardoor zij beter kunnen participeren en de toegang tot mobiliteit vergroot wordt. Dorpen en landelijk gebied In de dorpen en wijken die verder weg liggen van de stad spelen deelauto’s een andere rol dan in stedelijk gebied. Het autobezit is op deze plekken in de gemeente verreweg het hoogst. Hier beschikken inwoners gemiddeld over meer dan één auto per huishouden. Autodelen kan hier met name een instrument zijn voor het vergroten van de keuzevrijheid en bereikbaarheid en om elektrisch rijden te faciliteren. Deelauto’s zijn hier vooral een vervanging van de tweede of derde auto.

Voor een relatief klein deel van de bewoners dragen deelauto’s mogelijk bij aan het vergroten van mobiliteit, wanneer zij geen eigen auto bezitten. Uitgangspunten Voordat we doorgaan richting de te nemen maatregelen om bovenstaande ambities te behalen, zijn er kaderstellende keuzes die gemaakt moeten worden. Een belangrijk onderdeel hierbij is de rolopvatting die de gemeente op zich neemt. Hiervoor formuleren wij een drietrapsrakket.

18

De gemeente Groningen begint met het stimuleren van autodelen. De gemeente heeft ten opzichte van andere grote gemeenten namelijk een flinke inhaalslag te maken en wil graag stevig aan de bak. De komende jaren wordt de gemeente zelf een drijvende kracht die beweging en groei in gang zet. Daarnaast zet de gemeente in op het faciliteren daar waar nieuwe behoefte en vraag ontstaat, zoals bewonersinitiatieven, nieuwe aanbieders en nieuwe vormen van autodelen. Zodra de beweging echt goed op gang is gekomen wil de gemeente haar rol verleggen naar het regisseren van autodelen. Monitoring en evaluatie kan uitwijzen dat er op bepaalde vlakken toch een behoefte is om de stimulerende rol te blijven vervullen.

Als de gemeente niks doet, wordt de ontwikkeling van autodelen overgelaten aan de organische groei van de markt en van de huidige gebruikers. Deze ontwikkeling is toe nu toe marginaal, waardoor het bieden van een alternatief voor het inperken van de rol van de auto in de stad langzaam gaat. Belangrijk is dus om stevig in te zetten op autodelen, inclusief mensen en middelen. Dit biedt tevens de kans voor de gemeente om de regie in handen te nemen en te houden. Hiermee verzekeren we dat de ontwikkelingen rond autodelen (blijven) bijdragen aan de maatschappelijke doelen. Om de hierboven beschreven ambitie te verwezenlijken formuleren we de volgende uitgangspunten: We voeren een duidelijke koers. Gebruikers en de markt zijn gebaat bij duidelijkheid en een langetermijnvisie. Met dit uitvoeringsprogramma wordt deze duidelijke koers ingezet. We werken samen. De gemeente creëert een goede relatie met aanbieders en heeft een open houding. De gemeente laat aanbieders meedenken over hun bijdrage aan de ambities van de gemeente. Deelauto’s staan boven privéauto’s. Bij keuzes die we maken in de openbare ruimte gaat de deelauto altijd voor de privéauto. We gaan de markt faciliteren. De gemeente realiseert zich dat autodelen op dit moment voor bepaalde plekken en doelgroepen niet tot een winstgevende businesscase leidt.

Dit geldt met name voor het zero emissie autodelen en gebieden met een lage vraag. Samen met de markt verkennen we de mogelijkheden om ook hier vraag en aanbod beter op elkaar aan te laten sluiten. We gaan experimenteren. De autodeelmarkt is nog in ontwikkeling is. Een overtuigend concept is nog niet bepaald. Verschillende constructies met deelauto’s kunnen succesvol blijken. De gemeente wil leren en (nieuwe) initiatieven van bewoners of aanbieders aanmoedigen. De gemeente zet daarom in op pilots en experimenten met deelauto’s. We zetten in op communicatie. De gemeente neemt gebruikers en bewoners mee in het verhaal van de groei en de toekomstige rol van deelauto’s. Betrouwbaarheid is van belang. De gemeente hanteert het uitgangspunt dat betrouwbaarheid van het aanbod het allerbelangrijkste voor de deelautogebruiker is. Daarmee wordt de gebruiker een aantrekkelijk en reëel alternatief geboden voor de eigen auto: zekerheid en vrijheid.

19

We faciliteren diversiteit in het aanbod van deelauto’s. Er is nog geen dominant model voor autodelen. Een divers aanbod, aansluitend op de maatschappelijke doelen van de gemeente, maakt het voor inwoners aantrekkelijker en gemakkelijker om te kiezen voor de vorm die bij hun behoeften past. Een sterke relatie met het landelijk gebied. De gemeente vindt de stad in- en uitreizen even belangrijk en heeft oog voor de rol van autodelen in het bredere mobiliteitssysteem. Hierbij moet worden aangemerkt dat deelautogebruikers vaker gebruik maken van het OV en dat inwoners zonder auto of met minder auto’s ook afhankelijker zijn van OV.

2.3

Parkeren en vergunningen

Deelauto’s worden voor een groot deel aangeboden door commerciële bedrijven. Zij plaatsen deelauto’s in de openbare ruimte. Gebruikers kunnen door middel van hun mobiele telefoon met de applicatie van de individuele aanbieder de deelauto ontgrendelen, gebruiken en betalen. De gemeente geeft vergunningen aan deze bedrijven voor het plaatsen van deelauto’s. In dit hoofdstuk noemen we de maatregelen die we nu, straks en later treffen om de markt in de gewenste richting te laten ontwikkelen. Nu

Straks Nieuwe vergunningen voor commerciële aanbieders Sturen op een omvangrijk netwerk van commerciële deelauto’s Een gedeelde autoparkeervergunning Coöperatief autodelen aanmoedigen en ondersteunen

Later

Sturen op zone-based vergunningen

Deelauto’s op de hubs

Inrichten van een plankaart auto-delen

Nieuwe parkeerproducten ontwikkelen die aansluiten bij nieuwe transities

Meedoen aan een proef met flexibele parkeermachtigingen Een stringenter parkeerbeleid

Ander samenwerkingsmodel tussen gemeente en deelmobiliteitsaanbieder onderzoeken

Zero emission-eis voor deelauto’s vanaf 2025

Nu Nieuwe vergunningen voor commerciële aanbieders We herkennen dat onze huidige producten niet langer passen bij deelauto-vormen die nu op ons afkomen. Op dit moment vergeven wij enkel individuele parkeervergunningen aan aanbieders van deelauto’s. Zij ontvangen door middel van deze vergunningen het recht om (kosteloos) deelauto’s te parkeren overal binnen betaald parkeergebied. Dat is niet langer gewenst. Deelauto’s kennen vaak een vaste standplaats of een vaste zone. We gaan onze vergunningsproducten daarop aanpassen. Zo leiden we de ontwikkeling op de markt in goede banen. Concreet zullen we de volgende vergunningsproducten voor commerciële aanbieders gaan ontwikkelen: Een algemene vergunning voor het aanbieden van deelauto’s in Groningen Hiervoor werken we de ‘Nadere regels deelauto’ uit. Aanbieders van deelfietsen en deelsnorfietsen moeten een algemene vergunning hebben voor het aanbieden van voertuigen in de gemeente. Voor aanbieders van deelauto’s doen we dat niet. Zij vragen enkel parkeervergunningen voor iedere deelauto die zij aanbieden. Aanbieders van autodelen zullen deze vergunning moeten bezitten voordat zij parkeervergunningen voor auto’s kunnen ontvangen.

20

Een algemene vergunning geeft ons grip. Het mag niet zo zijn dat onze straten te maken krijgen met een overmatig aantal deelauto’s. Daarom bepalen we dat er binnen 250 meter maximaal twee deelauto’s aangeboden mogen worden, tenzij uit gebruikersdata blijkt dat er meer vraag naar deelauto’s is. Met deze vergunning verplichten we de aanbieders ook data te delen, te rapporten over het gebruik van de deelauto en bij te dragen aan regionale- en lokale MaaS initiatieven. Vooralsnog kiezen we er niet voor te sturen op het aantal aanbieders en deelauto’s. We willen alle vormen van commerciële deelauto’s die kunnen bijdragen aan het verlagen van autobezit de ruimte geven. Dit willen we juist stimuleren en faciliteren. Zodra de markt zich verder ontwikkelt geven wij onszelf door de Nadere regels deelauto de knop waarmee we later kunnen sturen op het aantal aanbieders en voertuigen. We zullen aan deze knop gaan draaien zodra de plankaart aangeeft dat een wijk verzadigd is en/of ongewenste effecten zich voordoen. Voor de algemene vergunning brengen we legeskosten in rekening. Legeskosten zijn kostendekkend die in rekening gebracht worden voor het verwerken van de vergunningsaanvraag. Het vaststellen van de nadere regels is een bevoegdheid van het college. We streven er naar de regels in de loop van 2023 af te ronden.

Drie nieuwe parkeervergunningen voor deelauto’s De huidige parkeervergunningen passen niet meer bij de manier waarop deelauto’s aangeboden worden. Daarom gaan we de volgende parkeervergunningen introduceren in de parkeerverordening: 1. Vergunning voor een deelauto met een vaste standplaats We voeren een parkeervergunning in voor de deelauto met een vaste standplaats. De deelauto kent een eigen parkeerplaats die uitsluitend voor dit doeleinde gereserveerd wordt. Vaste deelautoplekken geven (potentiële) gebruikers vertrouwen en zekerheid. Dat is belangrijk. Deze deelauto’s kunnen van tevoren worden gereserveerd en de gebruiker weet op welke plek de auto staat en kan hier rekening mee houden. De meeste deelauto’s van Greenwheels, MyWheels en EasyDriving hebben op dit moment een vaste standplaats. We vinden dat tegenover een vaste standplaats een schappelijk tarief mag staan. We reserveren één parkeerplaats voor één (deel)voertuig in de openbare ruimte. Voor nu zien we dat veel gebruikers waarde hechte aan deze zekerheid, en het tot veel gebruik leidt. In de toekomst willen we echter gaan sturen op een flexibeler gebruik van de openbare (parkeer)ruimte (zie ‘Sturen op de zone-based vergunning’, pagina 20). Bovendien plaatsen we voor deze deelauto een bord ‘autodelen’ en wordt de parkeerplaats afgekruist. Ook maken we een vaste standplaats aan de laadpaal mogelijk.

Wij vinden dat de aanbieder bij moet dragen aan (een deel van) de gemaakte kosten door de gemeente. Deze vergoeding rekenen we door in de leges bij de vergunning. 2. Vergunning voor zone-based autodelen We voeren een zone-based vergunning in. Deze vergunning wordt gelijkgesteld aan onze betaald parkeergebieden. De deelauto mag overal in deze zone geparkeerd worden, maar heeft daar geen vaste parkeerplaats. Zone-based deelauto’s maken dynamisch gebruik van de openbare ruimte. Er is geen bebording of markering nodig. Dat geniet onze voorkeur. Op dit moment biedt MyWheels op deze manier enkele deelauto’s aan in Groningen. We vinden dat het tarief voor de zone-based deelauto gelijkgesteld mag worden aan de vaste standplaats. 3. Vergunning voor freefloatend autodelen We voeren een freefloating vergunning in voor deelauto’s. Met deze vergunning mag de deelauto overal in de gemeente geparkeerd worden, zowel binnen als buiten betaald parkeergebied. Zo vindt dat nu ook plaats met

21

elektrische deelfietsen en deelsnorfietsen. Op dit moment worden deelauto’s niet op deze manier aangeboden in Groningen, maar we zien wel dat deze vorm in meerdere Europese en Nederlandse steden opkomen. Op zijn eigen manier kan deze vorm van autodelen een bijdrage leveren aan het vervangen van de eigen auto. We geven aanbieders met dit product een uniek recht: overal parkeren in de gemeente. We vinden dat het tarief hiervoor fors hoger mag zijn dan voor de andere twee producten. Vaste standplaats

Zone based

Freefloating

Afbeelding 9. Commerciële deelauto’s in drie vormen Sturen op een omvangrijk netwerk van commerciële deelauto’s De gemeente gaat sturen op een dekkend netwerk van vaste parkeervakken. Een dekkend netwerk kent een afstand van bij benadering 250 meter tussen standplaatsen van deelauto’s. Met name in wijken met een hoge parkeerdruk heeft een goede dekking van gereserveerde parkeerplekken voor deelauto’s de voorkeur. Het netwerk van vaste plekken wordt verrijkt met een aanbod van zone-based deelauto’s. Wij verkiezen deelauto’s boven privéauto’s op plaatsen waar de parkeerdruk hoog is. Dat betekent dat de wachttijd voor de aanvraag voor een individuele bewonersvergunning kan oplopen. Een gedeelde autoparkeervergunning De gemeente wil stimuleren dat inwoners met elkaar onderling privéauto’s delen. Wanneer twee inwoners in twee verschillende parkeergebieden één auto delen, is het wenselijk dat de auto in beide gebieden geparkeerd mag worden. Daarom gaan we een pilot starten met een gedeelde autoparkeervergunning. Hiermee kunnen bewoners met één parkeervergunning een auto parkeren in twee wijken. Zo willen we community-based carsharing makkelijker maken. We stellen daarbij wel een aantal voorwaarden aan de gedeelde parkeervergunning. • Beide autodelers lid zijn van de Vereniging voor Gedeeld Autogebruik.

• Indien een binnenstadbewoner deelneemt aan de gedeelde vergunning, dan moet hij/zij de eigenaar van de auto zijn. • Er kan een wachtlijst gelden voor de aanvraag van de gedeelde vergunning als in één van de wijken geen ruimte is. • Deze gedeelde autoparkeervergunning werken we in de loop van 2023 verder uit. Coöperatief autodelen aanmoedigen en ondersteunen De gemeente Groningen wil graag initiatieven van bewoners koesteren en aanmoedigen. We zien zelfs dat steeds meer bewoners zelf actie willen gaan nemen. Het is waardevol als bewoners zelf actie ondernemen en energie steken in autodelen. Naast een bijdrage aan de mobiliteitstransitie verhogen dit soort initiatieven de sociale cohesie in een buurt.

22

We gaan bewoners die met elkaar een (autodeel)coöperatie willen gaan vormen ondersteunen. Hiervoor starten we een experiment. We gaan financiële ondersteuning bieden coöperaties om de deelauto op straat te realiseren. We gaan onze bewoners actief informeren over en werven voor dit experiment. Dit doen we door informatieavonden te organiseren in de buurt en het nieuws te verspreiden via wijkverenigingen. Het is van belang dat we in de buurt ambassadeurs vinden die een dragende rol op zich nemen om het experiment verder te trekken. Een belangrijke rol in het aanjagen van dit experiment is weggelegd voor de Kwartiermaker Deelmobiliteit (zie pagina 42). Coöperaties die met elkaar gaan autodelen kunnen aanspraak gaan maken op een vaste parkeerplaats, ook met laadpaal, in de openbare ruimte. Op deze manier vergroten we de vindbaarheid en daarmee het gemak voor de gebruikers. Ook geeft dit zichtbaarheid in de buurt en vergroot het hebben van een plek daarmee de groeikans voor het bewonersinitiatief. Op het onderbord mag de groep bewoners een eventuele naam van de groep/coöperatie/ collectief laten plaatsen. Om aanspraak te maken op financiële ondersteuning stellen we een aantal voorwaarden. Onder andere moet er een verklaring van gedeeld autogebruik aangeleverd worden door een minimumaantal van tien autodelers woonachtig op verschillende adressen.

Deze autodelers moeten tijdens het experiment afstand nemen van een nader te bepalen auto’s in eigen bezit. We houden hierbij rekening met een spijtoptantregeling. Ook dient het bewonersinitiatief na een halfjaar een korte rapportage aan te leveren over het gebruik van de deelauto. Na vaststelling van het uitvoeringsprogramma gaan we het experiment uitwerken. We kijken hierbij nauwlettend mee met de ervaringen in andere gemeenten.

Straks Sturen op de zone-based vergunning Naarmate het netwerk van vaste standplaatsen dichter wordt, gaat de gemeente meer sturen op zone-based vergunningen. Naast het stimuleren van het aanbod van deelauto’s overwegen we om vergunningsaanvragen voor vaste standplaatsen in de buurt van een al bestaande standplaats voor deelauto’s af te wijzen. Het reserveren van parkeerplaatsen in de openbare ruimte door middel van markeringen en borden zal in de toekomst achterhaald zijn. We streven ernaar dat voertuigen flexibel gebruik maken van de openbare (parkeer)ruimte. Daarom zullen we op termijn de zone-based vergunningen beschouwen als het belangrijkste vergunningsproduct. Deze zones willen we laten aansluiten bij de huidige betaald parkeerzones. Zone-based vergunningen bieden het beste van twee werelden: de deelauto kan van tevoren gereserveerd worden en de gebruiker weet dat ze in een bepaalde zone zullen staan bij aanvang van de huur. De app vertelt de gebruiker precies wáár de deelauto in de zone staat. De deelauto neemt geen vaste (gereserveerde) plek in de openbare ruimte in en daarom beweegt deze vorm dynamischer mee met het geheel aan geparkeerde auto’s: ze parkeren daar waar nog plek is. Inrichten van een plankaart autodelen De gemeente richt een plankaart in waarop huidige en toekomstige vaste standplaatsen worden gemarkeerd.

Deze plankaart versnelt de aanvraagprocedure voor aanbieders en draagt bij aan heldere communicatie naar aanbieders en bewoners. Via de kaart kunnen aanbieders en bewoners aanvragen doen voor het plaatsen van deelauto’s en de status zien van deze plaatsen. De gemeente heeft voor een geselecteerd aantal plaatsen al een verkeersbesluit gemaakt. Dit heeft voor aanbieders als voordeel dat een auto vrijwel direct geplaatst kan worden zodra toestemming gegeven is. De plankaart geeft ook de mogelijkheid om een aanvraag te doen voor plekken waarvoor nog geen verkeersbesluit genomen is. Dit betekent wel dat eerst onderzocht moet worden of de plaatsing van een deelauto in lijn is met onze doelstellingen op het gebied van openbaar elektrisch laden en clustering van deelauto’s. Ook zal de

23

procedure langer zijn vanwege het verkeersbesluit dat nog gemaakt dient te worden. Deze plankaart wordt opgesteld in samenwerking met het parkeerbedrijf om dubbele claims op parkeerplekken te voorkomen en een zo helder mogelijk beeld te krijgen van de locaties waar deelauto’s staan. Meedoen aan een proef met flexibele parkeermachtigingen Ritten met deelauto’s dienen altijd te beginnen en te eindigen in de gemeente Groningen. Dat is het gevolg van de parkeervergunning die de gemeente geeft voor het aanbieden van deelauto’s. Voor gebruikers van deelauto’s zou het van toegevoegde waarde kunnen zijn als ook interstedelijke deelautoritten gemaakt kunnen worden. Dat zijn ritten die gestart worden in Groningen en beëindigd worden in bijvoorbeeld Assen, Leeuwarden, Zwolle of de Randstad. Op landelijke schaal wordt daarom verkend of een flexibele parkeervergunning, die geldig is in meerdere gemeenten, ingevoerd kan worden. De gemeente Groningen werkt graag mee aan de ontwikkeling van dit product. Een stringenter parkeerbeleid Het uitvoeringsprogramma benoemt de maatregelen waarmee we inwoners en bezoekers verleiden tot het gebruik van deelmobiliteit. Dat is de manier waarop we aanbod van en vraag naar deelmobiliteit stimuleren. Deelmobiliteit zorgt namelijk voor de gelijkwaardige toegang tot mobiliteit voor iedereen in de gemeente.

Een grootschaligere omarming van deelmobiliteit zal leiden tot een riante herwinning van de openbare ruimte. Willen we stappen blijven maken in het herwinnen van de openbare ruimte, dan realiseren we ons echter dat flankerend beleid ook noodzakelijk is. Dat zijn verdere maatregelen waarmee we de vanzelfsprekendheid van eigen autobezit verder verlagen. In de mobiliteitsvisie en de parkeervisie noemen we deze maatregelen al: we stellen voor om in alle wijken waar betaald parkeren geldt een quotum in te stellen aan het aantal uit te geven vergunningen. Zo geven we nooit meer vergunningen uit dan er plekken zijn, dringen we parkeeroverlast verder terug, en zorgen we dat bewoners met een parkeervergunning ook daadwerkelijk een parkeerplek in hun buurt, straat of wijk kunnen vinden. Het kan wel betekenen dat nieuwe bewoners niet automatisch meer een parkeervergunning kunnen krijgen. Daarmee wordt deelautogebruik aantrekkelijker. Ook geven we niet langer meer dan twee parkeervergunningen per adres uit. Waar nodig verlenen we niet meer dan één vergunning per adres. In de binnenstad doen we dat al langer. We houden rekening met de aanwezigheid van goede OV-verbindingen en de aanwezigheid van deelauto’s bij het bepalen van de gebieden waar we dit invoeren en doen dit samen met de buurt. Zero-emissie autodelen per 2025 Alle deelauto’s in Groningen moeten emissievrij gaan worden.

We stellen voor dat we vanaf 2025 geen nieuwe vergunningen meer gegeven voor het aanbieden van door fossiele brandstof aangedreven deelauto’s. Vanaf 2026 zullen dan alle deelauto’s elektrisch zijn. Dat besluit hebben we afgestemd met de markt en past naadloos bij de overgang naar elektrische deelmobiliteit zoals dit ook in andere steden in Nederland wordt doorgevoerd. Om de transitie naar emissievrij autodelen te stimuleren maken wij het mogelijk dat aanbieders openbare laadinfrastructuur kunnen beschikken. Later Deelauto’s op de hubs De ontwikkeling van oplossingen die de multimodale reis faciliteren versterkt de positie van de deelauto. In de ontwikkeling van hubs worden deelauto’s meegenomen. Het is waarschijnlijk dat de plaatsing van deelauto’s in hubs een goede aanvulling is voor een goed dekkend netwerk van deelauto’s in de stad. Het versterkt de herkenbaarheid en de betrouwbaarheid van de deelauto. In wijken en dorpen verder van de stad gelegen heeft de plaatsing van een deel-

24

auto op een strategische plek, waarin vele functies samenkomen, de voorkeur. In stedelijk gebied zien we vooral kansen in het bundelen van verschillende vormen van deelmobiliteit (deelauto’s en deel(bak)fietsen) op de hub. De voorwaarden en het beprijzen van parkeeroplossingen op de hub zullen verschillen per type hub. Nieuwe parkeerproducten ontwikkelen die aansluiten bij de transities die plaatsvinden Indien er nieuwe vormen van commercieel autodelen ontstaan gaan we nieuwe vergunningsproducten ontwikkelen die aansluiten op deze vorm. Nieuwe vormen van autodelen worden in de gemeente getoetst op de mate waarop zij bijdragen aan het verminderen van het eigen autobezit en daarmee de druk op de schaarse ruimte verlagen. Ander samenwerkingsmodel tussen gemeente en deelmobiliteitsaanbieder onderzoeken De gemeente wil graag meer de regie voeren op het totaal aanbod van deelmobiliteit in de stad. Op dit moment bestaat het risico dat er een lappendeken aan verschillende aanbieders en deelautoconcepten ontstaan. Ook zijn deelauto’s die op privéterrein staan niet altijd even goed toegankelijk voor omwonenden. We vinden het van belang dat we sturen op de maatschappelijke meerwaarde van deelmobiliteit. Mogelijk hoort daar een andere samenwerkingsvorm bij. Op dit moment geven we enkel sturing door het geven van vergunningen.

Onder de door ons gestelde voorwaarden in de vergunning biedt de aanbieder haar dienstverlening aan. Een andere samenwerking, waarin de gemeente mogelijkerwijs een deel van de dienstverlening op zich neemt, kan de mogelijke meerwaarde van deelmobiliteit voor al onze inwoners vergroten. Daarom onderzoekt de gemeente hoe zo’n samenwerking vorm zou kunnen krijgen.

2.4

Vraag- en aanbodstimulering

De gemeente wil graag autodelen stimuleren om zo de gemeentelijke ambities te realiseren. Daar hoort, naast beleid, ook het stimuleren van vraag en aanbod bij. Het is niet vanzelfsprekend dat men op de hoogte is van de mogelijkheden van autodelen en de bijbehorende (economische) voordelen. Daarom zal aanbod niet vanzelf leiden tot goed gebruik en groei. Autodelen bevindt zich in een stadium waarin er nog ruimere bekendheid bereikt moet worden. Naast bekendheid zijn enthousiasmeren, activeren en blijvend gebruik belangrijk. Het gaat bij autodelen met name om een gedragsverandering, het anders inrichten van gewoontegedrag en het anders definiëren van gemak. Ook de bewustwording rondom het gebruik en de inrichting van de openbare ruimte (het waarom, het idee van verworven rechten) spelen een rol in het communiceren over autodelen. Groningen heeft een jonge bevolking. Veel inwoners hebben geen eigen auto, maar zullen dit in de toekomst wel overwegen. Voor deze inwoners wordt delen en gebruiken van diverse producten in steeds grotere mate de norm, in tegenstelling tot het bezitten daarvan. Daar willen we op inspelen door slim het aanbod van en de vraag naar deelauto’s te stimuleren.

25

Nu

Straks Communiceren en informeren over het aanbod van deelauto’s in Groningen Acties bij rijscholen Acties bij plaatsing nieuwe deelauto

Autodelen in wijken met een lagere openbare bereikbaarheid

Later Parkeren op afstand Wagenparken delen

Experimenteren met een (tijdelijke) andere inrichting van de straat

Deelauto’s op commercieel minder interessante locaties

Interne communicatie binnen de gemeente

Acties voor doelgroepen Proef keyless autodelen Zichtbare en aantrekkelijke bebording en markering Uitprobeeracties afgestudeerden Probeeracties deelmobiliteit op evenementen

Nu Communiceren en informeren over het aanbod van deelauto’s in Groningen De gemeente maakt via zijn communicatiekanalen, waaronder Duurzaam Groningen, Groningen Bereikbaar en de eigen gemeentelijke website, het aanbod van deelauto’s kenbaar. Dit doet de gemeente samen met maatschappelijke partners en marktpartijen, om zo het autodelen aan te jagen. Het stimuleren van de vraag naar deelvervoer past binnen de ambities van de mobiliteitsvisie van de gemeente en wij zien het realiseren van gedragsverandering ook als een maatschappelijke taak. Niet iedereen is even goed op de hoogte van de kansen en voordelen van autodelen. Om deze kansen (goedkoper, flexibeler, duurzamer, beter voor de openbare ruimte) te benutten is gedragsverandering van de (toekomstige) automobilist nodig. Maar ook de bewustwording van de impact van de auto op de openbare ruimte speelt een belangrijke rol bij het communiceren over autodelen.

Om de communicatie en informatie over autodelen in Groningen te verbeteren zetten wij samen met onze partners, wijk- en buurtorganisaties, Groningen Bereikbaar, het OV-Bureau en Duurzaam Groningen, in op de volgende punten: Het toevoegen van informatie over autodelen als alternatief voor de eigen auto aan alle communicatiemiddelen over de uitbreiding van betaald parkeren We maken een brochure waarin de voordelen en kansen van autodelen uitgelegd wordt We nemen een paragraaf op over autodelen in de communicatie naar bewoners over parkeervergunningen (verlengen of afwijzen) Een jaarlijkse brief of email over de kansen en voordelen van autodelen voor bewoners op de wachtlijst voor een parkeervergunning Het uitbreiden van de pagina over autodelen op de website van de gemeente. We voegen informatie toe over autodelen bij de parkeervergunningen. Wanneer bewoners verhuizen naar Groningen, een baan vinden in Groningen of hun rijbewijs halen, feliciteren wij de bewoners en wijzen wij hen op de voordelen van autodelen door middel van een brief met een brochure. We communiceren middels diverse wijkkranten over de plaatsing van nieuwe deelauto’s

26

Daarnaast kiest de gemeente er samen met haar partners voor om lokale ambassadeurs (bekende Groningers) in te zetten om het gebruik van autodelen onder verschillende doelgroepen te promoten. Acties bij rijscholen De rijscholen in onze gemeente leiden de automobilisten van de toekomst op. Het behalen van het rijbewijs kan een moment zijn om aanschaf van een auto te overwegen. Daarom is het in ons belang om ervoor te zorgen dat recent geslaagden geattendeerd worden op de aanwezigheid van deelauto’s in de stad. Samen met de aanbieders maken we afspraken gericht op het aantrekkelijk maken van een eerste rit in de deelauto. We onderzoeken of recent geslaagden een voucher kunnen ontvangen waarmee ze voor een aantrekkelijke prijs kennis kunnen maken met de deelauto. Acties bij plaatsing nieuwe deelauto We informeren bewoners gericht over de plaatsing van nieuwe deelauto’s. Hierbij verkennen we, in samenwerking met de aanbieders, de mogelijkheid om voor een gereduceerd of een gratis probeeraanbod te faciliteren voor bewoners binnen een straal van 250 meter van de nieuwe deelauto. Zichtbare en aantrekkelijke bebording en markering De zichtbaarheid en herkenbaarheid van deelauto’s op straat en op hubs is belangrijk. Het helpt als deze plekken in de openbare ruimte opvallen en de nieuwsgierige passant meer informatie geven.

Daarom gaan we: Borden met de term ‘autodate’ vervangen we door borden met ‘autodelen’. Deze term vinden wij krachtiger en duidelijker. Bij iedere deelauto met een vaste locatie, plaatsen we een onderbord met de naam van de aanbieder. Op standplaatsen van particuliere autodelers plaatsen we de naam van de groep en een onderbord met daarop een QR-code voor toegang tot de auto. Uitprobeeracties afgestudeerden Jaarlijks studeren er duizenden studenten af in Groningen. In deze transitieperiode overwegen zij vaak de aanschaf van een auto. De gemeente onderzoekt de mogelijkheid om de doelgroep te verleiden geen privéauto aan te schaffen maar gebruik te maken van de deelauto. Dit kan door middel van kortingsacties of vouchers, vergelijkbaar met bestaande NS-aanbiedingen voor net afgestudeerden. Probeeracties deelmobiliteit op evenementen De gemeente zorgt voor een podium waar bewoners kennis kunnen maken met verschillende vormen van deelmobiliteit. Het kunnen evenementen zijn waar mobiliteit of de ontwikkeling van de stad centraal staat (zoals Let’s Gro). De probeeracties zullen vooral aansluiten bij geschikte bestaande evenementen.

Straks Autodelen in wijken met een lagere openbare bereikbaarheid Autodelen heeft niet alleen toegevoegde waarde in buurten van de gemeente waar de parkeerdruk al heel hoog is of waar zich inwoners met karakteristieken van early-adopters bevinden. Het kan ook bijdragen aan het verhogen van de toegang tot mobiliteit in wijken of dorpen die verder van de binnenstad afliggen en minder goed ontsloten worden door het openbaar vervoer. In de kleine kernen is het openbaar vervoernetwerk niet altijd toereikend. Autodelen kan ervoor zorgen dat een auto altijd beschikbaar is voor iedereen, ook voor hen die zich geen eigen auto kunnen veroorloven. Met deelauto’s kan

27

deze inwoners extra mobiliteit worden geboden, waardoor zij beter kunnen participeren en de kans op mobiliteitsarmoede wordt teruggedrongen. Daarnaast draagt autodelen bij aan een eerlijkere verdeling van de openbare ruimte. De meeste auto’s staan veel stil en staan daarmee in de weg van een ander gebruik van deze openbare ruimte. Ook staan ze vaak ook letterlijk ‘in de weg’ voor mensen die minder mobiel zijn. De ruimte die vrijkomt met autodelen kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor sociale interacties op straat. In veel buurten met sociale huurwoningen is zowel het inkomen als het autobezit relatief laag, waardoor bewoners vaak zijn aangewezen op andere vormen van mobiliteit en beperkter zijn in hun vervoersmogelijkheden. Deelauto’s worden op dit moment nog nauwelijks gebruikt door deze doelgroepen. We zetten in op het experimenteren met het aanbieden van deelauto’s voor inwoners met een lager inkomen. Wij geloven dat deelauto’s deze groep de mogelijkheid biedt om in vrijheid te bewegen en deel te nemen aan de maatschappij zonder de noodzaak om een auto te bezitten. We onderzoeken waar bewoners met een zogenaamde lagere openbare bereikbaarheid wonen, wat hun mobiliteitsbehoeften zijn en/of hoe en onder welke voorwaarden autodelen kan bijdragen aan het invullen hiervan.