Bijlage Leef- en klimaatstraten.pdf

Collectieve tuinen

Wandelroutes door het groen

Clusteren van parkeren

183

STRATEGISCHE RAAMWERKEN WOONERFWIJK

MOBILITEITS RAAMWERK •

• • • • • •

184

Door het parkeren op een aantal punten zo dicht mogelijk bij de Bakboordswal te clusteren, kunnen de woonerven vrij gehouden worden van geparkeerde auto’s. De auto’s zullen dan ook minder ver de buurt in rijden, waardoor er ruimte ontstaat voor ontmoeting en activiteit; Parkeren in de wijk strategisch clusteren (bijvoorbeeld aan de zijkanten van woningen waar geen adressen zijn) om ruimte vrij te maken in de karakteristieke woonerven; Mobiliteitshub plaatsen aan de Bakboordswal gecombineerd met pakket- en briefautomaat; De groene ring om de buurt kan geactiveerd worden door een goed fiets- en wandelnetwerk met goede verbindingen de woonerven in, Straten opnieuw herinrichten zodat de snelheid wordt verminderd; De Bakboordwal inzetten als hoogwaardige openbaar vervoer ring door de buurt.

GROENBLAUWE RAAMWERK •

• • • • •

De groene ring om de buurt biedt veel kansen. Door de groengebieden een stuk toegankelijker te maken door middel van wandel- en fietsverbindingen, kunnen de groengebieden de nieuwe voorkant worden waar mensen de buurt binnen komen, Hoogteverschillen in het maaiveld ontnemen het zicht op de auto, Verbind de gefragmenteerde groengebieden met elkaar tot een overzichtelijk fijnmazig groen netwerk, Groene erfafscheidingen geven een rustig beeld, mits voldoende samenhang en adequaat beheer en onderhoud, Meer variatie in groen qua beeld, beleving en biodiversiteit, Beter onderhoud van het groen, om doorzichten te verbeteren en het rommelige groen een kwaliteitsimpuls te geven.

SOCIAAL RAAMWERK •

• •

Het private karakter van de woonerven kan als startpunt dienen om de erven te transformeren tot collectieve binnentuinen. Hier kunnen de buurtbewoners elkaar ontmoeten, terwijl ze een gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid hebben voor de ruimte, Meer diversiteit in verblijfsplekken in de openbare ruimte en koppel die aan het aangrenzende programma waar de behoefte het grootst is, bijvoorbeeld bij appartementengebouwen, De groene ring in en door de buurt zal geactiveerd worden met doorgaande fiets- en wandelroutes, waar het publieke programma zoals speelvoorzieningen aan ligt.

BELEVINGSRAAMWERK • • • • •

De groene structuur wordt de comfortabele beweegroute door de buurt. In de groene structuur bevinden zich de openbare buurtfuncties zoals speelplekken, Breng meer variatie in speel- en verblijfsplekken, De woonerven worden de collectieve buurttuinen waar buren elkaar ontmoeten en voetgangers zich vrij kunnen bewegen, Maak heldere en overzichtelijke voor- en achterkanten die de structuur van de wijk versterken om de rommelige openbare ruimte te verbeteren, Erfafscheidingen richting het woonerf verlagen om meer sociale controle te creëren.

185

STADSRAND

DE HELD - VINKHUIZEN Vergelijkbare buurten (De Held): • Reitdiep • Gravenburg • Corpus den Hoorn-Zuid

De stadsrand is de overgangszone tussen stad en het landschap. In de stadsrand is er naast wonen en bedrijvigheid ook ruimte voor onder andere volkstuincomplexen, grootschalige groengebieden en recreatiegebieden. Daarnaast zien we dat stadsranden steeds meer in beeld komen voor opwekking van duurzame energie uit zon en/of wind. Per stadsrand is de samenstelling van deze verschillende functies anders. Maar alle randen hebben gemeen, dat zij als een ‘bufferzone’ werken: een gebied dat de wrijving tussen het hoogstedelijke rood en landschappelijke groen verbindt. De wijk Vinkhuizen ligt in het noordwesten van de stad, ten westen van de westelijke Ringweg (de Friesestraatweg). De zuidelijke begrenzing wordt gevormd door het Hoendiep, de wijk Kostverloren en het bedrijventerrein West-end. Aan de westzijde liggen De Held, het Roege Bos en het landelijk gebied Westpark en aan de noordzijde grenst het gebied aan het landelijke Golden Raand, waar ook een volkstuincomplex ligt.

186

187

ORGANISATIE EN OPGAVEN

ALTERNATIEVE ORGANISATIE

STADSRAND

ALTERNATIEVE ORGANISATIE

HUIDIGE SITUATIE

Vinkhuizen is net als Coendersborg ontworpen in de periode na de tweede wereldoorlog. De enorme woningnood zorgde ervoor dat de wijk in een snel tempo is gebouwd. Dat betekende de meest vergaande standaardisatie en rationalisatie van de bouwpraktijk die de stad Groningen in haar geschiedenis heeft gekend. De hoofdstructuur van Vinkhuizen bestaat in oost-west richting uit de Siersteenlaan en in noordzuid richting uit de Diamantlaan. Aangehaakt op deze verkeersaders liggen de buurten met een fijnmazig netwerk van woonstraten. De woonstraten zijn vrij verhard met weinig groen, waardoor de wijk regelmatig last heeft van wateroverlast en hittestress. De groene verblijfsplekken in de buurt zijn voornamelijk geconcentreerd achter de bouwblokken. De straat heeft een anonieme sfeer mede dankzij de hoeveelheid parkeren dat zich op straat bevindt. Een aantal woonstraten is ingericht als autovrije woonpaden. Ook deze woonpaden zijn vaak vrij verhard, maar bieden de ruimte voor spelende kinderen. Naast gezinnen met kinderen wonen er veel ouderen in Vinkhuizen, met name in de appartementenblokken. Deze kwetsbare groepen vragen om veilige en comfortabele leefomgeving.

188

STADSRAND

De commerciële functies en voorzieningen zijn centraal in de wijk geclusterd. Aan de Siersteenlaan ligt het winkelcentrum Vinkhuizen en de vensterschool. Aan de Diamantlaan rondom de Metaallaan liggen scholen die geen adres hebben aan de straat zijn gekeerd. Dit is mede vanwege het drukke verkeer op de Diamantlaan. Die verkeersdruk zal de komende jaren alleen maar toenemen in verband met de geplande ontwikkelingen net buiten de wijk Vinkhuizen. In het zuiden zal er een verbinding komen met de nieuwe woonwijk Suikerzijde en in het westen zijn er ontwikkelplannen voor het gebied rond De Held. Tussen De Held en Vinkhuizen liggen de recreatieve groengebieden het Roege Bos en het Westpark. Ondanks de nabijheid van deze groengebieden is de relatie tussen stad en landschap nog onbenut. Het Diamantpark en het Park Kornalijnlaan zijn een eerste aanzet om het groene landschap de wijk in te trekken. Desondanks is het omliggende landschap niet erg zichtbaar of beleefbaar in de buurten.

! Verharde woonstraten

! Kwetsbare ouderen

Woonstraten als woonpaden

Omliggend landschap de buurt in

Parkeren aan de achterkanten

189

STRATEGISCHE RAAMWERKEN STADSRAND

MOBILITEITS RAAMWERK • • • • •

190

Door meerdere woonstraten om te vormen naar collectieve woonbuurten ontstaat er een autovrij voetgangersnetwerk door de buurt, De parkeerplaatsen in deze veranderende woonstraten worden zoveel mogelijk naar de achterkanten van de bouwblokken verplaatst, Strategisch concentreren van parkeren, Stimuleren van deelmobiliteit in de buurt, Parkeren op de rijbaan verplaatsen naar parkeren op het trottoir.

GROENBLAUWE RAAMWERK • • • •

Realiseer een sterkere verbinding met de landschappelijke zone (bijvoorbeeld Het Roege Bos) en trek deze groene kwaliteit de buurt in door straten te vergroenen, Meer groen en minder verharding draagt bij aan het verminderen van hittestress, De Diamantlaan en Siersteenlaan kunnen als groene lanen de structuurdragers van het ruimtelijk raamwerk van de wijk worden, Versterk de biodiversiteit met groene erfafscheidingen, diverse soorten bomen en groene (voor)tuinen.

SOCIAAL RAAMWERK •

• • •

Door de parkeerplaatsen zoveel mogelijk aan de achterkanten van de bouwblokken te plaatsen komen de woonstraten vrij voor activiteit en levendigheid. Zo ontstaan er gezellige straten met sociale interactie aan de voorkanten van de woningen, Verbind sociaal maatschappelijk programma met de buurt en de direct aangrenzende openbare ruimte, Transformeer wijk- en buurtfuncties naar aantrekkelijke verblijfsplekken, Betrek bewoners bij het ontwerpen van hun eigen buurt en/of straat.

BELEVINGSRAAMWERK • • • •

Realiseer een groen (wandel)netwerk wat verbonden is met een aangrenzende landschappelijke zone (zoals Het Roege Bos) en verbind dit met de buurt, Maak een netwerk van autovrije woonpaden wat zorgt voor prettige wandelroutes voor alle leeftijden in en door de buurt, Introduceer meer variatie in speel- en verblijfsplekken, Geef bij een herinrichtingsopgave de straat een nieuwe identiteit die het karakter van de plek versterkt of een nieuwe eigenheid introduceert.

191

DORPSKERN HAREN Vergelijkbare buurten: • Ten Boer • Hoogkerk

Sinds de gemeentelijke herindeling op 1 januari 2019 zijn de dorpen in de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer en de stad Groningen samengevoegd in een nieuwe gemeente. De dorpskernen hebben veelal een groene opzet met een lage bebouwingsdichtheid en bestaan vaak uit historische lintbebouwing en esdorpen dat organisch is gegroeid. Diverse linten in de gemeente Groningen hebben een sterk landelijk en informeel karakter. Ze worden gekenmerkt door een rafelige rand van vrijstaande bebouwing. De kavels zijn relatief groot, wat zorgt voor een open structuur en zicht op het achterliggende (landelijke) gebied. Haren ligt direct ten zuidoosten van de stad Groningen. Mede door die ligging is het een typische forenzenplaats. De vroegste sporen van bewoning op het grondgebied van de huidige gemeente Haren gaan terug tot zo’n 4500 jaar geleden. Haren is de grootste dorpskern van de gemeente Groningen en is qua stedenbouwkundige opzet verschillend van de andere kleinere dorpskernen.

192

193

ORGANISATIE EN OPGAVEN

ALTERNATIEVE ORGANISATIE

DORPSKERN

ALTERNATIEVE ORGANISATIE

HUIDIGE SITUATIE

Haren wordt verbonden met de binnenstad van Groningen via de Rijksstraatweg. De Rijksstraatweg is een stadsradiaal die dwars door het dorpscentrum van Haren gaat. De straat is in het centrum ingericht als ‘shared space’ en functioneert als het winkelhart van het dorp. Aan de straat liggen bijvoorbeeld het Raadhuisplein en de dorpskerk als belangrijk landmark van het dorp. De Vondellaan en Emmalaan liggen haaks op de Rijksstraatweg en verbinden het dorp met de snelweg (A28). De lanen hebben een karakteristiek ‘Harens profiel’ met monumentale bomenrijen en groene bermen met daaraan gelegen vrijstaande dorpswoningen met grote groene kavels. De lanen en tuinen geven Haren een groene uitstraling met een robuust groen raamwerk. Desondanks zijn er nog ontbrekende verbindingen waaronder de Westerse Drift. Het deel van de Westerse Drift rond

194

DORPSKERN

de brandweer is breed uitgevoerd en verhard in verband met de bereikbaarheid van de hulpdiensten. Ook het dorpscentrum is vrij verhard en draagt bij aan hittestress. Het Raadhuisplein vormt een ontmoetingsplein en biedt ruimte voor kleinschalige evenementen, maar heeft een gebrek aan groen. Het woongebied tussen de hoofdwegen bestaat uit smalle woonstraten. De straten in het dorp zijn grotendeels geasfalteerd, waarbij de trottoirs ook zijn uitgevoerd in gesloten asfaltverharding. Het groen in het straatbeeld bestaat voornamelijk uit het groen op privé terrein. Er is een aantal openbare groene plekken met speelvoorzieningen, waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten. Deze plekken missen nog wel verblijfskwaliteit.

! Doorgaand verkeer dorpscentrum

! Versteend dorpscentrum

Groene verblijfsplekken

Harens profiel

Woonstraten als woonerven

195

STRATEGISCHE RAAMWERKEN DORPSKERN

MOBILITEITS RAAMWERK •

• • • •

196

Voorkom doorgaand verkeer door dorpskernen. In Haren het doorgaande verkeer via de Emmalaan en Vondellaan richting de snelweg brengen. Hierdoor kan het centrum deels vrijgemaakt worden van doorgaand verkeer. De woonstraten in de buurt inrichten als woonerven, Oversteekbaarheid Vondellaan verbeteren, Ontwerp buurtstraten op een maximale snelheid van 30km/u, Herinrichting Rijksstraatweg evalueren om vervolgens de oversteekbaarheid te verbeteren.

GROENBLAUWE RAAMWERK • • • • • •

Haren is een dorp met een duidelijke groenstructuur. De opgave ligt met name bij het invullen van de ontbrekende schakels van het groene raamwerk, Vergroenen van de Rijksstraatweg passend bij de hoge gebruiksintensiteit, Koester de (groene) driehoekige verblijfsplekken binnen de kern, Behoud bestaande bomen bij herinrichting van de straatprofielen, Behoud en versterk de bestaande biodiversiteit, Vergroen het dorpshart en begin bij het Raadhuisplein wat de potentie heeft om een prettige groene verblijfsplek te zijn zonder hittestress.

SOCIAAL RAAMWERK • • • •

Belangrijk voor het versterken van het sociale raamwerk van Haren is vooral het maken van prettige routes van en naar het dorpscentrum, De bewoners van de dorpskernen zijn betrokken bij hun buurt. Betrek ze bij het ontwerpen van hun eigen buurt en/of straat, Maak de verblijfsplekken divers en passend bij het aangrenzende programma, In de buurt zelf kunnen de groene plekken geactiveerd worden met kleinschalig programma als speeltuintjes en/of zitplekken.

BELEVINGSRAAMWERK • • • • •

Door voor woonstraten gebruik te maken van klinkerverharding krijgt de straat een veel zachtere uitstraling, waar de voetganger zich thuis voelt, De verschillende doorsteken in de kern zijn verrassend en creëren een fijnmazig (haast verborgen) wandelnetwerk. Versterk dit netwerk en maak het zichtbaar, Koester het ‘Harens profiel’ het geeft identiteit aan de dorpskern, Maak het Hendrik de Vriesplantsoen beter beleefbaar en verbind de molen en speelplaats Multatuli met dit plantsoen en de kern, Zorg voor een overzichtelijke routenetwerk tussen de kern het buitengebied (recreatie, de zandwegen).

197

BEDRIJVENTERREIN EEMSPOORT Vergelijkbare buurten: • Ulgersmaborg • Peizerweg • Vierverlaten • Felland • Winschoterdiep • Industriebuurt

Bedrijventerreinen bevinden zich vaak langs spoorwegen, waterwegen en autosnelwegen. Ze liggen op afstand van stadscentra vanwege logistieke redenen of grondprijs en zijn hierdoor vaak moeilijker te bereiken te voet of met het openbaar vervoer. Bedrijventerreinen zijn rationeel gepland en compleet georganiseerd vanuit de logica van auto- en vrachtverkeer. De gebieden zijn monofunctioneel en hebben over het algemeen vrij weinig verblijfskwaliteit. Eemspoort is een bedrijventerrein ten zuidoosten van de binnenstad van Groningen. Het bedrijventerrein is gebouwd langs de Hunzezone dat onderdeel is van de Stedelijke Ecologische Structuur. Het terrein is gevuld met bedrijfsloodsen, bedrijfsverzamelgebouwen, kantoren en detailhandel van variërende groottes.

198

199