Bijlage Plan Schuldhulpverlening gemeente Groningen 2024-2028.pdf

Plan Schuldhulpverlening gemeente Groningen 2024-2028

1

Voorwoord Ongeveer één op de vijftien gezinnen in onze gemeente kampt met problematische schulden. Voor vijftienduizend huishoudens is het iedere dag topsport om de eindjes aan elkaar te knopen. Praktisch gezien telt iedere schoolklas één of twee kinderen waarvan de ouders geen geld hebben voor sport, leuke activiteiten en soms is er ook geen geld voor een fatsoenlijke maaltijd en gaan kinderen zonder ontbijt naar school. In ons land zien wij de kloof tussen arm en rijk steeds verder toenemen. Waar het hebben van problematische schulden in het verleden vaak als een individueel probleem werd gezien, durf ik de stelling aan dat het hebben van problematische schulden een maatschappelijk probleem is. Het is voor veel gezinnen echt enorm hard werken om rond te komen. Ik waardeer de veerkracht van deze gezinnen. Financiële tegenslagen weten onze inwoners in ruime mate op te vangen, maar er is een grens. De grens waar onze inwoners, maar waar ook wij als gemeente tegenaan lopen. Voor onze inwoners met de laagste inkomens is het verlies van een baan of partner veelal het laatste zetje om echt in de financiële problemen terecht te komen. En dan is er nog de bijstandsnorm die in vrijwel alle gevallen ontoereikend is om van rond te kunnen komen, als men wil meedoen in de samenleving.

Wanneer daardoor financiële problemen ontstaan, wordt het ene gat met het andere gevuld en worden de bestaande schulden verhoogd met aanmanings-, incasso- en deurwaarderskosten. Vervolgens lopen de schulden in rap tempo op en durven inwoners vaak uit schaamte pas in een laat stadium om hulp te vragen. Maar schulden zijn geen onoplosbaar probleem. En wij zijn strijdbaar. Met dit plan wil de gemeente bovengenoemd maatschappelijk probleem te lijf gaan. Wij hebben de ambitie om steeds beter in staat te zijn om te voorkomen dat inwoners in problematische schuldsituaties terechtkomen. Verder willen wij inwoners met dreigende problematische schulden sneller bereiken om hulpverlening in te zetten. Daarnaast ambiëren wij het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners gedurende het traject van schuldhulpverlening en willen wij door actievere inzet op nazorg voorkomen dat inwoners opnieuw een beroep moeten doen op schuldhulpverlening. Om deze ambities te bereiken, werken wij volgens een aantal essentiële uitgangspunten. Zo organiseren wij de schuldhulpverlening dichtbij onze inwoners en gaan daarbij uit van vertrouwen. Verder vinden wij dat schuldhulpverlening een publieke taak is en waarderen wij de initiatieven vanuit de samenleving om inwoners met problematische schulden kosteloos te ondersteunen.

Groningen, 14 november 2023 Eelco Eikenaar

2

Plan Schuldhulpverlening gemeente Groningen 2024-2028 Inhoudsopgave 1. Inleiding ………………………………………………………………………………………………………………………………………..4 1.1. Wettelijk kader …………………………………………………………………………………………………………………………..4 2. Huidige situatie …………………………………………………………………………………………………………………………….5 2.1. Samenstelling doelgroep ……………………………………………………………………………………………………………5 2.2. Dienstverlening ………………………………………………………………………………………………………………………….7 2.3. Eenvoud en duidelijkheid voor de inwoner ………………………………………….…………………………………….7 2.4. Landelijk actieplan brede schuldenaanpak …………………………………………………………………………………8 2.5. Coalitieakkoord: problematische schulden voorkomen en bestrijden…………………………………………8 2.6. Gemeentelijke brede aanpak armoede en schulden……………………………………………………………………9 3. Visie gemeente Groningen ………………………………………………………………………………………………………….10 3.1. Ambities ……………………………………………………………………………………………………………………………………10 4. Hoe zorgen wij voor een integrale schuldhulpverlening……………………………………………..………………14 4.1. Werkwijze …………………………………………………………………………………………………………………………………14 4.2. Preventie ………………………………………………………………………………………………………………………..………..17 4.3. Vroegsignalering (Eerste Hulp bij Geldzaken) ……………………………………………………………………………18 4.4. Samenwerking met partijen ……………………………………………………………………………………………………..19 4.5. Doelgroepen …………………………………………………………………………………………………………………………….24 4.6.

Schuldregeling ……………………………………………………………………………………………………………………..…..27 4.7. Budgetbeheer en budgetcoaching ………………………………………………………………………………………..….28 4.8. Nazorg ………………………………………………………………………………………………………………………………………28 4.9. Beschermingsbewind ………………………………………………………………………………………………………………..29 4.10. Adviesrecht beschermingsbewind …………………………………………………………………………………………..30 4.11. Werkgeversbenadering …………………………………………………………………………………………………………..30 4.12. Samenwerking met zorgprofessionals …………………………………………………………………………………….31 4.13. Pauzeknop ………………………………………………………………………………………………………………………………31 4.14. Schuldenfunctionaris Rechtbank …………………………………………………………………………………………….31 4.15. Sociale kredietverlening ………………………………………………………………………………………………………….32 5. Kwaliteitsborging schuldhulpverlening.. ……….……………………………………………………………………………33 6. Financieel kader …….……………………………….…………………………………………………………………………………..35 7. Monitoring en evaluatie ……………………….…….………………………………………………………………………………37 8. Uitvoeringsvisie: Hoe voeren wij de actiepunten uit? ..……………………………………………………………...38

3

1. Inleiding Voor u ligt het Plan Schuldhulpverlening gemeente Groningen 2024-2028. Dit plan geeft aan hoe wij in de gemeente Groningen de aankomende vier jaar richting geven aan de integrale schuldhulpverlening aan onze inwoners in een financieel kwetsbare situatie. Integrale schuldhulpverlening bestaat uit het voorkomen van schulden, het bieden van hulp bij het vinden van een oplossing voor problematische schulden en nazorg. Het plan beschrijft onze visie op schuldhulpverlening met daaraan gekoppeld onze ambities en actiepunten. Wij beschrijven het wettelijk kader en het doel van de schuldhulpverlening. Wij geven de huidige situatie weer. Verder komt het landelijk actieplan brede schuldenaanpak aan de orde en onze gemeentelijke aanpak. Het plan gaat vervolgens in op de kwaliteitsborging van de schuldhulpverlening, het financieel kader, de monitoring en evaluatie. Het eindigt met de visie van de uitvoering op het plan. 1.1. Wettelijk kader Schuldhulpverlening1 is een wettelijke taak van de gemeente die is vastgelegd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Deze wet is sinds 2012 van kracht. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening verplicht gemeenten om een plan vast te stellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van de gemeente. Het plan kent een maximale looptijd van vier jaar en kan tussentijds gewijzigd worden.

Het plan bevat de hoofdzaken van het te voeren (integrale) schuldhulpverleningsbeleid en geeft aan op welke wijze de gemeente probeert te voorkomen dat inwoners schulden aangaan die ze niet kunnen betalen. In het plan moet in ieder geval worden aangegeven: a. Welke resultaten de gemeente in de door het plan bestreken periode wenst te behalen; b. Welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd; c. Het maximale aantal weken dat de gemeente nastreeft om de hulpvraag vast te stellen, nadat een inwoner zich tot de gemeente heeft gewend voor hulp; d. Hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende kinderen wordt vormgegeven; e. Hoe de samenwerking met schuldeisers, waaronder verhuurders van tot bewoning bestemde onroerende zaken, zorgverzekeraars, water- en energiebedrijven, wordt vormgegeven. Het begrip schuldhulpverlening wordt in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening omschreven als: het ondersteunen bij het vinden van een adequate oplossing gericht op de aflossing van schulden indien redelijkerwijs is te voorzien dat een natuurlijke persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede de nazorg.

Schuldhulpverlening heeft hiermee als doel om inwoners rust en overzicht te geven over hun financiële situatie en zo mogelijk betalen of regelen van aanwezige schulden. Tegelijkertijd gaat het hier om het voorkomen van recidive (terugval).

1

Zie voor de definitie schuldhulpverlening: artikel 1 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.

4

2. Huidige situatie 2.1. Samenstelling doelgroep Volgens de laatst beschikbare cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek had eind 2021 ruim zeven procent van de Nederlandse huishoudens te maken met een geregistreerde problematische schuld. In de gemeente Groningen was dat lager, namelijk zes procent. Ook in vergelijking met andere (studenten)steden hebben wij een redelijk laag percentage.

Wij zien de laatste jaren een dalende lijn van het percentage huishoudens met problematische schulden. Het percentage van zes procent voor onze gemeente ligt al jaren onder het landelijke gemiddelde en onder het gemiddelde percentage van onze provincie2.

2

Bron: Sociaal Planbureau Groningen, Armoedemonitor Groningen, https://sociaalplanbureaugroningen.nl/armoede/schuldenproblematiek

5

Het aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden in de provincie Groningen (7,4%) is in de afgelopen jaren ongeveer gelijk aan dat van Nederland (7,4%).

Als wij kijken naar de verschillende wijken in onze gemeente zien wij dat met name in de noordwestelijke wijken het hoogste percentage huishoudens met schulden. Haren, Glimmen, Meerstad en Ten Boer en omgeving hebben het laagste aantal huishoudens met een geregistreerde problematische schuld.3 3

Bron: CBS Schuldenproblematiek in beeld, https://dashboards.cbs.nl/v3/SchuldenproblematiekInBeeld

6

De inwoners die in 2021 via hulp van onze gemeente een schuldregeling troffen, hadden gemiddeld veertien schuldeisers per dossier met een gemiddelde totale schuld van ongeveer € 21.000,--. In 2022 ging het om veertien schuldeisers en een totale schuld van € 24.450,-- . De hoogte van de gemiddelde totale schuld loopt iets op, maar de schuldbedragen in onze gemeente liggen nog ruim onder het landelijke gemiddelde van € 37.359,-- in 2021 en in 2022 € 37.485,--4. 2.2. Dienstverlening Wij voeren als gemeente de schuldhulpverlening (budgetbeheer, -coaching en schuldregeling) uit. De Groningse Kredietbank (GKB) helpt inwoners met financiële problemen met gerichte informatie, advies, bemiddeling, een cursus of crisisinterventie. En als inwoners worden geïndiceerd voor een schuldregeling (schuldbemiddeling of saneringskrediet), budgetbeheer, duurzame financiële dienstverlening, budget-coaching of beschermingsbewind, worden ze doorgeleid naar de backoffice van de GKB. Een greep uit de activiteiten: - Ondersteunen van jongeren met (dreigende) schulden door de inzet van euro-coaches. - Organiseren van preventie-activiteiten samen met scholen, vrijwilligers, relevante schuldeisers en maatschappelijke instellingen. - Proberen schulden bij inwoners te voorkomen en hun financiële vaardigheid te bevorderen.

- Stimuleren van financiële educatie in het onderwijs (in brede zin: van basis- tot universitair onderwijs). - Uitvoeren van de nieuwe wettelijke taak vroegsignalering van betalingsachterstanden. Aansluiten met schuldhulpverlening bij de wijk- en gebiedsgerichte aanpak. - Uitvoeren van beschermingsbewind. Wij bieden het beschermingsbewind door de gemeente kosteloos aan, aan onze inwoners met een minimuminkomen. Wij hebben hierdoor de mogelijkheid om tijdig de noodzaak van beschermingsbewind te beoordelen en bij inwoners die ondersteuning nodig hadden het best passende instrument inzetten. 2.3. Eenvoud en duidelijkheid voor de inwoner Schuldhulpverlening aan inwoners in financiële nood is, zoals gezegd, complex geregeld, waarin de samenhang en rolverdeling tussen partijen niet altijd helder is voor de inwoner. Daarbij komt dat de schuldhulpverlening meestal met incidentele middelen wordt gefinancierd, wat structurele oplossingen in de weg staat. Schuldhulpverlening in Nederland is namelijk niet de verantwoordelijkheid van één partij of één juridisch traject. Zo is er: • •

de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening met een bestuursrechtelijke invalshoek; de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP/Faillissementswet) als onderdeel van het Insolventierecht; • Beschermingsbewind op grond van Schulden en Verkwisting als onderdeel van het Burgerlijk Wetboek; • Ook de Wet op het consumentenkrediet heeft nog een aantal artikelen die schuldbemiddeling betreffen • en zijn er nog specifieke afzonderlijke regelingen, zoals het smal- en breed moratorium. Dit alles bij elkaar is erg verwarrend voor de inwoner, maar ook voor alle andere betrokken partijen. Zo is het dan ook niet zo vanzelfsprekend dat inwoners de weg naar de GKB weten te vinden. Daarbij ervaren inwoners ook nog obstakels voordat zij hulp vragen. Soms is voor inwoners onduidelijk wat 4

Bron: NVVK jaarverslag 2022, https://jaarverslag.nvvk.nl/2022/cijfers

7

de GKB voor hen kan doen. Daarnaast bestaat soms bij inwoners onzekerheid over het te verwachten traject, de tijdsduur en de onzekere uitkomst van het traject. Wij pleiten daarom voor eenvoud voor de inwoner. Dus: één wet, één loket, één route met een duidelijk overzichtelijke looptijd en één regisseur en contactpersoon. In onze communicatie richting de inwoners gaan wij dit ook veelvuldig en helder onder de aandacht brengen. 2.4. Landelijk actieplan brede schuldenaanpak Voor de uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening zijn wij afhankelijk van de landelijke aanpak, wetgeving en jurisprudentie. In 2018 presenteerde het Rijk het Actieplan brede schuldenaanpak.5 Het actieplan beschrijft het kader van het rijksbeleid op dit dossier. Op 12 juli 2022 lanceerde het kabinet de landelijke Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Te veel mensen in Nederland kampen met ernstige geldzorgen, problematische schulden of leven rond de armoedegrens, met hardnekkige en wijdverspreide problematiek ten gevolg. Met de aanpak wilde het kabinet ervoor zorgen dat minder mensen te maken krijgen met geldzorgen, armoede en schulden en dat ze, als ze in de knel komen, betere hulp krijgen en zich gezien en gehoord voelen. Zo krijgen mensen de ruimte om mee te doen in de samenleving en om zichzelf te ontwikkelen en kan de vicieuze cirkel van (kansen)armoede doorbroken worden.

De meerjarige Aanpak geldzorgen, armoede en schulden heeft als doel te komen tot: - Een halvering van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede in 2025 ten opzichte van 2015. - Een halvering van het totaal aantal personen in armoede. - Een halvering van het aantal huishoudens in de problematische schulden in 2030 ten opzichte van 2015. Op 8 juni 2023 verscheen de eerste voortgangsrapportage van de landelijke aanpak.6 Wij onderschrijven bovengenoemde doelen. Tegelijkertijd vragen wij ons wel af in hoeverre deze doelen ook realistisch zijn. In het uitvoeringsprogramma brede aanpak armoede en schulden van het college wordt verder ingegaan op acties waarmee een bijdrage wordt geleverd aan het realiseren van deze doelen. 2.5. Coalitieakkoord: problematische schulden voorkomen en bestrijden In het coalitieakkoord 2022-2026 van het college staat al aangegeven dat bestaanszekerheid wordt geboden door fors te investeren in de bestrijding van armoede en van schuldenproblematiek. Er is een aanpak geformuleerd voor het voorkomen en bestrijden van problematische schulden. Dit is als volgt verwoord: a) Voorkomen is beter dan genezen. Zo verstevigen wij onze inzet op vroegsignalering. Wij willen meer aanwezig zijn in de wijken, de gebieden en de dorpen.

b) Verder willen wij voor inwoners die al schulden hebben, een pauzeknop introduceren, zodat inwoners even op adem kunnen komen en wij samen een plan van aanpak kunnen maken voor de toekomst. c) Wij willen jongeren perspectief bieden door schulden te verlagen in ruil voor het volgen van onderwijs. d) Wij vinden dat schulden geen verdienmodel mogen zijn. Wij blijven ons inzetten voor minder marktwerking in de schuldhulpverlening. Als raad omarmen wij deze aanpak. 5

Actieplan brede schuldenaanpak: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2018/05/23/actieplan-brede-schuldenaanpak 6 Eerste voortgangsrapportage Aanpak geldzorgen, armoede en schulden: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2023/06/08/bijlage-1-eerste-voortgangsrapportageaanpak-geldzorgen-armoede-en-schulden

8

In dit plan gaan wij op de hiervoor genoemde facetten nader in. 2.6. Gemeentelijke brede aanpak armoede en schulden De komende periode gaat de gemeente aan de slag met een brede armoede- en schuldenaanpak die bijdraagt aan de versterking van de bestaanszekerheid van onze inwoners en die (langdurige) armoede doorbreekt. Voor een deel gaat het om (aanvullende) maatregelen op het gebied van inkomensondersteuning en schuldhulpverlening en voor een deel om aanpassingen en intensiveringen van de wijze waarop wij nu al ondersteuning bieden: dichtbij, duidelijk en samenhangend. Wij zetten in op goede communicatie en een beter bereik van onze inwoners. Dat betekent dat wij naast (inkomens-)maatregelen investeren in de omvang, kwaliteit en de samenhang van de dienstverlening, aansluitend bij de maatregelen van de sociale basis. Wij doen dat op basis van drie lijnen: (1) een fatsoenlijk inkomen voor onze inwoners, (2) het voorkomen en bestrijden van financiële problemen en schulden en (3) het doorbreken van (langdurige) armoede. Een laag of onzeker inkomen, hoge of onvoorspelbare uitgaven, ingewikkelde wet- en regelgeving of andere vormen van bestaansonzekerheid kunnen leiden tot financiële problemen en problematische schulden.

Die gaan wij zoveel mogelijk voorkomen door onze voorzieningen zo eenvoudig mogelijk te maken en mensen het vertrouwen te geven dat ze bij problemen een beroep op ons kunnen doen. Daarnaast zij wij er voor inwoners op het moment dat mogelijke problemen ontstaan. Wij hebben er daarom al eerder voor gekozen om de extra inzet voor vroegsignalering structureel te maken. De komende periode gaan wij onder meer werken aan: • Een intensivering van de financiële dienstverlening in de wijken. Wij hebben gezien dat de dienstverlening aan inwoners effectiever wordt wanneer de inzet van deskundigen op het gebied van inkomen en schulden in de wijken wordt geïntensiveerd. De drempel om ondersteuning te vragen is in de wijken lager en de samenhang in de dienstverlening kan beter worden geboden. • Een schuldenaanpak waarmee mensen (nog) sneller de rust krijgen om aan perspectief te werken en hun schulden sneller op te lossen.

9

3. Visie op schuldhulpverlening Schuldhulpverlening is een vak. Het is een vak waarin onze inwoners centraal staan. Schuldhulpverlening is niet een activiteit die zomaar naast het andere werk gedaan kan worden of waarmee flink geld verdiend moet kunnen worden. Schuldhulpverlening is een sociaal beroep en het kenmerk van sociale beroepen is dat men iets voor een ander wil betekenen. Wij vinden dat de uitvoering van schuldhulpverlening een publieke taak is die het beste dichtbij de inwoner door de gemeente uitgevoerd kan worden. De gemeente Groningen voert de schuldhulpverlening dan ook als gemeente zelf uit. De Groningse Kredietbank (hierna GKB)7 is hiervoor sinds jaar en dag verantwoordelijk. Schuldhulpverlening doet de gemeente indien gewenst dichtbij onze inwoners in de wijken. Bovendien kijken wij verder dan alleen naar de financiële situatie. Armoede en schulden zijn namelijk vaak niet alleen een geldprobleem. Daarom inventariseert de gemeente ook welke andere problemen een rol spelen. Bovendien kijken wij naar eventuele oorzaken die gelegen zijn in de persoon of de omstandigheden. Dat maakt onze schuldhulpverlening integraal. De gemeente Groningen werkt met één loket voor de toegang van schuldhulpverlening: de GKB.

In het Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening hebben wij met alle (hulp)organisaties die actief zijn in de gemeente afgesproken dat zij inwoners met problematische schulden voor schuldhulpverlening doorverwijzen naar de GKB. De inzet van vrijwilligersorganisaties juicht de gemeente toe. Wij vinden het belangrijk dat er vanuit de samenleving inwoners zijn die andere inwoners willen helpen bij het oplossen van hun problematische schulden. Vrijwilligersorganisaties zijn ondersteunend aan de professionals van de GKB. Het is hierbij belangrijk dat de kwaliteit van de ondersteuning van de vrijwilligers voldoende is gewaarborgd. Van vrijwilligers verlangt de gemeente daarom dat zij niet de schuldhulpverlening van de GKB overnemen, maar dat ze een aanvullende rol spelen. Verder vragen wij van vrijwilligers dat zij de visie van de gemeente zoals verwoord in dit plan onderschrijven. Van de medewerkers van de GKB eisen wij dat zij ter zake deskundig zijn en dat zij volgens de professionele standaarden zijn opgeleid. De wet- en regelgeving kan en moet eenvoudiger. De huidige wijze waarop de schuldhulpverlening in Nederland georganiseerd is, is versnipperd. Dit werkt in de hand dat inwoners met financiële problemen terughoudend zijn met het zoeken van hulp en zich veelal laat of te laat melden bij de GKB.

Een mogelijke gang naar de rechter (in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen) wordt door inwoners als zeer ingrijpend ervaren. Schuldhulpverlening moet zoveel mogelijk binnen een eenvoudig juridisch kader, liefst binnen een enkele wet, worden georganiseerd om de inwoners en de gemeente zo min mogelijk extra te belasten met procedures en regels. De gemeente moet meer mogelijkheden krijgen om een schuldenregeling te laten slagen, ook als niet alle schuldeisers vrijwillig meewerken of niets van zich laten horen. Hiervoor blijven wij ons actief richting de Rijkswetgever inzetten. Tevens gaan wij ons hiervoor inzetten binnen de VNG en ook hierover de andere G40 gemeenten benaderen om samen op te trekken. Daarnaast blijven wij hierin de samenwerking zoeken met de Rechtbank Noord-Nederland.

7

De Groningse Kredietbank is een afdeling binnen de directie Inkomensdienstverlening van de gemeente.

10

Ambities

3.1.

Voor de aanpak schuldhulpverlening hebben wij een aantal ambities geformuleerd. Zo willen wij ten eerste dat wij steeds beter in staat zijn om te voorkomen dat inwoners in problematische schuldsituaties terechtkomen. Verder willen wij onze inwoners met dreigende problematische schulden sneller bereiken om hulpverlening in te zetten. Daarnaast ambiëren wij het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners gedurende het traject van schuldhulpverlening en willen wij door actievere inzet op nazorg voorkomen dat inwoners opnieuw een beroep moeten op schuldhulpverlening Om bovengenoemde ambities te bereiken, gaan wij daarbij uit van de volgende zeven essentiële uitgangspunten: 1) 2) 3) 4) 5)

Wij stellen onze inwoners centraal, wij gaan uit van vertrouwen. Wij organiseren de schuldhulpverlening en andere hulpverlening dichtbij onze inwoners. Wij vinden dat de uitvoering van schuldhulpverlening een publieke taak is. Wij verzetten ons tegen de marktwerking en winstmaximalisatie in de schuldhulpverlening. Wij vinden de schuldhulpverlening en de industrie daar omheen veel te complex en lobbyen actief om vereenvoudiging. 6) Om problematische schulden op te lossen, maken wij zoveel mogelijk gebruik van saneringskredieten, om inwoners snel perspectief te bieden op een schuldenvrije toekomst. 7) Wij waarderen initiatieven vanuit de samenleving om inwoners met problematische schulden kosteloos te ondersteunen. Om onze ambities op het gebied van schuldhulpverlening te bereiken, gaan wij aan de slag met de volgende veertig actiepunten: 1. Gemeente als schuldeiser: Wij gaan aansluiten op het Schuldenknooppunt en deelnemen aan het Convenant lokale overheid. 2. Toegang tot schuldhulpverlening: Wij gaan onderzoeken hoe wij inwoners met geldzorgen eerder kunnen bereiken, de drempel naar de GKB kunnen verlagen en hen sneller kunnen helpen. 3. Wacht- en doorlooptijden schuldhulpverlening: Wij gaan de doorlooptijden bij schuldhulptrajecten verder aanscherpen, zodat wij inwoners sneller duidelijkheid en perspectief geven. 4.

Nederlandse schuldhulproute: Wij blijven aangesloten bij de Nederlandse schuldhulproute en gaan jaarlijks bekijken welke meerwaarde de aansluiting nog heeft voor het bereik van inwoners met (dreigende) problematische schulden. 5. Maatwerkfonds GKB: Wij zetten het Maatwerkfonds vaker in bij de innovatieve aanpak om belemmeringen in het schuldhulpverleningstraject weg te nemen en inwoners sneller perspectief te bieden op een schuldenvrije toekomst. 6. Doorbraakmethode: Wij gaan de doorbraakmethode een vaste plek geven in onze dienstverlening. 7. Preventie: Wij intensiveren onze inzet op financiële educatie van jongeren. 8. Vroegsignalering: Wij gaan onze aanpak vroegsignalering intensiveren door een actievere benadering van inwoners, met name door het afleggen van meer huisbezoeken. 9. Experiment met CAK: Wij gaan deelnemen aan een experiment met het CAK over betalingsachterstanden eigen bijdrage Wmo. 10. WIJ Groningen: Wij willen de schuldhulpverlening dichterbij de inwoners brengen. Wij gaan daarom de samenwerking met de WIJ teams intensiveren. Dit gaan wij doen door onder

11

andere de inzet van specialisten schuldhulpverlening in de WIJ teams te vergroten, waarbij de nadruk zal liggen op de noordelijke wijken. 11. Woningcorporaties: Wij gaan in gesprek met de woningcorporaties om te komen tot nog betere samenwerkingsafspraken over het voorkomen van huurachterstanden en de aanpak van schulden bij huurders. 12. Overige schuldeisers: Wij gaan in gesprek met relevante schuldeisers om te komen tot samenwerkingsafspraken die leiden tot het sneller komen tot minnelijke schuldregelingen, waardoor inwoners sneller perspectief krijgen en minder uitvallen. 13. Regionale samenwerking: Wij zoeken de regionale samenwerking bij regionale problematiek die onze inwoners met financiële vraagstukken raakt. 14. Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening: Wij gaan het Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening anders vormgeven waarbij wij het oude convenant herzien dan wel vervangen door intentieverklaringen. Daarnaast gaan wij twee (informatieve en interactieve) bijeenkomsten per jaar organiseren. 15. Inkomen: Wij starten een werkwijze om te onderzoeken of een gezamenlijke intake (bijstandsuitkering en schuldhulpverlening) meerwaarde heeft. 16. Werk: Wij zetten een uitstroomcoach in die inwoners begeleidt die vanuit de bijstand aan het werk gaan en daarbij hulp nodig hebben om de financiële zaken goed te regelen. 17.

Ervaringsdeskundigen: Wij gaan zoveel mogelijk de aanbevelingen van ervaringsdeskundigen overnemen in onze dienstverlening. 18. Ervaringskennis: Daarnaast gaan wij onderzoeken waar wij in het proces van de schuldhulpverlening meer gebruik kunnen maken van ervaringskennis en -deskundigen. 19. Cliëntenraad: Wij gaan zoveel mogelijk de aanbevelingen van de Cliëntenraad overnemen in onze dienstverlening. 20. Informeren Cliëntenraad: Wij gaan de Cliëntenraad meenemen in de relevante ontwikkelingen met betrekking tot schuldhulpverlening. 21. Schuldhulpverlening aan ondernemers: Wij gaan de schuldhulpverlening aan ondernemers zichtbaarder maken en steviger vormgeven. 22. Schuldhulpverlening aan jongeren: Wij gaan de eurocoach-aanpak intensiveren door eurocoaches in te zetten op scholen en in de wijk. 23. Schulden van jongeren: Wij gaan indien wenselijk binnen de eurocoach-aanpak kleine (belemmerende) schulden van de jongere overnemen en afbetalen. 24. Jongeren belonen: Wij gaan bekijken hoe wij jongeren kunnen belonen door de aflossingsperiode van hun schulden te verkorten nadat zij hun opleiding hebben afgerond of aan het werk zijn gegaan. 25.

Schuldhulpverlening aan gezinnen: Wij verzorgen de schuldhulpverlening aan gezinnen, kijken daarbij onder andere naar het mogelijke beroep op (inkomens)voorzieningen en tevens zorgen wij indien gewenst of nodig voor een warme overdracht naar de betreffende hulpverlenende instantie. 26. Schuldhulpverlening aan dak- en thuislozen: Wij gaan de samenwerking met de dak- en thuislozenorganisaties in het kader van schuldhulpverlening efficiënter vormgeven. 27. Schuldhulpverlening aan doelgroepen met een persoonsgerichte aanpak: Wij gaan door met de bijzondere persoonsgerichte aanpak voor specifieke doelgroepen. 28. Schuldhulpverlening aan statushouders: Wij gaan door met het financieel ontzorgen van statushouders. 29. Schuldregeling: Wij zetten in op het zoveel mogelijk verstrekken van saneringskredieten bij het oplossen van problematische schuldsituaties vanwege onder meer de snellere duidelijkheid en perspectieven voor de inwoner. 30. Waarborgfonds: Wij nemen deel aan het Waarborgfonds saneringskredieten en verstrekken in meer dan tachtig procent van de minnelijke schuldregelingen een saneringskrediet voor de oplossing van problematische schulden. 12

31. Budgetbeheer en budgetcoaching: Wij gaan meer aandacht besteden aan de financiële begeleiding van inwoners tijdens het schuldhulptraject om duurzame financiële gezondheid te bevorderen. 32. Financiële (zelf)redzaamheid: Wij gaan de financiële (zelf)redzaamheid van inwoners stimuleren door onder meer het uitproberen van nieuwe werkwijzen als financiële begeleiding op maat met meer persoonlijke contacten met de inwoner en de inzet van digitale middelen. 33. Nazorg: Wij intensiveren onze inzet op nazorg om duurzame uitstroom uit schuldhulptrajecten te bereiken en terugval te voorkomen. Hierbij gaan wij gebruikmaken van nieuwe werkwijzen, ervaringsdeskundigen en digitale middelen. 34. Beschermingsbewind: Wij zetten ons beleid inzake bijzondere bijstand en beschermingsbewind voort zolang dat juridisch gezien mogelijk is, maar gaan daarbij wel bekijken of de huidige werkwijze verbeterd kan worden. 35. Adviesrecht beschermingsbewind: Wij maken vanwege ons beleid inzake beschermingsbewind geen gebruik van het adviesrecht. Wij houden de wetgeving en jurisprudentie omtrent beschermingsbewind scherp in de gaten en wijzigen ons beleid en de uitvoering daarvan indien nodig. 36. Werkgeversbenadering: Wij gaan werkgevers informeren over hoe zij geldzorgen bij hun werknemers kunnen signaleren en over de mogelijkheden van schuldhulp voor hun werknemers in (dreigende) financiële problemen.

37. Samenwerking met zorgprofessionals: Wij gaan samenwerken met zorgprofessionals en hen voorlichten over schuldhulpverlening. 38. Pauzeknop: Wij gaan indien mogelijk een pauzeknop bij schuldhulpverlening introduceren. 39. Schuldenfunctionaris Rechtbank: Wij willen samenwerken met de Rechtbank om de inzet van schuldenfunctionarissen vorm te geven met onder meer als doel het vroegtijdig signaleren van schuldenproblematiek bij onze in gerechtelijke procedures betrokken inwoners. 40. Sociale kredietverlening: Wij verstrekken sociale leningen aan inwoners met een laag inkomen of die geen lening bij een commerciële bank kunnen krijgen. Wij willen op zodanige wijze sociale kredieten verstrekken dat wordt voorkomen dat er een situatie van overkreditering ontstaat of dat er anderszins bij onze inwoners financiële problemen ontstaan.

13

4. Hoe zorgen wij voor integrale schuldhulpverlening 4.1. Werkwijze De GKB is lid van de landelijke branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening, de NVVK. De dienstverlening is bij de NVVK beschreven in verschillende modules. In onze gemeente worden aan onze inwoners alle modules aangeboden, met uitzondering van de uitvoering van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP). Wel vragen wij indien nodig voor onze inwoners toelating tot de WSNP aan bij de Rechtbank. Tevens blijven wij inwoners ondersteunen met budgetbeheer en -coaching en nazorg tijdens het WSNP-traject. (Zie verder ook onder 4.6 Schuldregeling). In onderstaand schema staat de huidige situatie beschreven. Op 1 juli 2023 is de WSNP gewijzigd en is de looptijd van een wettelijke schuldsanering teruggebracht van 36 naar 18 maanden. Door minister Schouten voor Armoedebeleid, de NVVK en de VNG zijn gemeenten opgeroepen per 1 juli 2023 ook de aflostermijn van de minnelijke schuldregeling te verkorten naar 18 maanden. Onze gemeente heeft de verkorting van de aflostermijn overgenomen. De verwachting is dat door de verkorting van de aflostermijn de nadruk bij schuldhulpverlening nog meer komt te liggen op financiële begeleiding van inwoners tijdens het traject en op de nazorg. Het doel hiervan is om duurzame financiële gezondheid en uitstroom te bevorderen.

Wat precies de gevolgen van de verkorting van de aflostermijn voor de werkwijze vormgegeven in onderstaand schema zullen zijn, gaan wij de komende tijd bekijken. Wat de gevolgen zijn voor onder andere de inhoud van het werk voor consulenten van de GKB en voor de uitvoeringscapaciteit is op dit moment dan ook nog niet aan te geven. Of meer inwoners zich nu gaan melden voor schuldhulpverlening is eveneens onduidelijk. (Zie verder ook onder 4.7.).

14

4.1.1. Gemeente als schuldeiser Bij de uitvoering van schuldhulpverlening hebben wij te maken met vooral de afdeling Inkomen (uitvoering Participatiewet), het Noordelijk Belastingkantoor, de GKB (sociale kredieten) en de gemeente Groningen debiteurenbeheer. Onze gemeentelijke schuldeisers hebben een sociaal incassobeleid, treffen indien mogelijk betalingsregelingen met inwoners die hun schuld niet direct kunnen betalen en gaan in principe altijd akkoord met onze schuldregelingsvoorstellen. Wij gaan deze aanpak uitbreiden door aan te sluiten op het Schuldenknooppunt en deel te nemen aan het Convenant Lokale Overheid. Het Schuldenknooppunt is een centrale digitale voorziening voor gestandaardiseerd berichtenverkeer tussen schuldhulpverleners en schuldeisers. Daardoor zijn er minder handmatige handelingen nodig. Dit maakt schuldregelen sneller en efficiënter en er is minder ruimte voor fouten. Het systeem is veilig en is in overeenstemming met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Als alle schuldeisers en schuldhulpverleners aansluiten op het Schuldenknooppunt is in principe schuldregelen binnen drie weken mogelijk. Met deelname aan het convenant geeft de gemeente het goede voorbeeld aan andere schuldeisers hoe maatschappelijk verantwoord te incasseren. Actiepunt 1: Wij gaan aansluiten op het Schuldenknooppunt en deelnemen aan het Convenant lokale overheid. 4.1.2.

Toegang tot schuldhulpverlening Iedere inwoner kan een beroep doen op de ondersteuning van de GKB. Wij hanteren geen eigen bijdrage voor onze dienstverlening. Omdat schulden een obstakel vormen voor participatie, gaan wij zoveel mogelijk inwoners in (dreigende) financiële problemen helpen. Ook het hebben van bijvoorbeeld een fraudeschuld of de omstandigheid dat een inwoner al eerder van schuldhulpverlening gebruik heeft gemaakt (recidive) is in beginsel geen belemmering voor hulp. Wij wegen in ieder individueel geval zorgvuldig aan de hand van de feiten en individuele omstandigheden de mogelijkheden en onmogelijkheden voor schuldhulp af.8 Wij gaan de bereikbaarheid van de schuldhulpverlening vergroten. Als onze inwoners weten dat zij voor goed advies en effectieve schuldhulpverlening bij de gemeente (GKB) terecht kunnen, zullen zij zich minder snel wenden tot commerciële aanbieders. Wij gaan onderzoeken hoe wij ervoor kunnen zorgen dat meer inwoners met geldzorgen naar het spreekuur van de GKB komen voor advies en hulp. Op basis van de uitkomsten gaan wij actie ondernemen zodat wij inwoners eerder bereiken. Het achterliggende doel is om tijdig inwoners te helpen die te maken hebben met geldzorgen of moeite hebben om rond te komen. Dit doen wij door gratis advies te geven over hun financiële huishouding of door het aanbieden van gratis ondersteuningstrajecten waar dat nodig is.

Omdat veel inwoners in (dreigende) financiële problemen nog niet bij ons bekend zijn, is het van groot belang dat ze zich tijdig zelf melden bij de GKB, bijvoorbeeld tijdens het inloopspreekuur. Hoe eerder wij deze inwoners kunnen bereiken en helpen, des te kleiner is de kans dat hun problemen verder escaleren. Actiepunt 2: Wij gaan onderzoeken hoe wij inwoners met geldzorgen eerder kunnen bereiken, de drempel naar de GKB kunnen verlagen en hen sneller kunnen helpen. 4.1.3. Wacht- en doorlooptijden schuldhulpverlening In de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is opgenomen dat indien een persoon zich tot de gemeente wendt voor integrale schuldhulpverlening, binnen vier weken het eerste gesprek moet plaatsvinden waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. In crisissituaties (dreigende woningontruiming, afsluiting van energie, water of ontbinding zorgverzekering) moet het gesprek binnen drie werkdagen plaatsvinden. Dit betekent dat wij ons bij de indiening van de aanvraag direct een beeld 8

Beleidsregels schuldhulpverlening 2022; https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR684526/1

15

moeten vormen of er mogelijk sprake is van een bedreigende situatie of mogelijk van een andere situatie die reden is om de dienstverlening met voorrang op te pakken, zoals het geval kan zijn bij gezinnen met minderjarige kinderen. Wij voldoen in alle gevallen aan de normtijden en aan de beslistermijn zoals vastgelegd in de verordening.9 In de regel is het zo dat op de dag van de aanmelding voor schuldhulpverlening op locatie Harm Buiterplein er meteen een gesprek met de inwoner plaatsvindt om de situatie in grote lijnen in beeld te krijgen. Waar nodig stellen wij de inwoner gerust en doen ons best om de emoties van de hulpvrager te erkennen en te herkennen. Een tweede gesprek vindt daarna als dat mogelijk is binnen vijf werkdagen plaats. Hier gaan wij aan de slag met de zogeheten papierwinkel. Voor deze fase gaan wij daarbij onderzoeken of het ook gewenst is om een buddy of een vrijwilligersorganisatie in te zetten voor ondersteuning van de hulpvrager. Daarna wordt in de meeste gevallen binnen enkele weken een besluit genomen om het traject van schuldhulpverlening al dan niet te starten. Slechts in complexe schuldsituaties kan het voorkomen dat wij de toegestane acht weken nodig hebben om te komen tot een besluit. Wanneer een inwoner zich in een crisissituatie bij de GKB meldt, proberen wij indien mogelijk binnen één werkdag het probleem op te lossen.

Hoewel wij voldoen aan de (wettelijke) normen, gaan wij bekijken hoe wij de beslistermijnen en doorlooptijden verder kunnen aanscherpen. Actiepunt 3: Wij gaan de doorlooptijden bij schuldhulptrajecten verder aanscherpen, zodat wij inwoners sneller duidelijkheid en perspectief geven. 4.1.4. Nederlandse schuldhulproute10 De Nederlandse Schuldhulproute is een publiek-private samenwerking van bedrijven, gemeenten, (hulp)instellingen en andere samenwerkingspartners. Onze gemeente is hierbij aangesloten omdat de Nederlandse schuldhulproute inwoners met (dreigende) problematische schulden laat zien welke hulp zij kunnen krijgen en kent verschillende ‘afslagen’. De geboden hulp kan bestaan uit online zelfhulp, hulp van een digitale vrijwilliger (‘buddy’), hulpverlening van een lokale instelling of schuldhulpverlening van de GKB. Wij hopen dat op deze manier onze inwoners in financiële problemen ons eerder vinden en dat zij tijdig hulp zoeken. Actiepunt 4: Wij blijven aangesloten bij de Nederlandse schuldhulproute en gaan jaarlijks bekijken welke meerwaarde de aansluiting nog heeft voor het bereik van inwoners met (dreigende) problematische schulden. 4.1.5.

Maatwerkfonds GKB Met het Maatwerkfonds hanteren wij een specifieke aanpak van schuldhulpverlening voor die inwoners die vanwege verschillende (bureaucratische of juridische) belemmeringen zijn vastgelopen of dreigen vast te lopen in de reguliere schuldhulpverlening. Bij deze aanpak werken wij met individuele maatwerkplannen en kijken wij naar creatieve en alternatieve mogelijkheden voor afbetaling van schulden. Tegenwoordig lijkt de systeemwereld steeds vaker leidend boven de leefwereld. Wij bekijken samen met de inwoner met schuldproblemen hoe deze (al dan niet met behulp van zijn sociale netwerk) greep kan krijgen op het eigen leven. Wij kijken naar wat iemand nodig heeft om vooruit te komen en wij leveren maatwerk. Het gaat er om dat het nemen van initiatief door de inwoner (gedragsverandering) moet lonen, ook op de korte termijn. Voorop staat het handelen vanuit het eigen maatwerkplan van de inwoner. De ontwikkeling van mensen staat centraal en als wij dat nodig vinden zoeken wij de grenzen op van de bestaande (landelijke) regelgeving. Zo nodig maken wij, bijvoorbeeld om meer snelheid in het schuldhulpverleningsproces te brengen, gebruik van het Maatwerkfonds om belemmeringen weg te nemen. Hiermee voorkomen 9

Verordening beslistermijn schuldhulpverlening: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR682451/1 Nederlandse schuldhulproute: https://nederlandseschuldhulproute.nl

10

16

wij onnodige uitval van inwoners uit trajecten van schuldhulpverlening. Wij hebben de afgelopen jaren met deze aanpak bij het oplossen van schuldsituaties goede resultaten bereikt. Daarom gaan wij door met deze innovatieve aanpak die onder andere gebaseerd is op de werkwijze ‘mobility mentoring’. Daarbij zetten wij het Maatwerkfonds in. Actiepunt 5: Wij zetten het Maatwerkfonds vaker in bij de innovatieve aanpak om belemmeringen in het schuldhulpverleningstraject weg te nemen en inwoners sneller perspectief te bieden op een schuldenvrije toekomst. 4.1.6. Doorbraakmethode De Doorbraakmethode die wij de afgelopen jaren in de gemeente hebben ontwikkeld, gaan wij ook bij de schuldhulpverlening een vaste plek geven in onze reguliere dienstverlening. Wij hebben de doorbraakmethode ontwikkeld onder andere op basis van de uitgangspunten van ‘mobility mentoring’. Bij onze doorbraakmethode wijken wij af van standaardoplossingen om zodoende een oplossing te forceren in de situatie. Ter ondersteuning van deze bestaande aanpak kunnen wij bij deze methode ook gebruikmaken van het Maatwerkfonds. Schuldhulpverleners kunnen hier snel en regelarm een beroep op doen om te investeren in een doorbraak in het perspectief van inwoners, bijvoorbeeld op het gebied van schulden, wonen, vervoer, onderwijs of werk. Actiepunt 6: Wij gaan de doorbraakmethode een vaste plek geven in onze dienstverlening.

4.2. Preventie Wij vinden preventie een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening op het gebied van schuldhulpverlening. De GKB probeert door het organiseren van verschillende preventieactiviteiten schulden bij inwoners te voorkomen en hun financiële vaardigheid te bevorderen. Het team Preventie van de GKB biedt groepsgericht deskundig advies als het gaat om financiën op orde krijgen en houden. Wij zoeken daarbij de samenwerking met scholen, vrijwilligers, ervaringsdeskundigen, maatschappelijke en hulpinstellingen, maar ook met relevante schuldeisers zoals deurwaarders en woningcorporaties. Speerpunt van preventie is financiële educatie. Als het gaat om financiële educatie van jongeren bieden wij een programma aan jongeren en hun ouders, van basisschool naar voortgezet onderwijs, van MBO tot en met universiteit. Door het geven van gastlessen, het inzetten van interactief theater en jonge rolmodellen (peer-educators) willen wij het gesprek over omgang met geld onder jongeren op gang brengen. Wat betreft financiële educatie van volwassenen leveren wij cursussen op maat aan specifieke groepen inwoners en professionals.

Wij werken lokaal en landelijk samen met verschillende partijen zoals de WIJ, Taalhuizen, UWV en Nibud om schuldproblemen te voorkomen en aan te pakken. Onze preventiemedewerkers werken niet slechts op het Harm Buiterplein, maar trekken er juist vaak op uit, naar de wijken en de scholen.

17

4.2.1. Financiële educatie jongeren Wij hebben de afgelopen jaren veel aandacht geschonken aan de inbedding van financiële educatie in alle lagen van het onderwijs en de ontwikkeling van nieuwe methodieken. Wij weten dat de kennis van veel jongeren over geldzaken niet voldoende is. Bovendien zien wij dat jongeren makkelijk geld kunnen lenen en zij staan bloot aan veel prikkels om geld uit te geven. Binnen de mogelijkheden die wij als gemeente hebben spannen wij ons in om die verleidingen te beperken door regels te stellen aan openbare reclames. Tegelijkertijd is het belangrijk om jongeren financieel weerbaar te maken. Daarom investeren wij in de financiële educatie van jongeren (en hun ouders), onder andere door scholen in onze gemeente te stimuleren dit op te nemen in het lesaanbod. Wij gaan onze inzet op financiële educatie van jongeren verder intensiveren. En wij bekijken of de gemeente extra inzet kan plegen op de financiële educatie van jongeren 18- en kan aansluiten bij een nog nader te ontwikkelen life event aanpak.11 Actiepunt 7: Wij intensiveren onze inzet op financiële educatie van jongeren.

4.3. Vroegsignalering (Eerste Hulp bij Geldzaken) Wij vinden vroegsignalering van betalingsachterstanden belangrijk. Wanneer er dreigende problematische schulden ontstaan willen wij onze inwoners zo snel mogelijk helpen. Wij hebben dan ook al enige tijd terug een specifieke aanpak voor vroegsignalering in het leven geroepen. Dit wordt bij ons Eerste Hulp Bij Geldzaken genoemd. Wij hebben een actieve benadering waarin wij contact opnemen met onze inwoners door onder meer het afleggen van huisbezoeken. Vanaf 2021 is vroegsignalering bovendien een wettelijke taak voor gemeenten geworden.12 Deze wettelijke borging heeft onze aanpak versterkt. Grofweg houdt vroegsignalering in dat schuldeisers betalingsachterstanden op het gebied van huur, energie, water en zorgverzekering gestructureerd op digitale wijze doorgeven aan de gemeente. De gemeente heeft dan de taak om een aanbod te doen aan de inwoner voor een eerste gesprek (intake) bij elk signaal over een betalingsachterstand. Wij hebben onze aanpak vroegsignalering belegd bij de GKB, team Intake/Eerste Hulp Bij Geldzaken. Door vroegsignalering krijgen wij inwoners met betalingsachterstanden in een vroeg stadium in beeld en kunnen wij vroegtijdig een hulpaanbod doen. Uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening blijkt dat de benadering van inwoners in het kader van vroegsignalering vormvrij is.

Dit betekent dat inwoners op verschillende wijzen benaderd kunnen worden. Zo kunnen inwoners benaderd worden via een huisbezoek, e-mail, brief, sms of door te bellen. Uit de uitvoeringspraktijk is gebleken dat een zo actief mogelijke persoonlijke benadering van inwoners het meest effectief is. Wij gaan onze aanpak vroegsignalering daarom intensiveren door een actievere benadering van inwoners, met name door het afleggen van meer huisbezoeken.

11

Binnen onze gemeente gaan wij werken aan een life-event aanpak waarin wij dienstverlening bieden op momenten waarop ingrijpende veranderingen in het leven van onze inwoners plaatsvinden die kunnen leiden tot (soms moeilijk in te schatten) verschuivingen in inkomenscomponenten. Wij beginnen met het bieden van ondersteuning aan personen die vanuit een bijstandsuitkering aan het werk gaan, zodat zij optimaal gebruik maken van de regelingen en voorzieningen die er zijn in hun veranderende situatie. Wij bekijken ook in hoeverre ondersteuning op andere levensmomenten kan worden aangeboden, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van echtscheiding, wanneer jongeren 18 jaar worden of jongeren voor het eerst zelfstandig gaan wonen. 12 Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd. In artikel 3 lid 1 onder b Wet gemeentelijke schuldhulpverlening staat dat het college een inwoner een hulpaanbod moet doen wanneer er een signaal van een schuldeiser is ontvangen. Aanvullend is in het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs) opgenomen welke vaste lasten partners signalen mogen aanleveren. Dit is vastgelegd in Artikel 2 Bgs en artikel 3 Bgs.

18

Verder gaan wij de vroegsignalering intensiveren door (na goedkeuring van het ministerie en de Autoriteit Persoonsgegevens) deel te nemen aan een experiment om de signalen van betalingsachterstanden van vaste lasten uit te breiden met die van het CAK waar het gaat om betalingsachterstanden eigen bijdrage Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit gaan wij doen zodat wij tijdig contact kunnen zoeken met deze kwetsbare groep en kunnen voorkomen dat men bij betalingsproblemen wordt geconfronteerd met dwangmaatregelen en oplopende invorderingskosten. Naar verwachting start het experiment op 1 april 2024. Actiepunt 8: Wij gaan onze aanpak vroegsignalering intensiveren door een actievere benadering van inwoners, met name door het afleggen van meer huisbezoeken. Actiepunt 9: Wij gaan deelnemen aan een experiment met het CAK over betalingsachterstanden eigen bijdrage Wmo.

4.4. Samenwerking met partijen 4.4.1. WIJ Groningen De schuldhulpverleners van de GKB werken samen met én in de WIJ teams, onder andere door fysieke aanwezigheid in de wijk of het fungeren als vaste contactpersonen. Wij hebben hiermee tot doel dat inwoners sneller hulp zoeken en wij inwoners bereiken die eerder buiten beeld bleven. Daarnaast is het bieden van directe hulp en ondersteuning bij het compleet maken van de aanvraag schuldhulpverlening effectief, waardoor er minder heraanmeldingen zijn en doorgaans één aanmeldgesprek voldoende zal zijn. WIJ Groningen neemt ook deel aan het Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening (zie hieronder). Wij gaan de samenwerking met de WIJ teams intensiveren. Dit doen wij door meer specialisten schuldhulpverlening vanuit de GKB in de WIJ teams in te zetten, afhankelijk van behoefte en noodzaak van de verschillende wijken. De nadruk zal komen te liggen op de noordelijke wijken omdat zich daar de meeste huishoudens met schulden bevinden. Meer directe aanwezigheid van kennis op financieel vlak vanuit de GKB en meer samenwerking in de WIJ teams zorgt voor meer borging van financiële kennis in de WIJ teams en een snellere doorverwijzing naar de GKB bij schuldenproblematiek. De gemeente gaat ook de inzet vergroten vanuit team Preventie van de GKB op scholing van de WIJ medewerkers.

De schuldhulpverleners in de wijk kunnen bovendien een belangrijke rol gaan vervullen bij de uitvoering van vroegsignalering. Daarnaast gaan wij de samenwerking en de afstemming met de sociaal raadslieden verbeteren. En wij gaan de rol van de WIJ teams bij de aanpak van achterliggende problematiek bij vroegsignalering zo mogelijk versterken. Actiepunt 10: Wij willen schuldhulpverlening dichterbij de inwoners brengen. Wij gaan daarom de samenwerking met de WIJ teams intensiveren. Dit gaan wij doen door onder andere de inzet van specialisten schuldhulpverlening in de WIJ teams te vergroten, waarbij de nadruk zal liggen op de noordelijke wijken. 4.4.2. Woningcorporaties In de Woonvisie13 worden prestatieafspraken gemaakt tussen gemeente en corporaties. Hierin worden bijvoorbeeld afspraken gemaakt over het aanleveren van achterstandssignalen in het kader van vroegsignalering. Woningcorporaties hanteren een persoonlijke benadering bij hun huurders met huurachterstanden en werken mee aan minnelijke schuldregelingen. Ook streven zij naar geen financiële uithuiszettingen. 13

Woonvisie: https://gemeente.groningen.nl/file/woonvisie-groningen

19

Daarnaast heeft de gemeente een afspraak met deurwaarders gemaakt dat bij aanzeggingen tot ontruiming er een signaal gaat naar de GKB. Op deze manier kan de GKB samen met de deurwaarder en de betreffende bewoner of het gezin actief naar een oplossing zoeken ter voorkoming van de ontruiming. Wij willen graag dat de woningcorporaties aansluiten op het eerdergenoemde Schuldenknooppunt. Uit de praktijk blijkt dat vooral jongeren die voor het eerst zelfstandig een woning gaan huren in financiële problemen kunnen komen. Wij gaan samenwerken met de woningcorporaties om dit te voorkomen. Actiepunt 11: Wij gaan in gesprek met de woningcorporaties om te komen tot nog betere samenwerkingsafspraken over het voorkomen van huurachterstanden en de aanpak van schulden bij huurders. 4.4.3. Overige schuldeisers Met het Waterbedrijf, de energiebedrijven en de ziektekostenverzekeraars hebben wij al afspraken in het kader van vroegsignalering. Wij gaan ook met schuldeisers die niet wettelijk verplicht zijn betalingsachterstanden door te geven, afspraken maken in het kader van vroegsignalering. Daarbij zetten wij de komende periode naast het promoten van een aansluiting op het Schuldenknooppunt in op het versnellen en vergemakkelijken van het tot stand brengen van minnelijke schuldregelingen. Wij vragen schuldeisers vooraf akkoord te gaan op betaalvoorstellen.

Dat zorgt voor snellere doorlooptijden en minder rompslomp bij de gemeente en de schuldeisers. Daardoor krijgen inwoners met schulden sneller perspectief en haken ze minder vaak af. Actiepunt 12: Wij gaan in gesprek met relevante schuldeisers om te komen tot samenwerkingsafspraken die sneller leiden tot minnelijke schuldregelingen, waardoor inwoners sneller perspectief krijgen en minder snel uitvallen. 4.4.4. Regionale samenwerking In de aankomende jaren gaan wij de samenwerking met de verschillende kredietbanken in de regio verstevigen waar dat nodig is. Samen met de Kredietbank Midden-Groningen, de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen en de GKB Assen maken wij afspraken als het gaat over regionale problematiek die onze inwoners met financiële vraagstukken raakt. Hierbij kan gedacht worden aan specifieke dossiers zoals de afhandeling van aardbevingsschade en hoe om te gaan met uitbetalen van schadevergoeding als mensen in een schuldenregeling zitten of komen. Ook gaan wij zoveel mogelijk gezamenlijk optrekken in mogelijke lobbyactiviteiten richting het Rijk en de brancheorganisatie. Actiepunt 13: Wij zoeken de regionale samenwerking bij regionale problematiek die onze inwoners met financiële vraagstukken raakt. 4.4.5 Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening In onze gemeente hebben wij een Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening.

Hierin participeren organisaties die actief zijn in onze gemeente op hulpverleningsgebied als het gaat om geldzaken. Het doel van dit platform is om ervoor te zorgen dat alle organisaties op de hoogte zijn van de actuele stand van zaken rondom het oplossen van schulden in Groningen. Ook willen wij hiermee bereiken dat wij met elkaar richting alle inwoners van de gemeente met schuldenproblematiek met dezelfde mond praten. Tevens willen wij versnippering van hulpverlening op financieel gebied vermijden. Er is één loket voor schuldhulpverlening en dat is de GKB. Dit achten wij in het belang van onze inwoners. Daarbij bouwen wij gezamenlijk aan ketens en netwerken en onderhouden deze. 20

Naar aanleiding van dit nieuwe plan gaan wij in de toekomst het Lokaal Platform op een andere manier vormgeven. Het huidige convenant dat wij met de betrokken organisaties hebben afgesloten dateert uit 2007 en is verouderd. De wereld om ons heen is veranderd en er komen nieuwe ketenpartners bij en sommige verdwijnen. Wij gaan het convenant herzien of vervangen deze door intentieverklaringen waarin de betreffende organisaties de visie zoals verwoord in dit plan onderschrijven. Wij gaan twee bijeenkomsten per jaar organiseren. Eén van de twee bijeenkomsten gaan wij zodanig inrichten dat ook organisaties die niet direct onderdeel zijn van het Lokaal Platform de mogelijkheid hebben om aan te sluiten. Wij gaan dat doen in de vorm van informatieve en interactieve bijeenkomsten. In verband met de totstandkoming van dit plan hebben wij een overleg met de leden van het huidige Lokaal Platform belegd. De platformleden onderschrijven de integrale aanpak van schulden en de ambities en actiepunten genoemd in het plan. Zij vragen specifieke aandacht voor het bereiken van inwoners die nu niet bereikt worden. Op welke manieren kunnen wij inwoners bereiken die nu buiten beeld blijven, maar wel financiële problemen hebben, waarbij voor de oplossing daarvan hulp nodig is. Heldere communicatie over wat de GKB kan doen voor inwoners in (dreigende) financiële problemen is in deze essentieel.

Drempels die inwoners ervaren om schuldhulp te zoeken moeten zoveel mogelijk worden weggenomen. Het dagelijks inloopspreekuur op het Harm Buiterplein wordt als zeer positief ervaren. Hetzelfde geldt voor de aanwezigheid van schuldhulpverleners van de GKB in elk WIJ team. Opgeroepen wordt de vrijwilligersorganisaties meer te betrekken bij de financiële begeleiding en het oplossen van de schuldproblemen bij inwoners. Men verzoekt om transparantie over en weer, de specialisten van de WIJ teams, de schuldhulpverleners van de GKB, de professionele organisaties en de vrijwilligersorganisaties, wie zijn ze, wat doen ze, hoe zijn ze te bereiken. Ook wordt gevraagd zoveel mogelijk te werken met vaste contactpersonen voor de inwoners en lange wachttijden te voorkomen. Verder worden zaken als de extra inzet op hulp aan jongeren in geldproblemen, de ondersteuning van ondernemers met geldzorgen en het niet uitsluiten van inwoners die terugvallen omarmd. Tenslotte zien de platformleden in het kader van de uitvoering van dit plan een belangrijke rol weggelegd voor het Lokaal Platform. Actiepunt 14: Wij gaan het Lokaal Platform Integrale Schuldhulpverlening anders vormgeven waarbij wij het oude convenant herzien dan wel vervangen door intentieverklaringen. Daarnaast gaan wij twee (informatieve en interactieve) bijeenkomsten per jaar organiseren. 4.4.6.

Inkomen Schuldhulpverlening staat niet op zichzelf. Veelal zijn inwoners die kampen met problematische schulden ook op andere terreinen bij ons bekend. Bijvoorbeeld bij de afdeling Inkomen van de directie Inkomensdienstverlening, die de Participatiewet uitvoert. Relatief veel inwoners met een bijstandsuitkering hebben problematische schulden. De afdeling inkomen werkt om die reden nauw samen met de GKB in het tijdig herkennen en oplossen van een problematische schuldsituatie van inwoners met een bijstandsuitkering. Wij starten een nieuwe werkwijze om te zien of een gezamenlijke intake meerwaarde heeft. Actiepunt 15: Wij starten een nieuwe werkwijze om te onderzoeken of een gezamenlijke intake (bijstandsuitkering en schuldhulpverlening) meerwaarde heeft. 4.4.7. Werk Wij streven naar een betere aansluiting tussen re-integratie en schuldhulpverlening. Dit doen wij onder meer door een financiële coach in te zetten bij de uitstroom naar werk. Vanuit het werk- en ontwikkelprogramma zijn wij in dat kader bezig met de inzet van een uitstroomcoach. Deze 21

uitstroomcoach begeleidt inwoners die vanuit de bijstand aan het werk gaan en daarbij hulp nodig hebben om de financiële zaken goed te regelen. Wij willen dat inwoners minder stress ervaren en optimaal gebruik maken van de bestaande regelingen. Inwoners moeten rust hebben op het gebied van financiën. Na het traject willen wij dat inwoners weten waar ze terecht kunnen, mochten er toch nog aanvullende vragen zijn of als de omstandigheden veranderen. Wij gaan deze dienstverlening meer bekendheid geven. Aan de hand van de ervaringen in de uitvoeringspraktijk gaan wij kijken welke methodieken het beste werken om de meest effectieve invulling aan de dienstverlening te geven voor onze uitgestroomde inwoners. Actiepunt 16: Wij zetten een uitstroomcoach in die inwoners begeleidt die vanuit de bijstand aan het werk gaan en daarbij hulp nodig hebben om de financiële zaken goed te regelen. 4.4.8. Ervaringsdeskundigen Voor de totstandkoming van dit plan hebben wij twee gesprekken gevoerd met een aantal ervaringsdeskundigen. Deze ervaringsdeskundigen hebben een aantal jaren geleden in de schuldhulpverlening gezeten. Zij hebben hun ervaringen met ons gedeeld en hebben ons adviezen gegeven voor de verbetering van de schuldhulpverlening in de gemeente.

Op basis van deze gesprekken constateren wij dat wij meer gebruik willen maken van de inzet van de ervaringskennis en -deskundigen in de schuldhulpverlening. Onder andere de afdeling Preventie van de GKB en de afdeling communicatie gaan nauwer samenwerken met ervaringsdeskundigen. Doel hiervan is om de dienstverlening van de GKB voor inwoners toegankelijker te maken. Wij werken bij vroegsignalering al enige tijd met ervaringsdeskundigen. Waar mogelijk gaan wij die samenwerking met ervaringsdeskundigen verder uitbreiden binnen het totale proces van schuldhulpverlening, maar vooral bij de financiële begeleiding en in het nazorgtraject. Verder gaan wij gebruik maken van ervaringskennis en -deskundigheid bij het onderzoek hoe wij de bereikbaarheid van de schuldhulpverlening kunnen vergroten. De ervaringsdeskundigen, die wij hebben gesproken, benadrukken de inzet van goede financiële begeleiding en bejegening in het schuldhulptraject. Zo hechten zij groot belang aan budgetcoaching tijdens het traject van schuldhulpverlening. Verder geven de ervaringsdeskundigen aan dat om een traject succesvol te laten zijn het belangrijk is dat een schuldhulpverlener uit gaat van vertrouwen en de inwoner zoveel mogelijk op basis van gelijkwaardigheid tegemoet treedt.