Document · PDF

Bijlage 2 Overzicht inbreng en reacties bij concept Agenda voor de Toekomst.pdf

gemeenteraad 16 november 2022, gemeente GroningenBij agendapunt: a: Agenda voor de toekomst Meerstad + Wensbeeld (raadsvoorstel 7-9-22)28.006 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Hoe groot is alles daadwerkelijk en hoe ziet het er dan uit? Goed kijken naar snel internet in het gehele gebied. Nu is dat bijvoorbeeld aan de Hoofdweg een probleem. Let op de natuur en interactie met mensen. Want wat is echt natuur zonder mensen.

Invalshoeken Meerstad Masterplan 1.1. – Derde werksessie Meerstad | Middelbert | Engelbert – 2 maart 2022

2.2 Jongeren De actualisatie moet ook passen bij de wensen en ideeën van huidige en toekomstige jongere inwoners. Jongeren in de leeftijd van 10 tot 18 jaar hebben we aangesproken via twee jongerensessies. De eerste werksessie (31 januari 2022) was digitaal, de tweede fysiek (11 april 2022). Om nog meer inbreng te krijgen van jongeren, hebben we ook een digitale enquête uitgevoerd (zie hoofdstuk 4.3).

Verslag Jongerensessie 1 Meerstad Masterplan 1.1. – 31 januari 2022 Hoe ziet het plangebied van Meerstad inclusief de gebieden rond (Klein) Harkstede, Scharmer, Lageland, Middelbert en Engelbert er op hoofdlijnen uit in 2050? Waar komen de woningen en voorzieningen? En waar het groen en het water? Bureau Meerstad is in gesprek met inwoners van het Meerstad plangebied om te praten over de toekomst van hun leefomgeving. Het Masterplan Meerstad uit 2005 wordt geactualiseerd. Om dat goed te kunnen doen, is het ook belangrijk te weten hoe jongeren tegen hun leefomgeving aankijken. Wat vinden ze nu al mooi aan hun omgeving en willen ze houden? Maar ook wat ontbreekt er? Daarover is Bureau Meerstad op maandag 31 januari met meer dan 30 jongeren uit het gebied in gesprek gegaan. Oorspronkelijk was de gedachte tijdens het gesprek samen pizza te eten. Dat ging niet door omdat de sessie digitaal moest plaatsvinden. Daarom hebben we de jongeren van te voren pizzasokken toegestuurd. We zijn ontzettend blij met de getoonde betrokkenheid van de jongeren. Om nog meer jongeren uit het gebied de kans te geven mee te praten, volgt er binnenkort een online enquête voor jongeren in het plangebied Meerstad. Op die manier hopen we nóg meer inbreng te krijgen van jongeren uit alle dorpen en delen van het plangebied. Martin Biewenga is o.a. stedenbouwer bij West 8.

Hij gaf tijdens de jongerensessie een toelichting op de concept-plannen voor onder meer de nieuwe woongebieden en vertelde waarom we de hulp van jongeren nodig hebben. Op de website meerstad.eu/toekomst zijn op de pagina naslag de meest recente concept-kaartbeelden te vinden in de vorm van presentaties. Anders dan bij de werksessies voor volwassenen hebben we deze toelichting niet opgenomen. Dat heeft te maken met de privacy van de jongeren. Na de toelichting hebben de jongeren vragen beantwoord. Een samenvatting van de jongerensessie en de beantwoordde vragen en polls is na te lezen in dit verslag. Ook zijn er woordwolken gemaakt. In deze woordwolken zijn telkens een aantal woorden groter weergegeven, dit betekent dat dit antwoord vaker werd genoemd dan de andere antwoorden. Voor de sessie plaatsvond, hebben we de jongeren gevraagd of zij ons alvast foto’s wilden sturen van ideeën voor de toekomst van het plangebied. Ook deze zijn bijgevoegd. Deze ideeën hebben we tijdens de sessie (vraag 7) verder besproken. Meer informatie over de toekomst van het plangebied Meerstad is te vinden via de website meerstad.eu/toekomst

Vooraf ingestuurd ideeën door de jongeren

VRAAG 1 – Heb je je pizza sokken aan?

VRAAG 2 – Ik woon in …

VRAAG 3 – Ik geef mijn woonomgeving als rapportcijfer een …

Een aantal jongeren gaf daarnaast in de chat en mondeling aan binnenkort te verhuizen naar Meerstad.

VRAAG 4 – Wat vind je het leukst aan jouw woonomgeving/dorp?

VRAAG 5 - Wat vind je minder leuk?

VRAAG 6 - Er is genoeg te doen in mijn woonomgeving

Overige opmerkingen:  Bij Break Out is altijd wel iets leuks te doen (klimmen, waterskiën, wakeboarden en de escape room).  Ik keek altijd erg uit naar het luchtballonnen festival, maar dat is afgeschaft.  Het vliegerfestival was heel erg leuk in Meerstad.  Het natuurbad van Engelbert is ook leuk.

VRAAG 7 - Wat zou je graag willen verbeteren of toevoegen aan je woonomgeving?

VRAAG 8 - Waar zit je op school?

VRAAG 9 – Hoe ga je naar school?

VRAAG 10 - Wat doe je graag in je vrije tijd?

VRAAG 11 - Ben je lid van een vereniging? Zo ja, welke vereniging?

VRAAG 12 - Ga je wel eens naar het Woldmeer?

VRAAG 13 - Als je alles mag kiezen, wat zou je dan graag doen in, op of naast het Woldmeer zodat het nog leuker wordt voor jongeren?

VRAAG 14 - Welke evenementen zou je leuk vinden in je woonomgeving?

VRAAG 15 - Wat zijn we vergeten te vragen of te vertellen?  Blijft Break Out? Of dat in de verdere toekomst zo is, weten we nog niet. We hebben wel van meerdere inwoners begrepen dat ze erg jammer zouden vinden. We nemen dit punt mee in het onderzoek voor het plan dat we gaan maken. 

Komt er nog een keer een meedenk-sessie? Binnenkort verschijnt een online enquête. We hopen dat veel jongeren daar aan mee gaan doen. In maart organiseren we weer een bijeenkomst, dan met pizza. Nu maken we een plan op hoofdlijnen, de komende jaren werken we dat steeds verder uit. Daar willen heel graag opnieuw jongeren bij betrekken.



Waar gaan we alle dingen, zoals de skatebaan, plaatsen? We gaan in het plan dat we nu maken locaties aangeven waar we ruimte zien voor jongeren voorzieningen. Dan weten we nog niet precies om welke voorziening het gaat en hoe dit eruit komt te zien. Dat volgt als we de plannen verder uitwerken.

VRAAG 16 – Hoe bereiken we zoveel mogelijk jongeren in het gebied voor de enquête?

VRAAG 17 – Wat is een leuke prijs?  Een chocoladereep  Bol.com cadeaukaart  Geld  Bioscoopbon  Kaartjes voor de Efteling VRAAG 18 – Ik wil vaker meepraten over de toekomst van mijn woonomgeving

VRAAG 19 – Dit doe ik dan het liefst …

Ter afsluiting De jongeren benadrukten verder nog de urgentie van de genoemde wensen, omdat zij bang zijn anders niet meer te kunnen profiteren van de veranderingen in hun woonomgeving. Dit nemen wij uiteraard mee. In maart hebben we de jongeren een tweede sessie beloofd. Deze gaat (als het kan) fysiek plaatsvinden, zodat we dan samen de beloofde pizza’s alsnog kunnen eten.

Verslag Jongerensessie 2 Meerstad Masterplan 1.1. – 11 april 2022 In dit verslag blikken we terug op de tweede jongerensessie van maandag 11 april die we hebben georganiseerd. Hier hebben meer dan 27 jongeren aan deelgenomen. Meer informatie over de toekomst van het plangebied Meerstad is te vinden via de website meerstad.eu/toekomst. Een groot deel van de jongeren heeft in de enquête aangegeven graag mee te willen praten over de toekomst van hun buurt. Deze jongeren én de jongeren die tijdens de eerste sessie al aanwezig waren, hebben een uitnodiging voor de tweede jongerensessie van maandag 11 april jl. ontvangen. Bij deze tweede jongerensessie waren 27 jongeren tussen de 10 en 17 jaar aanwezig. We hebben tijdens de sessie een deel van de uitkomsten van de enquête toegelicht. Daarnaast hebben we geïnventariseerd of er animo is voor het creëren van een werkgroep. Samen met deze werkgroep willen we kijken naar de mogelijkheden om een speciale jongerenplek in te richten. We denken daarbij aan de locatie in Meeroevers waar nu al speelvoorzieningen en moestuinen zijn, gezien daar nog ruimte vrij is. We hebben deze sessie afgesloten met de beloofde pizza en met ijs!

Overlegtafels

Verschillende belangenorganisaties en ondernemers zijn vanaf de start uitgenodigd om mee te denken over de toekomst van plangebied Meerstad door aan te schuiven aan ‘thematafels’. We hebben diverse thematafels georganiseerd: over natuur & landschap, over ondernemen en over recreatie & toerisme. Ook spraken we met de Fietsersbond en Toegankelijk 050. Een impressie van de gesprekken vindt u in dit hoofdstuk.

3.1 Natuur & Landschapstafel Overlegtafel 1 Overlegtafel 2 Overlegtafel 3

18 januari 2022 1 maart 2022 17 mei 2022

Impressie Natuur- en landschapstafel 18 januari 2022 Deelnemers:

Natuur- en Milieufederatie -vertegenwoordigen ook Staatsbosbeheer en Avifauna Groninger Landschap Landschapsbeheer Groningen Natuurmonumenten Werkgroep Natuur en Landschap Duurswold Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

Agenda De agenda voor de eerste Natuur- en Landschapstafel: 1. Welkom en kennismaking 2. Vaststellen agenda 3. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad 4. Eerste inventarisatie van: - Ontwikkelingen - Wensen - Uitdagingen/zorgen 5. Vooruitblik tweede Natuur- en Landschapstafel Vaststellen agenda Akkoord met het vastleggen van het gesprek op hoofdlijnen en de afspraken in een impressie. Deze impressie wordt eerst aan de deelnemers voorgelegd waarna deze wordt gepubliceerd op de website meerstad.eu/toekomst zodat iedereen er kennis van kan nemen. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad Jornand Veldman geeft aan de hand van bijgevoegde sheets een toelichting op het proces waarmee Bureau Meerstad wil komen tot een actualisatie van het Masterplan Meerstad uit 2005. We staan ook stil bij de manier waarop natuur en landschap een plek kregen in het Masterplan. We laten de invalshoeken zien die in eerste werksessie met inwoners zijn besproken. Doel van deze eerste tafel is inbreng krijgen over de kansen, relevante ontwikkelingen, ideeën en mogelijk zorgen over natuur en landschap, zodat we die mee kunnen nemen in de actualisatie van het masterplan. Eerste reacties en vragen - In het Masterplan Meerstad werd de bebouwing grotendeels verspreid over het hele gebied.

Het is een goede beweging de bebouwing meer te clusteren en zo meer openheid en ruimte voor groen en natuur over te houden. - Zie plangebied Meerstad als ‘groene long’ of ‘uitloopgebied’ van de stad. Daar past het initiatief MEER-bos heel goed bij. Neem het idee voor dit stadsbos zover mogelijk mee in het Masterplan. Het combineert meerdere opgaven met elkaar: de afscherming van de A-7, recreatiemogelijkheden en toevoegen groen. Denk wel aan cultuurhistorie en de bodem, die leiden mogelijk tot een wat andere inrichting dan nu is getekend door de inwoners. Er is behoefte aan ‘uitloopgebieden’ nu trekken vele stadjers er bijvoorbeeld met hun hond op uit naar Scharmer. 84

Toen het Masterplan in 2005 werd opgesteld was er sprake van nationaal beleid voor ecologische verbindingszones: de EHS. Dat heeft oa geleid tot de Haak om Harkstede, die later niet uitvoerbaar bleek. Nationaal is dat beleid er niet meer, maar regionaal wel. Kijk er ook naar op die schaal. Sluit aan bij Groeningen en maak goede verbindingen met de stad. Het is goed en begrijpelijk dat de bevolking meepraat over de plannen, maar blijf zelf altijd toetsen of ideeën wel realistisch en wenselijk zijn. Een voorbeeld is de koppeling tussen het Woldmeer, Borgmeren en het Zuidlaardermeer. De waterkwaliteit in Borgmeren is bijzonder goed er zijn uitzonderlijk veel vissen. Het meer wordt ook maar zeer beperkt gebruikt voor recreatie. Gaat de waterkwaliteit niet verloren als je de wateren met elkaar in verbinding brengt? Denk slim na over bedrijventerreinen en maak ook daar combinaties. Een interessant voorbeeld is de Hunzezone. Het huidige Meerstad sluit niet altijd goed aan bij de cultuurhistorie. De actualisatie van het Masterplan biedt de kans dit wel te doen. Kijk daarom goed naar wat het landschap vertelt en welke bestaande waarden er zijn. Maar daar gebruik van. Kijk ook naar het huidig gebruik door doelsoorten, die helpen ook bij een goede inrichting van een gebied.

Het Driebondsbos kan waarde toevoegen aan het gebied en is een belangrijke link in de groene verbinding richting stad. Het geplande tijdelijke skillspark zet deze verbinding onder druk. De Middelberterplas is ook een belangrijke schakel. Denk naast grotere verbindingen ook aan de kleine groene dooradering. Het is jammer dat er een beeld bestaat dat er altijd een hek om natuur moet. Dat is vaak niet nodig. Er zijn vele slimme tussenoplossingen waarbij natuur samen kan gaan met gebruik of bebouwing. In Kardinge zijn mooie voorbeelden van gebruiksgroen en rustgebieden die zijn dan bijvoorbeeld afgescheiden door een sloot. Er zijn kansen in de verbinding met Kardinge. Hier zijn vele recreatiemogelijkheden. Het gebied wordt nog veel groter. Denk bij deze opgave slim na over ruimtegebruik. Combineer functies met elkaar. Waarom zou je bijvoorbeeld het zonnepark in Lageland niet combineren met de waterbergingsopgave? Het Rijk heeft een Bosstrategie vastgesteld en de provincie heeft dat vertaald in beleid ‘Bos en Hout’. Kijk wat dit kan betekenen voor Meerstad. Leg ecologische verbindingen steviger vast door ze in bestemmingsplannen te verankeren. Maak daar als het kan een pilot van en geef deze verbindingen de juiste juridische status. Nu is er nog teveel ruimte om een andere bestemming te geven zoals bij het tijdelijk skillspark gebeurt.

Wat is nu stand van zaken van het skillspark? ? Antw: voor de uitvoering en exploitatie van het skillspark is de gemeente Groningen op zoek naar een initiatiefnemer. Het huidige ontwerp moet nog verder uitgewerkt en aangepast worden aan o.a. de voorwaarden rondom het Haviksnest. Vanwege de ligging op een slibdepot mag niet in de grond worden gewerkt, alleen er bovenop. De provincie Groningen is bevoegd gezag met betrekking tot het slibdepot, de gemeente voor de ruimtelijke procedure. De vergunningaanvragen moeten nog starten. Kijk of het nog mogelijk is het skillspark op een andere plek te realiseren en dan permanent. Bijvoorbeeld in de groenstrook langs de A-7. Zo maak je de sprong naar voren en hoef je minder vanuit het defensief te reageren. Ga in de volgende fase samenwerken met terreinbeheerders. Denk goed na over het juiste beheer van groengebieden verbindingszones. Dit kost geld en energie.

Vooruitblik tweede Natuur- en Landschapstafel Het tweede gesprek plannen we in eind februari/begin maart. Dan gaan we concreter aan de slag met kaarten. Natuur- en Milieufederatie koppelt dit eerste gesprek terug aan Staatsbosbeheer en Avifauna. Overweeg voor de tweede Natuur- en Landschaptafel de Agrarische Natuurverenging uit te nodig.

Impressie Natuur- en landschapstafel 1 maart 2022 Deelnemers:

Natuur en Milieufederatie Groninger Landschap Landschapsbeheer Groningen Natuurmonumenten Werkgroep Natuur en Landschap Duurswold Bureau Meerstad West8

De nieuwe voorkeursvariant tekening van dit moment werd toegelicht door Martin Biewenga van West8. De tekening is nog aan wijzigingen onderhevig, maar zoals de tekening nu is werd deze besproken. Hieronder gemaakte opmerkingen hebben o.a. betrekking op de getoonde tekeningen. - Meerstad ligt in Duurswold. Op landschapsgeschiedenis.nl is meer informatie hierover te vinden. - Bureau Meerstad (BM) is bezig met een open planproces samen met o.a. inwoners en belangenverenigingen. Heel fijn dat iedereen aan de voorkant mee wil denken. De nieuwe voorkeursvariantkaart/plankaart is geen juridisch document. Het wordt wel vastgesteld door de colleges van gemeente Groningen en gemeente Midden-Groningen. Wat we ermee willen bereiken is een agenda voor de toekomst. Een koersdocument dat vervolgens op details wordt uitgewerkt en in deelplannen. Hoe beter we dit proces aan de voorkant doen, het beter het gezamenlijke plan wordt. De voorkeursvariant is in maart klaar, waarna we dit proces in april willen afronden. Om daarna verder te gaan per deelgebied. - Als er nu of straks nog ideeën zijn, laat het weten. We nemen nu mee wat we mee kunnen nemen. In de plannen tekenen we ook over andermans gronden heen. Wij moeten de plannen nog verder tekenen en rekenen. Er komt een uitvoeringsparagraaf mee met het uitvoeringsplan. - De stadsecologen van de gemeente Groningen worden aan tafel gemist.

BM licht toe dat we de stadsecologen zeker betrekken. Er is nu o.a. contact met Klaas van Nierop die meekijkt met de plannen. - In de landschapswerktafel van Toukomst wordt het plan voor MEER-bos verder besproken. Er ligt nog geen opdracht om het verder te ontwikkelen. - Er zit niet echt geschiedenis van houtproductie in het gebied. Dit was meer subsidie gestuurd. - Is er voldoende gekeken naar de grondsamenstelling? Goed om daar onderzoek naar te doen. - Ook goed e.e.a. toetsen bij het Waterschap. Het is belangrijk om te kijken naar de dynamiek in het systeem. Let op peildynamiek in het meer en kijk naar zomers versus winters. Waterkwaliteit speelt een belangrijke rol. We hoeven de wateren niet te mengen, maar dat betekent wel het e.e.a. voor toegankelijkheid. - Een verbinding met het Zuidlaardermeer is mooi, maar dan moet er ook goed bekeken worden naar het beverproof maken. Als je het gebied nat ontsluit is dat een risico. Onder de N860 tegen het Winschoterdiep is een bever werende faunavoorziening opgenomen. De otter past wel door de toegang. Goed kijken naar welke randvoorwaarden de Provincie heeft m.b.t. de bever. De bever is bedreigend voor het Slochterdiep en het Eemskanaal. - In het onderzoek van Strootman wordt ook gerefereerd aan de verbinding met Zuidlaardermeer. Het varen van Woldmeer naar Zuidlaardermeer neemt ongeveer 6 uur in beslag.

Deze route moet worden geladen met ecologisch en recreatief potentieel. Het heeft grote consequenties voor inrichting, maar ook voor de ecologie. - Kun je ook gebruik maken van historische lijnen i.p.v. een aangelegd water zoals dat nu loopt achter Middelbert en Engelbert? Dus op basis van de historische verkaveling? Dat je de Hunze laat voor wat hij is. Wel een natte verbinding maken, maar ook een kavelgrens. Onderbouw de gemaakte keuzes goed en kijk naar wat het (ecologisch en landschappelijk) oplevert. - Laat de slipdepots zoveel mogelijk vrij qua bebouwing. Het is een verbinding richting andere depots en de Hunzezone. Hier moet rekening mee worden gehouden. Versterk en benut het Driebondsbos. - Er kan binnen de strook van het Driebondsbos mogelijk wel kleinschalig worden gebouwd. Maak geen harde grens. Massale bebouwing in dat gebied creëert een conflict. - Kan het skilspark niet alvast naar een andere plek? Dat biedt ook een kans. In de oorspronkelijke plannen was het Driebondsbos een groene band. - Kan er een deel van de waterberging komen bij Meerstad Noord (achter Slochterdiep). Wat gebeurt er na 25 jaar als er geen zonnepanelen meer worden geplaatst? Op dit moment kan er daar geen meer gepland worden, aangezien we nu rekening moeten houden met de besluiten en bestemming van de gemeente Groningen voor een zonnepark aldaar. De besluitvorming is al ver.

- Het concept van gecentreerd bouwen op bepaalde gebieden is een goed idee. Alles lijkt nu in het plan te zitten. Maar kijk nog wel een keer kritisch naar de ontstaansgeschiedenis, identiteit, bestaande natuurwaarden en ondergrond. Kijk naar de onderbouwing voor inrichting op landschapsniveau. Wat is de relatie met de omgeving? Hoe sluit het groen aan op de omgeving in relatie tot de bebouwing. Er is gekeken naar waar in het plan ruimte is voor bebouwing, maar niet andersom. Dat is jammer. - Alle grondeigenaren zijn aangeschreven dat we een onderzoek laten uitvoeren door een extern bureau om te kijken naar flora en fauna. Dit zodat we er zo goed mogelijk rekening mee kunnen houden. - Er is net een IPCC rapport verschenen en uit dat rapport lijkt dat de klimaatverandering verder is dan we denken. En dat vooral waterproblematiek een reëel dreiging is voor woningen en woningbouw als 86

we daar geen rekening mee houden. Wordt daar in dit plan voldoende rekening mee gehouden? Denk na over hoe je met water omgaat en pak daarin ook kans om te laten zien hoe het kan. Denk innovatief. Het is een mooie kans om het plan weerbaar te maken voor waterdynamiek. Het vraagstuk rondom waterdynamiek wordt steeds groter. We hebben nu een vraag gekregen voor 350 ha meer/ waterberging (tot 50 cm waterstijging houden we rekening mee). Als er extra vraag is naar waterberging in de toekomst dan is dat een nieuwe vraag en moeten we dan als BM kijken hoe we dat kunnen oplossen. Er wordt wel gekeken naar alternatieve woonvormen voor het wonen op het water. En er wordt uiteraard gekeken naar wat voor consequenties of dat heeft. Bijvoorbeeld wonen in een plas/dras gebied. Het MEER-bos kan een stadsbos worden. Als groene long voor de stad Groningen. Een uitloopgebied voor iedereen. Niet alleen voor de inwoners van een gebied. Het zou mooi zijn als het beheer van het groen wordt gedaan door natuurorganisaties. Landschapsbeheer zou daar wel een rol in willen spelen mogelijk met betrokkenheid van inwoners van het gebied. Dit is zeker een optie. Hangt ook af van de exacte invulling van het groen. Denk het beheer van groenzones robuust uit, samen met bijvoorbeeld agrarische sector. Denk niet gelijk in parken etc. Denk ook na over manieren om het beheer te financieren.

Kijk binnen het totale gebied naar doelsoorten en welke soorten je wilt laten migreren. Als je de randvoorwaarden kent per soort, dan kun je daar rekening mee houden. Per plek kan dat ook verschillend zijn. Kijk naar ecologische kwaliteit van nu en neem dat als vertrekpunt voor groene verbindingen. Kijk ook naar de recreatieve verbinding richting Kardings Ontzet. Daar liggen kansen en mogelijkheden. Denk na over seizoensgebonden recreatieaanbod door de dynamiek van de natuur. Houd rekening in de Eemskanaalzone met waterveiligheid vanuit het Eemskanaal. Dit is een cruciale plek qua water. Houd rekening met natuurinclusief bouwen. Hier is ook beleid voor vanuit de gemeente Groningen. Dit betekent wel het e.e.a. voor bouwen. Is een kans om dit te verweven in ecologische verbindingen. Alle organisaties geven aan het plan nog te bespreken met de achterban en mogelijk komen enkelen nog met een schriftelijke reactie. Dit is zeer welkom. Vervolg proces. In maart is de kaart klaar. In april hebben we dan de voorkeursvariant die door de colleges wordt vastgesteld. In sept/okt gaat het plan dan naar de raad van gemeente Groningen. Waarschijnlijk ook naar de raad van Midden-Groningen, maar die kijken alleen naar de gevolgen van het eigen grondgebied. Mark van Maanen is vanuit Bureau Meerstad als projectleider bezig met de eerste aanzet voor plannen rondom Gruno/De Wierden.

Hier komen we met een stedenbouwkundig plan. Kort voor de zomer wordt er ook gestart met een proces rondom de Eemskanaalzone. Hier komt ook een verdiepingsslag voor de plannen aldaar.

Impressie Natuur- en landschapstafel 17 mei 2022 Deelnemers:

Natuur en Milieufederatie Landschapsbeheer Groningen Natuur en Landschap Duurswold Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

We bespreken het concept-wensbeeld met elkaar. De Natuur- en Landschapstafel geeft de volgende aandachtspunten en wensen mee: - Wees duidelijk over de status van het document. Het vaststellen ervan door de gemeenteraad geeft er wel betekenis aan terwijl het nu nog geen juridische status heeft. - Laat zien wat er nu nog onbekend is/ontbreekt. Zoals bijvoorbeeld ecologische onderzoeken. Dat volgt nog. - Heeft een gemeentelijk ecoloog meegekeken met dit plan? Antwoord: ja - Let ook op ontwikkelingen op het gebied van microklimaat en hittebestendigheid - Harksteder Broekland behouden betekent rekening houden met waterstand en dus dat er een dijk moet komen - Houdt een ruime strook langs het Slochterdiep vrij - Wat gebeurt er met de Vossenburg? Dat is een plek met archeologische waarde - Heb aandacht voor beheer. Denk bijvoorbeeld aan natuurbegrazing. 87

Het lijkt nu nog alsof er geen verbinding komt met Borgmeren – Zuidlaardermeer. Geef op de kaart aan dat dit nog wordt onderzocht De nieuwe Molensloot loopt dwars door de verkaveling heen. Hij stopt nu nog plotseling op de kaart, graag verbinding richting Driebondsbos Kijk bij de inrichting van het bedrijvenpark goed naar groen op het bedrijvenpark zelf. Ook hier ligt een beheeropgave Geef duidelijk aan dat het bedrijvenpark bij de Eemskanaalzone deels een ander karakter krijgt dan het grotere bedrijvenpark bij afslag Westerbroek. In Eemskanaalzone komt meer combinatie wonenwerken Let op openheid bij de lintbebouwing. Nu is daar heel veel bos getekend, vergeet de zichtlijnen en openheid niet. Grunopark biedt kansen voor wonen in het bos. Let daarbij goed op de ecologische potentie. Er wordt een bomeninventarisatie uitgevoerd, daarop volgt het verkavelingsplan Aan de Hoofdweg is een perceel met veel bos. Probeer dat te behouden. Ook dat heeft ecologische waarde. Langs het water bij het Driebondsbos hoort de groene verbinding door te lopen richting stad. Pas dat aan op de kaart. Zorg ook voor een groenverbinding richting de MEER-dorpen Komt het skillspark nog naast de P+R. Antwoord: we onderzoeken momenteel een andere locatie, ook nabij de P+R. De gemeente Groningen moet hier een besluit over nemen. Het slibdepot biedt de kans op ecologische winst.

Dat sluit recreatie niet uit, dat kan mooi samen gaan Is het ook mogelijk de P+R te verschuiven richting de stad? Het idee voor een bomenbank wordt positief ontvangen. Wellicht kan Staatsbosbeheer hier een rol in spelen. Tot slot: maak werk van beheerplannen en ga in gesprek met terrein beheerorganisaties.

3.2 Ondernemerstafel Overlegtafel 1 7 december 2021 en 9 december 2021 Overlegtafel 2 1 februari 2022 Overlegtafel 3 19 mei 2022

Impressie Ondernemers 7 december 2021 Deelnemers:

Landbouwvereniging de Eendracht Ondernemersgroep Harkstede Bedrijvenvereniging Zuidoost Kuil Banden Engelbert Machinebouw Jaap Tempel Middelbert Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

De agenda van de eerste bijeenkomst van de ondernemerstafel 1. Welkom en kennismaking 2. Vaststellen agenda We maken een verslag in de vorm van een impressie 3. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad 4. Eerste inventarisatie van: - Ontwikkelingen - Wensen - Uitdagingen/zorgen 5. Vooruitblik tweede ondernemerstafel - Reactie op samenstelling Welkom en kennismaking Na het welkom en de kennismakingsronde benoemt Maartje Bos dat ook LTO Noord was uitgenodigd voor deze bijeenkomst. Zij waren verhinderd. Er volgt een aparte afspraak.

Vaststellen agenda Deelnemers zijn akkoord met het vastleggen van het gesprek op hoofdlijnen en de afspraken in een impressie. Deze impressie wordt eerst aan deelnemers voorgelegd waarna deze wordt gepubliceerd op de website meerstad.eu/toekomst zodat iedereen er kennis van kan nemen. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad Jornand Veldman geeft aan de hand van bijgevoegde sheets een toelichting op het proces waarmee Bureau Meerstad wil komen tot een actualisatie van het Masterplan Meerstad uit 2005. Naast woningbouw en de aanleg van het Woldmeer, maken 40 hectare bedrijventerrein en zo’n 300.000 m2 voorzieningen deel uit van de opgaven van Meerstad. Wat is de beste plek daarvoor? Wat betekent dit voor de ontsluiting? Doel van de ondernemerstafel is inbreng krijgen van ondernemers over kansen, ontwikkelingen en zorgen zodat we die mee kunnen nemen in de actualisatie van het masterplan. Eerste reacties - De gemeente Groningen is bezig met een ‘strategie werklocaties’ (zie: Strategie werklocaties | Gemeente Groningen) Daarin is de 40 hectare bedrijventerrein bij Meerstad ook benoemd. Werkt Bureau Meerstad hierin samen met de gemeente? Antwoord: Ja, het document is bekend en we stemmen regelmatig af. - Waarom stond er in het Masterplan 2005 geen aaneengesloten blok bedrijventerrein? Het waren losse blokken (sheet 8).

Antwoord: dat had waarschijnlijk te maken met grondeigendom. Ook nu bij de actualisatie ‘kleurt Bureau Meerstad op andermans grond’. - Contacten met een journalist van het Dagblad van het Noorden wekte de indruk dat de plannen voor bedrijvigheid al verder zijn uitgewerkt dat nu wordt verteld. Ook richting bedrijventerrein Driebond. Antwoord: voor de Eemskanaalzone is een Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) vastgesteld in het voorjaar van 2021. Hierin staat oa beschreven dat er woon- werklocaties komen en een voorzieningencluster. Daarnaast is ook de ambitie beschreven om de fietsverbinding met de stad te verbeteren, bijvoorbeeld door een ander soort bedrijvigheid langs de Sint Petersburgweg zodat sociale veiligheid verbetert. Het SPvE staat hier: Naslag - Meerstad Toekomst (toekomstmeerstad.eu) - Het sentiment tegenover Meerstad is echt veranderd. Veel inwoners vinden dat het mooi is geworden, er is levendigheid en er zijn veel jongen mensen. Er is ook veel samenwerking met Meerstad. Ondernemers zien kansen nu Meerstad verder groeit. Bij Harkstede was vroeger de wens een grote buffer aan te leggen tussen Harkstede en Meerstad. De grondhouding is nu veranderd. - Veel boeren moesten begin deze eeuw wijken voor de ontwikkeling van Meerstad. Ook vanwege de aanleg van groene zones. De zorg is nu dat er nog meer boeren moeten wijken voor groen.

Is er niet al voldoende groen gerealiseerd? En kan het stuk plangebied aan de kant van Woudbloem en Scharmer niet verkleind worden? Antwoord: hier komen we verder op het proces op terug. - Er worden door verschillende speler plannen gemaakt voor hetzelfde gebied. Dat baart zorgen. Zo is er bijvoorbeeld de verkenning naar de A-7 corridor ( Integrale visie voor A-7 corridor Groningen Strootman). Er is ook een plan voor windmolens bij Roodehaan ( Home - Windplatform Groningen). Hoe verhouden deze plannen zich tot elkaar? En wanneer is de verkenning A-7 corridor klaar en openbaar? Hierover leven vragen, ook bij leden van de bedrijvenvereniging zuidoost. Antwoord: Bureau Meerstad is bekend met deze plannen en houdt bij de ontwikkeling van Meerstad rekening met vastgesteld beleid. De visie op de A-7 corridor is gemaakt met inbreng van Bureau Meerstad omdat het inderdaad deels over het plangebied van Meerstad gaat. Afspraak: Navraag leert dat de visie op de A-7 corridor eind januari openbaar wordt gemaakt en naar de gemeenteraden van Groningen en Midden-Groningen wordt gestuurd. Bureau Meerstad ontvangt dit stuk dan ook, publiceert het op de website en stuurt het naar de leden van de ondernemerstafel. - Een belangrijk aandachtspunt is de ontsluiting. Daar graag in een volgend gesprek meer op inzoomen.

- Het is belangrijk goed na te denken over het soort bedrijven dat in plangebied Meerstad komt. Wat past in de omgeving? Hoe zorg je ervoor dat er geen ‘dood industrieterrein’ ontstaat met bijvoorbeeld alleen maar opslag of de bekende grote dozen? Er moet ook geen zware bedrijvigheid komen. Stem goed af met de buurgemeenten en heb ook voor werkgelegenheid. De maakindustrie dreigt te verdwijnen uit Groningen, maar die is zeer waardevol. - De bouw van de windmolens is een risico. Dit heeft niet alleen effect op de aantrekkelijkheid als woongebied, maar ook als werkgebied vanwege oa geluid en slagschaduw. - Ondernemers voelen zich niet altijd gehoord en gesteund door de overheid. De ontwikkeling van Meerstad wordt dan ook met een dubbel gevoel gevolgd. Ondanks alle tegenstand is bijvoorbeeld toch gekozen voor windmolens bij Roodehaan. 89

Voordat er nieuwe bedrijventerreinen worden aangelegd is het zaak eerst lege plekken op bestaande bedrijventerreinen beter te benutten. Bijvoorbeeld aan de Pop Dijkemaweg.

Vooruitblik tweede ondernemerstafel De tweede ondernemerstafel plannen we in de tweede helft van januari. Dan gaan we concreter aan de slag met kaarten en verschillende invalshoeken die Bureau Meerstad onderzoekt. Om goed voorbereid te zijn ontvangen de deelnemers van ondernemerstafel graag vooraf informatie. Bureau Meerstad zegt toe vooraf informatie te sturen. Aandachtspunt daarbij is dat dit nog geen concrete plannen zijn, maar denkrichtingen.

Impressie Ondernemers 9 december 2021 Deelnemers:

LTO Noord Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

Op 7 december was de eerste bijeenkomst van de ondernemerstafel. Hier kon LTO Noord niet bij aanwezig zijn. Op 9 december is daarom een apart gesprek gevoerd. De agenda voor dit gesprek was: 1. Welkom en kennismaking 2. Vaststellen agenda 3. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad 4. Eerste inventarisatie van: - Ontwikkelingen - Wensen - Uitdagingen/zorgen 5. Vooruitblik tweede ondernemerstafel Vaststellen agenda Akkoord met het vastleggen van het gesprek op hoofdlijnen en de afspraken in een impressie. Deze impressie wordt eerst aan LTO Noord voorgelegd waarna deze wordt gepubliceerd op de website meerstad.eu/toekomst zodat iedereen er kennis van kan nemen. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad Jornand Veldman geeft aan de hand van bijgevoegde sheets een toelichting op het proces waarmee Bureau Meerstad wil komen tot een actualisatie van het Masterplan Meerstad uit 2005. Naast woningbouw en de aanleg van het Woldmeer, maken 40 hectare bedrijventerrein en zo’n 300.000 m2 voorzieningen deel uit van de opgaven van Meerstad. Wat is de beste plek daarvoor? Wat betekent dit voor de ontsluiting? Doel van de ondernemerstafel is inbreng krijgen van ondernemers over kansen, ontwikkelingen en zorgen zodat we die mee kunnen nemen in de actualisatie van het masterplan.

Eerste reacties - Er wordt door de gemeente Midden-Groningen gewerkt aan een omgevingsvisie voor het buitengebied bij Harkstede. Raakt dit ook het Masterplan? Antwoord: Bureau Meerstad is daarvan op de hoogte. Het gaat om een ander gebied dan plangebied Meerstad. - Houdt rekening met de dieren die aangetrokken worden door veranderingen in het landschap. Het toevoegen van water trekt bijvoorbeeld veel watervogels aan. Dat gaat niet samen met pluimveebedrijven. Er bestaat ook een kans dat er wolven en bevers komen. Dit kan schade toebrengen aan nog actieve agrariërs in de omgeving maar ook aan inwoners. Breng dit goed in beeld en kijk daarbij naar een groter gebied. Onder meer naar het gebied ten oosten van Harkstede wat nog landbouwgebied is. - Denk ook bij de inrichting van de randen van het plangebied aan de uitstraling er omheen. Bossen kunnen bijvoorbeeld effecten hebben op omliggende landbouwgrond. - Is het ook mogelijk dat er ten oosten van Harstede nieuwe woningen/voorzieningen komen. Dat zou inkomsten opleveren voor de gemeente Midden-Groningen. Antwoord: in de stuurgroep Harkstede worden de ontwikkelingen met de gemeente Midden-Groningen besproken. Uitgangspunt daarbij is dat de grootschalige woningbouw die hoort bij de opgaven van Meerstad op grondgebied van de gemeente Groningen plaats zal vinden. Ook Harkstede zal hierdoor transformeren, met name als het 90

gaat om voorzieningen en ontsluiting. Dat is nog allemaal niet uitgewerkt. Het is niet waarschijnlijk dat er aan de oostkant grond nodig zal zijn voor nieuwe ontwikkelingen. Vooruitblik tweede ondernemerstafel De tweede ondernemerstafel plannen we in de tweede helft van januari. Dan gaan we concreter aan de slag met kaarten en verschillende invalshoeken die Bureau Meerstad onderzoekt. Om goed voorbereid te zijn, ontvangen de deelnemers van ondernemerstafel vooraf informatie. Bureau Meerstad zegt toe vooraf informatie te sturen. Aandachtspunt daarbij is dat dit nog geen concrete plannen zijn, maar denkrichtingen.

Impressie Ondernemers 1 februari 2022 Deelnemers:

Afwezig:

Landbouwvereniging de Eendracht Bedrijvenvereniging Zuidoost Kuil Banden Engelbert Martin Biewenga – Stedenbouwkundige West8 Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad LTO Noord Ondernemersvereniging Harkstede Scharmer Machinebouw Jaap Tempel BV

De agenda van de tweede bijeenkomst van de ondernemerstafel: 1. Actuele stand van zaken Masterplan en nieuwe kaartbeelden: toelichting door Martin Biewenga 2. Ontwikkelingen nabij Harkstede, inclusief Harkstede Haven, Grunopark/de Wierden en Eemskanaalzone. Welke kansen tekenen zich daar af voor ondernemers? 3. De invulling van de groengebieden. Welke rol zouden agrariërs hierin kunnen spelen? 4. Ontsluiting: toelichting op zoekgebied nieuwe ontsluitingsroute 5. Bedrijvenparken: graag in gesprek over locaties, het profiel van deze terreinen 6. Wat verder ter tafel komt Toelichting stand van zaken Masterplan Meerstad Martin Biewenga van West8 is stedenbouwkundige en werkt voor Bureau Meerstad aan de actualisatie van het Masterplan. Martin licht aan de hand van bijgevoegde sheets toe wat de actuele kaartbeelden en denkrichtingen zijn. Deze zijn ook gedeeld in de werksessies met inwoners. Reacties Bedrijvenpark - Grote bedrijven vertrekken momenteel uit de stad als ze meer ruimte nodig hebben. Ze vertrekken dan vaak naar Winschoten/Hoogezand. Logistieke bedrijven gaan vaak naar Hoogezand of Westpoort. - Er is ruimte nodig voor bedrijven die vanuit de binnenstad wat meer naar de rand van de stad willen. - De Scandinavische Havens worden ook ontwikkeld. Dat duurt nog wel wat later. Uit economisch onderzoek kwam de meerwaarde wat watergebonden bedrijvigheid naar voren.

- Er is deels over de A7 getekend. Waarom doen jullie dat? Antw: dat heeft er mee te maken dat dit vanaf de A7 bekeken een ‘stadspoort’ is. Wij denken na over de vraag hoe deze er in toekomst uit komt te zien. - Energie en duurzaamheid kan een goed thema zijn, zeker nu er steeds meer aandacht voor is. VBZO heeft een plan voor verduurzaming van Driebond gemaakt. De uitvoering daarvan gaat goed. Bij Eemspoort loopt ook een verduurzamingsproject, daar wordt een bos geplant langs de Hunze waarbij bedrijven hun CO2 uitstoot compenseren. Kortom: het staat op de kaart en ondernemers zijn best bereid mee te denken en te doen. Er zijn ook veel fondsen/subsidies voor beschikbaar. - Langs de A7 zijn veel nieuwe panden bij gekomen. Het is belangrijk dat die zichtbaar blijven - Denk ook aan het mengen van wonen en werken. Dat zorgt voor levendigheid. Voorbeeld is Amsterdam-Noord. Dit geldt met name langs de verbinding Meerstad-Noord, onder meer vanwege sociale veiligheid.

Het is goed in het Masterplan langs de A7 een strook aan te wijzen waar ruimte is voor een combinatie van bedrijvenpark en groen. Dat kan dan later verder worden uitgewerkt. Maar wees wel duidelijk over het soort bedrijven dat daar terecht kan. Benoem profiel, type en schaalgrootte. Daar is behoefte aan bij ondernemers. Dan kunnen ze er rekening mee houden in hun toekomstplannen. Als gekozen wordt voor ‘duurzame’ bedrijven, wanneer ben je dat dan? Denk je dan aan toeleveranciers van groene bedrijven of bijvoorbeeld bedrijven voor circulaire bouw of houtbouw? Groene, duurzame en innovatieve bedrijven zijn vaak klein en zitten vaak samen in een bedrijfsverzamelgebouw zodat ze elkaar goed weten te vinden. Breng dit goed in kaart. Voor bedrijvenparken geldt dat aan elkaar gelieerde bedrijven graag dicht bij elkaar willen zitten. Er zijn bijvoorbeeld bedrijven die graag bij Kuil in de buurt zouden zitten omdat deze bedrijven elkaar versterken en het efficiënt werkt. Bedrijven willen best zonnepanelen op hun daken leggen, zeker boerenbedrijven. Maar er is vaak een probleem met de netcapaciteit waardoor de opgewekte stroom niet teruggeleverd kan worden. Dat is een gemiste kans. Het is goed als er een bij het nieuwe bedrijvenpark energiecoöperatie komt waarbij bedrijven ook energie aan elkaar leveren of om te zetten in waterstof. Dat soort ontwikkelingen gaat snel.

Overige kansen voor ondernemers - Een uitbreiding van het waternetwerk en een haventje bij Harkstede biedt kansen voor ondernemers. Dat wordt positief ontvangen. Dit bespreken we graag de volgende keer wat diepgaander als ook de Ondernemersvereniging Harkstede Scharmer er bij is. Landschap - Wie onderhoudt het landschap straks? Ook natuur heeft onderhoud nodig. - De Agrarische Natuurvereniging heeft daar samen met Staatsbosbeheer veel ervaring mee en kan daar mogelijk een rol in spelen. Dat gaat vaak gepaard met het houden van vee. Wees vooraf wel duidelijk wat de doelstellingen zijn van het landschap. - Zet bij het onderhoud van het landschap mensen uit de omgeving in.

Impressie Ondernemers 19 mei 2022 Deelnemers:

VBZO Kuil banden Ondernemersvereniging Harkstede (OGHS) Ondernemers Harkstede Landbouwvereniging de Eendracht Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

We bespreken het concept-wensbeeld met elkaar. De Ondernemerstafel geeft de volgende aandachtspunten en wensen mee. - In de verschillende woongebieden komen voorzieningen. Let goed op de plek van die voorziengen. Plaats ze aan de randen van de woongebieden en zorg dat ze goed bereikbaar zijn. Voorkomen dat verkeer door de wijk moet. - Maak clusters van voorzieningen en zorg voor ruimte om te groeien. - Laat de nieuwe voorzieningen een aanvulling zijn op de huidige voorzieningen - Midden-Groningen gaat aan de slag met een visie op het centrum van Harkstede. Daar denkt de ondernemerstafel graag over mee. - Is het ook mogelijk dat er meer woningen in het gebied komen als andere woongebieden in de stad vertraging oplopen? Antwoord: de ruimte laat dat in principe toe, maar de komende jaren moeten we alle zeilen bijzetten om de 8000 woningen te realiseren. Daarbij is het wensbeeld onze koers. - Maak duidelijk dat er onderscheid is tussen de verschillende bedrijvenparken. Bij afslag Westpoort profiel duurzame MBK bij Eemskanaalzone meer profiel wonen-werken, zeker als het meer richting woongebied gaat. - Mooi idee om alle daken op bedrijvenparken in te zetten voor zonnepanelen, maar zorg ervoor dat de energie wel het net op kan. Dat is nog steeds op meerdere plekken een probleem. Een accu is mogelijk ook een optie.

Zet ook een mix van energieleverende en energievragen bedrijven bij elkaar.

3.3 Recreatie & Toerisme Overlegtafel 1 21 december 2021 Overlegtafel 2 8 maart 2022 Overlegtafel 3 19 mei 2022

Impressie Recreatie & Toerisme tafel 21 december 2021 Deelnemers:

Marketing Groningen Zeil- en Surfschool Zuidlaardermeer Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

Op 21 december 2022 was de eerste bijeenkomst van de Recreatie- en Toerismetafel. De agenda voor dit gesprek was: 1. Welkom en kennismaking 2. Vaststellen agenda 3. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad 4. Eerste inventarisatie van: - Ontwikkelingen - Wensen - Uitdagingen/zorgen 5. Vooruitblik tweede Recreatie & Toerisme tafel Naast Marketing Groningen en Zeil- Surfschool Zuidlaardermeer, waren ook het Watersportverbond, Natuurbad en Camping Engelbert en de Fietsersbond uitgenodigd voor deze eerste tafel. Zij konden niet aansluiten. Met de Fietsersbond is een aparte afspraak ingepland op 11 januari 2022. Vaststellen agenda Akkoord met het vastleggen van het gesprek op hoofdlijnen en de afspraken in een impressie. Deze impressie wordt eerst aan de deelnemers voorgelegd waarna deze wordt gepubliceerd op de website meerstad.eu/toekomst zodat iedereen er kennis van kan nemen. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad Jornand Veldman geeft aan de hand van bijgevoegde sheets een toelichting op het proces waarmee Bureau Meerstad wil komen tot een actualisatie van het Masterplan Meerstad uit 2005. De ontwikkeling van Meerstad biedt kansen voor Recreatie- en Toerisme. Doel van deze tafel is inbreng krijgen over deze kansen, relevante ontwikkelingen en mogelijk zorgen zodat we die mee kunnen nemen in de actualisatie van het masterplan.

Eerste reacties en vragen - Is er al een visie op recreatie opgesteld voor Meerstad? Het is verstandig een analyse van het gebied te laten maken en de doelgroepen te identificeren. Mogelijk kan een bureau daarbij helpen. - Wordt het Woldmeer een eindpunt of wordt het verbonden met omliggende wateren? Verbinden met omliggende wateren biedt kansen voor recreatie en toerisme. - Is er al contact met de provincie? De provincie heeft net een visie op vrijetijd vastgesteld en er is een vrijetijdsmakelaar. Provincie investeert in vrijetijdseconomie met nieuw uitvoeringsprogramma Provincie Groningen - Er is in Meerstad een grote vraag naar bootverhuur, sups, zeillessen etc. Veel is al mogelijk, maar de locatie laat bijvoorbeeld intern zeilkamp nog niet toe. - Door goede verbindingen te maken en bij sluizen een prettig rustpunt te maken kan Meerstad nog aantrekkelijker worden voor watersporters. - Een van de kernwaarden van Meerstad is pionieren. Wat past daarbij als het gaat om recreatie- en toerisme? Met andere woorden; de activiteiten, accommodaties en voorzieningen moeten passen bij Meerstad en omgeving. - De stad heeft een grote aantrekkingskracht, bezoekers spreiden is belangrijk. Daarbij is er behoefte aan buitenleven/agri-toerisme/streekproducten/kwalitatief goede horeca en goede overnachtingsmogelijkheden. 93

Er lijken nu voldoende hotels te zijn, maar aan Glampings (luxe kamperen) is bijvoorbeeld een tekort. En aan natuurhuisjes. Maak daarvan een mooie mix. Ondernemers moeten vertrouwen krijgen in Meerstad. Er gebeuren nu leuke dingen, maar die zijn gericht op kortere termijn. Dat past niet bij flinke investeringen die vaak wel nodig zijn. Wijs daarom plekken aan voor permante voorzieningen. Het is verstandig horeca, haven en vakantiepark te clusteren. Net zoals bij het Zuidlaardermeer. Dat zorgt voor levendigheid, divers publiek en vult elkaar aan. Het is ook goed denkbaar dat twee havens aan het Woldmeer goed kan werken.

Vooruitblik tweede ondernemerstafel De tweede Recreatie- en toerismetafel plannen we in de tweede helft van februari. Dan gaan we concreter aan de slag met kaarten en de visie op recreatie en toerisme. Om goed voorbereid te zijn, ontvangen de deelnemers vooraf informatie. Aandachtspunt daarbij is dat dit nog geen concrete plannen zijn, maar denkrichtingen. De tafel was nu helaas niet compleet. Voorstel is voor de volgende bijeenkomst ook Hiswa-Recron en de uitbater van de paviljoens in Meerstad uit te nodigen.

Impressie Recreatie & Toerisme tafel 8 maart 2022 Deelnemers:

Natuurbad en camping Engelbert Zeil- en Surfschool Zuidlaardermeer Watersport Meerstad Recreatiepark de Borgmeren Het Strandhuis Break Out Grunopark Martin Biewenga – Stedenbouwkundige West 8 Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

Op 8 maart was de tweede bijeenkomst van de Recreatie- en Toerismetafel. De agenda voor dit gesprek was: 1. Welkom en kennismaking 2. Toelichting voortgang actualisatie Masterplan Meerstad 3. Inventarisatie van reacties Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad Martin Biewenga geeft aan de hand van bijgevoegde sheets een toelichting op de laatste inzichten voor de actualisatie van het masterplan Meerstad. We staan met name stil bij de laatste versie van de masterplankaart. Het Woldmeer is een recreatieve trekker van formaat in deze omgeving. De vraag is welke recreatieve ontwikkelingen passend en kansrijk zijn. Ook de wens een vaarverbinding aan te leggen tussen het Woldmeer en het Zuidlaardermeer, mogelijk via de Borgmeren, biedt kansen. Wanneer is de ontwikkeling van Meerstad interessant voor een ondernemer en hoe kunnen we verbindingen leggen tussen bestaande en huidige recreatievoorzieningen? Eerste reacties en suggesties - Lees lessen van de Blauwestad. Daar hebben nieuwe vaarverbindingen ondernemers aangetrokken. Bijvoorbeeld bij Oostwold. - Is er wel vraag naar de vaarverbinding tussen Woldmeer en Zuidlaardermeer? Is die voldoende aantrekkelijk? Volgens aanwezigen zou het een aanwinst kunnen zijn ondanks de verschillende waterpeilen en sluizen die nodig zijn. Friesland is te druk met vaarrecreatie, er zijn alternatieven nodig.

- Is het ook mogelijk Engelbert aan het water te leggen en daar een haventje te maken? - De locatie van de haven op de kop van wat nu nog Grunopark is, is een geschikte locatie - Bij het Paterswoldsemeer zijn weinig oevers openbaar. Dat moet bij het Woldmeer anders - Het idee is nog steeds ‘je moet aan de zuidkant van de stad zijn’ maar hier komt meer openbare ruimte en meer natuur. Hier moet je dus zijn. Draag dat straks ook uit. - Naar verhouding komt er heel veel bezoek naar het Paterswoldsemeer. Moet je dat hier ook willen? Hier is veel meer de combinatie met wonen. 94

Let op voldoende parkeervoorzieningen en OV in het hele gebied. Ook bij huidige voorzieningen. Die zijn voorwaarde voor succes. Als er meer beeld is van het aanbod woningen en de bewoners die je verwacht, dan kun je ook de voorzieningen daar op afstemmen. Komen er bijvoorbeeld veel senioren? Dan passen daar bepaalde voorzieningen bij. Maak levendige clusters van voorzieningen met verschillend aanbod. Dit versterkt elkaar en nodigt uit om bijvoorbeeld verschillende sporten uit te proberen. Nu hebben veel clubs/verenigingen nog allemaal hun eigen gebouw en velden. Dat is niet toekomstbestendig en kan slimmer. Een voorbeeld is locatie bij de Lange Leegte in Veendam. Daar is combinatie gemaakt tussen sport en skillspark. Kijk ook eens naar het Amsterdamse Bos. Daar is een mooi aanbod van hele verschillende sportvoorzieningen bij elkaar in een groene omgeving. Geef duidelijk aan waar welke voorzieningen gedacht zijn en geef ook aan wat rust- en natuurgebieden zijn. Let op volgorde van ontwikkeling. Maak eerst cluster met voorzieningen en bouw dan woningen. Daar pluk je later de vruchten van. Teken sport en recreatiefaciliteiten ook eerst in als belofte en op een goede plek voor kinderen zodat ze er zo zelfstandig mogelijk naartoe kunnen. Verdwijnt Strand Meeroevers? Op welke termijn gebeurt dat? De kwaliteit van het water in het Woldmeer is van cruciaal belang.

Is het een idee in het meer een heel diep gat te maken zodat ook dit water vanzelf schoon blijft net zoals bij zandwinputten? Let dan wel op de temperatuur. Het is dan vaak kouder. Drukte bij Meerstad, betekent ook drukte bij de Engelberterplas. Het aanbod is daar net anders. Bij de Engelberterplas wordt nu gekeken naar nieuwe groeikansen zoals Glamping. Komen er bij Meerstad ook camperplaatsen? Daar is vraag naar? Bij de Borgmeren wordt daar al aan gewerkt. Is het ook mogelijk de P+R voor recreatie te gebruiken en pendelbussen in te zetten. Dan is er minder parkeerplek bij het meer nodig. Behoud dat de busstop bij De Wierden en bij Engelbert.

Vervolg De uitnodiging voor deze tafel werd gewaardeerd. Er is wat meer duidelijk over de toekomstplannen. Het mag nog wel een slag concreter. De volgende sessie gaan deelnemers graag met de kaart op tafel aan de slag om echt te tekenen aan locaties voor voorzieningen. We zijn dan welkom bij het Strandhuis.

Impressie Recreatie & Toerisme tafel 19 mei 2022 Deelnemers:

Zeil- en Surfschool Zuidlaardermeer Watersport Meerstad Recreatiepark de Borgmeren Break Out Grunopark Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

We bespreken het concept-wensbeeld met elkaar. De Recreatie- en Toerismetafel geeft de volgende aandachtspunten en wensen mee. - Komt er een verbinding met Borgmeren richting Zuidlaardermeer? Geef dat goed aan op de kaart. - Is het ook mogelijk een aansluiting te maken tussen Borgmeren en de Scharmerplas? Zodat je ook vanaf de Scharmerplas naar het Woldmeer/Zuidlaardermeer kunt varen. - Geef goed aan dat er al een mooi wandelgebied ligt ten zuiden van de Scharmerplas waar de nieuwe ecologische zone loopt. - De Haven in het waterstadje bij Grunopark/De Wierden biedt kansen voor ondernemers. Daar kan ook een boulevard komen. - Denk bij de Haven ook aan onderhoud, stallingsplekken, plek bootinlaat, trailerhelling. Let ook op bereikbaarheid. Daarom voorzieningen graag wat meer aan de rand zodat er niet teveel verkeer door de bebouwing heen moet rijden. - Denk er ook aan dat hulpdiensten op het water moeten kunnen komen. - Denk ook aan camperplaatsen. Daar is nu heel veel vraag naar. Bij Kardinge is het overvol. Er zijn nu ook plekken bij het Grunopark. 95

Misschien is er een clustering mogelijk bij Strand Meeroevers. Daar kun je de plekken mooi inpassen, misschien met groene wallen. Heel graag aandacht voor de waterskibaan en het behoud ervan in het gebied. Hierover plannen we een apart gesprek in. We gaan de mogelijkheden onderzoeken. Denk aan clustering van voorzieningen om economische rendabel te blijven en interessant aanbod te maken. Bij Middelbert zijn kansen voor outdooractiviteiten Probeer concreter te zijn over het tijdspad. Dat maakt onzekerheden voor ondernemers kleiner. Digitalisering kan helpen bij rendabel maken van voorzieningen, maar gastvrijheid en contact is erg belangrijk voor een prettig ervaring. Denk goed na over het soort schepen dat toegelaten wordt en pas op dat het niet te druk wordt. In het gebied is ruimte voor een hotel, aan deze kan van de stad is er maar weinig aanbod Jongeren hebben aangegeven een speelplek op het water te willen, een soort drijvende stormbaan zoals bij het Nije Hemelriekje. Dat zou goed passen. Kan ook altijd tijdelijk

3.4 Fietsersbond Gesprek 1 Gesprek 2

11 januari 2022 18 mei 2022

Impressie Fietsersbond 11 januari 2022 Deelnemers:

Fietsersbond Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

Vooraf Op 11 januari was het eerste gesprek met de Fietsersbond. Oorspronkelijk was de Fietsersbond uitgenodigd voor de Recreatie- en Toerismetafel. Het moment paste niet. Bij nader inzien geven we er allemaal de voorkeur aan het gesprek met de Fietsersbond apart van deze Recreatie- en Toerismetafel te voeren omdat het met name gaat om het stimuleren van fietsgebruik als dagelijks functioneel vervoersmiddel. De agenda voor het gesprek was: 1. Welkom en kennismaking 2. Vaststellen agenda 3. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad 4. Eerste inventarisatie van: - Ontwikkelingen - Wensen - Uitdagingen/zorgen 5. Vooruitblik tweede gesprek Vaststellen agenda Akkoord met het vastleggen van het gesprek op hoofdlijnen en de afspraken in een impressie. Deze impressie wordt eerst aan de deelnemers voorgelegd waarna deze wordt gepubliceerd op de website meerstad.eu/toekomst zodat iedereen er kennis van kan nemen. Toelichting actualisatie Masterplan Meerstad Jornand Veldman geeft aan de hand van bijgevoegde sheets een toelichting op het proces waarmee Bureau Meerstad wil komen tot een actualisatie van het Masterplan Meerstad uit 2005. Nu is het moment de fietsverbindingen en voorzieningen zo aan te leggen dat we fietsgebruik optimaal stimuleren.

Doel van deze tafel is inbreng krijgen over deze kansen, relevante ontwikkelingen en mogelijk zorgen zodat we die mee kunnen nemen in de actualisatie van het masterplan. Eerste reacties en vragen - Voorop staat dat er hele goede en veilige fietsverbindingen nodig zijn van en naar de stad 96

Maak ook een fietsroute voor het tunneltje onder de A7 wat nu nog dicht zit Er is al een route bij de Olgerweg, maar daar is de fietsverbinding richting stad verder niet overleg veilig en overzichtelijk Houdt rekening met de brede ‘fietsfamilie’ bij de aanleg van fietspaden. Er zijn veel verschillende fietsen tegenwoordig. In de wijk zelf, waar verkeer elkaar tegenkomt moet de auto niet harder mogen dan 30 km per uur. Dat is veiliger en dan kunnen snelle fietsen mengen met auto’s. Als het snelheidsverschil beperkt is, kun je verkeer mengen. Let erop dat alle woningen voorzien zijn een goede stallingsruimte voor fietsen. Uit onderzoek blijkt dat mensen dan bijvoorbeeld meer geneigd zijn fietsjes voor de kinderen te komen. Die leren dan beter fietsen en blijven dat op latere leeftijd dan ook vaker doen. Soms worden collectieve fietsvoorzieningen gebouwd. Dan moeten de fietsen wel op slot en dat is vaak een drempel de fiets even gauw te pakken. Ontwerp volgens de ideeën van de 15 minuten stad: alle belangrijke voorzieningen zijn binnen 15 fietsminuten bereikbaar Neem voorzieningen daarbij meteen mee in de plannen zodat men vooraf op de hoogte is dat er bijvoorbeeld een supermarkt komt Let op de inrichting bij scholen en zorg voor veilige fietspaden er naartoe Nederlanders hebben gemiddeld 1,5 fiets per persoon Aandachtspunt: fietspad door park Meerstad is vaak heel glad.

Antw: dat is bekend. Als de fietsroutes in dat deel van Meerstad straks klaar zijn, zijn er goede alternatieven en is het fietspad door het park meer recreatief. Denken ook aan de fietsverbinding richting Lewenborg. De Borgbrug is daarin een obstakel. Komt er ook een fiets/wandelbrug over het Slochterdiep? Antw: ja in 2024 is die klaar De brug over de sluis in de Vossenburglaan is erg smal. Antw: Er wordt al gewerkt aan een ontwerp van de nieuwe brug. De nieuwe brug wordt breder en wordt waarschijnlijk in 2025 gerealiseerd. De Kooilaan is afgesloten met een hek. Gaat dat hek open voor fietsers? Antw: dit vragen we na. De fietspaden langs de Vossenburglaan houden nogal plotseling op. Kan hier ook een tijdelijke voorziening komen zodat je netjes op de weg komt?

Vooruitblik tweede gesprek Het tweede gesprek plannen we in eind februari/begin maart. Dan gaan we concreter aan de slag met kaarten en fietsroutes. Om goed voorbereid te zijn, ontvangt de Fietsersbond vooraf informatie.

Impressie Fietsersbond 18 mei 2022 Deelnemers:

Fietsersbond Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

We bespreken het concept-wensbeeld met elkaar. De Fietsersbond geeft de volgende aandachtspunten en wensen mee. - De keuze de woongebieden te concentreren vraag om dagelijkse voorzieningen dichtbij, op loop- en fietsafstand. - Op de kaart ontbreekt een stukje fietspad aan de zuidkant van de Meerstadlaan. - Het zou heel mooi zijn als het lukt het fietspad langs de Hoofdweg te optimaliseren. Het is nu erg smal. Het afwaarderen van de Hoofdweg (meer als bebouwde kom inrichten) kan daarbij helpen. - Zorg ervoor dat de fietspaden geschikt zijn voor de gehele fietsfamilie. Dus voldoende breed 4 meter. - In woongebieden zoveel mogelijk terug naar 30km per uur op de straten. Daar kunnen de snelle fietsen dan ook gebruik van maken. Langzamer verkeer gaat dan over aparte fietspaden. - Graag een goede doorfietsroute vanaf Harkstede. Die zat ook in de oorspronkelijke plannen en maakt nog steeds deel uit van de kaart met doorfietsroutes van Groningen Bereikbaar: Doorfietsroutes > Groningen Bereikbaar. - Trek bijvoorbeeld de route via de Olgerweg door en zet deze als doorfietsroute in. - Zorg voor verbreding van het fietspad naar het kerkje van Middelbert. Dat is nu echt te smal. - Bij de nieuwe ontsluitingsroute (verlengen Weenerweg) is het niet nodig een fietspad aan te leggen. Deze route is niet aantrekkelijk genoeg en er zijn voldoende alternatieven.

De vraag is of een wandelpad hier aantrekkelijk is. 97

Waar mogelijk graag fietspaden aan beide zijden van wegen. Een toekomstige brug over het Eemskanaal is inderdaad een wens. Het zal vanwege de categorie vaarweg wel ingewikkeld worden is de inschatting. Het fietstunneltje onder de A7 dat nu nog dichtgemetseld is, gaat weer open. Geef dat aan op de kaart. Maak in de legenda onderscheid tussen recreatieve fietspaden en doorfietsroutes. Het rondje meer is een mooie route. Let er wel op dat het niet te aantrekkelijk wordt voor auto’s neem hiervoor maatregelen. Bij collectieve fietsvoorzieningen is het goed zoveel mogelijk rekening te houden met eigen laagdrempelige voorziening om de fiets te stallen. Voorkom en dat fietsen op slot moeten, dat is een drempel voor fietsgebruik.

3.5 Toegankelijk Groningen

Impressie Toegankelijk Groningen 22 november 2021 Deelnemers:

Toegankelijk Groningen Jornand Veldman – Gebiedsontwikkelaar Bureau Meerstad Maartje Bos – Omgevingsmanagement en communicatie Bureau Meerstad

De gemeente Groningen heeft de werkgroep 050 opgericht naar aanleiding van de ratificatie van het VN verdrag gelijke rechten voor mensen met een handicap in 2016 De groep bestaat al veel langer en adviseert de gemeente Groningen al langer over toegankelijkheid Meerstad is bekend terrein. Er is al meerdere keren meegedacht over toegankelijkheid, bijvoorbeeld over het IKC Groenewei. Daar kijkt de werkgroep met plezier op terug. De werkgroep had ook graag meegedacht over de Superhub. Daar liggen nog verbeterkansen. Nu Meerstad aan het begin staat van nieuwe uitbreidingsgebieden, ligt er een grote kans toegankelijkheid en inclusiviteit in het ‘dna’ van de plannen te krijgen. Er op tijd bij zijn, betekent dat er achteraf geen reparatiewerk nodig is. Toegankelijkheid is vaak iets waar mensen zonder (tijdelijke) beperking niet uit zichzelf bij stilstaan. Het is heel divers. Denk aan: de inrichting van een vissteiger, voldoende rustpunten onderweg, ruime draaihekken en deuren, toegankelijke toiletten, openbare gebouwen, oversteekplaatsen, inclusieve speeltuinen etc. Toegankelijkheid gaat niet alleen over mensen die leven met een beperking, maar bijvoorbeeld ook over ouder worden in vertrouwde omgeving en toegankelijkheid voor een tijdelijke rolstoelgebruiker en kinderwagens.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/4579/documents/70993