Bijlage 4 Boekwerk gemeenterekening 2024.pdf

Jaarrekening 2024

Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................... 4 Kerngegevens .................................................................................................................................................. 5 Financieel beeld ............................................................................................................................................... 6 Programma's .................................................................................................................................................. 16 Programma 1: Economie en Ruimte ............................................................................................................... 17 Deelprogramma 1.1: Economie en werkgelegenheid ........................................................................................... 18 Deelprogramma 1.2: Mobiliteit ............................................................................................................................ 28 Deelprogramma 1.3: Wonen ................................................................................................................................

40 Programma 2: Leefomgeving en Veiligheid .................................................................................................... 52 Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving ....................................................................................................... 53 Deelprogramma 2.2: Veiligheid ............................................................................................................................ 69 Programma 3: Vitaal en Sociaal...................................................................................................................... 79 Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen ............................................................................................................... 81 Deelprogramma 3.2: Onderwijs ............................................................................................................................ 91 Deelprogramma 3.3: Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit ............................................................................. 99 Deelprogramma 3.4: Sport en bewegen ............................................................................................................. 119 Deelprogramma 3.5: Cultuur en evenementen ..................................................................................................

123 Programma 4: Dienstverlening en bestuur ................................................................................................... 131 Deelprogramma 4.1: Dienstverlening ................................................................................................................. 132 Deelprogramma 4.2: College, raad, wijkontwikkeling en wijkvernieuwing ........................................................ 136 Deelprogramma 4.3: Algemene inkomsten en post onvoorzien ........................................................................ 141 Deelprogramma 4.4: Overhead en ondersteuning organisatie .......................................................................... 144 Paragrafen ................................................................................................................................................... 148 Paragraaf 1: Wijkontwikkeling en wijkvernieuwing ............................................................................................ 149 Paragraaf 2: Duurzaamheid ................................................................................................................................ 168 Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................

188 Paragraaf 4: Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................ 214 Paragraaf 5: Financiering .................................................................................................................................... 222 Paragraaf 6: Verbonden partijen ........................................................................................................................ 228 Paragraaf 7: Grondbeleid .................................................................................................................................... 260 Paragraaf 8: Lokale heffingen ............................................................................................................................. 288 Paragraaf 9: Bedrijfsvoering ............................................................................................................................... 293 Paragraaf 10: Openbaarheidsparagraaf (Wet open overheid) ........................................................................... 302 Indicatoren .................................................................................................................................................. 303 Deelprogramma 1.1: Economie en werkgelegenheid .........................................................................................

303 Deelprogramma 1.2: Mobiliteit .......................................................................................................................... 306 Deelprogramma 1.3: Wonen .............................................................................................................................. 310 Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving ..................................................................................................... 312 Deelprogramma 2.2: Veiligheid .......................................................................................................................... 315 Deelprogramma 3.1: Werk en inkomen ............................................................................................................. 319 Deelprogramma 3.2: Onderwijs .......................................................................................................................... 323 Deelprogramma 3.3: Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit ........................................................................... 325 Deelprogramma 3.4: Sport en bewegen ............................................................................................................. 331 2

Deelprogramma 3.5: Cultuur en evenementen .................................................................................................. 334 Deelprogramma 4.1: Dienstverlening ................................................................................................................. 338 Jaarrekening 2024 ........................................................................................................................................ 340 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .......................................................................................... 341 Baten en lasten ................................................................................................................................................... 344 Incidentele baten en lasten ................................................................................................................................ 347 Rechtmatigheidsverantwoording ....................................................................................................................... 352 Wet Normering Topinkomens ............................................................................................................................

352 Balans .................................................................................................................................................................. 354 Reserves .............................................................................................................................................................. 374 Voorzieningen ..................................................................................................................................................... 386 EMU saldo ........................................................................................................................................................... 391 Bijlagen bij de jaarrekening .......................................................................................................................... 392 Jaarrekening op taakveld .................................................................................................................................... 392 SiSa Bijlage .......................................................................................................................................................... 399 Begrotingsoverschrijdingen ................................................................................................................................

481 Overzichten.................................................................................................................................................. 482 Hervormingen ..................................................................................................................................................... 482 Subsidies en inkomensoverdrachten .................................................................................................................. 482 Personeelskosten ................................................................................................................................................ 483 Investeringen ...................................................................................................................................................... 484 Grondexploitaties ............................................................................................................................................... 491 Intensiveringen ................................................................................................................................................... 492 Samenwerkingsverbanden .................................................................................................................................

496 Incidentele middelen gemeentefonds ................................................................................................................ 496 Meerjarige exploitatieprojecten ......................................................................................................................... 498 Kapitaallasten ..................................................................................................................................................... 499 SIF-middelen ....................................................................................................................................................... 499 Vennootschapsbelasting ..................................................................................................................................... 500 Wettelijke indicatoren ........................................................................................................................................ 501 Bestuur ........................................................................................................................................................ 502

3

Inleiding Middels de jaarrekening leggen wij verantwoording af over de behaalde resultaten en de besteding van middelen. In deze beknopte samenvatting lichten we de belangrijkste resultaten binnen de programma’s toe. Uitgebreidere informatie vindt u in deze gemeenterekening zelf onder de betreffende onderdelen en in het Jaarverslag in 't kort. De jaarrekening is ook te raadplegen als website.

4

Kerngegevens De peildatum van alle kerngegevens is 31 december van het betreffende jaar. Een streepje betekent dat het betreffende cijfer nog niet bekend is.

Inwoners

Rekening 2022

Rekening 2023

Begroting 2024

Rekening 2024

Aantal inwoners

238.208

243.827

241.965

244.464

% jongeren (0 t/m 19 jaar)

18,1%

18,1%

17,9%

17,9%

% middengroep (20 t/m 64 jaar)

66,5%

66,5%

66,1%

66,6%

% ouderen (65 jaar en ouder)

15,4%

15,4%

16,0%

15,6%

Ruimtelijke kerngegevens

Rekening 2022

Rekening 2023

Begroting 2024

Rekening 2024

Oppervlakte gemeente (in ha)

19.795

19.795

19.795

19.796

% binnenwater

9,4%

9,4%

9,4%

9.4%

% Functiemenging

58,6%

59,6%

-

59,1%

Lengte van de wegen (km)

1.215

1.215

1.215

1.279*

Woningvoorraad

Rekening 2022

Rekening 2023

Begroting 2024

Rekening 2024

Aantal woningen

121.958

123.420

125.296

124.056

% huurwoningen

62%

62%

63%

62%

% koopwoningen

38%

38%

37%

37%

252.150

276.400

308.000

300.700

Gemiddelde WOZ-waarde

2023 (Realisatie)

2024 (Begroting)

2024 (Realisatie)

1.284.774.000

1.293.058.000

1.382.061.000

Rekeningresultaat

65.022.000

0

63.226.000

Omvang algemene reserve (AR)

43.894.000

56.990.000

83.607.000

Ratio weerstandsvermogen

134%

137%

170%

Inkomsten gemeentefonds

707.304.000

728.870.000

768.937.000

Opbrengst belastingen (totaal)

133.354.000

138.950.000

142.603.000

Opbrengst onroerendezaakbelasting (OZB)

108.239.000

114.580.000

114.625.000

132.000

141.000

135.000

0

650.000

650.000

Opbrengst logiesbelasting

2.869.000

2.474.000

2.509.000

Opbrengst precariobelasting

1.790.000

1.458.000

2.199.000

Opbrengst parkeerbelasting

20.324.000

19.647.000

22.485.000

Financieel (in euro's) Totaal lasten (excl. reservemutaties)

Opbrengst roerende zaakbelasting (RZB) Opbrengst reclamebelasting

* getal wijkt af i.v.m. gebruik ander bronbestand vanaf jaarrekening 2024.

5

Financieel beeld Inleiding Financieel gezien zagen we in 2024 nog steeds de gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt. Door de hoge inflatie, de stijgende energiekosten en de discussie met het Rijk over de gemeentelijke financiën op langere termijn nam de financiële onzekerheid toe. Op een aantal fronten is vertraging in uitvoering zichtbaar, waardoor budgetten niet volledig werden ingezet. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar bij (meerjarige) projecten bij het Stedelijk Investeringsfonds (SIF). Tegelijkertijd zitten er nog nadelen in het resultaat verwerkt, waaronder nog steeds structureel hoge lasten voor jeugdhulp. In de volgende onderdelen wordt een nadere toelichting gegeven op het rekeningresultaat 2024 en op de afwijking ten opzichte van de prognose in Voortgangsrapportage 2024-II. Er wordt stil gestaan bij de stand van zaken ten aanzien van de hervormingen. Daarna volgt een beeld van de financiële situatie van de gemeente door middel van de balans, financiering, weerstandsvermogen en kengetallen. Rekeningresultaat 2024 We sloten 2024 af met een plus van 27,4 miljoen euro. Het bruto resultaat laat een plus van 63,2 miljoen euro zien, maar voor 35,8 miljoen euro verschuiven we de besteding naar 2025. Dit gaat bijvoorbeeld om meerjarige projecten en bijzondere resultaten. Daarnaast hebben in 2024 bedragen vanuit het Rijk ontvangen die we niet meteen konden inzetten.

Onderstaand zijn de resultaten per programma vermeld met daarbij de belangrijkste verklaringen van de verschillen ten opzichte van de begroting. Een nadere toelichting van de verschillen is bij de betreffende programma’s vermeld. Programma

1. Economie en Ruimte

Resultaat

Toelichting (bedragen x 1 miljoen euro, V = voordeel, N = nadeel)

- Grondbedrijf (V 15,4): Dit resultaat bestaat voornamelijk uit de actualisaties van de grondexploitaties en vrijval van de verliesvoorziening op strategische gronden; - Parkeerbedrijf (V 7,2): Het voordeel wordt deels verklaard door hogere omzetten bij belparkeren en parkeergarages. Daarnaast is aan de lastenkant bij het opstellen van de begroting rekening gehouden met een incidenteel positief resultaat van ca. 2,9 miljoen euro; - Flexwonen (V 4,5): Het ministerie van Justitie en Veiligheid is bezig met een nieuwe opzet voor de realisatie van doorstroomlocaties, waardoor de huidige regeling "on hold" is gezet. Wij zijn in afwachting van de nieuwe regeling van het Rijk waardoor wij de middelen in 2024 nog niet hebben besteed; - Suikerzijde: (V 1,4): De kapitaallasten van de investeringen voor de gebiedsontwikkeling De Suikerzijde zitten structureel in de begroting vanaf het jaar 2022. Niet al deze middelen zijn tegelijk 32.5 nodig, daarom kan er gedurende de exploitatieperiode van de gebiedsbegroting incidenteel vrijval van de genoemde financiële middelen plaatsvinden. Deze incidentele vrijval bedraagt eind 2024 ca.

1,4 miljoen euro; - Bouwleges (N 1,9): Door de huidige onzekere marktomstandigheden in de bouwsector daalt het aantal vergunningaanvragen; - Verduurzaming maatschappelijk vastgoed (V 1,0): In februari 2023 heeft de raad het uitvoeringsprogramma routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed als meerjarig exploitatieproject vastgesteld, met een totale omvang van 2,1 miljoen euro. Het zwaartepunt van het project en de daarmee gemoeide kosten liggen in 2025; - SIF (V 4,3): Diverse budgetten Stedelijk Investeringsfonds (SIF) waarvan de besteding doorloopt in 2025. Vertraging in de planvorming, besluitvorming en uitvoering leidt tot vertraging in de besteding van diverse SIF-budgetten.

6

2. Leefomgeving en Veiligheid

3. Vitaal en Sociaal

- Bedrijfsafval (N 1,2): Hogere lasten door versnelde afschrijvingen en hogere vuilverwerkingskosten en lagere opbrengsten uit de samenwerking met gemeente Het Hogeland resulteren in een nadeel; - Nij Begun (V 1,5): door o.a. minder inzet van extern personeel zijn niet alle beschikbare middelen 3,0 voor Nij Begun besteed; - SIF (V 1,4): Bij diverse projecten die vallen onder het SIF is vrijval ontstaan in 2024. Vertraging in de planvorming, besluitvorming en uitvoering leidt tot vertraging in de besteding van diverse SIFbudgetten. - Beschermd Wonen (V 2,6): In 2024 bedraagt het resultaat voor de regio (alle Groninger gemeenten) 6,8 miljoen euro positief, voornamelijk doordat de risicopost van 1,9 miljoen euro voor verwachte kostenstijgingen is vrijgevallen, en doordat de zorgkosten lager zijn dan begroot. Dit geldt voor zowel ZIN als PGB. Uiteindelijk bedraagt het resultaat van de gemeente Groningen voor Beschermd Wonen 2,6 miljoen euro; - BUIG (V 1,8): Door onder meer het effect van het werkprogramma in combinatie met de gebiedsgerichte werkwijze dalen de lasten. Daarnaast zijn de lasten voor de regeling BBZ levensonderhoud 0,5 miljoen euro lager. Met name door een lagere dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren lijn de opbrengsten hoger; - Jeugdzorg (N 6,1): Dit nadeel wordt met name veroorzaakt door stijgende kosten o.a.

door complexere casuïstiek, toename van veiligheidsvraagstukken en door een toename van onderwijs gerelateerde zorg. Het aantal jeugdigen neemt toe en de gemiddelde kosten per jeugdige stijgen met meer dan de prijsindexering, met name de kosten voor ambulante zorg en specifieke doelgroepen en crisiskosten; - Werk In Zicht (N 4,4): Door vertraging bij diverse projecten JTF en NPG hebben we in 2024 minder lasten en baten dan begroot. Er is een nadeel ontstaan doordat we het voordeel op de lasten wel aan de reserve hebben toegevoegd, maar het nadeel op de baten niet tijdig hebben onttrokken aan de reserve; - Uitvoeringskosten ten laste van SPUK (V 2,3): In 2024 hebben we in het geheel meer uitvoeringskosten ten laste van rijksregelingen en subsidies kunnen brengen dan verwacht. Dit 10,4 betreft met name de regelingen GALA en IZA; - Wmo (V 2,2): Op huishoudelijke hulp is er een voordeel van 0,9 miljoen euro met name doordat het aantal klanten huishoudelijke hulp en de indicatieomvang lager waren dan begroot.

Verder vielen de kosten hulpmiddelen (1,0 miljoen) mee; - Schuldhulpverlening (V 2,0): Doordat het uitvoeringsplan Schuldhulpverlening 2024-2025 vertraagd in werking is getreden, hebben wij van de incidentele middelen 2,0 miljoen euro niet in kunnen zetten in 2024; - Onderwijshuisvesting (V 1,2): De kosten van het verplaatsen van de noodlokalen van de Groene wei in 2024 lager zijn uitgevallen dan was begroot, de kapitaallasten lager zijn dan begroot. Daarnaast is op energie een voordeel behaald van 229 duizend door een lager verbruik als gevolg van een warmer jaar en verduurzamingsmaatregelen; - Studietoeslag (N 1,2): Het aantal verstrekkingen is harder gestegen dan we op basis van de toename in 2023 hadden verwacht. Daarnaast waren er verstrekkingen met terugwerkende kracht (in totaal 300 duizend euro over 2022 en 2023); - Plankosten Kardinge (V 1,2): De omvang van de investeringsopgave binnen de SIA en het knellende financiële perspectief noodzaakt ons om een brede afweging te maken. Dit zorgt er onder meer voor dat we de uitwerking van de plannen voor de ontwikkeling van Kardinge faseren; - Meerjarige projecten (V 1,0): Voordeel ontstaat doordat de volgende meerjarige projecten volgens planning doorlopen in 2025: Huiselijk geweld (0,5) en Opruimen SBR korrels kunstgrasvelden (0,5).

7

4. Dienstverlening en Bestuur

- APPA Voorziening (N 1,5): Door een rentedaling van bijna 1% is de contante waarde van de voorziening van wethouderspensioenen eind 2024 hoger dan in 2023, wat tot een nadelige afwijking in de dotatie leidt; - Brandveilig gebruik gemeentelijke gebouwen (V 1,3): Het uitvoeringsprogramma brandveilig gebruik gemeentelijke gebouwen is nagecalculeerd met een voordelig resultaat; - Gemeentefonds (V 3,3): De begroting 2024 is gebaseerd op de Meicirculaire 2023, waardoor de circulaires t/m december 2024 wijzigingen in de algemene uitkering veroorzaken. Daarnaast zijn er diverse integratie- en decentralisatie-uitkeringen toegekend in 2024. Ook leidt de aanpassing van maatstaven tot een voordeel in 2024; - Reserve-onttrekking (N 1,5): Afwaarderingen boekwaarde onrendabele gronden is deels niet nodig, waardoor de begrote onttrekking aan de algemene reserve van 2,5 miljoen ten behoeve van grondzaken voor 1,5 miljoen niet nodig was, deze hebben wij teruggedraaid; - Meerjarige projecten (V 3,8): Niet alle beschikbare middelen voor meerjarige projecten zijn ingezet in 2024, waardoor een voordelig resultaat ontstaat. Het gaat o.a.

om Migratie e-suite (2,2), 17,4 Vervanging Dafinci (0,7) en Wet Open overheid (0,6); - Programma Nieuwkomers (V 3,4): minder uitbetalingen van leefgeld, lagere huurlasten en vrijgevallen budget voor verbouw door verlenging van een huurovereenkomst leiden tot een voordelig resultaat; - Organisatiekosten Stadsontwikkeling (N 1,2): De loon- en inhuurkosten worden op basis van voorcalculatie doorbelast aan de beleidsproducten en projecten. Het nacalculatie-verschil wordt als organisatiekosten verantwoord; - Resultaat wijken (V 1,2): Voor de wijkvernieuwing hebben we vertraging opgelopen door o.a. capaciteitsvraagstukken. Deze projecten schuiven door naar 2025. Dit raakt onder meer het project Bedumerweg. Daarnaast is een aantal initiatieven vanuit andere budgetten/subsidies bekostigd; - Inhuur Publieke Dienstverlening en vacatureruimte (V 0,7): Gezien de krapte op de arbeidsmarkt is het maar deels gelukt om personeel in te huren en is vacatureruimte niet ingevuld; - Treasury (V 6,6): In 2024 ontstond een rentevoordeel op de langlopende leningen door hogere rente dan geraamd, een hoger volume aan reserves en voorzieningen en een minder investeringen dan geraamd.

Totaal

63,2

Afwijkingen ten opzichte van voortgangsrapportage 2024-II In de voortgangsrapportage 2024-II (VGR 2024-II) verwachtten we een voordeel van 59,4 miljoen euro. Daarmee is het rekeningresultaat 2024 ten opzichte van de prognose in de VGR 2024-II 3,5 miljoen euro lager. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat we na de VGR2024-II al 25,4 miljoen euro van de verwacht plus voor 2024 aan de reserve hebben toegevoegd. Daarnaast hebben we de resultaten op samenwerkingsverbanden (7,4 miljoen euro) en gemeentefonds (1,4 miljoen euro) volgens afspraak met de raad al toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. De grootste verschillen (> 1 miljoen euro) per onderwerp betreffen:

Onderwerp (Bedragen x 1 miljoen euro)

APPA Voorziening

Rekening Verschil t.o.v. 2024 VGR 2024-II VGR 2024-II Toelichting (Bedragen x 1 miljoen euro)

-1,5

0,0

8

Pas na het verschijnen van de decembercirculaire aan het einde van het jaar kan de hoogte van de voorziening wethouderspensioenen bepaald worden aan de hand van -1,5 de op dat moment geldende rentestand. Deze voorziening is sterk afhankelijk van de rentestand waardoor deze post vrijwel niet te voorspellen is.

Bouwleges

BUIG

Gemeentefonds

-1,9

1,8

3,3

0,0

Bij de VGR 2024-II werd een daling in het aantal vergunningaanvragen van met name grote bouwprojecten verwacht, veroorzaakt door de huidige onzekere marktomstandigheden in de bouwsector. Op dat moment -1,9 wat het nog niet mogelijk om de financiële effecten in te schatten, vandaar dat deze op PM is gezet. De reden hiervoor was dat het nieuwe systeem waarmee vanaf 1 januari gewerkt wordt op dat moment nog onvoldoende inzicht gaf over de voortgang van de grote bouwprojecten.

8,2

In het raadsvoorstel van 13 november 2024 “Verwacht plus resultaat toevoegen aan de reserve”, is besloten om het -6,4 resultaat van de BUIG van de VGR 2024-II alvast toe te voegen aan de Algemene Bestemmingsreserve.

18,6

In het raadsvoorstel van 13 november 2024 “Verwacht plus resultaat toevoegen aan de reserve”, is besloten om het -15,3 resultaat van het Gemeentefonds van de VGR 2024-II alvast toe te voegen aan de Algemene Bestemmingsreserve.

Grondzaken

15,4

0,5

Op 11 juni zijn de parameters voor de herzieningen en het weerstandsvermogen door het college vastgesteld. De herziene grondexploitaties en het benodigd weerstandsvermogen zijn berekend conform deze parameters. De uitkomst van de herzieningen is dat de verliesvoorzieningen met 0,5 miljoen verlaagd kunnen worden. Bij de jaarrekening 2024 worden de 14,9 grondexploitaties geactualiseerd (technisch herzien) om een juiste waardering per ultimo boekjaar te verkrijgen. Deze actualisatie leidt tot een daadwerkelijke mutatie in de verliesvoorzieningen. Deze kan afwijken van het bedrag zoals nu berekend. Het bedrag dat uiteindelijke ten laste van de bestemmingsreserve Grondzaken komt, valt mogelijk anders uit als op andere onderdelen van het grondbedrijf voordelen behaald worden.

Grondzaken reservemutatie

-1,5

0,0

-1,5

9

Bij het opstellen van de VGR 2024-II was nog niet duidelijk dat de onttrekking aan de reserve deels niet nodig was.

Ten opzichte van de VGR 2024-II is het verschil op het product jeugd 1,3 miljoen positiever. Als de bij de decembercirculaire ontvangen middelen van 654 duizend worden meegenomen is het saldo ten opzichte van VGR 2024-II afgerond 2 miljoen euro positiever.

Jeugdzorg

Loon- en prijscompensatie

Meerjarige projecten

-6,1

0,0

6,6

-7,4

Het verschil van 2 miljoen ten opzichte van de VGR 2024-II komt door de ophoging van het budget met 3 miljoen euro in het kader van mogelijke onrechtmatigheid. Zonder deze ophoging zou het geprognosticeerde saldo ruim 1 miljoen 1,3 euro negatiever zijn dan VGR 2024-II. Dit nadeel van 1 miljoen euro is het saldo van enerzijds extra middelen (totaal 1,1 miljoen euro voordeel) vanuit de decembercirculaire 2024 en vanuit de SPUK ’Niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf in gemeente’ en anderzijds hogere kosten door een nabetaling betreffende meerkosten kleinschalige woonvoorzieningen (1,1 miljoen euro nadeel), door hogere ZIN kosten (1,4 miljoen euro nadeel) en lagere solidaire kosten (0,3 miljoen euro voordeel). De 1 miljoen euro is binnen de bandbreedte van VGR 2024-II (bandbreedte van 2,5 miljoen euro).

2,0

In het raadsvoorstel van 13 november 2024 “Verwacht plus resultaat toevoegen aan de reserve”, is besloten om het -2,0 resultaat loon- en prijscompensatie van de VGR 2024-II alvast toe te voegen aan de Algemene Bestemmingsreserve.

0,0

Bij VGR 2024-II hebben we ingeschat dat de verwachte restantbudgetten van meerjarige projecten zouden storten 6,6 in de reserve. Dit is niet gedaan, waardoor bij de jaarrekening een resultaat is ontstaan.

Brandveilig gebruik gemeentelijke gebouwen

1,3

0,0

Bij VGR 2024-II hebben we ingeschat dat de verwachte restantbudgetten van meerjarige projecten zouden storten 1,3 in de reserve. Dit is niet gedaan, waardoor bij de jaarrekening een resultaat is ontstaan.

Nij Begun

1,5

0,1

Ten tijde van de VGR 2024-II was nog niet bekend dat wij 1,4 een vergoeding zouden krijgen van het Rijk voor de extra inzet binnen de organisatie voor Nij Begun.

Organisatiekosten SO

-1,2

0,0

Bij VGR 2024-II bestond nog geen inzicht in welke mate de -1,2 organisatiekosten Stadsontwikkeling kosten tot resultaat zouden leiden

Parkeren

7,3

5,3

Bij VGR 2024-II hadden we een hogere omzet van 2,6 miljoen verwacht, er is echter 846 duizend meer aan omzet gerealiseerd, deze hogere omzet wordt verklaard door een hogere omzet parkeergarages, vooral van het Forum. Daarnaast ontstaat een verschil doordat 2,0 brandveiligheidsmaatregelen (450 duizend) niet in 2024 zijn uitgevoerd en hebben we bij straatparkeren voordelen behaald (430 duizend) op o.a. externe deskundigheid, licentiekosten, uitrol parkeermaatregelen en overige kosten.

Personele lasten

-1,1

1,2

We hadden gedacht in het laatste kwartaal toch nog -2,3 personeel te kunnen vinden voor het inwerken 2025, maar dit is niet geheel gelukt.

10

Programma onderwijshuisvesting

Samenwerkingsverbanden

Werk In Zicht

Treasury

1,2

0,0

-4,3

6,6

Bij VGR 2024-II bestond nog geen volledig inzicht in welke mate de kosten zouden worden onderschreden.

0,0

1,2

5,3

In de financiële verordening 2024 is opgenomen dat we resultaten op samenwerkingsverbanden alvast naar de -5,3 reserve budgetoverheveling mogen boeken. Deze wijziging was bij VGR 2024-II nog niet vastgesteld, dus hebben we daar het verwachte resultaat nog opgenomen.

0,0

Het verschil bestaat voornamelijk uit een nadeel op de baten van 4,2 miljoen. Dit nadeel hebben we te laat in beeld gekregen waardoor wij geen onttrekking aan de reserve hebben gedaan. Wij hebben daardoor een nadelige afwijking tussen gerealiseerde en begrote baten. Dit tekort -4,3 zal in 2025 worden gecompenseerd uit de reserve van de WiZ, waardoor het nadelig resultaat van de arbeidsmarktregio (WiZ) niet voor rekening van de gemeente Groningen komt, maar wordt opgelost met eigen middelen uit de reserve WiZ

4,4

Ten opzichte van VGR 2024-II is het gerealiseerd rekeningresultaat 2,2 miljoen euro hoger. Dit is 2,2 voornamelijk het gevolg van hogere rentebaten bij schatkistbankieren en lagere rentelasten op kasgeldleningen.

Uitvoeringskosten tlv SPUK

2,3

0,0

Na VGR 2024-II bleek dat besteding van SPUK IZA/GALA op andere manieren is ingevuld dan van tevoren bedacht, 2,3 hierdoor hebben we meer personele inzet ten laste van de SPUKS kunnen brengen

Stedelijk Investeringsfonds

12,4

10,4

2,0

Overige afwijkingen

21,1

11,0

10,1 Overige afwijkingen < 1 miljoen euro

Eindtotaal

63,2

59,5

3,7

Bij VGR 2024-II bestond nog geen volledig inzicht in welke mate de diverse projecten zouden worden onderschreden.

Hervormingen In de begroting 2024 resteerde nog een in te vullen taakstelling leniger en flexibeler begroten van 2,4 miljoen euro. In het raadsvoorstel meicirculaire 2024 is besloten om deze taakstelling voor een bedrag van 2 miljoen euro in te vullen. Daarmee resteerde nog een nadeel van 400 duizend euro. In de begroting 2024 is een dekking opgenomen van 1,3 miljoen euro van te verwachten rijksmiddelen voor armoede en schulden. In de Rijksvoorjaarsnota staat dat gemeenten 40 miljoen euro vanaf 2024 ontvangen voor armoede en schulden via het gemeentefonds. Ons aandeel hierin is 896 duizend euro. Voor 2024 t/m 2026 resteert daarmee nog een taakstelling van 444 duizend euro. Vanaf 2027 is het tekort 1,3 miljoen euro per jaar. Via het raadsvoorstel ‘Verwachte plus rekening resultaat toevoegen aan de reserve’ zijn deze hervormingen voor 2024 ingevuld. De jaarrekening 2024 laat daardoor geen resultaat zien op deze hervormingen.

11

Balans en financiering Balans Balans (Bedragen x 1,0 miljoen euro)

31-12-2024

31-12-2023

Activa

Passiva

Vaste Activa

Vaste Passiva

31-12-2024

31-12-2023

Immateriële vaste activa

11,0

8,7 Eigen vermogen

364,4

307,3

Materiële vaste activa

1.586,9

1.514,4 Voorzieningen

79,5

64,2

Financiële vaste activa

415,5

435,3 Langlopende schulden

1.443,5

1.488,6

Totaal Vaste Activa

2.013,4

1.958,4 Totaal Vaste Passiva

1.887,4

1.860,2

Vlottende Activa

Vlottende Passiva

Voorraden

31,2

49,7 Vlottende schulden

174,7

279,7

Vorderingen

200,7

255,8 Overlopende passiva

283,0

206,6

457,7

486,3

2.345,1

2.346,4

Liquide middelen

6,5

1,8

Overlopende activa

93,4

80,8

Totaal Vlottende Activa

331,7

388,1 Totaal Vlottende Passiva

Totaal Activa

2.345,1

2.346,4 Totaal Passiva

Toelichting op de grootste mutaties: • Materiële vaste activa: Per saldo is er stijging in 2024 doordat er voor een bedrag van 153,8 miljoen euro is geïnvesteerd en er is een bedrag van 49,3 miljoen euro afgeschreven op materiële vaste activa. Daarnaast zijn er nog desinvesteringen, bijdragen van derden en afwaarderingen van in totaal 42,6 miljoen euro gecorrigeerd op de boekwaarde; • Financiële vaste activa: De vermindering bij de uitgezette geldleningen betref met name een leningaflossing door Meerstad (14,8 miljoen euro) en aflossingen van leningen aan woningbouwcorporaties (5,4 miljoen euro). De vermeerdering bij de deelnemingen betreffen voornamelijk de agiostortingen van WarmteStad BV (3,5 miljoen euro) en het Gemeentelijk Energiebedrijf (3 miljoen euro); • Voorraden: De daling wordt veroorzaakt door een daling in het onderhanden werk. Dit is inclusief bouwgronden in exploitatie; • Vorderingen: De daling wordt voornamelijk veroorzaakt door een daling in de uitzettingen in de Rijks schatkist met een looptijd < 1 jaar; • Eigen vermogen: Het resultaat is in 2024 globaal gelijk aan 2023, maar de reserves zijn gestegen. Hierbij is het saldo van de Algemene reserve gestegen van 43,9 naar miljoen euro in 2023 naar 83,6 miljoen euro in 2024.

De bestemmingsreserves zijn gestegen van 198,4 miljoen euro in 2023 naar 217,6 miljoen euro in 2024; • Voorzieningen: De stijging wordt met name veroorzaakt door hogere onderhoudsvoorzieningen en stijging van de voorzieningen afvalstoffenheffing, spaarverlof en pensioenen wethouders; • Langlopende schulden: De daling wordt met name verklaard door een bedrag van 75,3 miljoen euro aan eindaflossingen; • Vlottende schulden: De daling wordt veroorzaakt door een daling in de kasgeldleningen en een daling in de overige vlottende schulden (kortlopende schulden aan publiekrechtelijke lichamen, aangegane verplichtingen en crediteuren derden opgenomen);

12

•

Overlopende passiva: De stijging wordt met name veroorzaakt door een stijging in vooruit ontvangen bijdragen met een specifiek bestedingsdoel van het Rijk (o.a. Batch 1588 2e tranche SNN, SPUK herstructurering volkshuisvesting en SPUK Transformatie gesloten jeugdhulp).

Voor een uitgebreide toelichting op de mutaties in de balans verwijzen wij u naar het onderdeel Balans in deze jaarrekening. Investeringen en financiering Begin 2024 stond voor 501,6 miljoen euro aan kredieten open uit voorgaande jaren. In 2024 stelde de raad voor 186,9 miljoen euro aan nieuwe kredieten beschikbaar. In totaal was daardoor in 2024 voor 688,5 miljoen euro aan investeringskredieten beschikbaar. Met deze kredieten is in 2024 voor 140,6 miljoen euro aan investeringen verricht. Bij in 2024 afgesloten kredieten is per saldo voor 3,4 miljoen euro aan onderschrijdingen geweest. Als uitkomst staat daardoor eind 2024 nog voor 544,5 miljoen euro aan kredieten open die overgaan naar 2025 om in 2025 of latere jaren afgewikkeld te worden. Er zijn in 2024 5 kredietoverschrijdingen geconstateerd. Hiervoor wordt in 2025 of een nacalculatie aangeboden een de raad, of er volgt kredietaanvraag. Weerstandsvermogen & risico’s Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de weerbaarheid van de gemeente. Het laat zien of de gemeente in staat is de effecten van risico’s op te vangen. Als maatstaf hanteren we hiervoor de ratio van het weerstandsvermogen. Deze geeft de verhouding weer tussen het beschikbare weerstandsvermogen (welke middelen zijn er om risico’s op te vangen?) en het benodigde weerstandsvermogen (welke risico’s lopen we?).

Een ratio van 100% betekent dat er voldoende weerstandsvermogen beschikbaar is om het effect van de ingeschatte risico’s. Berekening weerstandsvermogen rekening 2024 (Bedragen x 1,0 duizend euro)

2025

2026

2027

2028

Beschikbare weerstandsvermogen (A)

184.862

186.157

191.077

192.143

Benodigde weerstandsvermogen (B)

108.917

111.893

121.364

158.146

Ratio weerstandsvermogen (A/B x 100%)

170%

166%

157%

121%

Verhouding reserves / benodigd weerstandsvermogen

107%

104%

99%

76%

Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen kijken we naar de verhouding tussen risico’s en beschikbaar weerstandsvermogen, waaronder de omvang van de reserves (Algemene reserve en reserve grondzaken). We doen dit voor een periode van vier jaren (dynamisch weerstandsvermogen). De ratio weerstandsvermogen in 2025 komt uit op 170%. Deze daalt tot 121% in 2028. Dit is een verbetering van 20% ten opzichte van de ratio bij de begroting 2025 door toevoegingen aan onze reserves om ons voor te bereiden op toekomstige ontwikkelingen. Hiermee is ons weerstandsvermogen op orde en anticiperen we op toekomstige ontwikkelingen. Uit de voorjaarsnota van het Rijk blijkt dat de bezuinigingstaakstelling voor de jeugdzorg (hervormingsagenda) fors wordt verhoogd. Dit leidt tot een hoger risico sociaal domein per 2028. Hoofdzakelijk hierdoor daalt de ratio weerstandsvermogen per 2028 naar 121%. In paragraaf 3. Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt een nadere toelichting op de cijfers gegeven. Beschikbaar weerstandsvermogen Het beschikbaar weerstandsvermogen wordt gevormd door de middelen die beschikbaar zijn om het nadelige effect van risico’s te kunnen opvangen. Dit is de optelsom van alle elementen die daadwerkelijk kunnen worden ingezet om niet-begrote kosten te dekken.

De middelen die we tot het beschikbare weerstandsvermogen rekenen, zijn: Algemene reserve, Reserves Grondzaken, de Suikerzijde en Meerstad

13

Noord/GEB, Post onvoorzien in de begroting, Niet structureel ingezette intensiveringsmiddelen, Onbenutte belastingcapaciteit en Stille reserves. Het beschikbare weerstandsvermogen is in 2025 184,9 miljoen euro. Dit is 32,1 miljoen euro hoger dan in de begroting 2025. De stijging wordt veroorzaakt door een toename van de Algemene reserve en een toename van de reserves Grondzaken en Suikerzijde. Het beschikbaar weerstandsvermogen neemt de komende jaren toe tot 192,1 miljoen euro in 2028. Deze toename is een gevolg van een verwachte toename van de reserves. Benodigd weerstandsvermogen (risico’s) Het benodigde weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een inschatting van de risico’s die de gemeente loopt. Veruit het grootste risico ligt bij de gemeentelijke grondexploitaties en Meerstad. Dit risico bepaalt in 2025 meer dan de helft van het benodigd weerstandsvermogen. Het benodigde weerstandsvermogen in 2025 is 108,9 miljoen euro. Dit is 6,9 miljoen euro hoger dan bij de begroting 2025. Voor 2025 en verder zien we grote investeringen op ons afkomen voor onder andere de energietransitie, nieuwe gebiedsontwikkelingen, onderwijshuisvesting en de vervanging van maatschappelijk vastgoed, waaronder het nieuwe muziekcentrum. Dat betekent een toename van de risico’s op verschillende fronten en een grote toename van nieuw aan te trekken leningen.

Deze ontwikkelingen zijn nog niet zichtbaar in de financiële kengetallen. Kengetallen Het huidige resultaat en financiële positie leidt tot onderstaande kengetallen in de kolom Rekening 2024. Daarnaast is de verwachte ontwikkeling van de kengetallen weergegeven in de kolommen Begroting 2025 t/m 2028. Rekening 2024

Verloop van de kengetallen Begroting 2024

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

114,1%

85,9%

110,3%

119,2%

121,7%

123,4%

Solvabiliteitsratio

9,9%

12,8%

10,9%

11,0%

11,5%

12,3%

Structurele exploitatieruimte

0,3%

3,8%

0,5%

0,5%

1,0%

0,3%

Kengetallen Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke netto schuldenlast (korte en lange schulden vermindert met kort en lang uitgeleende middelen) ten opzichte van de gemeentelijke baten. Het geeft een indicatie van de omvang van de rentelasten en aflossingen ten opzichte van de jaarlijkse baten en lasten. Bij de netto schuldquote wordt rekening gehouden met alle door de gemeente opgenomen leningen. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen nemen we de leningen die we doorlenen aan derden (zoals bijvoorbeeld: Meerstad en woningbouwcorporaties) niet mee. Wanneer sprake is van doorlenen aan derden, ligt de netto schuldquote altijd boven de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen. De netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen zijn in 2024 lager uitgekomen dan begroot doordat de schulden lager zijn dan begroot. Hoofdzakelijk doordat meer dan begroot aan de reserves en voorzieningen is toegevoegd, zijn de schulden lager uitgevallen. Hiermee blijven we onder de ons gestelde norm van 120%. Conform de begroting 2025 loopt vanaf 2026 de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen op tot 123,4% in 2028 doordat de gemeentelijke baten dalen als gevolg van de opgelegde korting op het gemeentefonds.

14

Solvabiliteitsratio Dit kengetal wordt bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen en het totaal vermogen. Het geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio komt in 2024 uit op 12,8%. Dit is hoger dan begroot en wordt veroorzaakt door het positieve jaarrekeningresultaat en doordat minder vreemd vermogen is aangetrokken dan was begroot. Een verbetering van de solvabiliteit wordt bereikt door een verlaging van de opgenomen leningen en/of een versterking van de reserves. Gezien de grote maatschappelijke opgaven en financiële uitdagingen die voor ons liggen streven we naar een solvabiliteitsratio van minimaal 10%. De ratio’s van de kengetallen en van het weerstandsvermogen beschouwen we in samenhang bij de beoordeling van onze financiële positie. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang dat de structurele lasten gedekt zijn door structurele baten. De belangrijkste structurele baten zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting (OZB). Dit kengetal geeft het verschil tussen de structurele baten en lasten ten opzichte van de totale baten.

Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het verloop van de structurele exploitatieruimte over de periode 2024 tot en met 2028 geeft aan dat er sprake is van een structureel evenwicht. In de kadernota weerstandsvermogen en risicomanagement hebben we als streefwaarde opgenomen dat de exploitatie minimaal (structureel) in evenwicht is.

15

Programma's •

Economie en Ruimte

•

Leefomgeving en Veiligheid

•

Vitaal en Sociaal

•

Dienstverlening en Bestuur

16

Programma 1: Economie en Ruimte We investeren in maatregelen voor economische ontwikkeling, werkgelegenheid en woningbouw. We werken met onze partners en bedrijven aan en met het Akkoord van Groningen met onze kennisinstellingen aan energietransitie, digitalisering en gezondheid. We creëren randvoorwaarden voor economische groei, een evenwichtige woningvoorraad en een toekomstbestendige gemeente. We benutten kansen in Europees en nationaal verband, zoals het Just Transition Fund, het Klimaatakkoord, de Woondeal en Stedelijke Vernieuwingsbudgetten waaronder het Volkshuisvestingsfonds. Investeringen in bereikbaarheid op (inter)nationale schaal en het stedelijk-regionaal verkeer- en vervoersysteem zijn onontbeerlijk voor de gewenste schaalsprong. Een aangescherpt mobiliteitsbeleid gericht op duurzame vervoersalternatieven draagt tegelijkertijd bij aan de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. De gemeente streeft naar een economie die bijdraagt aan welvaart en welzijn van haar inwoners. Een goed functionerende economie biedt werk en inkomen, wat financiële zekerheid, sociale contacten en positieve eigenwaarde oplevert. Het gaat om een beleving van welvaart die niet alleen nu belangrijk is, maar ook voor volgende generaties. We willen iedereen die graag in onze gemeente wil wonen een plek bieden.

Daar hoort een voortreffelijk woon- en leefklimaat bij: betaalbaar, duurzaam en van hoge kwaliteit. De krapte op de woningmarkt blijft voorlopig bestaan. We blijven daarom de komende jaren kwalitatief hoogwaardige woningen bijbouwen en wijken en dorpen vernieuwen. We werken aan toekomstbestendige wijken met duurzame woningen voor alle inkomens- en leeftijdsgroepen, met daaromheen een leefbare, gezonde en groene openbare ruimte. Om een aantrekkelijke woon- en werkgemeente te zijn is goede bereikbaarheid randvoorwaardelijk. De bereikbaarheid van economische kerngebieden vanuit stad en regio staat voorop. Ons verkeersbeleid is ‘te voet, met de fiets of het openbaar vervoer als het kan, met de auto als het moet’. In Groningen gebruiken veel inwoners de fiets, mede dankzij de korte afstanden en het goede fietsklimaat. Voor openbaar vervoer, al dan niet in combinatie met Park+Ride (P+R), is veel draagvlak. We verbeteren de leefkwaliteit van onze wijken door de openbare ruimte anders in te richten en de dominantie van de auto terug te dringen. De bereikbaarheid van Groningen met de auto blijft belangrijk omdat onze gemeente een centrumfunctie heeft voor werkgelegenheid, onderwijs, cultuur en zorg in een regio die verder weinig verstedelijkt is. Deelprogramma's Het programma Economie en ruimte bestaat uit de volgende deelprogramma's: • • •

Economie en werkgelegenheid Mobiliteit Wonen

17

Financieel overzicht lasten en baten 01

Economie en Ruimte Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Primitieve begroting 2024

Actuele Begroting 2024

Rekening 2024

Verschil

Lasten 01.1

Economie en werkgelegenheid

42.905

42.904

34.661

8.243

01.2

Mobiliteit

45.587

45.587

43.591

1.996

01.3

Wonen

59.238

59.237

48.173

11.064

Totaal

147.729

147.728

126.425

21.303

Baten 01.1

Economie en werkgelegenheid

8.350

8.351

18.408

10.057

01.2

Mobiliteit

32.340

32.340

37.457

5.117

01.3

Wonen

34.317

34.318

30.977

-3.341

Totaal

75.007

75.009

86.842

11.833

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-72.719

-72.719

-39.583

-33.136

Reserve mutaties Totaal toevoegingen

11.131

11.131

11.778

-647

Totaal onttrekkingen

8.468

8.468

8.468

0

-75.385

-75.385

-42.892

-32.493

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Deelprogramma 1.1: Economie en werkgelegenheid Een gezonde economie biedt kansen aan inwoners op werk en inkomen. Dit draagt bij aan financiële zekerheid en zorgt voor sociale cohesie. Wij streven naar economische groei en werkgelegenheid die bijdragen aan groene en eerlijke brede welvaart voor onze inwoners. Samen met ondernemers en kennisinstellingen werken we aan een toekomstbestendige economie en voeren we actief en zorgvuldig regie op ruimtelijke ordening. Gelijke kansen voor alle Groningers is het uitgangspunt. Samen met alle stakeholders uit het onderwijs en bedrijfsleven, werken we aan een arbeidsmarkt met ruimte voor duurzame ontwikkeling van talent op alle niveaus. We spelen in op de kansen die de grote transities energie, gezondheid en digitalisering ons bieden. We streven naar een volledig circulaire economie en investeren vanuit impact ondernemen in een meer inclusieve en duurzame economie. We willen binnen de grenzen blijven van wat onze planeet aankan én binnen de grenzen van wat maatschappelijk verantwoord is. We willen koploper worden in de eiwit- en voedseltransitie. Energie- en klimaattransitie hebben prioriteit. In Noord-Nederland lopen we inmiddels voorop in de waterstofeconomie. Deze speerpunten krijgen een plek in de wijze waarop we nieuwe bedrijvigheid ruimtelijk faciliteren en ons landbouwbeleid invullen.

18

Doelen Deelprogramma 1.1: Economie en werkgelegenheid Het deelprogramma Economie en werkgelegenheid heeft het volgende doel: • Het creëren en behouden van werkgelegenheid; • Het faciliteren van toekomstbestendige economische groei; • Het behouden en versterken van de economische aantrekkelijkheid van onze gemeente. Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Economische Agenda 2023 - 2026 Strategie werklocaties (2021) Ruimte voor Retail (2021) Meerjarenprogramma Stadsontwikkeling 2023-2026 Strategische agenda Akkoord van Groningen 2022-2026 (2022) Omgevingsvisie Levende ruimte (2022) Centrumvisie Haren (2018) Nieuwe aanpak arbeidsmarktbeleid (2017) Watervisie - Koersen op Water (2017) Toekomstvisie Koopmansplein (2017) Actualisatie Bestemming Binnenstad (2021) Toekomstvisie evenementen (2023) en Nota vergunningen evenementen (2024)

Relevante ontwikkelingen Netcongestie Netcongestie heeft een brede maatschappelijk impact op de energietransitie. Het belemmert de verduurzamings-, uitbreidings- en ontwikkelmogelijkheden voor ons allen. Binnen de gemeente is een taskforce Netcongestie opgericht. Deze taskforce inventariseert welke problemen nu op ons afkomen en of en hoe inwoners en bedrijven het beste kunnen inspelen op de situatie. De gemeente overlegt hierover met Enexis en Tennet. Het uitgiftetempo in de lopende grondexploitatie is herzien op basis van de meest actuele informatie over netcongestie. Broedplaatsen en campusontwikkeling Belangrijk nieuw element is het realiseren van permanente locaties voor broedplaatsen, zodat we naar de toekomst toe een evenwichtiger en structurele aanbod aan werk- en atelierplekken hebben voor de creatieve sector in Groningen. Gemengd wonen en werken Voor het behoud van sociaaleconomische diversiteit, levendigheid en inclusiviteit als stad/gemeente met economische kansen voor iedereen, is functiemenging in (nieuwe) stedelijke gebieden nodig. Gemengd wonen en werken is daarmee één van de belangrijke pijlers om ruimte voor werk in onze gemeente te kunnen laten groeien. Toekomstbestendige werklocaties Bedrijventerreinen en kantorenlocaties in de gemeente bieden gezamenlijk ruimte voor zo'n 68.000 arbeidsplaatsen (31.000 op bedrijventerreinen en 37.000 op kantorenlocaties).

Beide zijn van groot belang voor het kunnen blijven functioneren van zowel de lokale als regionale economie. Dit vraagt toekomstbestendige werklocaties. Het hiervoor in 2023 gestarte programma toekomstbestendige bedrijventerreinen (TBBT) in samenwerking met de bedrijvenvereniging werpt inmiddels zijn vruchten af in collectieve gebiedsgerichte projecten. 19

Kantoren De kantorenmarkt is in beweging. Enerzijds is er een toename van het aanbod door de trend van hybride werken, anderzijds neemt de vraag naar hoogwaardige locaties toe. De verwachting is dat deze vraag naar hoogwaardige locaties verder zal groeien, met een nadruk op duurzame gebouwen, goede bereikbaarheid en voorzieningen voor een verbeterd werkklimaat. Zowel met het Europapark als het Stationsgebied voorzien we hierin. Arbeidsplaatsen Het totale aantal arbeidsplaatsen in 2024 is gestegen, maar minder hard dan werd aangenomen. Hiermee volgen wij de landelijke trend zoals voorspeld door het UWV. Één van de voornaamste redenen is het vertrek van een grote zakelijke dienstverlener, i.v.m. centralisatie van de activiteiten. Nij Begun De kwartiermaker economische agenda Nij Begun is in april begonnen met het ontwikkelen van de economische agenda. Onlangs is de concept Agenda gepresenteerd. De gemeente Groningen is nauw betrokken bij de ontwikkeling. Bestuurlijk neemt de portefeuillehouder economie, wethouder Bloemhoff, zitting in de stuurgroep economische agenda dat fungeert als gesprekspartner en adviescommissie van de kwartiermaker. Onze burgemeester is trekker van de stuurgroep. In 2025 wordt de economische agenda vastgesteld en wordt de agenda programmatisch en qua uitvoeringsstructuur nader uitgewerkt.

Ook dan verwachten we een nauwe samenwerking met de kwartiermakerij. Wintergoud Samen met lokale winkeliers, GCC en Lutje Lokaal is in december de eerste succesvolle editie van Wintergoud georganiseerd. Water In april 2023 liet het RIVM weten dat er in 2030 ruim 100 miljoen kuub drinkwater per jaar extra nodig is om de drinkwatervoorziening te waarborgen. Gelet hierop zijn we gestart met verkennende gesprekken met o.a. het waterbedrijf om te inventariseren of en hoe groot het watertekort bij bedrijven in onze gemeente momenteel is én op termijn zal zijn. Daarnaast heeft er een inventarisatie rond wateroverlast plaatsgevonden op de bedrijventerreinen na de hevige regenval. In 2025 wordt hier een vervolg aan gegeven. Citydeal In de City Deal Dynamische Binnensteden werken we aan het leefbaar houden voor bewoners, aantrekkelijk houden voor ondernemers en levendig houden voor bezoekers van binnensteden. Nu de bussen niet meer door de Oosterstraat en Gelkingestraat rijden, ontstaat er een kans om deze straten opnieuw in te richten. Dit doen we samen met bewoners en ondernemers. Uiteindelijk moeten het prettige plekken zijn om te wonen, werken en te verblijven met aandacht voor voetgangers en laden en lossen. BAT Niemeyer Met het instemmen met het door MWPO in samenwerking met Campus Groningen opgestelde vestigingskader voor de locaties aan de Paterswoldseweg en de T.D.

Niemeyerstraat (Niemeyer) is een eerste belangrijke stap gezet voor de invulling van de voormalige tabaksfabriek; een mix tussen broedplaats, commerciële bedrijvigheid én een culturele publieksfunctie, met digitaal als verbindend thema.

20

Resultaten en Activiteiten De resultaten en activiteiten worden per beleidsveld benoemd (aansluitend bij de financiële toelichting op het niveau van het beleidsveld). In de activiteitentabel reflecteren we op de activiteiten zoals opgenomen in de begroting 2024. Wat wilden we bereiken (resultaten)

Wat hebben we daarvoor gedaan (activiteiten)

Economische ontwikkeling Het behouden en creëren van duurzame en innovatieve werkgelegenheid.

Lokaal ondernemerschap: Binnenstad: • Op 30 en 31 mei was Groningen gaststad van het landelijke retailcongres "Stad in Beweging"; • Faciliteren tijdelijke pop-up banenwinkel In de Zwanestraat. Haren: • Co-financiering op de uitvoeringsagenda van Ondernemend Haren, samen met de ondernemers en het Ondernemersfonds Groningen. Ten Boer: • Ondersteuning van de ondernemersvereniging Ten Boer; • Start versterkingsoperatie aan het Koopmansplein in Ten Boer. Impact ondernemerschap: • Uitrol breed gedragen ambitie op het thema impact ondernemerschap; • Opbouwen van een (informele) regionale samenwerking met de Hanze, NHL Stenden en Noorderpoort, de gemeenten Emmen, Assen en Coevorden, de RGA en provincie Friesland en Drenthe, GroBusiness en Impact Noord voor de 7 actie-lijnen van de landelijke CityDeal Impact Ondernemen; • Ondernemers een podium geboden tijdens Trendship, de promotiedagen en MxT om het gedachtegoed 'impact ondernemen' uit te dragen.

Gezondheidseconomie: • Versterken samenwerking met het team Publieke Gezondheid/DMO; • Het verkennen van innovatieve ideeën, zoals mentale weerbaarheid, binnen de cross-over creativiteit en gezondheidseconomie; • Samenwerking met bedrijven en kennisinstellingen om trends te signaleren en te identificeren om personeel te voorzien van de juiste kennis; • Stimuleren van innovatie door verbindingen te leggen tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en zorgorganisaties voor het ontwikkelen van oplossingen voor gezondheidsuitdagingen; • Samenwerken aan werkgelegenheidsopgaven in de zorg en lifescience sector, zoals de LIFE Academy en Zorgprofessionals van de Toekomst; • Om de digitale kracht van het noorden binnen de Gezondheidseconomie te versterken werken we samen met onze stakeholders aan Health Data Valley. Health Data Valley, en in het verlengde daarvan de lobby voor een Health Data Access Body in Groningen, laat zien dat onze regio de optimale omgeving en samenwerking biedt voor het realiseren van data-ondersteunde 21

gezondheid voor burgers, patiënten en bedrijven. Arbeidsmarkt: • Verbinden van het MKB aan behoeften op het gebied van vacatures/HR/LLO bij de koepel/het fonds, de bedrijvenverenigingen en via de accounts; • Samen met het MKB uitwerken van een gezamenlijke arbeidsmarktstrategie- en campagne voor Groningen (Akkoord van Groningen).

Faciliteren van toekomstbestendige economische groei

Veiligheid: • Verder uitbouwen van de signaleringsfunctie van Veilig Ondernemend Groningen, door de surveillances van Cruon en de periodieke schouwen met een breed team, Politie, Brandweer, Bedrijvenvereniging en verschillende directies binnen de Gemeente Groningen; • Organisatie netwerkbijeenkomst over digitale veiligheid; • Start project binnen Veilig Ondernemend Groningen voor het maken van ondermijningskaart voor onze bedrijventerreinen. Marketing: • Subsidiëring van de Groningen Ondernemerscourant, zodat elk kwartaal 11.000 lokale ondernemers worden geïnformeerd; • Vastelling van de nieuwe opdracht voor Marketing Groningen voor toerisme en de vrijetijdseconomie; • Oprichting van de tijdelijke organisatie merkmanagement voor de economische profilering.

Internationaal: • Het ontvangen van delegaties uit Duitsland, Denemarken, Finland en Noorwegen om kennis uit te wisselen over de energietransitie, mobiliteit en human capital; • Het evenement GroningenSail in juni, met een focus op energie en waterstof; • Ontvangst van diverse ambassadeurs; • Installatie van een nieuwe honorair consul voor Denemarken; • Organisatie diplomatendiner voorafgaand aan Wind meets Gas ter versterking van de diplomatieke betrekkingen met Scandinavische landen; • Ontvangst van een delegatie van het RVO uit de Baltische Staten en Polen, gericht op het samenbrengen van stakeholders en het profileren van Groningen's kennis en ondernemerschap; • Presentatie van Groningen op de All Energy Fair in Glasgow; • Bijwonen van de algemene vergadering van het World Energy Cities Partnership (WECP) in Stavanger. Digitalisering: • Banenevenementen Meet Your Future en Check the Bizz voor het in contact brengen van werkzoekenden, carrièreswitchers en studenten met nieuwe branches en beroepen;

22

• •

• •

•

MXT Conference tijdens Eurosonic Noorderslag op het snijvlak van muziek en technologie; Uitbreiding programmering van Founded in the North met een focus op startups en scale-ups die technologie inzetten om maatschappelijke en economische uitdagingen aan te pakken; 'Everybody One Level Up': ondersteuning aan het MKB op het gebied van digitalisering en cyberweerbaarheid'; Promotie Groningen als techhub voor startups en techbedrijven op het gebied van duurzaamheid en digitale innovatie op nationale en internationale podia in samenwerking met lokale bedrijven en het Akkoord van Groningen; Ondersteunen van ondernemers bij het koppelen van projecten aan externe fondsen, zoals het Just Transition Fund.

Energie en waterstof: • Start van Groningen Stroomt Door (GSD) projecten op diverse bedrijventerreinen; • Start van twee kleinere projecten die bijdragen aan oplossingen voor het laden van elektrische bedrijfsvoertuigen; Promotie van Groningen als kennisstad op het gebied van waterstof met partners als Entrance, New Energy Coalition en EnergieHub050 tijdens Groningen Sail, de Hydrogen Technology Expo in Hamburg, de Promotiedagen en het internationale congres Wind Meets Gas. Ruimtelijk-economische ontwikkeling Ruimtelijke economie opgave 1: van economische groei naar brede welvaart Vergroenen, biodiverser • Uitwerken van een ontwerp voor de Hunzeloop op bedrijventerrein maken en verduurzamen Driebond, samen met ondernemers; van bedrijventerreinen • Samen met ondernemers uitwerken van een ontwerp voor de openbare ruimte van de Rigaweg (Euvelgunne) i.c.m. het afkoppelen van hemelwater.

Op naar een volledig • Organiseren van bijeenkomsten voor kennisuitwisseling en inventariseren circulaire economie circulaire initiatieven; • Verdiepingsslag en opstellen rapport om circulair bouwen een impuls te geven; • Met Greendish hebben 6 horecaondernemers een traject doorlopen om voedselverspilling tegen te gaan en verzamelen van best practices voor andere projecten en ondernemers om daarvan gebruik te maken; • Start onderzoek vanuit het programma Fascinating en de provincie Groningen naar hoe lokale ondernemers kunnen worden gefaciliteerd bij het beschikbaar stellen van gezonde voeding via korte ketens en over de economische kansen en waardebehoud voor de regio; • Starten van een verkenning over hoe we circulair en impactvol inkopen nog beter kunnen integreren in het dagelijkse werkproces; • Ondersteuning van een innovatietraject voor een toiletfiltersysteem (opvang CT- als MRI-contractvloeistof) voor het Martini Ziekenhuis; • Ondersteunen samen met provincies en andere noordelijke gemeenten van twee circulaire projecten in de medische sector in het terugdringen van ziekenhuisafval en het filteren van medicijnresten uit water. Ruimtelijke economie Opgave 2: economische voorzieningen groeien mee met de groei van de gemeente