Bijlage bij nr. 34 Accountantsverslag Gemeente Groningen origineel getekend door..pdf
Tekst van het document
Opmerkingen
2021
2020
Schattingen Impact van Covid-19
Fraude en wet- & regelgeving Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Controleverschil
nvt
€ 37
Optimistisch
Wel hebben we ten aanzien van het boekenonderzoek Belastingdienst en de outsourcing van IT vastgesteld dat deze schatting als evenwichtig kunnen worden geclassificeerd.
Met betrekking tot de voorziening onderhoud hebben wij geconstateerd dat de onttrekkingen achterblijven op het onderhoudsplan. Uit nader onderzoek blijkt dat dit achterblijft als gevolg van tekorten aan personeel in de bouw. Door de huidige Covid-19-situatie is dit tekort alleen maar toegenomen. Ook zijn er werkzaamheden doorgeschoven naar volgend jaar.
Evenwichtig
Voorzichtig
17
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Impact van Covid-19 De impact van Covid-19 voor de jaarrekening(controle) 2021
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Impact van Covid-19
Het coronavirus heeft geleid tot een onvoorstelbare impact op het openbare leven en op het persoonlijke leven van velen. Van economie tot veiligheid en van cultuur tot het welzijn van inwoners zelf. Dat we moeten toewerken naar een ‘nieuwe manier van werken’, ondervinden we tot op de dag van vandaag. De impact van Covid-19 is duidelijk toegelicht in de jaarstukken Gemeente Groningen heeft de gevolgen van Covid-19 in het jaarverslag per programma inzichtelijk gemaakt. Een samenvattend overzicht is opgenomen in het hoofdstuk Financieel beeld in de jaarrekening. Deze paragraaf geeft de Corona effecten inzichtelijk weer. Voor aanvullende informatie over de compensatiegelden Covid-19 zie het speerpunt.
Fraude en wet- & regelgeving Geen onrechtmatigheden geconstateerd in relatie tot Covid-19 Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Wij hebben geen onrechtmatigheden of bevindingen in relatie tot getrouwheid boven de rapporteringstolerantie van €475.000 geconstateerd. De aandachtspunten die we voorgaand jaar met elkaar hebben geïdentificeerd gelden nog steeds en we hebben specifiek aandacht besteed aan onder meer: •
Prestatielevering inkopen: er zijn geen bevindingen omtrent Covid-19 te melden op basis van deze controle.
•
De Tozo/TONK uitkeringen: in lijn met het M&O-beleid heeft de gemeente Groningen aandacht gegeven aan het (zichtbaar) toetsen van IB-signalen gerelateerd aan Tozo- uitkeringen. We hebben het beleid en de uitgevoerde Tozo controles beoordeeld en geen uitzonderingen geïdentificeerd.
•
Uitgaande subsidies: afhankelijk van de omvang van een subsidie wordt veelal een subsidie verleend onder de voorwaarde van een activiteitenplan. Als gevolg van Covid-19 kunnen activiteiten stil hebben gestaan waardoor prestaties (deels) niet zijn geleverd. Dit kan tot terugvordering van subsidies leiden. Verder heeft het college besloten de uitvoeringstermijn voor incidenteel gesubsidieerde activiteiten te verruimen. Gemeente Groningen heeft de gevolgen van Covid-19 op het totale niveau van uitgaande subsidies via tussenrapportages gemonitord en er zijn geen uitzonderingen geïdentificeerd. Gemeente Groningen heeft hierbij (nog) geen deelwaarneming uitgevoerd op bijvoorbeeld de grootste subsidies om te beoordelen of terugvordering mogelijk aan de orde is. De controle van vaststellingen van in 2021 verstrekte subsidies wordt op basis van de vaststellingstermijn in 2022 opgepakt. Bij de controle van vaststellingen van subsidies verstrekt in 2020 hebben wij echter uit hoofde van Covid-19 geen bijzonderheden geconstateerd.
18
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Fraude en wet- en regelgeving
Onze conclusies
Verantwoordelijkheden van het college en de raad
Uitgevoerde controlewerkzaamheden in het kader van fraude
Ontwikkelingen 2021
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten. Een beschrijving van onze doelstelling in dit verband vindt u hier.
Op basis van onze frauderisicobeoordeling hebben wij de volgende controlewerkzaamheden uitgevoerd:
Rechtmatigheid
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd
•
Schattingen
Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen.
•
Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's
Impact van Covid-19
Fraude en wet- & regelgeving Speerpunten Vooruitblik
Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen gevallen van nietnaleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen (uitgezonderd de door ons gerapporteerde rechtmatigheidsbevindingen). Over de resultaten van het boekenonderzoek, zie link.
Onze samenwerking
Gemeente Groningen werkt aan een integrale frauderisicoanalyse Bijlagen
In onze rapportage interim-bevindingen hebben wij geadviseerd om een integrale frauderisicoanalyse op te zetten en op basis hiervan gerichte beheersmaatregelen te treffen (zoals een interne controle uitvoeren). Hieromtrent heeft gemeente Groningen proactief de afstemming met PwC gezocht en is opstelling van de integrale frauderisicoanalyse onderhanden. Wij zullen in 2022 de uitkomsten bespreken (inclusief gevolgen voor de interne en externe controle).
•
•
• •
•
•
Het uitvoeren van een risicoanalyse per proces waarin de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid zijn afgezet tegen de kans en de impact. Frauderisico’s besproken met het auditcommittee, de controller, de directie, de afdeling Financiën en het team Auditing. We hebben beoordeeld of nevenfuncties van het college aanleiding gaven tot een verhoogd risico. We hebben beoordeeld of er signalen zijn voor een verhoogd risico op fraude vanuit notulen, persberichten en andere (openbare) publicaties. Wij hebben ongebruikelijke boekingen (boekingen buiten het normale proces om) in uw administratie gecontroleerd. Inzake het risico op een niet-zakelijke transactie bij grondverkopen is een uitgebreide steekproef verricht op onder meer de verwachte versus de werkelijke grondprijzen, functiescheiding bij de transacties, naleving normenkader en mandaat en totstandkoming grondprijzen. We hebben hierbij geen bijzonderheden geïdentificeerd. In het kader van onvoorspelbaarheid in de controle hebben wij specifieke werkzaamheden op gemaakte prijsafspraken voor de commerciële afvalverwerking binnen de directie stadsbeheer. Daarnaast hebben wij getoetst of de juiste Europese aanbestedingsprocedures zijn gevolgd en sprake is van functiescheiding.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
19
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Speerpunten Bij de uitvoering van de controle kunt u ons specifieke speerpunten meegeven. Dit hebben we besproken in de vergadering van het auditcommittee op 22 september 2021. In dit hoofdstuk geven we onze waarnemingen over die speerpunten.
03
19I
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag
Speerpunten (1/2) Maatregelen ter verbetering voorspellend vermogen leiden tot meer gemelde afwijkingen in voortgangsrapportages In onze natuurlijke adviesrol dragen wij bij aan het verder versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de raad. De raad heeft ons een tweetal speerpunten meegegeven. Deze zijn in dit hoofdstuk nader uitgewerkt.
•
Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
•
Het eerste door de raad meegegeven speerpunt betreft de volgende: Welke maatregelen worden genomen en welke acties worden geformuleerd om het voorspellend vermogen van de financiële positie van de gemeente Groningen te verbeteren? Over afgelopen jaren is een ontwikkeling te zien, waarbij de gemeente consistent een voorzichtig negatief resultaat begroot en uiteindelijk het verslagjaar afsluit met een positiever resultaat. Dit is aanleiding geweest om maatregelen te treffen om het voorspellend vermogen te verbeteren. Een aantal acties zijn ingezet in 2021 en gemeente Groningen is ook in 2022 druk doende om het voorspellend vermogen verder te ontwikkelen. De gemeente Groningen kent een tweetal voortgangsrapportages die ter monitoring en sturing ten opzichte van de begroting dient en aan de raad worden voorgelegd (VGR I en VGR II). Ten aanzien van de voortgangsrapportages zijn diverse verbetermaatregelen opgezet die ertoe hebben geleid dat er in VGR I en VGR II meer afwijkingen ten opzichte van de begroting zijn gerapporteerd. Dit leidt ertoe dat de bijgestelde prognose preciezer is en dus beter voorspelbaar. Maatregelen die genomen zijn: • Er is extra bewustwording op scherpte in de prognoses aangebracht door onder andere communicatie aan de directeuren c.q. directies.
• •
Interne voortgangsgesprekken zijn gedurende 2021 gekoppeld aan de voortgangsrapportage waarbij wijzigingen naar aanleiding van de gesprekken mogelijk zijn gemaakt. In de voorbereiding op de voortgangsrapportage heeft review door de afdeling Planning en Control plaatsgevonden. Aandachtspunten zijn vervolgens geagendeerd bij de managementcontracten cyclus (besprekingen met de individuele directeuren). Eind 2021 is gemeente Groningen een proces gestart om de vastlegging van prognoses te verbeteren. In het jaarrekeningtraject van 2021 is een memo, opgesteld door de directie Financiën, Inkoop en Juridische Zaken, verstrekt aan de concerndirectie met een analyse van de afwijkingen ten opzichte van de VGR II.
Gemeente Groningen zet de ingezette verbeterslagen door in 2022 en de jaren daarna. Vervolgstappen hebben betrekking op het verder digitaliseren van de P&C cyclus, het toepassen van data-analyse in voortgangsrapportages en het vereenvoudigen van de financiële administratie. Zo is op verzoek van gemeente Groningen in 2022 een externe partij een onderzoek gestart naar de mogelijkheid om op basis van data automatisch te prognosticeren. We zullen ook de komende jaren over deze ontwikkelingen rapporteren. Onze waarnemingen bij de financiële positie 2021 leest u hier.
19II
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Speerpunten (2/2) De compensatiegelden in het kader van Covid-19 en de rechtmatige besteding hiervan
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag
Het tweede door de raad meegegeven speerpunt betreft de volgende: Welke compensatiegelden in het kader van Covid-19 bestaan er en hoe wordt intern gewaarborgd dat deze voor het juiste doel worden besteed?
Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik
De gemeente Groningen heeft diverse compensatiegelden in het kader van Covid-19 ontvangen via verschillende uitkeringsvormen (gedurende 2020 en 2021), zie tabel hieronder voor ontvangen middelen per uitkeringsvorm: Uitkeringsvorm (2020/2021)
Gemeente Groningen waarborgt intern dat de compensatiegelden aan het juiste doel worden besteed. Dit o.a. door de volgende maatregelen: •
Ontvangen compensatiegelden worden toegerekend aan de verschillende directies (op basis van het doel), waarbij deze directies de inzet van de middelen ook moeten verantwoorden.
•
In de administratie worden de middelen als incidenteel aangemerkt, op kostenplaatsniveau verwerkt en krijgen bij het administratief verwerken een afzonderlijk kenmerk coronacompensatie mee (waardoor dit ook makkelijker uit de administratie te halen is).
•
In de autorisatie van bestedingen wordt aangesloten op het reguliere proces met budgethouders.
Bedrag (x €1.000.000,-)
Onze samenwerking Bijlagen
Decentralisatie uitkering
31,3
Algemene uitkering (Gemeentefonds)
17,5
Integratie-uitkering
3,4
SiSa
25,8
Totaal
78,0
De ontvangen coronacompensatie gaat bijna volledig via het gemeentefonds. De extra middelen, die verstrekt zijn via de algemene- (gemeentefonds) en decentralisatie uitkering, hebben betrekking op vele verschillende onderwerpen. De meest omvangrijke gelden bestaan hierbij uit vergoedingen voor: continuïteit zorg, uitstel noodzakelijke zorg en meerkosten Wmo en jeugd lokale culturele infrastructuur (€9.918.000), Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) (€5.814.000) en gederfde parkeerinkomsten (€2.772.000). De integratie-uitkering heeft voornamelijk betrekking op de sociale werkbedrijven (€2.834.000).
Gedurende de jaarrekeningcontrole 2020 en 2021 hebben wij de lasten (o.a. lasten WMO en jeugd, verstrekte inkomensoverdrachten, overige lasten etc.) van de gemeente Groningen gecontroleerd en hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd met betrekking tot de besteding dan wel prestatielevering van deze gelden (anders dan opgenomen bij de bevindingen). Het grootste gedeelte (€18,6 miljoen) van de via de SiSa ontvangen gelden betreft een vergoeding voor de uitvoeringskosten Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO). Daarnaast is er compensatie ontvangen voor het inhalen van Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen (€4,1 miljoen), exploitatietekorten ijsbanen en zwembaden (€1,8 miljoen), tijdelijke ondersteuning en handhaving (€0,7 miljoen) en ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (€0,6 miljoen). Door middel van de SiSa-controle 2020 en 2021 hebben wij vastgesteld dat deze compensatiegelden aan het juiste doel zijn besteed.
20
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Onze samenwerking
Bijlagen
Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2022 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn onder meer de veranderende controleverklaring en de komst van de rechtmatigheidsverantwoording.
07
21
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Onze samenwerking
Bijlagen
Rechtmatigheidsverantwoording (1) De kadernota rechtmatigheid 2022 is gepubliceerd
De voorbereidingen zijn in volle gang
In augustus 2021 is de kadernota rechtmatigheid 2022 verschenen. De commissie BBV geeft in deze nota haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording (verder ‘’RMV’’). De kadernota bevat stellige uitspraken en aanbevelingen die relevant zijn voor uw gemeente. Daarnaast is er voor de raadsleden een hoofdstuk (hoofdstuk 2) waarin op hoofdlijnen uitleg wordt gegeven over het begrip rechtmatigheid en de rollen die de verschillende partijen hebben rondom de toepassing van rechtmatigheid.
Voor de onderbouwing van de RMV is het college van plan om te steunen op de interne controles die in de primaire processen worden uitgevoerd en de review (verbijzonderde interne controles) die in de derde lijn worden uitgevoerd. Het is van belang aandacht te hebben voor het oplossen van de bevindingen bij de interne controles en de beheersmaatregelen in de processen om hier (volledig) op te kunnen steunen.
Vanuit PwC hebben we recent een ‘blog’ gepubliceerd over ‘De rol van de raad bij de RMV’ waarin een zestal adviezen wordt geschreven voor raadsleden. Eén van die adviezen is: “Wees helder over de gewenste rapportage door het college”. Gemeente Groningen geeft in het overgangsjaar 2021 invulling aan deze ontwikkeling door voor aanbestedingen proef te draaien Het college van de gemeente Groningen heeft in dit overgangsjaar 2021 proef gedraaid voor het onderdeel aanbestedingen. Hiervoor is gebruik gemaakt van de inkoopdata van de hele gemeente en is de benodigde data bewerkt en reproduceerbaar vastgelegd voor de komende jaren. De gemeente Groningen heeft geen ‘dummy’ RMV opgesteld. De gemeente heeft in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag van de jaarstukken 2021 de status van de rechtmatigheidsverantwoording toegelicht. Er zijn geen uitkomsten van de aanbestedingscontrole en/of afwijkingen boven de rapporteringsgrens toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Dit had nog meer inzicht geboden in de uitkomsten van de pilot.
Gemeente Groningen bereidt zich voor op de RMV door directies vooraf goed te betrekken en overwegingen duidelijk vast te leggen. De tweede lijn (kwaliteitsteam accountantscontrole) heeft in de eerste maanden van 2022 op basis van de cijfers 2021 de directies doorgelicht. Op basis van deze analyses wordt in kaart gebracht welke controles er in de verschillende lijnen worden uitgevoerd en wordt beoordeeld of er nog aanvullende (rechtmatigheids)controles geïmplementeerd moeten worden. Zo gaan lijncontroles uitgevoerd worden op processen SPOT, verhuur sportaccommodaties en opbrengsten verkoop Iederz. Wij vragen uw aandacht om de observaties die wij hebben gedeeld te verwerken in uw controleaanpak voor de RMV. Op de volgende pagina is de status van de voorbereidingen schematisch weergegeven. Belangrijke ontwikkeling hierbij is dat in juni 2022 door het Ministerie van BZK is gecommuniceerd dat de rechtmatigheidsverantwoording per 2023 in zal gaan. Hiermee is dus sprake van een verdere uitstel van 1 jaar. Wij zullen in 2022 ook kennis nemen van de resultaten van de voorbereiding en hierover in de rapportage interim-bevindingen rapporteren.
21I
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Rechtmatigheidsverantwoording (2) Inzicht in de status van de voorbereidingen
Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Onze samenwerking
Bijlagen
Uw organisatie ligt op schema om de RMV over 2023 af te kunnen geven. In het afgelopen jaar zijn belangrijke stappen gezet, met name door de projectgroep en in de communicatie naar directies. Hierbij is per directie inzichtelijk gemaakt welke financiële stromen er zijn, is het gesprek over de RMV gevoerd met directies en is de organisatie nog bezig om inzichtelijk te maken welke beheersmaatregelen op de grote financiële geldstromen er zijn in de primaire processen (1e lijn). Grote uitdaging is uiteindelijk een goede balans te vinden tussen maatregelen in het primaire proces en de werkzaamheden die door de 2e (control/SSC) en 3e lijn (Team Auditing) worden uitgevoerd. Dit is ook de basis voor o.a. de inzet van capaciteit van team auditing. In de tabel hiernaast is een samenvatting opgenomen van de status van de voorbereidingen op de implementatie van de RMV. Onderstaand een aantal observaties die we willen toelichten: - Uit besprekingen met de organisatie blijkt dat de raad nog een aantal formele stappen moet vaststellen. Dit hangt grotendeels samen met de recente verkiezingen. Tijdige vaststelling door de nieuwe raad vormt hierbij ook voor Groningen nog een belangrijk actiepunt. Het M&O beleid is vernieuwd en zal in 2022 eveneens worden vastgesteld. - De commissie BBV adviseert om tussen raad en college af te spreken hoe afwijkingen van de begroting worden geïnterpreteerd.
In de nieuwe situatie betrekt het college alle afwijkingen ten opzichte van de begroting bij de fouten en onduidelijkheden in de RMV, omdat het uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is. Het is aan de raad om te bepalen in hoeverre afwijkingen acceptabel zijn bijvoorbeeld indien begrotingsonrechtmatigheden binnen de beleidskaders van de raad passen. - In de paragraaf bedrijfsvoering wordt op basis van de afspraken met de gemeenteraad, aanvullende informatie opgenomen over de afwijkingen in de RMV en welke acties het college onderneemt om deze in de toekomst te voorkomen. De commissie BBV heeft een separate Notitie paragraaf bedrijfsvoering gepubliceerd. We adviseren gemeente Groningen om ook de paragraaf bedrijfsvoering mee te nemen in de voorbereidingen/pilots.
Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Heeft het college reeds afspraken gemaakt over deze onderwerpen: Ja
De verantwoordingsgrens voor 2023 is bepaald op basis van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves
Onder handen
De verantwoordingsgrens voor 2023 is vastgesteld door de raad
Het normenkader 2022/2023 is onder handen of datum vaststelling door de raad is gepland
De financiële verordening is herzien indien er staat dat de accountant de rechtmatigheid toetst
De financiële verordening bevat op welke wijze wordt omgegaan met begrotingsonrechtmatigheden
Het college en de raad hebben overeenstemming inzake de mate van detail in de paragraaf Bedrijfsvoering
Het interne controleplan van de gemeente bevat een scoping van de processen en balansposten, risicoanalyses per proces en post en controleaanpak
N.v.t.
21II
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Rechtmatigheidsverantwoording (3) Inzicht in de veranderingen en de misverstanden rondom de rechtmatigheidsverantwoording
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening
Wat is er veranderd?
Wat zijn de misverstanden?
•
•
Het college wordt nu verantwoordelijk voor de rechtmatigheid. Dit klopt niet. Dit was namelijk al zo, dus dit is niet veranderd.
•
De werkzaamheden van de accountant worden minder. Dit klopt niet. Omdat de accountant een getrouwheidsoordeel geeft bij de rechtmatigheidsverantwoording, dient de accountant net zoveel werkzaamheden te verrichten als in het verleden.
•
Rechtmatigheidsfouten kunnen nog steeds leiden tot een anders dan goedkeurende controleverklaring. Dat klopt niet. Rechtmatigheidsfouten wegen niet meer mee voor het oordeel van de accountant en kunnen dus ook niet leiden tot een aangepaste controleverklaring. Indien de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording zelf niet kan worden vastgesteld, kan dit impact hebben op de controleverklaring van de accountant.
Speerpunten •
De raad bepaalt een grens waarboven afwijkingen in de verantwoording moeten worden opgenomen en deze bedraagt maximaal 3%.
•
Regels voor begrotingsonrechtmatigheid dienen in de financiële verantwoording te worden vastgelegd.
Vooruitblik Rechtmatigheidsverantwoording Onze samenwerking
Het college rapporteert over de rechtmatigheid van de jaarrekening en niet de accountant. De toelichting wordt opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf.
•
De accountant geeft een verklaring bij de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die daar onderdeel van uitmaakt.
•
In het verleden telden getrouwheidsfouten ook als rechtmatigheidsfouten. Voor de rechtmatigheidsverantwoording is dit niet meer het geval; daarin worden alleen rechtmatigheidsfouten toegelicht die afwijkingen zijn van het voorwaarden-, begrotings- of M&O-criterium.
•
Gemeente dient bewust controlewerkzaamheden te doen c.q. beter vast te leggen voor onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording.
Een rechtmatigheidsverantwoording is hetzelfde als een ‘In Control Statement’. Dat klopt niet. Een In Control Statement omvat meer aspecten dan rechtmatigheid.
•
Het college moet alle afwijkingen toelichten. Dat klopt niet. In de rechtmatigheidsverantwoording licht het college alle afwijkingen toe voor zover die leiden tot een overschrijding van de verantwoordingsgrens (maximaal 3%). In de separate paragraaf bedrijfsvoering wordt een toelichting gegeven op alle afwijkingen die uitkomen boven de rapporteringstolerantie.
Bijlagen
•
22
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Onze samenwerking In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van de het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.
08
22I
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Onze samenwerking Het afgelopen jaar hebben wij wederom een plezierige samenwerking ervaren en is de communicatie tussen het kwaliteitsteam jaarrekeningcontrole, team Auditing en PwC goed verlopen. Hierbij waren de communicatielijnen kort en dit heeft ertoe bijgedragen dat het over het algemeen een meer gestructureerd proces is geweest.
Jaarverslag
Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole
Jaarrekening
De volgende observaties willen we graag delen met Groningen: •
Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking • Bijlagen
•
•
Categorie
Bij aanvang van de controle was het balansdossier voor de jaarrekeningcontrole nagenoeg compleet. De afspraken zijn nagekomen. Dit is een belangrijke stap geweest in onze samenwerking. Door het veelvuldig in contact blijven met elkaar is het proces goed verlopen. Ook is het aantal controlebevindingen beperkt gebleven. Bij het opvragen van informatie merken wij samen met uw kwaliteitsteam jaarrekeningcontrole dat de organisatie op onderdelen moeite heeft om vragen met voldoende diepgang en kwaliteit te beantwoorden. Hierdoor moet er op het niveau van het kwaliteitsteam nog veel extra inzet worden gepleegd. De controle van inkomende subsidies, balansposities SiSa, btw en overige schulden zijn hier voorbeelden van. Voor een aantal ontwikkelingen en bijzonderheden ten aanzien van bijvoorbeeld Fujitsu, waardering deelnemingen en het btw boekenonderzoek zien wij dat uw organisatie proactief met PwC afstemming zoekt om de voorgestelde verwerking te bespreken. Een ontwikkelpunt naar komend jaar toe is meer diepgang en scherpte aanbrengen in de voorbereide position papers c.q. memo’s (toetsing aan bijvoorbeeld BBV en beschikbaarheid onderbouwende documentatie). Het is belangrijk om een goede interne review te organiseren en daarbij ook te bespreken wie het mandaat heeft om het gemeentelijke standpunt in te nemen (inclusief welke medewerkers daarbij betrokken moeten zijn).
Ook is de rol van Team Auditing nog kwetsbaar gebleken (met veel druk op het team), met name door capaciteit waardoor diverse werkzaamheden via een separate opdracht door PwC zijn uitgevoerd of intern anders zijn belegd. Wij vragen aandacht voor het aantrekken van een hoofd Auditing waardoor centrale regie genomen kan worden in de verdere doorontwikkeling van Team Auditing in de komende jaren. Totaal aantal geplande uren
%
Totaal aantal feitelijke uren (schatting)*
%
Partner/Director
200
6%
194
5%
(Senior) manager
700
20%
662
17%
Overig Personeel *
2.600
74%
3.112
78%
Totaal
3.500
3.968*
‘* Bovenstaande figuur is gebaseerd op onze beste schatting per 31 mei 2022.
Overzicht van de gemaakte uren In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport ‘In het publiek belang’ geven wij hierboven een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van de gemeente Groningen. De extra gemaakte uren t.o.v. de planning hebben met name betrekking op: •
De controle van het toegenomen aantal SiSa-regelingen;
•
Diverse bijzonderheden in de controle (zoals de afboeking btw).
Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2021 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan.
23
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna staan we stil bij onze controle van de Wnt-verantwoording. Vervolgens lichten we de materialiteit toe. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie
09
24
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2021. In 2021 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 62 huidige regelingen zijn er 26 nieuw ten opzichte van voorgaand jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: •
€12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000;
•
10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000;
•
€125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.
De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.
M&O-beleid Tozo Binnen de gemeente Groningen zijn procedures aanwezig om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren (met betrekking tot de uitkeringsverstrekkingen Tozo). Wij hebben ten behoeve van onze controle de opzet en het bestaan van de daarin opgenomen beheersingsmaatregelen beoordeeld en hierin geen tekortkomingen gesignaleerd. Voor de afwerking van IB-signalen heeft de gemeente risicogericht de signalen ingedeeld in deelmassa’s, waarbij voor de afwikkeling van IB-signalen is gestart met de signalen die het meest waarschijnlijk voor terugvordering van de uitkering zouden zorgen. Wij hebben uit alle afgehandelde IB-signalen een deelwaarneming getrokken van 10 dossiers om de werking van de procedure van opvolging van IBsignalen te toetsen. Hierbij zijn geen bijzonderheden geconstateerd. Bij het niet voldoen aan de criteria zijn verstrekte uitkeringen teruggevorderd of is terugvordering in gang gezet.
24I
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling/indicator
Naam specifieke uitkering
Onze conclusies
1
A5
Ontwikkelingen 2021
2
A7
Jaarverslag
3
A9
4
A12B
5
B2
6
C1
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2021 Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden) Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
7
C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
8
C10
9
C27
10
C30
11
C31
12
C32
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening Derde tranche in verband met de uitvoering van het Nationaal Programma Groningen Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
13
C34B
Bijdrage Scholenprogramma (SiSa tussen medeoverheden)
14
C35
15
C37
Bijdrage aan Provincie en Gemeenten voor aardbevingsgerelateerde inzet Specifieke uitkering Batch 1588
16
C38
Nationaal Programma Groningen
Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/ onzekerheid
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
24II
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/ onzekerheid
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
SPUK eerste tranche Gebiedsontwikkeling N.V.T. Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging N.V.T. van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire SPUK Tijdelijke capaciteit of externe expertise 14 grootschalige N.V.T. woningbouwgebieden Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen N.V.T. aardbevingsgebied Groningen Onderdeel A Nationaal Programma Groningen Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen N.V.T. aardbevingsgebied Groningen Onderdeel B Verbetering van de sociale cohesie Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen N.V.T. aardbevingsgebied Groningen Onderdeel C Aardbevingsgerelateerde inzet Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen N.V.T. aardbevingsgebied Groningen Onderdeel E Sociaal-emotionele ondersteuning
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig schoolverlaten
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Volwasseneducatie
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Nr.
Regeling/indicator
Naam specifieke uitkering
17
C43
Regeling reductie energiegebruik woningen
18
C46
19
C47
SPUK vierde tranche Nationaal Programma Groningen gemeente Eemsdelta Volkshuisvesting
20
C49
Batch 1588 2e tranche
21
C50
22
C62
23
C64
24
C201
25
C202
26
C203
27
C205
28
D1
29
D8
30
D10
Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
24III
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/ onzekerheid
Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMC-functie N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regionale meld- en coördinatiefunctie Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020- 2021 Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022 Tijdelijke stimuleringsregeling veilig, doelmatig en duurzaam gebruik verkeersinfrastructuur
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) _gemeentedeel 2021 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2021 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling specifieke uitkering aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling/indicator
Onze conclusies
31
D11
32
D12
33
D12A
34
D14
35
D15
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Middelen schoolgebouwen aardbevingsgebied Groningen
36
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
37
E20
38
E21
39
E38
40
F9
41
G2
42
G3
43
G4
44
G12
45
H1
46
H4
47
H7
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening
Naam specifieke uitkering
Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Fout of onzekerheid
24IV
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling/indicator
48
H8
Ontwikkelingen 2021
49
H9
Jaarverslag
50
H10
Jaarrekening
51
H12
52
H13
Vooruitblik
53
H14
Onze samenwerking
54
H15
55
H16
SiSa
56
H20
Wet normering topinkomens
57
H21
Materialiteit
58
L5
Communicatie
59
GRO2C
60
GRO7C
61
GRO8C
62
GRO21C
Onze conclusies
Speerpunten
Bijlagen
Verantwoordelijkheden
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/ onzekerheid
Regeling Sportakkoord 2020–2022 Regeling specifieke uitkering opzet expertisecentra jeugdhulp 2020 Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020 Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
SPUK expertisecentra jeugdhulp Specifieke uitkering tijdelijk vergroten van beschikbaarheid van acute jeugd-ggz capaciteit
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp 2021
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Specifieke uitkering cliëntondersteuning
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regiodeals 3e tranche
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Verkeer en vervoer
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Nationaal Programma Groningen
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Leefbaarheid Groningen
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Regiospecifiek pakket (RSP)
N.V.T.
N.V.T.
N.V.T.
Naam specifieke uitkering
De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en rechtmatigheid.
25
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Wet normering topinkomens De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa
Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2021
De WNT is in 2021 beperkt gewijzigd
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2021 is er voor de WNT weinig gewijzigd ten opzichte van 2020. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid. De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €201.000 in 2020 naar €209.000 in 2021.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl Bijlage Wet normering topinkomens (WNT) U heeft twee topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2021. Dit betreffen de griffier en de gemeentesecretaris.
Wet normering topinkomens Materialiteit
De twee topfunctionarissen zijn beiden in loondienst.
Communicatie Verantwoordelijkheden
U heeft in 2021 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd
26
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Materialiteit De materialiteit is gedurende de controle toegenomen
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
De gehanteerde materialiteit is €11,6 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De grondslag voor het bepalen van deze toleranties betreft de totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves. Materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring. In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €11 miljoen. De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar.
Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar €11,6 miljoen.
Ontwikkeling van de materialiteit €40.000.000 €35.000.000
€34.950.000 €32.958.000
€30.000.000
€25.000.000 €20.000.000 €15.000.000 €10.986.000
€11.650.000
€10.000.000 €5.000.000 €Begroting Fouten
Jaarrekening Onzekerheden
27
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Communicatie Update over onze communicatie met u
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening
Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Controleplan
Rapportage interimbevindingen
Accountantsverslag
Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant
Speerpunten
Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC
Vooruitblik
De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle
Onze samenwerking
Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle
Bijlagen
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
SiSa
Niet naleven van wet- en regelgeving
Wet normering topinkomens
Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het college
Materialiteit
Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.
Communicatie
Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college
Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op het financiële verslaggevingsproces
Niet-gecorrigeerde afwijkingen
Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met verbonden partijen van de gemeente
Verantwoordelijkheden
Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s
28
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Verantwoordelijkheden (1)
Ontwikkelingen 2021
Overzicht van verantwoordelijkheden van college en raad met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving
Jaarverslag
De verantwoordelijkheden het college bestaan uit:
Jaarrekening Speerpunten
• •
Vooruitblik • Onze samenwerking Bijlagen
SiSa
• •
Wet normering topinkomens Materialiteit • Communicatie Verantwoordelijkheden
het identificeren en monitoren van de wet- en regelgeving die van toepassing is op de gemeente en zorgen voor volledigheid ervan; het uitvoeren van een risicobeoordeling die expliciet het risico op fraude omvat, door een analyse van prikkels en druk, kansen, en gedrag en rationalisatie, en het risico van niet-naleving van wet- en regelgeving; het opstellen en uitvoeren van programma’s en beheersingsmaatregelen ter preventie, ontmoediging en opsporing van fraude (fraudebestrijdingsprogramma’s) en niet-naleving van wet- en regelgeving; het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van de gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen; ervoor zorgen dat de activiteiten van de gemeente worden uitgevoerd conform de bepalingen van wet- en regelgeving, inclusief het voldoen aan de wet- en regelgeving waarin de vaststelling van de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening wordt geregeld; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van het management wordt gebracht.
De verantwoordelijkheden van degenen die zijn belast met toezicht (de gemeenteraad) bestaan uit: • •
•
• •
het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag door middel van actief toezicht; het beoordelen van de vaststelling van frauderisico’s door het management en niet-naleving van wet- en regelgeving, het nemen van passende maatregelen en het zorgen voor een juiste tone at the top; het waarborgen dat het seniormanagement en college passende maatregelen nemen om fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving te ontmoedigen en te voorkomen, voor een betere bescherming van medewerkers en andere belanghebbenden; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de gemeenteraad wordt gebracht. het aannemen van een kritische houding ten opzichte van het college op het gebied van niet-gebruikelijke transacties met verbonden partijen.
28I
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Verantwoordelijkheden (2)
Ontwikkelingen 2021
Overzicht van verantwoordelijkheden van ons als accountant met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving
Jaarverslag
De verantwoordelijkheid van de accountant bestaat uit:
Jaarrekening
•
Speerpunten • Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
•
SiSa Wet normering topinkomens
•
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
•
het plannen en uitvoeren van de controle om een redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat, hetzij door fraude of door fouten. het beoordelen of de programma’s en de interne beheersingsmaatregelen van de gemeente, waarmee geïdentificeerde risico’s van materiële fouten als gevolg van fraude en van niet-naleving van wet- en regelgeving worden aangepakt, op de juiste wijze zijn opgezet en worden uitgevoerd; het evalueren van het proces dat het management hanteert voor het beoordelen van de doeltreffendheid van de programma’s en interne beheersingsmaatregelen in verband met fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving; het evalueren van iedere fraude door de directie c.q. management en het effect op de beheersingsomgeving;
het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
In de context van onze controle van de jaarrekening zijn onze doelstellingen met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving als volgt: •
het vaststellen en beoordelen van het risico van materiële onjuistheden in de jaarrekening als gevolg van fraude en als gevolg van niet-naleving van weten regelgeving;
•
het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de beoordeelde risico’s van materiële onjuistheden als gevolg van fraude, door een gepaste controleaanpak te ontwerpen en te implementeren;
•
het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de naleving van de bepalingen van die wet- en regelgeving waarvan algemeen wordt erkend dat ze directe gevolgen hebben voor de bepaling van materiële bedragen en toelichtingen in de jaarrekening; en
•
het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
28II
Accountantsverslag | gemeente Groningen 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze controleverklaring Onze controleverklaring wordt uitgebreider op het aspect fraude
Ontwikkelingen 2021
Jaarverslag Jaarrekening Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Aankomende wijzigingen in de controleverklaring van accountants ten aanzien van fraude en continuïteit Op 8 december 2021 heeft de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) besloten dat accountants voor jaarrekeningcontroles die vallen binnen het domein van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) vanaf het boekjaar 2022 uitgebreider moeten rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring. Deze wijzigingen zullen ook van invloed zijn op de controleverklaring die wij vanaf 2022 verstrekken. Ten aanzien van fraude zullen wij op basis van de aangepaste standaard gaan rapporteren over de risico-inschatting, verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Ten behoeve daarvan zullen we het fraudepreventieprogramma van de gemeente Groningen onderzoeken, waaronder: •
de implementatie van een gedragscode met ethische gedragsregels voor het creëren van een cultuur van eerlijkheid;
•
de door het college c.q. management uitgevoerde frauderisicoanalyse;
•
de maatregelen van interne beheersing die getroffen zijn om specifieke frauderisico’s te mitigeren;
•
de wijze waarop het college c.q. management opvolging geeft aan meldingen van klokkenluiders of andere signalen van fraude;
•
het opstellen van een redresplan en uitvoeren en monitoren van de acties.
We raden aan een overkoepelende frauderisicoanalyse op te stellen Bij de gemeente Groningen constateren we dat de algehele interne controleomgeving overwegend informeel en procesgericht is. Wij adviseren een integrale frauderisicoanalyse op te stellen en hier de afzonderlijke procescontroles in te betrekken. Groningen is hiermee gestart, zie link. Een editie van PwC’s Spotlight is volledig gewijd aan fraude en het geeft onder andere inzicht in de diverse rollen en verantwoordelijkheden voor verschillende gremia. Ook bevat het handvatten over hoe de ambtelijke organisatie een frauderisicoanalyse kan opstellen. Daarnaast adviseren we de directie en het college om te beoordelen wat de kwaliteit is van het gehele fraudepreventieprogramma en, indien nodig, tijdig maatregelen te treffen om de kwaliteit van dit programma te verbeteren. De kwaliteit van dit programma is mede bepalend voor de bevindingen die wij in de controleverklaring zullen (moeten) rapporteren. Wij adviseren de directie en het college tevens om hierover zelf in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren zodat wij hier in onze controleverklaring naar kunnen verwijzen en de door u gerapporteerde informatie kunnen bevestigen.