Bijlage 2 Projectenboek.pdf

G Projectenboek

Vitamine

Onze ambitie is om de komende jaren zowel de openbare ruimte als het private domein fors te vergroenen. Het groenplan Vitamine G verwoordt de ambitie tot en met 2030. Vanuit Vitamine G, maar ook de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen zijn tientallen maatregelen, projecten en beleidsvoornemens te benoemen die bijdragen aan het behalen van onze ambitie. We leggen de focus in dit uitvoeringsplan met name op 2021 en 2022.Tevens geven we een doorkijk voor de periode 2023 t/m 2025. We laten voor deze jaren zien welke werkzaamheden wij gaan oppakken waarbij we voornamelijk richten op de uitvoering. We voegen daarmee daad bij het woord. Dit uitvoeringsplan geeft dus aan wat we extra gaan doen om de gemeente groener, klimaatbestendiger en biodiverser te maken.

Bestaande en nieuwe projecten

‘Groen’

Maatregelen waarover al een besluit is genomen. De financiering is geregeld, meestal via andere financieringsbronnen, soms via de eigen gelden uit het programma Leefkwaliteit.

‘Geel’

Maatregelen die in het kader van het groenplan Vitamine G worden voorgesteld. Met daarbij altijd geld gereserveerd vanuit het Programma Leefkwaliteit. Daarnaast kennen de meeste van deze maatregelen ook financiering vanuit andere programma’s/gelden. Als er bedragen zijn benoemd dan gaat het hier altijd om geraamde bedragen. Per project is de dekkingsbron benoemd.

‘Wit’

De maatregelen die op het wensenlijstje staan. Deze maatregelen dragen bij aan het behalen

De doelstellingen uit het groenplan realiseren we door

van de doelstellingen uit het groenplan, maar

zowel nieuwe projecten op te starten als bestaande

middelen zijn op dit moment ontoereikend om

projecten uit te voeren. Voor vele bestaande projecten

deze uit te voeren.

is reeds besluitvorming geweest en zijn vaak ook al middelen gereserveerd. Via dit uitvoeringsplan begroten we middelen voor de uitvoering van nieuwe

Tevens hebben we van de verschillende

projecten. De status van een project of maatregel geven

gebiedsontwikkelingen en projecten in het kader van

we weer met een kleurarcering.

wijk- en dorpsvernieuwing een bondige toelichting gegeven. We proberen daarmee een zo compleet

Het projectenboek bevat een overzicht van alle

mogelijk beeld te geven van waar in de gemeente wordt

projecten. Voor elk project is aangegeven of het een

gewerkt aan het realiseren van de vergroeningsambitie.

groen, geel of wit project is. Alle geel gearceerde projecten zijn opgenomen in de uitvoeringsplannen van 2021 t/m 2025. Alle projecten waarover al

Aard en prioritering We hebben een breed pakket van projecten en

besluitvorming is geweest zijn groen gearceerd. Alle

maatregelen op het oog om de doelstellingen uit het

overige projecten zijn wit.

groenplan te realiseren. Dat brede pakket is terug te vinden in het bijlagenboek. Geld om alles direct te kunnen uitvoeren is er niet. Daarom hebben we een prioritering toegekend aan alle projecten en maatregelen. Die prioritering wordt in dit document weergegeven met een aantal groene sterren. Hoe meer sterren, des te hoger de prioriteit. De prioritering is tot stand gekomen door alle projecten en maatregelen op vier criteria te scoren. Dit zijn de volgende criteria met daar achter de scoremogelijkheden:

2

Criteria en scoremogelijkheden 1. Integraliteit van het project

4. Gemeenschappelijke doelen landschap

aantal programma’s gerelateerd aan het ruimtelijke

het project draagt bij aan het behalen van doelen

domein waarmee een project het een raakvlak

van landschapsorganisaties en heeft daarmee

heeft.

draagvlak.

2. Klimaatbestendig Groningen

5. Uitvoeringsgerichtheid

het project draagt bij aan het oplossen van

We willen de vergroening gaan realiseren. We

een urgente of ongewenste hittestress- of

vinden projecten waarbij de schop de grond

wateroverlastlocatie.

in gaat belangrijker dan visie en ontwerp en

3. Realiseren SES (en toekomstige GES)

beleidsontwikkeling.

het project draagt bij aan het realiseren van de

6. Bijdrage van derden

huidige Stedelijke Ecologische Structuur of de

fysieke projecten met betrokkenheid van

toekomstige Gemeentelijke Ecologische Structuur;

inwoners en ondernemers, ook projecten waarbij op terreinen van derden een bijdrage aan de doelstellingen wordt geleverd.

Criterium

score

Integraliteit van een project

3 = ≥ 4 programma’s 2 = 2 of 3 programma’s 1 = 1 programma

Klimaatbestendig Groningen

1 = wel een urgente of ongewenste locatie 0 = geen urgente of ongewenste locatie

Bijdrage aan SES en GES

1 = wel een bijdrage aan realisatie 0 = geen bijdrage aan realisatie

Gemeenschappelijke doelen landschap

1 = wel gemeenschappelijkheid 0 = geen gemeenschappelijkheid

Uitvoeringsgerichtheid

3 = uitvoeringsgericht 2 = visie en ontwerp 1 = beleid en onderzoek

Bijdrage van inwoners bij fysieke projecten

1 = wel een bijdrage 0 = geen bijdrage

In het projectenboek is een overzicht van alle maatregelen, projecten en beleidsvoornemens terug te vinden. Daar is ook de uitkomst van de wegingisaan hand vanvan bovenstaande criteria weergegeven. In het projectenboek eendeoverzicht alle • De urgente locaties uit de Uitvoeringsagenda We gebruiken de score om richting te geven aan de verdeling van de projecten en inzet van middelen over de komende jaren. maatregelen, projecten en beleidsvoornemens terug te Klimaatbestendig Groningen zijn uiterlijk 2024 Andere aspecten die invloed hebben zijn: vinden. is ook de uitkomst de weging aan de aangepakt. Deze locaties zullen voorrang • Daar De urgente locaties uit devan Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen zijn uiterlijk 2024 dus aangepakt. Deze hand vanlocaties bovenstaande criteria weergegeven. krijgen in de planning van projecten. zullen dus voorrang krijgen in de planning van projecten. • We combineren werk met werk waardoor een relatief •laag scorend project eerder wordeneen dan een We gebruiken de score om richting te geven aan de We combineren werkuitgevoerd met werk kan waardoor hoog scorend project. verdeling van de projecten en inzet van middelen relatief laag scorend project eerder uitgevoerd kan • Projecten waar reeds besluitvorming is geweest zijn al in de tijd weggezet.

Dit bepaald mede de capaciteit voor de over de komende aspecten die invloed worden dan een hoog scorend project. inzet vanjaren. andereAndere projecten.

hebben zijn:

•

Projecten waar reeds besluitvorming is geweest

zijn al in de tijd weggezet. Dit bepaald mede de

3.3 Uitvoering in 2021 capaciteit voor de inzet van andere projecten. We geven hieronder een overzicht van de projecten die we in 2021 gaan uitvoeren. Zoals aangegeven verdelen we ze onder naar projecten waar al besluitvorming over is geweest. Dit zijn de “groene” projecten. Deze staan genoemd in tabel 3.1. Van een aantal projecten is de uitvoering al gestart. In een aantal gevallen gaat het hier om projecten die jaarlijks terugkeren, zoals groene daken subsidie en Operatie Steenbreek. Projecten Herstel houtwallen en hagen Haren en pilot Gebiedsaanpak Gorecht

3

Projecten geclusterd per pijler groenplan Vitamine G In het groenplan zijn zes thema’s beschouwd. Het

Hieronder worden de vier volgende paragrafen de

gaat om de thema’s identiteit, natuur, gezondheid,

projecten per pijler beschreven die we gaan oppakken.

klimaatadaptatie, CO2-opgave en voedsel & landbouw.

We starten met projecten die uitvoering geven aan

Voor elk van deze thema’s is een stand van zaken

de hoofdtaakstelling. Bij projecten hebben we ook

gegeven en de belangrijkste opgaven benoemd.

een aantal symbolen toegevoegd. Deze symbolen zijn

Deze opgaven zijn doorvertaald naar het groenplan

hieronder toegelicht.

2030: hoe ziet de gemeente er uit. Aan de hand van vier pijlers zijn de maatregelen en projecten verder gedefinieerd. De vier pijlers zijn: De score van een project. Deze kan 1.

Robuust groen netwerk

variëren van 1 tot en met 10 sterren.

2.

Aantrekkelijke en diverse parken

Hoe hoger het cijfer, hoe hoger de

3.

Gezonde woon-, werk- en winkelgebieden

prioriteit.

4.

Toekomstbestendig en toegankelijk landelijk gebied Het project maakt onderdeel uit van het openingsbod 2020.

Over dit project is ook een idee ingediend in het kader van het groenplan Vitamine G.

4

Prinsenhof

5

PROJECTEN

6

Noorderplantsoen

7

Projecten vanuit de hoofdtaakstelling In het groenplan Vitamine G zijn twee belangrijke taakstellingen opgenomen. We gaan elk jaar 1.000 bomen in de openbare ruimte planten. Ook gaan we 30.000 m2 extra groen toevoegen aan de openbaar. Ook dit is een jaarlijkse taakstelling. Tot slot geven we aan hoe we met de ingediende ideeën op het groenplan omgaan. We gebruiken daarmee de denkkracht van onze inwoners en onderstrepen daarmee dat het vergroenen van onze gemeente een gezamenlijke opgave is.

1. Aanplant extra bomen

We gaan jaarlijks 1.000 bomen planten op gemeentelijke gronden. Dit doen we op verschillende manieren. Zo planten we via gebiedsontwikkelingen extra bomen aan. Denk bijvoorbeeld aan de uitbreiding van Meerstad, de ontwikkeling van Stadshavens en de Suikerzijde. Projecten zetten daar eigen middelen voor in en dragen op deze wijze bij aan een groene en klimaatbestendige gebiedsontwikkeling. Vanuit het SIF Groen gaan we de gewenste boomstructuren uit Sterke Stammen en Bomenbeleidsplan Haren verder realiseren. Ook dragen we bij aan het vergroenen door het aanplanten van bomen die onderdeel uitmaken van de neven- of lokale boomstructuur. We zullen daar waar mogelijk nieuwe bosjes in het landelijk gebied gaan maken die bijdragen aan een aantrekkelijk groen verblijfsgebied in de nabijheid van dorpen als ook de opvang van CO2 en het vergroten van de biodiversiteit. We reserveren jaarlijks middelen voor dit project.

2. Ontstenen openbare ruimte

Om de openbare ruimte klimaatbestendiger te maken en de biodiversiteit te vergroten gaan we jaarlijks 30.000 m2 extra groen toevoegen aan de openbare ruimte. Deze 30.000 m2 wordt deels gerealiseerd door verharding te verwijderen en daarvoor beplanting in de plaats te brengen. We doen dit onder andere door per wijk in kaart te brengen waar en hoeveel verharding we kunnen vervangen door groen. Dit pakken we op met de inwoners van de wijken en de gebiedsteams. Vanuit die inventarisatie gaan we de vergroening realiseren. Daarnaast zal via gebiedsontwikkelingen extra groen worden toegevoegd aan de openbare ruimte. We reserveren jaarlijks middelen voor dit project.

3. Uitvoering ideeën groenplan

In de bijlage van het groenplan en dit uitvoeringsplan zijn alle ingediende ideeën ten tijde van de inspraakperiode opgenomen. Alle ideeën zijn vooralsnog onderverdeeld in algemene ideeën en ideeën met een specifieke locatie. Deze ideeën zijn per gebied weergegeven. De uitvoering van de ideeën wordt op verschillende manieren opgepakt. Voor de uitvoering reserveren we in 2021 en 2022 in eerste instantie € 100.000,-. Daarbij reserveren we € 10.000 per gebied. Het overige deel is over de verschillende gebieden te verdelen. Bij de besteding ligt de focus in eerste instantie zoveel mogelijk op uitvoering van de ideeën die in het kader van het groenplan zijn ingediend. Mochten middelen beschikbaar blijven kunnen deze ook aan andere groenprojecten binnen het gebied besteed worden.

8

2. Ontstenen openbare ruimte, Zuiderplantsoen Stadstuin Kempkensberg

9

1

Robuust Groen netwerk We willen alle groengebieden binnen de gemeente zoveel mogelijk met elkaar verbinden. Elke inwoner kan straks via een groene straat of een brede laan naar groot groengebied lopen of fietsen, en van daaruit via een brede groenblauwe slagader naar het landelijk gebied. Deze robuuste verbindingen worden door de verdichtingsopgave, vooral in Groningen stad, steeds belangrijker. De verbindingen realiseren we door nieuw groen toe te voegen en door de benodigde infrastructuur aan te leggen tussen groengebieden. In aanvulling hierop zetten we de functie van lokaal groen om van kijkgroen naar gebruiks- en verblijfsgroen. Een robuust netwerk zonder onderbrekingen is het ideaalbeeld: een netwerk voor de mens, voor koelte, en voor flora en fauna door de hele gemeente.

4. Kardings ontzet 1e fase

Betere aansluiting van het natuurgebied Kardinge op de bestaande Stedelijke Ecologische Structuur, doorverbinding te maken, via Meerstad, richting Zuidlaardermeergebied (plan reeds in voorbereiding) en noordelijk richting Reitdiepgebied. Het gaat om de aanleg van bomen, natuurvriendelijke oevers, ecopassage N360 en fauna-uittreedplaatsen langs Damsterdiep en Eemskanaal. Het project is inmiddels opgestart en zal in 2021 worden afgerond.

Op basis van algemene groei en geplande stedelijke ontwikkeling zal het gebruik van de westelijke ringweg gaan toenemen. Een deel van de huidige inrichting van de ringweg kan deze toename niet aan. Ook een aantal parallelle gemeentelijke routes wordt een forse toename verwacht. Binnen de opgave om de doorstroming en de verkeersveiligheid te verbeteren zijn leefbaarheid van de omliggende wijken en het verminderen van barrièrewerking belangrijke leidende principes. Tussen de Friesestraatweg en het Reitdiep vindt volop woningbouw plaats. Plannen voor een toekomstbestendige Friesestraatweg zijn ontwikkeld. Groen en ecologie is onderdeel van de planvorming.

7. Westflank visievorming

Aan de westkant van de stad staan vele ontwikkelingen op stapel. De ontwikkeling van een nieuwe woonwijk de Held III, de ontwikkelingsambitie van de Suikerunie, de vestigingen van nieuwe ondernemingen op bedrijvenpark Westpoort en verschillende de energieopgave zoals de aanleg van nieuwe zonneparken en de aanleg van een hoogspanningslijn. Al deze ontwikkelingen vragen om een integrale aanpak en een zorgvuldige landschappelijke inpassing. We grijpen

5. Kardings ontzet 2e fase

dan ook de kansen aan om bijvoorbeeld recreatie en

verbinding te maken tussen natuurgebied Kardinge

projecten en reserveren we te zijner tijd middelen voor

We onderzoeken de mogelijkheden om een en de Koningslaagte. Daarmee verbinden we deze twee waardevolle gebieden via de noordelijke stadsrand. In dit onderzoek werken we samen met grondeigenaren, gemeente Hogeland, de Provincie Groningen en Natuurmonumenten als beheerder van het Kardingerbos. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek reserveren we te zijner tijd middelen voor de realisatie van de verbinding.

10

6. Reitdiepzone en Westelijke ringweg

ecologie te versterken. De integrale aanpak leidt tot een visie voor het gebied. Vanuit hier definiëren we der uitvoering hiervan. Uitvoeringsmaatregelen zullen we aandragen bij de provincie om ze mede via de middelen vanuit de landschapscompensatie Tennet 380 kV te bekostigen.

8. Lob Haren Noord Landschapsplan

10. Gebiedsvisie Kardinge

benoemen we een aantal aandachtsgebieden. Een

toekomstbestendig sportcentrum Kardinge. Daarbij is

daarvan is het gebied Haren Noord. Dit gebied zal

de wens geuit om het sportcentrum Kardinge niet los

moeten worden aangehaakt aan het netwerk waarbij

te zien van het totale gebied.

groen het leidende principe is. We streven hier naar

Kardinge heeft ook bijzonder waardevolle

een landschappelijke groenzone, met ecologische

groene ecologische kwaliteiten. De zuidrand van

waarde en recreatieve potentie. Het gaat hier om

Beijum grenzend aan Kardinge is aangemerkt als

structurerende groeneenheden als belangrijke schakel

aandachtsgebied waarbij de realisatie van een robuust

tussen stad en ommeland. Voor het gebied Haren

groennetwerk meelift bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Noord stellen we een landschapsplan op en benoemen

Daarnaast is vastgelegd dat we een ecologische

maatregelen om de visie uit te voeren.

verbinding gaan realiseren tussen Kardinge en

Bij het vervolmaken van het robuuste groene netwerk

9. Helperzoom 2e fase

Het deel van de Helperzoom ten zuiden van de Helperbrink heeft een ander profiel gekregen. Er is een vrij liggend fietspad aangelegd, de w eg is versmald en de bermen rondom het nieuwe fietspad zijn ecologisch ingericht. Na afronding van de Helpertunnel zal het noordelijke deel van de Helperzoom een transformatie ondergaan tot fietsstraat. Met de herprofilering ontstaat er veel ruimte om extra groen toe te voegen.

Onlangs is een verkenning opgestart naar een

Meerstad. Samen met satkeholders zorgen we dat de ecologische en recreatieve waarden van het gebied behouden blijven en dat de waterkwaliteit op orde is. In combinatie met het verbeteren van het verblijfsklimaat kan dit ook helpen om de druk op het Noorderplantsoen te verlagen. Vanuit de visie worden concrete groenmaatregelen geformuleerd.

11. Landschapsvisie Hunzezone

De Hunze is een belangrijke landschappelijke drager in de stad en verbindt de stad met het landelijk gebied. Samen met stakeholders maken we een landschapsvisie voor de Hunze waarin landschapsherstel en biodiversiteit belangrijke onderdelen zijn. Daarnaast kan de Hunze een belangrijke bijdrage leveren aan het bevorderen van bewegen en ontmoeten, het koelen van de stad en een (tijdelijke) buffer zijn voor overtollig water.

11. Landschapsvisie Hunzezone 11

12. Hunzeboord uitvoering

Onlangs is een visie voor de Hunzeboord afgerond. Het betreft het groene gebied tussen de Ulgersmaweg, woonwijk de Hunze, De Oostelijke Ringweg en de busbaan/Oosterhamrikbaan. We benoemen aan de hand van de visie een aantal concrete maatregelen in samenwerking met het Groninger Landschap en bundelen deze in een uitvoeringsagenda. Voor de maatregelen die in de uitvoeringsagenda worden opgenomen zetten wij sowieso de middelen die in het Uitvoeringsprogramma Bodem & ondergrond 20152020 voor de Hunze zijn gereserveerd in.

13. Uitvoering Hunzevisie

Naast de Hunzeboord zullen naar verwachting vanuit de Landschapsvisie Hunzezone andere deelgebieden worden benoemd waarin maatregelen getroffen moeten worden. Voor de toepassing van deze maatregelen benutten we de resterende middelen die voor de Hunze zijn gereserveerd in het Compensatiepakket Groen en Duurzaam Eelde. We zullen per maatregel gaan bepalen welke middelen we beschikbaar stellen.

14. Groene maatregelen polder Lageland / Meerstad-Noord

In de Next City en ons energiebeleid zijn de landschappen bij Westpoort, polder Lageland en Roodehaan/de Vork aangewezen als onderzoeksgebied voor realisatie van grootschalige energieopwekking. Deze ontwikkelingen benaderen we integraal en we hebben de ambitie om voor elk gebied te koersen op een (nieuwe) identiteit, waarin op een nieuwe manier náást energieopwekking, ook groen, landschap, recreatie en ecologie versterkt kunnen worden. Daartoe wordt inmiddels een gebiedsvisie opgesteld voor Polder Lageland / Meerstad – Noord. Op basis van de visie kunnen we maatregelen gaan bepalen als ook de bedragen die nodig zijn voor de uitvoering van de maatregelen. 12

15. Verbinding Stadspark en Onlanden

We onderzoeken de mogelijkheden om de verbinding tussen het Stadspark en de Onlanden verder te vergroenen waardoor een aantrekkelijke route ontstaat voor mens en dier. Met deze verbinding ontstaat een robuuste groene verbinding tussen de stad, Stadspark en het gebied aan de zuidwestkant van de stad.

16. Ontsnipperingsmaatregelen Gemeentelijke Ecologische Structuur

We zullen de Stedelijke Ecologische Structuur gaan verbreden naar een Gemeentelijke Ecologische structuur. Net als in de SES zullen in de GES tal van kleine en grote barrières zijn. Het opheffen van deze barrières proberen we zoveel mogelijk via werk met werk te realiseren, bijvoorbeeld in combinatie met projecten of groot onderhoud. Echter vinden het belangrijk ook de mogelijkheid te hebben om een aantal barrières proactief te kunnen te kunne slechten. Daartoe reserveren we middelen. In de GES zullen we een overzicht maken met op te heffen barrières en proberen we een inschatting te maken van de maatregelen en bijbehorende kosten. Voor het opheffen van grote barrières in de structuur, zoals spoorbanen, kanalen, provinciale en rijkswegen, voeren we het overleg met de beherende partij of eigenaar.

17. Groeningen Groeningen is de groene gordel van natuuren recreatiegebieden dat zich uistrekt van het Marumerlage tot en met het Schildmeer en ‘t Roegwold. De Drentsche Aa, het Paterswoldsemeer, het Hunzedal, het Zuidlaardermeer en Meerstad zijn gelegen bevinden zich binnen de begrenzing van Groeningen. Het netwerk Groeningen is op zoek naar de perfecte balans binnen ruimtelijke kwaliteit en klimaat. Dit betekent dat Groeningen niet alleen de groene airco van de stad is, maar ook de groene fitness en misschien zelfs wel het eerste eco-startupcentrum van Nederland. Om dit te bereiken is een goede samenwerking nodig tussen alle betrokken partijen in het gebied. De gemeente zal intensief deelnemen aan deze samenwerking en tal van projecten indienen die passen binnen ambities van Groeningen. Het project valt onder Regio Groningen-Assen. De ambitie is om eind 2020 de eerste gebiedsagenda te hebben opgesteld.

18. Landschapsplan A7: Vaarverbinding en ambities bedrijventerrein A7zone

In dit landschapsplan staan twee onderdelen centraal. We onderzoeken de mogelijkheden voor duurzame landschapsontwikkeling, toerisme en recreatie, woningbouw en bedrijvigheid. In dit kader dient er samen met gemeente Midden-Groningen en Groeningen een haalbaarheidsonderzoek te worden uitgevoerd naar een vaarverbinding tussen het Zuidlaardermeer, Woldmeer bij Meerstad en Schildmeer. Dit onderzoek betreft zowel de haalbaarheid van noodzakelijke fysieke ingrepen als de kansen en mogelijkheden voor toerisme en recreatieve bedrijvigheid, die bijdragen aan de brede welvaart en kwaliteit van de leefomgeving. Daarnaast is er op bescheiden schaal mogelijk ruimte voor toevoeging van onderscheidende woonmilieus. We starten een onderzoek naar de economische ambities specifiek gericht op bedrijventerreinen voor de A7 zone. Het gaat hierbij om de bedrijventerreinen Driebond, Euvelgunne en Roodehaan. Binnen dit onderzoek nemen we ook het vergroenen en het klimaatbestendig maken van deze gebieden mee, aangezien juist bedrijventerreinen hitte-eilanden zijn. Zie voor bedrijventerreinen A7-zone ook project 52.

13

2

Aantrekkelijke en diverse parken Binnen het robuuste groennetwerk zijn de parken en

Het Noorderplantsoen is als ontmoetingsplek erg in

de grotere groengebieden de belangrijkste schakels.

trek en zet het aangenaam gebruik en natuurwaarden

Het zijn bestemmingen voor inwoners voor het maken

onder druk; andere parken hebben nog “voldoende

van een korte wandeling, om gezellig te barbecueën,

ruimte” voor gebruik. Om de aantrekkelijkheid en

een rondje te joggen of juist op een stille plek tot rust

toegankelijkheid van bestaande parken te verbeteren

te komen. Naarmate de stad groeit en drukker wordt

en toekomstige parken zo in te richten dat het aansluit

neemt ook de druk op de parken toe. Voldoende

bij gebruikerswensen en natuurwaarden stellen we

aantrekkelijke en diverse parken dragen bij aan het

voor elk park een programmering op. Elk park krijgt

verspreiden van de druk. In het Noorderplantsoen is

daarmee een onderscheidend karakter. Op basis van

het tijdens de mooie zomerdagen bijvoorbeeld nu al

de programmering zijn concrete verbetervoorstellen

erg druk, terwijl tegelijkertijd het Stadspark heel weinig

per park te benoemen. We focussen ons eerst op de

mensen trekt. Ook in ‘Groene Pepers’ hebben we het

volgende parken:

belang van een betere inrichting en beheer van het

•

Noorderplantsoen

Stadspark al aangekaart, en nu het Suikerunieterrein

•

Stadspark

wordt ingericht en het Stadspark zal worden omringd

•

Zuiderplantsoen

door de stad, wordt dit alleen maar belangrijker.

•

Westpark

•

Park Ruskeveen – Suikerzijde

Grotere parken en groengebieden hebben een andere functie dan wijk- en buurtgroen. Waar in het Stadspark ruimte is voor festivals, in Kardinge veel ruimte is voor sport en beweging en het Paterswoldsemeer vooral wordt gebruikt voor water- en oeverrecreatie, zijn de wijkparken juist belangrijk voor het dagelijkse contact

20. Stadspark uitvoeringsmaatregelen

De herijking van de huidige visie van het Stadspark

met groen. Ze verdienen daarom onze bijzondere

is in gang gezet en wordt naar verwachting eind 2020

aandacht. In het landelijk gebied zijn er kansen voor

afgerond. In deze visie zullen concrete voorstellen

nieuwe dorpsbossen om zo meer gebruiksgroen op

worden gedaan om via een programmering de

korte afstand van de dorpen toe te voegen. Zo kan

aantrekkelijkheid en toegankelijkheid van het grootste

recreatie en ecologische waarde worden toegevoegd

park van de stad te verbeteren. Het Stadspark wordt

in een landschap waar de openheid hoog wordt

o.a. makkelijker te bereiken voor de bewoners van de

gewaardeerd, en tegelijkertijd CO2 worden opgeslagen.

Suikerzijde. Binnen het Compensatiepakken Groen

De volgende projecten gaan we oppakken.

en Duurzaam Eelde is budget gereserveerd voor het uitvoeren van enkele maatregelen. De verwachting is

19. Programmering parken

Aantrekkelijke en toegankelijke parken zijn belangrijk. In deze grotere groengebieden kunnen inwoners elkaar ontmoeten en bestaat de mogelijkheid om te bewegen. Op warme dagen is er in de parken de mogelijkheid om een koele plek op te zoeken. Daarnaast herbergen deze parken natuurwaarden. Een evenwichtige verdeling van gebruik van de parken is belangrijk.

14

dat dit budget ontoereikend is voor de uitvoering alle groene maatregelen uit de visie.

21. Uitvoering programmering parken

Na afronding van de programmering van de parken kunnen concrete maatregelen worden toegepast om de aantrekkelijkheid en toegankelijkheid te verbeteren. Maatregelen voor het Noorderplantsoen en Westpark worden in een uitvoeringsprogramma gegoten waar financiering ook onderdeel van uit maakt. Voor Zuiderplantsoen, Park Ruskeveen – Suikerzijde en Park

22. Groene lopers Zuiderplantsoen

Het zuidelijke deel heeft vanaf 2023 een nieuw groot park: het Zuiderplantsoen. Het gebied takt aan op bestaande groengebieden als het Engels Park en het Sterrebos. Het is van belang dat het Zuiderplantsoen goed verbonden wordt met de wijken De Wijert, Coendersborg, Europapark en de Rivierenbuurt. We doen dit door groene verbindingen te maken.

Meerstad zullen maatregelen worden geïmplementeerd binnen de gebiedsontwikkelingen zelf.

19. programmering parken parken 15

3

Gezonde woon-, werk- en winkelgebieden Met het oog op toekomstige opgaven is juist in de woon-, werk-, en winkelgebieden de meeste winst te behalen met groen: het zijn de warmste plekken binnen de gemeente en het zijn ook de plekken waar als eerste wateroverlast plaatsvindt bij een stevige piekbui. Om de stad en onze dorpen hier beter op in te richten gaan we zoveel mogelijk ontharden: tegels eruit en groen ervoor terug. Gras warmt namelijk minder snel op dan tegels, bomen geven schaduw, en in onverhard terrein kan water gemakkelijk infiltreren. Verkoeling is slechts een van de bijdragen van groen aan gezondheid van onze inwoners, een groenere omgeving nodigt ook meer uit tot bewegen en ontmoeten. Het realiseren van een gezonde en groene omgeving kan de gemeente niet alleen: juist op het belangrijke ‘haarvaten’-niveau is veel grond in eigendom van inwoners, bedrijven, woningcorporaties of andere organisaties. We hebben projecten geduid voor de volgende gebieden: 1.

Kwetsbare locaties Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen

2.

Gebiedsontwikkelingen

3.

Wijkvernieuwing

4.

Versterken en dorpsvernieuwing

5.

Binnenstad

6.

Winkelgebieden

7.

Werklocaties

1. Kwetsbare locaties uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen

In de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen zijn verschillende klimaateffecten onderzocht en geprioriteerd. Situaties die door het veranderende klimaat ontstaan en een negatief effect kunnen hebben op de veiligheid en gezondheid van onze inwoners en ondernemers hebben prioriteit. Het gaat hierbij met name om de kwetsbaardere groepen in onze samenleving zoals jonge kinderen of juist ouderen. Hiernaast zijn ook locaties waar grote groepen mensen bij elkaar komen en hitte van belang. Denk aan evenementen en dergelijke. Urgente en ongewenste locaties Gebieden zijn gekwalificeerd als urgente locaties of ongewenste locaties. De strategie uit de Uitvoeringsagenda is dat alle urgente locaties uiterlijk in 2024 zijn aangepakt. Alleen de evenemententerreinen en de pleinen in de binnenstad zijn aangewezen als urgente locaties. Dit heeft met name te maken met de directe gezondheidseffecten die kunnen optreden bij grotere samenkomsten en hitte. De overige situaties, gebieden en locaties zijn in de uitvoeringsagenda aangewezen als onwenselijke situaties. Hierbij is uitgegaan van de gedachte dat kwetsbare groepen op genoemde locaties over het algemeen goed worden begeleid door professionals. Vaak zijn de scholen en zorginstellingen voorzien van klimaatsystemen waardoor gezondheidseffecten in tijden van hitte kunnen worden voorkomen. Het gaat daarom om indirecte gezondheidseffecten.

Toch willen we ook vanuit het oogpunt van gezondheid nu niet wachten op de genoemden koppelkans. Een groene buitenruimte blijft gezond voor kinderen. Ook in tijden van hitte is buiten zijn gezonder dan binnen zitten. Ook het gebruik van de airco willen we ontmoedigen. Onder andere in relatie tot onze energiedoelstellingen. Een aantrekkelijke gezonde, groene buitenruimte zien wij hierin als essentieel.

16

Strategie van stimuleren en koppelen: een Groene Plus Trajecten zoals de wijk- en dorpsvernieuwing, maar ook het groot onderhoudsprogramma van Stadsbeheer

23. Projectbudget Klimaatbestendig en Groen

We stellen jaarlijks een bedrag vanuit het SIF Groen

bieden ook kansen voor de strategie van het koppelen.

beschikbaar om een groene plus te realiseren.

In het kader van de dorpsvernieuwing Ten Boer zal

Initiatieven komen in aanmerking als er bijvoorbeeld:

vergroenen en mogelijke hitte problematiek hoger dan voorheen op de agenda staan. Het samenwerken

•

met private partijen zoals corporaties is ook van groot belang om te werken aan groene, gezonde en

een grotere maat bomen worden aangeplant dan in het boombeleid staat voorgeschreven;

•

klimaatbestendige wijken.

groene verblijfsplekken worden gerealiseerd die groter zijn dan de genoemde maatvoering in de oefenrichtlijnen klimaatbestendig groen;

In relatie tot de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig

•

een grotere bijdrage wordt geleverd aan het

Groningen zijn reeds trajecten in relatie tot de

vergroten van de biodiversiteit in de groenblauwe

woningbouwcorporaties in gang gezet. Initiatieven

netwerken;

kunnen aanspraak maken op dit budget mits het een

•

een deel van het beschikbare budget reserveren

significante bijdrage levert aan het terugdringen van

we voor het vergroenen en klimaat adaptief

hittestress (terugdringen van de gevoelstemperatuur).

maken van de Grote Markt (projectnummer 34). Initiatief in aanpak van kwetsbare locaties In de uitvoeringsagenda zijn de volgende potentieel kwetsbare locaties ten aanzien van hitte en gezondheid in kaart gebracht. Voor elk van deze kwetsbare locaties benoemen wij activiteiten die wij gaan ondernemen. Basisscholen en kinderopvanglocaties Twee basisschoollocaties en vier kinderopvanglocaties zijn aangeduid als urgente locaties als het gaat om wateroverlast of hittestress. Deze locaties gaan we voor 2024 oppakken. In samenwerking met deze scholen en kinderopvanglocaties ontwikkelen plan op basis van maatwerk. Voor de basisscholen en kinderopvanglocaties die zijn aangeduid als ongewenste situatie ontwikkelen we een groene scholenprogramma.

17

24. Groene scholenpleinen

Pleinen in de binnenstad en evenementenlocaties

bijvoorbeeld kinderen is van groot belang.

evenemententerreinen zijn aangewezen als urgente

Het bieden van een gezonde buitenruimte aan Daarom willen wij ons binnen de looptijd van dit uitvoeringsplan richten op het vergroenen van basisscholen en kinderopvanglocaties en hun directe omgeving. We nemen de risicoanalyses uit de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen als uitgangspunt. Hierin zijn ongeveer 50 scholen geselecteerd waar mogelijke hittestress problematiek kan optreden. Als gemeente hebben wij het primaat in de openbare ruimte. Scholen hebben dit in veel gevallen ten aanzien van hun eigen schoolpleinen. Als gemeente analyseren we de omgeving (directe openbare ruimte) van deze scholen in meer detail en zoeken we naar mogelijkheden om meer groen toe te voegen. We doen dat altijd in combinatie met andere geplande werkzaamheden. Hiernaast gaan we met scholen het gesprek aan. Informeren en stimuleren zijn hierin van belang. We informeren ze over de mogelijke effecten van klimaatverandering en geven de mogelijkheden tot actie duidelijk aan. Met de ervaringen uit een pilotproject gaan we een structurele aanpak opstellen.

24. Groene schoolpleinen (foto van Henk Tammens 18

De pleinen in de binnenstad, die tevens dienen als locaties. Dit heeft met name te maken met de directe gezondheidseffecten die kunnen optreden bij grotere samenkomsten en hitte. Het gaat om de Grote Markt, de Vismarkt, de Ossenmarkt en het Damsterplein. Met uitzondering van de Vismarkt zijn de pleinen al in andere programma’s benoemd en is de vergroeningsopgave benoemd. Voor het Damsterplein en Ossenmarkt geldt dat ze zijn benoemd in het Compensatiepakket Duurzaam en Groen Eelde. De herinrichting van de Grote Markt maakt onderdeel uit van de 050 Binnenstad – Ruimte voor jou. Voor de Vismarkt zullen we een aparte projectopdracht formuleren. Voor alle pleinen geldt een integrale benadering waarin sowieso groene klimaat adaptieve, bereikbaarheid en programma aan bod komen. Alle relevante projecten zijn terug te vinden in paragraaf 3.3.5 Binnenstad.

25. Analyse evenementenlocaties buiten binnenstad

Kwetsbare wijken Ook zijn wijken met een relatief groot aandeel ouderen aangemerkt als prioritaire wijken/dorpen vanuit het

Buiten de binnenstad zijn nog drie

perspectief van hitte en klimaatverandering. Dit zijn:

evenementenlocaties die ook als urgente locatie

•

Paddepoel Noord

•

Vinkhuizen Noord

•

Hoogkerk Noord / Gravenburg

zijn geduid. Dat zijn het Suikerterrein, de drafbaan Stadspark en de Euroborg. Voor deze evenementenlocaties geldt dat we een nadere analyse gaan maken. Op basis hiervan gaan we concrete maatregelen uitvoeren.

25. Analyse evenementenlocaties buiten binnenstad 19

26. Aanpak Klimaat kwetsbare wijken

We realiseren de gewenste boomstructuren

integraal inrichtingsvoorstel op. Dit doen we met

plan waarbij zowel openbaar als private terreinen

Voor elk van deze gebieden stellen we een concreet de gebiedsteams, bewoners en andere stakeholders en wordt door alle partijen gedragen. Binnen het inrichtingsplan realiseren we een koeltenetwerk, zorgen voor minder verharding, zorgen voor aantrekkelijke en beschutte verblijfplekken van minimaal 200 m2 groot. De klimaatstresslocaties worden opgelost.

26. Aanpak hittestresswijken, Gangboord 20

zoals is aangegeven in Sterke Stammen of het Bomenbeleidsplan Haren. We maken een integraal een bijdrage leveren aan het klimaatbestendig maken van het gebied. We focussen ons op winkelcentra, basisscholen, kinderopvanglocaties en verzorgingstehuizen, woningcorporaties en inwoners. Per gebied reserveren 20.000 voor het maken van inrichtingsvoorstellen.

Daarmee wordt ca. 2.500 m2 verharding vervangen

27. CASPOMOR Park

door groen. Met deze vergroening ontstaat een

noorden van winkelcentrum Paddepoel, hebben een

en wijkpark Selwerd. De basis onderdelen voor het

Enkele bewoners van de CasPoMor flats, net ten initiatiefgroep gevormd voor een groenere inrichting van de openbare ruimte rondom hun flats. De openbare ruimte kenmerkt zich op dit moment door afgeschermd (onzichtbaar) groen en twee doodlopende asfaltwegen. De initiatiefgroep van bewoners heeft een ‘initiatiefplan’ gemaakt richting de gemeente Groningen, woningcorporatie Lefier én richting medebewoners om te enthousiasmeren en om mee te denken over de inrichting van het door hun gewenste

aantrekkelijke verbinding tussen winkelcentrum CASPOMOR Park zijn het vervangen van van 2.500 m2 verharding door groenen vergroenen van twee doodlopende asfaltwegen en het integreren met en opengooien van het bestaande groen tot een openbaar park. De exacte invulling van CASPOMOR park vindt plaats via co-creatie met bewoners op de thema’s “verbinden”, “vergroenen” en “verblijven”. Het park wordt mede mogelijk gemaakt met middelen uit de Regiodeal Groningen-Noord.

park. Twee doodlopende wegen krijgen een groene invulling.

CasPoMor Park CasPoMor P Le

wa

ef

lit

ei

t

27. Caspomor, Inspiratiebeeld Verbinden

kw

al

ite

it

RE GR GI ON O D IN EA GE L 27. Caspomor, Inspiratiebeeld Vergroenen N NO

Inspiratiebeeld - Verbinden

OR Inspiratiebeeld - Vergroen D

21

Euroborg, tevens aangeduid als een urgente

2. Gebiedsontwikkeling

De gemeente Groningen heeft de ambitie om de stad Groningen door te laten groeien naar 250.000

evenementenlocatie; •

met omgeving, bijvoorbeeld de Stoker en Brander

inwoners. De vraag naar woningen in de stad is

en sportcentrum Noorderpoort, en dat onderdeel

groot. Om aan die vraag te voldoen zijn tal van

is van een groen ommetje Europapark doordat

gebiedsontwikkelingen gaande of in voorbereiding.

aansluiting wordt gezocht met het toekomstige

Binnen al deze gebiedsontwikkelingen is aandacht

Zuiderplantsoen.

voor de ambitie uit Vitamine G om meer, beter en bereikbaarder groen te realiseren. De gebieden met een ontwikkelopgave zetten hier voornamelijk eigen middelen voor in. Het gaat om de volgende gebiedsontwikkelingen:

3. Wijkvernieuwing

Samen met bewoners, woningcorporaties en tal van andere betrokken partijen werken we aan het verbeteren van de leefbaarheid in een aantal wijken

•

Suikerzijde

•

Meerstad

•

Eemskanaalzone

•

Reitdiepzone

•

Reitdiephaven

•

Oosterhamrikzone

•

De Held III

•

Stationsgebied

wijken is integraal onderdeel van de opgave. De

•

Zernike Campus

wijkvernieuwingswijken zijn:

in de stad via de wijkvernieuwing. We zorgen via wijkvernieuwing voor gemengde wijken waarin plaats is voor iedereen. Door te investeren in goede, duurzame woningen in diverse segmenten en door de woonomgeving op te knappen, komen er nieuwe kansen voor ontmoeting, gesprek, werk en onderwijs. Het groener maken van deze zogenaamde prioritaire

In de bijlage is een korte beschrijving van de

•

Selwerd

verschillende gebiedsontwikkelingen terug te vinden.

•

Beijum

•

De Wijert-Noord

•

De Hoogte & Indische Buurt

28. Europapark De scope van het Europapark is gewijzigd: waar het Europapark is bedacht als grote kantoorlocatie ontwikkelen we het steeds meer als een gemengd stedelijk gebied met ruimte voor allerhande stedelijke functies (wonen, werken, leren en recreëren). Dit stelt andere eisen aan de verkeersstructuur en inrichting van de openbare ruimte. In overleg met bewoners zullen we een uitwerking gaan maken op een aantal onderdelen waarin groen en klimaatadaptatie belangrijke thema’s zijn. Het gaat hier onder andere om: •

het verbeteren van de verblijfskwaliteit en verkeersveiligheid van de Boumaboulevard en Verlengde Lodewijkstraat;

•

het op korte termijn vervolmaken van de groenstructuur van de wijk;

• 22

het verkenning van een verbinding terp Euroborg

het vergroenen van het gebied rondom de

In de bijlage is een korte beschrijving van de verschillende gebiedsontwikkelingen terug te vinden.

29. Groen in prioritaire wijken

In het Compensatiepakket Groen en Duurzaam Eelde is geld gereserveerd om de prioritaire wijken te vergroenen. In deze wijken zien we vaak sociaal isolement en verschillende (gezondheids- sociale) problematieken. In het kader van de wijkvernieuwing en Healthy Ageing worden in Selwerd al verschillende groen participatietrajecten geïnitieerd. Dit zowel door de gemeente als de wijk (wijkbedrijf) zelf. Deze groene participatieaanpak (samen werken aan het groen, toevoegen van nieuw groen) kunnen we ook in andere (prioritaire) wijken uitrollen. Het draagt naast het versterken van groen en klimaatadaptatie ook direct bij aan gezondheid.

30. Klimaatadaptieve Bedumerweg

In 2019 is een ontwerpmanifestatie Klimaatadaptatie georganiseerd. Deze manifestatie bestond uit het realiseren van integrale ontwerpen voor openbare ruimte voor onder andere de Bedumerweg. Via een open en lerend ontwerpproces heeft een ontwerpbureau in overleg met omwonenden een drietal perspectieven geschetst voor de realisatie van een klimaatbestendige, groene en aantrekkelijke Bedumerweg. De vervolgstap is het verder uitwerken van een ontwerp.

31. Wijkvernieuwing Selwerd Mispellaan en omgeving

In het koersdocument wijkvernieuwing Selwerd is aangegeven dat we de openbare ruimte in Selwerd weer toekomstbestendig willen maken. De fysieke omgeving in de wijk scoort onder het stedelijk gemiddelde en dit is goed zichtbaar aan de sleetsheid en het achterstallig onderhoud. Daarnaast hebben we inmiddels een andere kijk op openbare ruimte. Opgaven als de energietransitie, veranderend autobezit en –gebruik, een veranderend klimaat en een achteruitgang verdienen een plek bij de inrichting van de openbare ruimte. In het koersdocument hebben we daarom de ambitie genoemd om alle openbare ruimte in Selwerd weer toekomstbestendig te maken. Dit doen we door werk met werk te maken. Geplande activiteiten zijn de aanleg van een warmtenet, een sloop en nieuwbouwprogramma van circa 700 woningen en het groot onderhoud aan verharding, riolering en groen en bomen. Al deze ontwikkelingen zorgen er gezamenlijk voor dat de leefbaarheid en leefkwaliteit in Selwerd een flinke impuls krijgt. We zorgen ervoor dat de openbare ruimte, aansluitend op deze ontwikkelingen, goed wordt ingericht.

32. Wijkvernieuwing Selwerd Esdoornlaan als regenbuffer 23

32. Selwerd Zuid Abeelstraat en omgeving

De concrete acties op gebied van leefkwaliteit, groen en

Binnen dit deel van Selwerd wordt gestreefd naar een

G. In gezamenlijkheid met het gebiedsteam en het

duurzame wijk met een fijn leefklimaat. Hiervoor

programma Versterken en vernieuwing geven we

willen we de leefbaarheid in de wijk vergroten en

uitvoeren aan de concrete acties.

de kansen op het gebied van stedenbouw, ecologie, klimaatadaptatie, sociaal, leefkwaliteit, duurzaamheid

TRAAT

natuur voorkomend uit de plannen die door bewoners zijn opgesteld dragen bij aan de ambities uit Vitamine

5. Binnenstad

en verkeer meenemen in het project. Inmiddels is

We werken al een aantal jaren aan een aantrekkelijkere

samen met inwoners een ontwerp opgesteld waarbij

binnenstad waarin de voetganger en fietser centraal

parkeren op een andere manier is gesitueerd waardoor

staan. Ook een groenere binnenstad is van belang. Uit

er meer ruimte ontstaat voor de toepassing van bomen

de stresstesten blijkt namelijk dat in een groot deel

en groen.

van de binnenstad hitteoverlast is. Ook zijn een paar

4. Versterking en dorpsvernieuwing

wateroverlastlocaties te duiden. Via verschillende programma’s wordt al gewerkt aan een groenere binnenstad.

We zetten intensief in op het bieden van perspectief in de gebieden waar de gevolgen van de gaswinning

menlaan (nieuwe bomen tussen de parkeerplaatsen) dagelijks worden gevoeld. In de voormalige gemeente ,50m breed Ten Boer wordt met inwoners volop gesproken en keren n de boomspiegels (door bewoners te onderhouden) + vaste planten (of heesters plannen gemaakt voor dorpsvernieuwing in Ten aan de overzijde) stoep

Boer, Ten Post en Woltersum. De gemeente zet in op

toekomstbestendige dorpen met goede voorzieningen en een prettig leefklimaat, groen en natuur.

32. Selwerd Zuid voorstel Abeelstraat 24

Binnenstad 050 - Ruimte voor jou De binnenstad krijgt een forse impuls: meer ruimte voor voetgangers en fietsers, aantrekkelijker en goed bereikbaar. Het wordt steeds drukker in de van oudsher middeleeuwse binnenstad. We moeten slimmer met de beschikbare ruimte omgaan. Dat doen we via tientallen projecten onder de noemer Binnenstad 050 - Ruimte voor jou. Hieronder staan een aantal projecten waar de komende jaren aan wordt gewerkt en het aanbrengen van groen onderdeel is. Voor sommige projecten is een bijdrage voor vergroening beschikbaar gesteld.

Geplande uitvoering van het ontwerp in 2022. In oktober 2020 is een structuurschets opgesteld. In deze schets is de aanplant van 10 bomen opgenomen zodat de Grote Markt een klimaat adaptief plein wordt. We reserveren voor dit project een deel van het beschikbare budget van project 23 Projectbudget Klimaatbestendig en Groen.

35. Dudok aan het Diep

In 2022 wordt een nieuwe kwalitatieve verblijfsplek aan de diepenring toegevoegd: Dudok aan het diep. Het voormalige tankstation ondergaat een metamorfose

33. Schouwburgplein

waarin het toevoegen van groen een belangrijke rol

financiële bijdrage vanuit Groen & Duurzaam Eelde

ontwerpen gepresenteerd. Onderdeel van het ontwerp

34. Grote Markt

bestaande verharding wordt ontsteend en vergrond. In

speelt. In november 2020 zijn de laatste geactualiseerde is het aanplanten van 18 nieuwe bomen en 20% van de totaal is ruim 40% van het oppervlak van het project

Om tot een heringerichte Grote Markt te komen,

groen. Het project ontvangt een financiële bijdrage uit

waarbij de bussen verdwijnen en meer ruimte ontstaat

het Compensatiepakket Groen & Duurzaam Eelde.

voor voetgangers en fietsers, wordt nu toegewerkt naar een programma van eisen. In verschillende stappen wordt deze uitgewerkt tot een definitief ontwerp.

35. Dudok aan het diep 25

36. Kattenbrug e.o. In het kader van het verdwijnen van de bussen van de Grote Markt wordt een nieuwe brug aangelegd in het verlengde van het Kattendiep. De directe omgeving wordt bij de aanleg van de brug ook heringericht. Dit betekent dat nieuwe bomen worden aangeplant Ook wordt open verharding aangebracht en is er op het maaiveld meer ruimte voor extra beplanting. Tevens worden er voorzieningen voor vleermuizen aan de onderzijde van de brug toegepast en zijn er ook mogelijkheden voor het aanbrengen van gevelgroen en nestkasten. Het project ontvangt een financiële bijdrage uit het Compensatiepakket Groen & Duurzaam Eelde.

37. Martinikerkhof Sint Jansstraat 38. Accentbomen in aanloopstraten Oude Ebbinge-, Ooster- en Gelkingestraat

financiële bijdrage vanuit Groen & Duurzaam Eelde

39. Rode Weeshuisstraat

In de Rode Weesthuisstraat wordt een gebouw met appartementen ontwikkeld waarbij op de begane grond ook plek is voor een lokale overdekte versmarkt. Aan de Stalstraat ontstaat een nieuw plein met een verrassende openbare ruimte. We grijpen de ontwikkelingen aan om de Rode Weeshuisstraat te gaan herinrichten en zo een nieuw levendige publieke

40. Westerhaven Samen met bewoners en ondernemers wordt via het gebiedsteam een plan ontwikkeld om meer groen toe te passen rondom de Westerhaven. Ook hebben bewoners in het kader van het groenplan ideeën ingediend voor de Westerhaven en omgeving. Deze ideeën proberen we zo goed mogelijk mee te nemen in de ontwikkeling het plan.

41. Aantrekkelijke en bereikbare Groene Singels

Een van de grotere groengebieden in de binnenstad betreft de Groene singels. Het is een aaneengesloten groenzone die loopt vanaf de Praediniussingel, via Emmaplein, Ubbo Emmiussingel, Hereplein, Heresingel en Radesingel tot aan de Winschoterkade. Dit groengebied heeft een belangrijke functie in het bieden van koelteplek in de binnenstad die snel opwarmt op zomerse dagen. De huidige inrichting maken dat de Groene Singels weinig worden gebruikt als verblijfsplek. Het gebruik gaan we verbeteren door de inrichting aantrekkelijker te maken. We leggen in de as van de Groene Singel een onverhard looppad aan met een aantal zitgelegenheden. Om de aantrekkelijk te laten toenemen en de biodiversiteit te vergroten passen we in het gebied een bloemenmengsel toe. Het vergroten van de aantrekkelijkheid van de Groene Singels voeren we gefaseerd uit.

aan de verblijfskwaliteit.

42. Verbindingskanaal als onderdeel van de Groene 17e eeuwse ring

Overige projecten binnenstad

aantal plekken aan de Diepenring liggen grote kansen

ruimte aan de binnenstad toe te voegen. De ambitie is om ongeveer vijf nieuwe bomen aan te planten en eventueel ook groenbakken te plaatsen. Dit draagt bij

Naast de projecten zoals deze binnen het programma Ruimte voor Jou zijn benoemd zijn er nog andere projecten gepland waarin vergroening een rol speelt. Hieronder staan de projecten opgesomd. Voor sommige projecten is een bijdrage beschikbaar gesteld. Het bedrag en de bijdrage staat achter het project 26

genoemd wanneer dit het geval is.

Vergroenen van plekken aan de diepenring. Op een om de stad beter aan het water te verbinden en de directe omgeving te vergroenen. Eerste stap is het maken van een ontwerp. Op basis daarvan volgen concrete maatregelen. Voor de uitvoering is via het Compensatiepakket Groen en Duurzaam Eelde geld gereserveerd.

Groene pleinen Pleinen in de binnenstad hebben de potentie om een

44. Damsterplein

groene, aantrekkelijke leefruimte te worden. Door

Het plan dat voor het Damsterplein is ontwikkeld

het stenige, harde karakter nodigen sommige pleinen

tijdens de ontwerpmanifestatie Klimaatadaptatie

onvoldoende uit of zijn het echte hitte-elanden.

2019 willen we indienen voor een bijdrage vanuit het

Pleinen kunnen verbeterd worden door deze groener,

Europese Life.Deze aanvraag is in het 4e kwartaal

met meer beschutting en zachtere materialen in te

van 2020 ingediend. In het 1e kwartaal van 2021

richten. Naast de pleinen die al onderdeel uitmaken

wordt bekendgemaakt of de gevraagde bijdrage wordt

van Binnenstad 050 – Ruimte voor Jou gaat het om

toegekend. We reserveren € 800 duizend voor een

de volgende pleinen. Gewenst resultaat is dat de

gemeentelijke bijdrage, opgebouwd uit het GWRP,

pleinen geen hitte-eilanden meer zijn en de (gevoels)

Compensatiepakket Groen en Duurzaam Eelde,

temperatuur dus lager dan 35 graden is.

SIF Groen, programma Verkeer en Vervoer en het

43. Ossenmarkt Voor het plein zal een ontwerp worden gemaakt met bovenstaande uitgangspunten. Voor de uitvoering

gebiedsteam Centrum.

45. Vismarkt klimaatadaptief

Een plein, locatie van een markt en

is een financiële bijdrage vanuit Groen & Duurzaam

evenementenlocatie die vanuit de stresstest als urgente

Eelde beschikbaar.

locatie is gekwalificeerd. Uiterlijk 2024 zijn hier maatregelen getroffen die de hittestress tegengaan. Voor de Vismarkt zullen eerst maatregelen gaan verkennen en die vertalen we door naar een ruimtelijk ontwerp. We nemen ook aspecten als bereikbaarheid en programmering mee.

44. Damsterplein 27

46. Hanzeplein Het plein bij de hoofdingang van het UMCG is zeer versteend. In het kader van de Climate Adaptation Week 2021 wordt onderzocht hoe deze plek is te

We reserveren voor dit project middelen uit het pakket Compensatie Groen + Duurzaam Eelde reserveren

vergroenen en klimaat adaptief is te maken.

we voor het vergroenen van de Nieuwe Ebbingestraat.

Het Minervaplein en omgeving maakt deel uit van

ontwerp.

de ontwerp manifestatie in het kader van de Climate Adaptation Summit in januari 2021. Naast het uitwerken van ideeën voor een klimaat adaptieve binnenstad, worden er ook voor een aantal locaties een nadere uitwerking gemaakt, waaronder voor het gebied Minervaplein, Reitemakersrijge en de Kleine der A. Het beschikbare budget voor Minervaplein vanuit het programma Ruimte voor Jou is beperkt. Op basis van het ontwerp gaan we kijken of en hoe we dit samen met stakeholders kunnen uitwerken naar een voorlopig ontwerp met kostenraming. We verwachten dit samen met de actualisatie van het programma Binnenstad aan te kunnen bieden aan de raad. Dit is gepland voor juni 2021. Toevoegen van bomen in straten We zien vooral mogelijkheden voor (accent)bomen en groen in straten waar de bussen verdwijnen. Ook kunnen we buiten de diepenring bestaande boomstructuren versterken en nieuwe structuren aanbrengen. Tevens grijpen we de contourennota ‘Parkeren in een levende stad’ aan om door middel van aanplant van bomen de schilwijken de leefbaarheid op straat te verbeteren.

47. Vergroening Nieuwe Boteringestraat

We zetten eerst in op het toevoegen van bomen in de Nieuwe Boteringestraat. We combineren het vergroenen met versmallen van het wegprofiel en het creëren van meer ruimte voor fietsparkeren. Voor het vergroenen reserveren middelen die reeds via het Compensatie Groen + Duurzaam Eelde beschikbaar worden gesteld. Geplande uitvoering is 2021.

28

48. Vergroening Nieuwe Ebbingestraat

Conform het openingsbod werken we aan een

49. Extra bomen in schilstraten Groen in de straat is belangrijk. In de contourennota ‘Parkeren in een levende stad’ is meer aandacht voor de leefbaarheid op straat. In een aantal straten zal dit leiden tot meer bomen in straten van de schilwijken. De straten waar de bomen geplant gaan worden is nog niet bekend. Vanuit kostenefficiency zetten we in op werk-met-werk maken.

6. Krachtige winkelgebieden

Onze winkelgebieden zijn kwetsbare hitte-eilanden, én plekken die veel – soms kwetsbare- mensen bezoeken. Hiermee zijn dit belangrijke locaties om aan te pakken in het kader van klimaatadaptatie. We pakken deze plekken aan als er aanleidingen zijn vanuit andere opgaves.

7. Werklocaties 51. Martini Trade Park - Parkweg Hoofdstation

Gebiedspartners slaan de handen ineen om het Martini Trade Park een kwalitatieve impuls te geven. In gezamenlijkheid zijn plannen opgesteld om het

50. Aantrekkelijke groene winkelgebieden

gebeid verder te ontwikkelen tot een kwalitatief

Het gaat dan om versterking van het winkelcentrum,

andere bestaan uit de aankleding van het totale

verbetering van de bereikbaarheid en

gebied door bijvoorbeeld een betere inrichting van de

parkeervoorzieningen of sloop-nieuwbouw. Om deze

parkeerterreinen en het groen. Hiertoe zijn zogeheten

reden kiezen we de komende periode voor de volgende

gebiedsdeals gesloten die leiden tot een totale

gebieden:

kwaliteitsverbetering. De gemeente Groningen richt

•

Centrum Haren

zich vooral op de aanpak van de openbare ruimte. Zo

•

Winkelcentrum Paddepoel

wordt de Parkweg grondig aangepakt wat er voor zorgt

•

Overwinningsplein

•

Sontplein

•

Meubelboulevard Hoendiep

In het Compensatiepakket Groen en Duurzaam Eelde is sowieso € 100.000 gereserveerd voor het vergroenen van het Sontplein.

hoogwaardige werklocatie. De komende jaren worden deze plannen uitgewerkt. De plannen zullen onder

dat het Martini Trade Park beter bereikbaar wordt en tevens een groene verbinding ontstaat tussen het Hoofdstation, Stadspark en Martini Trade Park.

52. Bedrijventerreinen A7-zone

We starten een onderzoek naar de economische ambities specifiek gericht op bedrijventerreinen voor de A7-zone. Het gaat hierbij om de bedrijventerreinen Driebond, Euvelgunne en Roodehaan. Binnen dit onderzoek nemen we ook het vergroenen en het klimaatbestendig maken van deze gebieden mee, aangezien juist bedrijventerreinen hitteeilanden zijn. In het pakket Compensatie Groen en Duurzaam Eelde zijn middelen gereserveerd voor de vergroeningsmaatregelen op bedrijventerreinen Euvelgunne.

29

4

Toekomstbestendig en toegankelijk landelijk gebied De gemeente Groningen heeft een heel gevarieerd buitengebied: het besloten landschap op de Hondsrug, geflankeerd door beekdalen in het zuiden, het wierdenlandschap in het noorden, afgewisseld met

53. Herstel houtwallen en hagen Haren

Doelstelling van het project ‘Herstel

weidse kleilandschappen in het oosten en westen.

landschapselementen in Haren’ is aanleg, herstel

Het landelijk gebied is in transitie en staat voor grote

en duurzaam behoud van karakteristieke haag- en

opgaven: de landbouw zal stap voor stap duurzamer

houtwalelementen in het buitengebied van de

en natuurinclusiever moeten produceren, de

voormalige gemeente Haren. Het gaat daarbij om

energieopgave zal ook in het buitengebied gestalte

hagen en houtwallen buiten particuliere tuinen en

krijgen via zonneparken en mogelijk windturbines,

erven. Met de uitvoering van het project wordt de

forse gebieden voor waterberging zijn gerealiseerd,

identiteit en kenmerkendheid van het landschap

waterbeheer blijft – met het veranderend klimaat

in stand gehouden en versterkt. Daarmee wordt

een opgave die aandacht behoeft en veenoxidatie is

invulling gegeven aan de aanbevelingen en doelen van

plaatselijk een opgave. Er wordt gezocht naar locaties

het gemeentelijke en provinciale landschapsbeleid.

waar bos & hout kan worden aangeplant, om zo bij te

Concreet gaat het om herstel of nieuwe aanleg van

dragen aan CO2-reductie.

3400 meter houtwal en 1400 meter scheerhaag. Bij

Ten noordoosten van de stad speelt de

de houtwallen gaat het om herstel / aanleg van het

versterkingsopgave en ten zuiden is het borgen,

wallichaam, de aanplant van bomen en struiken

herstellen en gezoneerd toegankelijk maken en

hierop en het plaatsen van veekerende rasters. Bij de

houden van de unieke natuur- en landschapswaarden

meidoornhagen gaat het om de aanleg van nieuwe

een opgave. Bij onze visie op en aanpak van groen

hagen, waar ze van oudsher voorkomen (zoals de

en landschap in het landelijk gebied is ‘meer, beter

randen van de Hondsrug tussen Noordlaren en

en bereikbaar groen’ net als in bebouwd gebied

Onnen).

het doel. Bij ‘meer en beter’ draait het om het in de juiste verhouding bedienen van erfgoed, natuur, voedselproductie, klimaat en de (recreatieve) waarde voor de mens. De gemeente heeft in het landelijk gebied maar weinig eigen grond en dus is ook hier de noodzaak tot samenwerken om het landelijk gebied te vergroenen groot. De opgaven hebben we opgeknipt in een aantal

54. Herstel pingoruïnes Gorecht

Samen met experts, vrijwilligers, studenten, bewoners begint Landschapsbeheer Groningen aan het project dat zorgdraagt voor de instandhouding van deze unieke landschapselementen. Geïnteresseerde bewoners worden betrokken en geënthousiasmeerd

thema’s.

door lezingen, een cursus en workshops die open

Landschap

bewoners te binden aan het landschap en bewust te

Landschapsuitvoeringsplan Haren

toegankelijk zijn voor deelname. De insteek is om deze maken van de bijzondere waarden van de pingoruïnes. Met deze basis kunnen bewoners ondersteunen bij

In 2005 is als opvolger van het

de uitvoering van bodemboringen en het houden

landschapsontwikkelingsplan (LOP) Haren het

van interviews over de cultuurhistorische waarde van

Landschapsuitvoeringsplan (LUP) opgesteld. In het

pingoruïnes (oral history). Hierdoor wordt informatie

LUP zijn 11 concrete uitvoeringsopgaven beschreven.

verzameld die ten grondslag ligt aan de uitvoering

Aan een aantal van die projecten geven we nog steeds

van herstelwerkzaamheden en een duurzaam beheer.

uitvoering. Projecten 53, 54 en 55 komen uit het LUP

De activiteiten zijn er verder op gericht dat bewoners

Haren.

een grotere binding krijgen met deze aardkundige elementen.

30

55. Pilot Gebiedsaanpak Landschap Gorecht

Het betreft een project met een duurzame samenwerking tussen alle betrokken partijen in het landschap in het Gorecht. Op basis van een collectief actieplan landschap wordt gefocust op de kernkwaliteiten van het gebied. Door afstemming tussen belangen en doelen, kennis, middelen en de uitvoering worden kansen benut en meer bereikt met beschikbare middelen. Daarin wordt actief uitvoering gegeven aan het periodiek beheer van 80 km lijnvormige landschapselementen, waarvan 71 km houtwallen en 9 km hagen. Hiertoe wordt een onderhoudscyclus opgezet, waarbij de houtwallen eens per 6 jaar worden onderhouden en de hagen jaarlijks gesnoeid. Daarnaast het periodiek onderhoud van 23 poelen en 21 dobben. Betrokkenheid van inwoners van het landschap is belangrijk. Ze zijn zich meer bewust van het bijzondere landschap, voelen zich betrokken hierbij

57. Landschapsconvenant opstellen van een regionale landschapsagenda

Landschap is niet alleen belangrijk voor alle planten en dieren in Groningen, maar ook voor onze inwoners die hier wonen, werken en recreëren. Sinds 2015 zetten een breed scala van organisaties zich via een provinciaal landschapsconvenant in voor het behouden en versterken van het Groningse landschap. Met het convenant krijgt het Groninger landschap de prioriteit die het verdient, vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid. Naast verantwoordelijkheden en taken zijn er afspraken gemaakt over het delen van kennis, samenwerking, financiering en het betrekken van onze inwoners bij hun eigen leefomgeving. We sluiten aan bij het convenant en zijn partner in het realiseren van het nieuwe doel om per regio te komen tot een gezamenlijke landschapsagenda, waar alle bij het convenant betrokken partijen concreet uitvoering aan gaan geven.

en een grotere groep zet zich er daadwerkelijk voor in. In het project worden mensen ingezet die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Ze maken deel uit van een onderhoudsploeg landschap. Door het opdoen van werkervaring en scholing kan een deel van hen worden doorgeleid naar een reguliere baan.

56. Landschapsontwikkelingsplan Ten Boer

De opgaven in het buitengebied van Ten Boer achten we vanwege de combinatie van aardbevingen, transitie in de landbouw, klimaat & energie zo fors, dat we er extra aandacht op willen richten. Het versterken van natuur-, landschaps- en recreatieve waarde met oog voor een duurzame, gezonde landbouw, is onze ambitie. We onderzoeken hoe we de verschillende opgaven in het gebied kunnen bundelen in een landschapsontwikkelingsplan (zoals Haren dat in 2005 al ontwikkelde). Daarbij is een belangrijk vertrekpunt het Landschapsontwikkelingsplan Noord Groningen (2003).