Bijlage 2 Ontwikkelkader Hunze Eindrapportage.pdf
Tekst van het document
1 Groene daken, regentuinen Vasthouden en vertraagd afvoeren
3 Pomp op zonne- of windenergie Vertraagd afvoeren van gebufferd water naar Hunze 2 Plas-dras-zone Overloop en bergen bij extreme buien
2 Poel en plas Overloop en bergen bij extreme buien
HOGER GELEGEN GEBIEDEN
46 Schematische weergave van de klimaatbestendige inrichting van het Hunze systeem
Hunze 5 Vertraagde afvoer van hemelwater
1 Groene daken, regentuinen Vasthouden en vertraagd afvoeren
LAGER GELEGEN GEBIEDEN
4 Sloten Aanvoer vanuit omgeving
61
Maatwerk per locatie Niet in elk gebied kan het overtollige regenwater zomaar afgekoppeld worden naar de Hunze. Met name de gebieden ten oosten van de Hunze liggen vaak een stuk lager. Daarom wordt op sommige plekken langs de Hunze gekozen voor een asymmetrisch profiel waarbij de oeverwal een scheiding tussen twee waterpeilen vormt. Aan de westzijde wateren de hoger gelegen wijken en industriegebieden af op de Hunze van waaruit het water verder wordt afgevoerd. Aan de oostzijde zal extra aandacht moeten worden besteed aan de sponswerking in de gebieden. Het Hunzegebied heeft hier een cruciale rol als buffergebied voor overtollig water. Vanuit dit oogpunt is het wenselijk om langs de laaggelegen stadsdelen zoveel mogelijk ruimte voor het Hunzegebied te reserveren.
Re
itd
Sta rk
enb
org
hka
naa
Bo
l
ter d
Van
iep
iep
rik
r
ste
Oo
47 De Hunze als buffergebied voor overtollig water
m ha
al
na
ka
diep ster
Oud
e Win
l
naa
ska
Eem
Dam
scho
terdie
p
LEGENDA RWA op Hunze -0.7 -0.5
Wateroverlastgebied. Oppervlakkig afvoeren naar Hunze niet mogelijk
!
rdi e
p
p
Water vasthouden en vertraagd afvoeren in Hunzegebied
ote
ie ntsd
Afvoer hemelwater richting Hunzegebied
ch
Dre
Wateroverlastgebied. Oppervlakkig afwateren naar Hunze mogelijk
Wi ns
Stroming door inrichting van de waterloop
62
2.3 stromend water
Variatie in stroomsnelheid is van belang voor de biodiversiteit van de Hunze. Waar sommige soorten stroming nodig hebben om voedsel te verzamelen, zijn andere soorten juist gebaat bij stilstaand water als paai- of schuilplek. Variatie in stroming zorgt tevens voor het versterken van de beleving van de Hunze. Stroming kan op verschillende manieren gestimuleerd worden: • Variatie in breedtes en dieptes: door het knijpen van de stroom zal deze lokaal harder stromen en zal er variatie in diepte ontstaan. • Bochtig verloop: In buitenbochten zal de stroming sneller zijn dan in de binnenbochten. Door erosie en sedimentatie ontstaan hier ook steilere, open buitenbochten en flauwere, dichtbegroeide binnenbochten en flauwere, dichtbegroeide binnenbochten. • Obstakels in het water: Obstakels zoals dood hout, drempels of stenen zorgen op kleine schaal voor wervelingen en lokale variatie in stroomsnelheid. • Materialisatie: de erosiegevoeligheid van de oevers is van invloed op de dynamiek van de beek. Zachte oevers met zand en klei zullen geleidelijk uitslijten en eroderen waardoor het stromingspatroon veranderd. Harde oevers zoals kades eroderen niet, waardoor de stroming daar constant is. 48 Voorbeelden om lokaal stroming te stimuleren Bochten
Versmallen, verbreden
Verschil in materialisatie Obstakels
49 Voorbeelden om lokaal stroming te stimuleren
63
Ingrepen op logische plekken Bij de inrichting van de Hunzeloop moet gekeken worden naar welke van de bovenstaande ingrepen toegepast kunnen worden in het traject. Idealiter wordt zoveel mogelijk gekeken naar natuurlijke aanleidingen uit de omgeving om stroming te stimuleren. Denk hierbij aan het aanzetten van het bochtige verloop op plekken waar de Hunze al een bochtig verloop heeft, het aanbrengen van drempels bij overgangen tussen peilvakken of het toevoegen van stapstenen of versmallingen bij kruisende paden. In figuur 42 is een overzicht gegeven van mogelijke aanleidingen voor het creëren van stroming.
Re
itd
Sta rk
enb
org
hka
naa
Bo
l
ter d
Van
iep
iep
rik
r
ste
Oo
m ha
al
na
ka
diep ster
l
naa
ska
Eem
Dam
-0.7 -0.5
50 Aanleiding om lokaal stroming te stimuleren
Oud
e Win
scho
terdie
p
!
LEGENDA Hunzeloop
Wi ns
ch
ote
rdi e
p
Overgang peilvak Aansluiting tussen waterlopen
p
ie ntsd
Bochten versterken variatie in stroomsnelheid
Dre
Vistrap Inlaat hemelwater afvoer Kruising wandelpad en Hunzeloop Versmalling met harde kades
2.3 BELEEFBARE LIJN
2.3 beleefbare lijn
Om echt ‘Groningen aan de Hunze’ op de kaart te zetten bij de bewoners, zal veel meer moeten worden ingezoomd op het verhaal van de Hunze en de beleefbaarheid van de Hunze in de stad. De Hunze is nu vaak alleen herkenbaar voor kenners en experts. Daarnaast is de Hunze maar op enkele plekken navolgbaar, maar voor het grootste deel is de Hunzeloop door wegen opgeknipt. Hierdoor ontstaat er geen duidelijk samenhang tussen de totale loop van de Hunze van zuid naar noord en blijft deze verstopt.
66
51 Principe beleefbare lijn
Langs de Hunze zijn veel mooie aanleidingen om naast de zichtbaarheid van de Hunze, ook het verhaal ervan beter beleefbaar te maken. Niet alleen binnen de stad, maar ook in verbinding met het ommeland. In dit hoofdstuk laten we aan de hand van verschillende onderdelen zien hoe de Hunze als beleefbare lijn versterkt kan worden in de stad. Deze onderdelen zijn: infrastructuur, meubilair, verblijfsplekken, parken en cultuurhistorische elementen. Door de toegankelijkheid te verbeteren, aandacht te besteden aan de cultuurhistorische elementen en door langs de loop punten voor beleving toe te voegen, kan de Hunze een beleefbare bestemming worden voor alle Groningers. Hunzepoorten aan de rand van het gebied vormen bijvoorbeeld een startpunt voor een wandel- of fietstocht langs de Hunze. De Hunzepoorten zijn strategisch gepositioneerd langs bushaltes en doorgaande fietsroutes. De ambitie is om via een Hunzepad de Hunze met de fiets en per voet onafgebroken van het noordelijk kleigebied tot het zuidelijk veengebied te kunnen volgen. Langs de Hunze worden plekken voor beleving ingericht, zoals picknickbanken, vlonders, stapstenen en speelvoorzieningen. Deze voorzieningen vergroten de natuurbeleving van de Hunze. Speciale aandacht dient te worden besteed aan de cultuurhistorie en archeologie van de Hunze.
Karakteristieke erven en buurtschappen worden zoveel mogelijk behouden en waar mogelijk gerenoveerd. Aan een aantal bijzondere elementen, zoals de oude meanderarmen, het voormalig klooster Selwerd, de Ulgermaborg, de boerderij van Thies Dijkhuis en oude tichelwerken en veldovens, wordt extra aandacht besteed om het verhaal van de Hunze beleefbaar te maken.
Van toevallige passage...
...naar bleefbare lijn
Harssenssbosch Koningslaagte
67
Bezoekerscentrum Reitdiep
Klooster Selwerd 52 Totaalkaart beleefbare lijn
Kasteel Selwerd
Korenmolen Wilhelmina Hunzeboord
Selwerdhof Hunzepoort Selwerd Bus 10: 4x per uur
Ulgersmaborg Hunzepoort Hunzeboord Bus 4, 61, 65: 8x per uur
Hunzepoort Hoge Hunze
LEGENDA Hunzeloop Een navolgbare lijn
Bus 6: 4x per uur
Hunzepoort Driebond Bus 5: 6x per uur
Fietsnetwerk Wandelnetwerk Hunzepoorten Bruggen
Boerderij Thies Dijkhuis Bezoekerscentrum Euvelgunne Euvelgunne
Hunzeparken en natuurgebieden Natuurgebieden
Hunzepoort Euvelgunne Bus 171, 178: 4x per uur
Hunzeparken Plekken om de Hunze te beleven
Hunzepoort Meerstad
Nieuwe belevingsplek Roodehaan
Bestaande belevingsplek Aandacht voor cultuurhistorie Iconisch object Oude Hunzearm Historische bebouwing
Hunzepoort Roode Haan
Erven en linten
Zorgboerderij Mikkelhorst
Hunzepoort Haren Stoptrein 2x per uur, Bus 51 2x per uur
Oosterpolder
Fiets- en wandelroutes langs de Hunze
68
2.3 beleefbare lijn
Re
itd
iep
hka
naa
l
Hunzepoort Selwerd Bus 10: 4x per uur
Hunzepoort Hunzeboord Bus 4, 61, 65: 8x per uur al
O
rik
am
rh
te os
k
a an
Hunzepoort Hoge Hunze Bus 6: 4x per uur
diep ster
Dam
l
naa
ska
Eem
Hunzepoort Driebond Bus 5: 6x per uur
Hunzepoort Euvelgunne Bus 171, 178: 4x per uur
53 Systeem van doorgaande fietsen wandelpaden langs de Hunze en te ontwikkelen bruggen en Hunzepoorten.
Hunzepoort Meerstad Oud
e Win
scho
terdie
p
Wi ns
ch
ote
rdi e
p
LEGENDA Fietsnetwerk Dre
Wandelnetwerk
Gewenste bruggen voor versterken navolgbaarheid Hunzeloop
Hunzepoort Haren Stoptrein 2x per uur, Bus 51 2x per uur
p
Hunzepoorten
ie ntsd
Nieuwe bruggen Op dit moment is het onmogelijk om de Hunze via een wandelpad in zijn geheel te volgen. Dat kan alleen door flink om te lopen, met name over drukke verkeersaders en bruggen. Het landschappelijke beeld van een aaneengesloten Hunzezone is dan voor de mens helemaal verdwenen. Het realiseren van een aantal (voetgangers)bruggen is noodzakelijk om dit te voorkomen. Op de hiernaast afgebeelde kaart zijn de vanuit het navolgbaarheid gewenste oeververbindingen ingetekend. Naast een verbinding voor recreant kunnen de bruggen ook dienen als ecologische verbinding door bijvoorbeeld een faunapassage te integreren.
org
iep
enb
Continu pad In de huidige situatie is de Hunze slechts op een beperkt traject met een pad te volgen. Om de Hunze beleefbaar te maken en te benutten als verbinding tussen groengebieden is een doorgaande route van belang. In het streefprofiel is daarom rekening gehouden met de realisatie van een pad. Het is gewenst om in ieder geval langs de gehele loop een voetpad te realiseren. Incidentieel kan het pad soms iets van de Hunze afliggen. Afhankelijk van de positie in het recreatief netwerk kan er voor gekozen worden om het pad ook als fietspad geschikt te maken. Hunzepoorten Duidelijke entrees op logische plekken zijn belangrijk voor de herkenbaarheid en vindbaarheid van de Hunze. Gekoppeld aan de doorgaande fietsroutes uit de omliggende wijken en HOVbus verbindingen kunnen Hunzepoorten worden ontwikkeld. Hunzepoorten vormen door een eenduidig meubilair een herkenbaar startpunt voor een wandeling langs de Hunze en een geven informatie over de Hunze op die specifieke plek. In de volgende paragraaf is een voorzet voor meubilair gegeven. Op de hiernaast gelegen kaart zijn de mogelijke locaties voor de Hunzepoorten ingetekend.
Sta rk
ter d
Van
Bo
Voor de inwoners van Groningen biedt de Hunze een kans om beter verbonden te zijn met het ommeland. Door enkel de Hunzeloop te volgen kan de Groninger in potentie vanaf de sterk versteende bedrijventerreinen in het oosten van de stad naar de natuurgebieden van het Rietdiep in het noorden of de Oosterpolder in het zuiden wandelen of fietsen. Om de Hunzeloop echt te benutten als loper naar het landelijk gebied worden 3 ingrepen voorgesteld:
69
De herkenbaarheid van de Hunze kan versterkt worden door het gebruik van ‘Hunze-meubilair’. Zoals onder andere: bankjes, stoelen, bruggen en informatiepanelen, die speciaal zijn ontworpen voor de Hunzeloop in de stad. De objecten geven de recreant of voorbijganger een indicatie van waar deze zich bevindt. Het maakt de recreant bewust van de lengte van de Hunze die reikt van de stad tot in het buitengebied en visa versa. Wanneer dit consequent toegepast wordt, zal het goed werken als herkenbaar ‘Hunze-meubilair’. Het ontwerp van het meubilair zou een link moeten leggen met de gebiedskenmerken. Hout In het hoofdstuk ‘Robuuste Groenstructuur’ is te lezen dat gebiedseigen en natuurlijke beplanting wordt aangehouden om de beleving van de Hunze te accentueren. De populieren die op sommige plekken langs de meanders staan, passen niet in dit beeld. Omdat deze populieren op dit moment bijna aan het einde van de levensduur zijn zal er veel hout vrijkomen. Onderzocht kan worden of dit hout kan worden hergebruikt voor de inrichting van de Hunze in de vorm van bouwmateriaal voor het Hunze-meubilair. Klei Naast veen, doorkruist de Hunze in de stad Groningen voornamelijk klei. De traditie van het bouwen met baksteen van Groninger klei kan een goede plek krijgen in het verhaal van de Hunze. Langs de Hunzeloop zijn ook archeologische vindplaatsen van veldovens gevonden.
Dit zijn bakovens waar klei werd gebakken tot steen. Baksteen kan worden verwerkt als sierelement in het Hunze-meubilair. Klei biedt veel mogelijkheden in de verwerking, bijvoorbeeld in kleur, formaat, uiteenlopende vormen en zelfs voor opdruk van teksten. De elementen van klei kunnen ook gebruikt worden in de bestrating als "drempel" die de overgang van het Hunzegebied naar de overige gebieden aanduidt.
54 Hunze meubilair in concept
Meubel concept
maat van materiaal, evt modulair 11 vaste vaste maat van meubliair, eventueel modulair
HUNZE
Met ingebakken opdruk Met ingebakken opdruk
HUNZE
HUNZE
H U N Z E Lo r e m ipsum d o lo r Lo r e m i p s u m d o lo r sit amet, c o n s e c t e t u e r
Bank, vooraanzicht Bank, vooraanzicht
Bank, zijaanzicht Bank, zij-aanzicht
Informatievoorziening Informatie voorziening
H
Brug, vooraanzicht Brug ,vooraanzicht
Brug, zij-aanzicht Brug, zijaanzicht
H U N Z E Lo r e m ipsum d o lo r Lo r e m i p s u m d o lo r sit amet, c o n s e c t e t u e r
U
N
Z
E
L
O
O
P
Drempel richting Hunzerecreatiepaden Drempel richting recreatiepaden
Hunzeparken
70
2.3 Beleefbare lijn
Koningslaagte
Re
itd
Van
enb
org
hka
naa
l
Hunzeboord
Selwerderhof
Hoewel in de Hunzeparken idealiter gewerkt wordt met het basispalet voor paden en het Hunze-meubilair, zoals dit ook langs de rest van de Hunze wordt toegepast, kunnen de parken onderling flink van karakter verschillen. Ten opzichte van elkaar onderscheiden de parken zich door hun ligging (veen of klei, stad of buitengebied) en focus. Afhankelijk van de ligging en de aanleidingen uit de omgeving kan de focus in meer of mindere mate op cultuurhistorie, beleving, ecologie of waterberging liggen. In de uitwerkingen is per park is aangegeven welke onderwerpen er per parkgebied uitspringen. In een aantal parken zal ecologie de boventoon voeren en zullen verblijfsplekken en ommetjes beperkt blijven. Bijvoorbeeld in de Hunzezone en de Koningslaagte is dit het geval. In de onderstaande tekening zijn 6 Hunzeparken gedefinieerd die kansrijk zijn voor de ontwikkeling van een Hunzepark. Voor sommige gebieden is al een visie opgesteld (zoals de Hunzebood en Hunzezone), terwijl voor andere gebieden nog een visie ontwikkeld dient te worden. Op de volgende pagina's is een indicatie gegeven welke kansen er liggen per Hunzepark. In een volgende fase dienen de parken verder worden uitgewerkt.
Sta rk
ter die p
iep
Bo
De Hunze als lijn, kruist een aantal plekken waar kansen liggen om het Hunzegebied robuuster en beter beleefbaar te maken. Dit zijn plekken waar ruimte beschikbaar is, een goede aantakking heeft op bestaande recreatieve structuren en extra aanknopingspunten biedt voor waterberging, beleving, cultuurhistorie en/of ecologie. Deze plekken worden in dit ontwikkelkader Hunzeparken genoemd. De Hunzeparken fungeren als de belangrijkste uitloopplekken voor de stadsbewoners en vragen daarom extra aandacht met betrekking tot de ontwikkeling van het padennetwerk, verblijfsplekken en beleefelementen.
rh
ste
Oo
rik
am
al
na
ka
diep ster
Dam
l
naa
ska
Eem
Hunzezone
Oud
e Win
scho
terdie
p
Wi ns
ch
55 Mogelijke Hunzeparken
Groen lob Haren
ote
rdi e
p
Hunzeparken
p
Hunze-biotoop
ie ntsd
Dre
LEGENDA
KONINGSLAAGTE De Koningslaagte vormt de schakel tussen de stad Groningen en het cultuurhistorische landschap van het Reitdiepgebied. De belangrijkste focus ligt op het zichtbaar maken van de cultuurhistorie. De oude armen van de Koningslaagte bieden daarnaast kansen voor waterberging en natuurontwikkeling. Een nieuwe verbinding over het kanaal langs de oude Hunzearm van Selwerd, maakt de Koningslaagte beter bereikbaar vanuit de stad.
56 Kaart Hunzepark Koningslaagte 57 Referenties Hunzepark Koningslaagte
Harssensbosch
Bedum
Bezoekerscentrum
KONINGSLAAGTE
59 Referenties Hunzepark Selwerderhof
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
SELWERDHOF
HUNZEBOORD Bewegen en spelen Bewegen en sp
Natuur
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
Cultuurhistorie
Waterberging
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
GROENE LOB HAREN
Bewegen en spelen
58 Kaart Hunzepark Selwerderhof
Cultuurhistorie
SELWERDERHOF Ten noorden van de wijk Selwerd is nog een stukje van een oude Hunze-arm zichtbaar. Samen met de vindplaats van het oude kasteel Selwerd ligt hier een grote kans om rond sportpark 'Het Noorden' en de begraafplaats 'Selwerderhof' de Hunze weer beleefbaar te maken. De inrichting als Hunzepark biedt grote kansen als uitloopgebied voor de wijk Selwerd en de Zernikecampus. EUVELGUNNE
Natuur
Selwerd
Waterberging
Bewegen en spelen
Korenmolen Wilhelmina
HUNZEBOORD
Cultuurhistorie
Natuur
Noorderhoogebrug
SELWERDHOF Waterberging
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
mina
71
Hunzeboord In 2019 is er een visie opgesteld hoe in het gebied Hunzeboord (tussen de wijken de Hunze en Ulgersmaborg) de Hunzeloop beter zichtbaar gemaakt kan worden en het omliggende gebied een impuls kan krijgen. Momenteel wordt de visie verder uitgewerkt tot een ontwerp met aandacht voor recreatief programma, routing vanuit de omliggende wijken en ecologie. Het schetsontwerp sluit goed aan op de uitgangspunten uit dit ontwikkelkader. Wel dient in de gaten gehouden te worden dat ook in detail (zoals materialisatie, beplanting en meubilair) de verbinding met de gehele Hunze in stand blijft.
60 Kaart Hunzeboord 61 Schetsontwerp Hunzeboord (LAOS landschap)
HUNZEBOORD Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
Harssensbosch
Bedum
HUNZEBOORD Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
EUVELGUNNE
Waterberging
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
62 Kaart Hunzezone Euvelgunne Hunzezone Het gebied Hunzezone is al lange tijd eenBezoekerscentrum ecologisch 63 Referenties Hunzezone SELWERDHOF enKONINGSLAAGTE landschappelijk waardevol gebied, te midden van de Euvelgunne bedrijventerreinen van Eemspoort en Euvelgunne. De relatie met de omgeving is beperkt. Vanuit de omliggende Noorderhoogebrug bedrijventerreinen moet onderzocht worden Korenmolen hoe Wilhelmina dit integraal opgelost kan worden, zodat deze plekken meer Selwerd vanzelfsprekend in het gebied verankerd zijn. Bijvoorbeeld door de menselijke verbinding met het gebied te versterken door mogelijkheden voor lunchwandelingen te bieden en tegelijkertijd plek te bieden voor waterberging.
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
73
HOF
64 Kaart Hunzepark Groenlob Haren 65 Referenties Hunzepark Groenlob Haren met zonnepanelen passend bij het landschap, kleinschalige recreatievoorzieningen en het zichtbaar maken van oude hunzearmen.
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
HUNZEBOORD Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Natuur
Waterberging
Bewegen en spelen
OB
Natuur
Waterberging
Bewegen en spelen
Cultuurhistorie
Bewegen en spelen
ina
Cultuurhistorie
Cultuurhistorie
GROENE LOB HAREN
Natuur
Bewegen en spelen
SELWERDHOF Waterberging
Cultuurhistorie
Groene lob Haren Het Hunzepark van de Groene lob Haren is een recreatieve zone dat gezien kan worden als buffergebied tussen verschillende functies. Aan de oostzijde verbindt de groene lob de NNN gebieden van de Oostpolder en de Onnerpolder. In het westen het kleinschalig agrarisch landschap rondom Essen en in het noorden de zonneparken van Roodehaan. Het landschapspark wordt gekenmerkt door afwisselend broekbos en hooilanden en diverse wandel- en fietsroutes die de verbinding leggen tussen de woongebieden en natuurgebieden in de omgeving. Het gebied wordt gekenmerkt door de vele (deelsHUNZEBOORD verlandde) Hunzelopen. Door deze zichtbaar en navolgbaar te maken kan de beleving van de Hunze worden versterkt en liggen er tevens kansen voor natuur en waterberging.
Natuur
Waterberging
Plekken voor beleving
74
2.3 Beleefbare lijn
Langs de loop van de Hunze geven verschillende plekken aanleiding om in te spelen op de beleving van de Hunze. De plekken relateren aan verschillende tijdslagen in de ontwikkeling van de Hunze. Door deze plekken aan te grijpen om het verhaal van de Hunze te vertellen, ontstaat er meer begrip voor de eeuwenoude geschiedenis van de plek en de huidige en toekomstige functie. Hierdoor ontstaat meer draagkracht voor de waterloop. Locaties aangegeven op de kaart laten de historische relatie met de Hunze zien. Ze bestaan uit verlande armen, oude boerderijen, landgoederen en bestaande bezoekerscentra's. Ook de ondergrond is interessant om meer over te laten zien. Aan de hand van een coupure in een oeverwal kan bijvoorbeeld de bodemopbouw getoond worden, welke zich in de afgelopen eeuwen heeft ontwikkeld. Ook ingrepen in de waterloop (zoals stapstenen of vlonders) zijn interessant om de mens dichterbij het water te brengen. Hier kunnen plekken ontstaan om te zitten, zwemmen, vissen of varen.
66 Voorbeelden om het verhaal van de Hunze zichtbaar te maken. vlnr: oversteek met stapstenen, kade langs de Hunze, doorsnede van stroomrug en benutten oude erven en boerderijen
75
Bezoekerscentrum Reitdiep Re
itd
Sta rk
enb
org
hka
naa
l
Bo
Van
ter die p
iep
rh
ste
Oo
rik
am
al
na
ka
diep ster
Dam
Driewegsluis
l
naa
ska
Eem
Bezoekerscentrum Euvelgunne
Oud
e Win
scho
terdie
p
Wi ns
ch
ote
rdi e
p
67 Belevingsplekken
Bestaande belevingsplek
p
Nieuwe belevingsplek
ie ntsd
LEGENDA
Dre
Zorgboerderij Mikkelhorst
68 Impressie van de Hunze als plek voor beleving en ontspanning in de stad.
Aandacht voor cultuurhistorie
78
2.3 Beleefbare lijn
Langs de Hunzeloop zijn er tal van plekken te ontdekken die nog direct refereren naar de tijd dat de Hunze nog niet onderdeel van de stad was. Dit zijn deels geologische relicten, zoals oude Hunzearmen, maar ook boerderijen en borgen zijn hier de getuigen van, welke op de hoger gelegen delen langs de oever van de Hunze werden opgericht. Inmiddels zijn er nog een paar over die soms omsloten zijn door bebouwing en soms nog redelijk gaaf in de landelijke omgeving liggen. De Hunze vormt een ketting die deze oude pareltjes aan elkaar rijgt. In combinatie met de oude buurtschappen, zoals Noorderhoogebrug, Oosterhoogebrug en Roodehaan, ontstaat er een mooi ritme tussen historische plekken en plekken die een nieuwe betekenis krijgen voor de Hunze. De historische punten vertellen het verhaal van de ontwikkeling in tijd en cultuur. Deze cultuurhistorische plekken zijn waardevol om te koesteren en zijn een mooie plek om het Hunzeverhaal beleefbaar te maken. Ook als ze niet meer zichtbaar zijn, zoals de verdwenen meanders aan de westkant van het Van Starkenborghkanaal en de verdwenen borgen en buitenplaatsen bij Ulgersmaborg en Selwerd.
69 V.L.N.R Meandering en aanleg Van Starkenborghkanaal, luchtfoto 1932, Hottingerkaart 1788: Ulgersmaborg en Zorgwijk, Noorderhoogebrug en molen omstreeks 1750 naar een tekening van J. Bulthuis, Overblijfselen van kasteel Selwerd
79
Harssensbosch
Re
itd
Sta rk
enb
org
hka
naa
l
Kasteel Selwerd
Bo
Van
ter die p
iep
Korenmolen Wilhelmina Ulgersmaborg
rh
ste
Oo
rik
am
al
na
ka
diep ster
Dam
l
naa
ska
Eem
Boerderij Thies Dijkhuis
Oud
e Win
70 Cultuurhistorische elementen
scho
terdie
p
Wi ns
ch
ote
rdi e
p
LEGENDA
Erven en linten
p
Historische bebouwing
ie ntsd
Oude Hunzearm
Dre
Iconisch object
3. UITWERKING
Streefbeeld Hunze
82
3. Uitwerking
Streefbeeld, totaalkaart In het streefbeeld van de Hunze komt Groningen als stad weer daadwerkelijk aan de Hunze te liggen. Een groen-blauwe lijn doorkruist de stad van het zuidelijke veenrijke gebied naar het noordelijke kleigebied. Hiermee verbinden we de stad met het buitengebied. In het buitengebied is er ruimte om de meerdere Hunze-armen te benutten voor waterberging, natuurontwikkeling en recreatie. In het stedelijk gebied kiezen we ervoor om 1 loop prominent te maken. Deze groenblauwe structuur van de Hunze wordt multifunctioneel zodat mens, dier en plant zich hier vrij kunnen bewegen door het stedelijk gebied. Bijzondere plekken worden er uitgelicht, een wandel en/of fietspad begeleidt de Hunzeloop en het water van de Hunze wordt weer stromend. Met het herstel van de Hunzeloop als robuuste groenblauwe structuur voegen we een belangrijke identiteitsdrager toe aan de stad. Daarmee creeren we kansen om het woongenot en het vestigingsklimaat in de stad op te waarderen. Het streefbeeld is opgebouwd uit 3 pijlers (zie hoofdstuk 2): robuuste groenstructuur, stromend water en beleefbare lijn. Robuuste groenstructuur De groene lijn in combinatie met de groene delen op de achtergrond, laten zien dat het stroomgebied van de Hunze zoveel mogelijk een aaneengesloten lijn nastreeft én verbinding zoekt met bestaande groengebieden uit de omgeving.
Het realiseren van het streefprofiel is hierbij het uitgangspunt. Het ecologische netwerk wordt via de Hunze met de omliggende natuurgebieden vergroot en versterkt. Op deze manier ontstaat er een robuuste groenstructuur waar de stad onderdeel van uitmaakt. In de kaart zijn diverse knooppunten te vinden waarbij de aansluiting tussen de Hunze en het buitengebied bij elkaar komen, zoals bij de Eemskanaalzone. Dit vormt een mooie kans om de toekomstige groengebieden van de Eemskanaalzone aan de Hunze te koppelen. De barrière die het Eemskanaal fysiek en ecologisch vormt, kan op zo'n plek aanleiding geven om van een technische oplossing iets bijzonders te maken. Bijvoorbeeld door er een beleefbare vistrap te introduceren, die de migrerende soorten (zoals de prik) uit het Eemskanaal naar de Hunze leidt. Zo'n ingreep kan leiden tot een ‘poort functie’ van verschillende parken
met de stad en het ommeland. Waar het groen is, de dynamiek van de Hunze ervaarbaar is, uitnodigend werkt voor interactie met het water en de toegangspoorten naar het de buitengebied zichtbaar maakt. Stromend water De blauwe lijnen staan voor stromend water. Een eenduidige stromingsrichting van de Hunze is een opgave op zich. Op dit moment loopt het water nog alle kanten op en missen er delen van de Hunze die de stroming onmogelijk maakt. De ambitie is om de Hunze navolgbaar te maken in de originele stroomrichting: van zuid naar noord. Door het toevoegen van extra meanders en aflopende hoogtes in peilvakken wordt deze stroming subtiel zichtbaar. De stroming en dynamiek in het water zorgen voor verbetering van de waterkwaliteit, maar ook voor een aantrekkelijk leefgebied voor bijzondere soorten insecten, vissen en vogels. Een belangrijk onderwerp voor stromend water is niet alleen de Hunzeloop zelf, maar ook de verbinding met het watersysteem van de stad. Tijdens zware regenbuien of zelfs piekbuien vormen de oevers van de Hunze een plek om het omgevingswater uit de aangrenzende wijken vast te houden, zodat het ondergrondse watersysteem (riool) van de stad ontlast wordt. De inrichting en verbreding van de Hunze vormt daarmee een klimaat regulerende ingreep voor de stad.
Tegelijkertijd vormt dit omgevingswater de wateraanvoer voor de Hunze die de stroomsnelheid en het waterpeil beïnvloed. Daarmee krijgt de Hunze in zekere zin zijn oorspronkelijke dynamiek weer terug. Beleefbare lijn In gele kleuren is de beleefbare lijn aangeduid. Deze laat de Hunze zien als doorgaande navolgbare lijn in de stad, met verblijfsaanleidingen in de vorm van plekken en locaties. Bijvoorbeeld over de verschijningsvorm van de Hunze van nu en toen, waarbij de transformatie van de Hunze door geomorfologische processen en menselijk handelen is gevormd. De Hunze vormt een verbindende lijn tussen de omliggende parken, recreatiegebieden en zelfs het buitengebied, waardoor de stad en het ommeland beter met elkaar verweven worden. Dat is niet alleen goed voor de stedeling die meer uitgenodigd wordt om ook buiten de stad te recreëren, maar het biedt ook kansen voor
ondernemers in het buitengebied om nieuwe recreatieve plekken rondom de stad te beginnen. De Hunzeparken zijn hier een voorbeeld van. De routes in het roze geven de lokale ommetjes aan (roze) en de lange lijnen in paars, geven aan waar je de Hunze in z'n totaal kunt volgen en wat de omliggende gebieden verbindt. Naast herkenbaar Hunze-meubilair markeren de Hunzepoorten de aanwezigheid van de Hunze in de stad. Aan de hand van terugkerende objecten wordt aan de Hunze een eigen identiteit en eenheid gegeven, die het begin en het einde van de Hunzezone aangeven. Stedelijke ontwikkeling In de kaart zijn ook de locaties voor nieuwbouw en kansen voor visieontwikkeling meegenomen. Deze plekken zijn nog niet ingericht, maar geven al wel een doorkijkje in een potentieel verloop van de Hunze in relatie tot natuurlijk areaal en bebouwing. De geplande en voorgenomen nieuwbouw aan de Hunze zal zich moeten verhouden tot het ruimtelijke kader van de Hunze. De ligging aan het water en de oevers vormen een waardevolle omgevingskwaliteit. Het geeft aanleiding om op authentieke wijze met nieuwbouw om te gaan; nieuwbouw dat zich verhoudt tot het waterrijke landschap van de Hunzezone, de vegetatiesoorten en de rijke geschiedenis die zich daaromheen heeft afgespeeld.
Visie ontwikkeling Het totaalbeeld van de Hunze laat ook zien dat er op verschillende plekken langs de Hunze kansen ontstaan om de Hunze beter in te passen in het stedelijk gebied. Deze plekken zijn in de kaart aangegeven omdat ze vragen om het ontwikkelen van een visie in relatie tot de Hunze. De aanleiding kan verschillen: bijvoorbeeld omdat er een historische aanleiding is, dat er een loop verdwenen is of omdat de Hunze er al loopt, maar niet meer zichtbaar is. Zoals bij het noordelijke gedeelte van de Pop Dijkemaweg, waar de Hunze aanwezig is maar nauwelijks beleefbaar. Herontwikkeling van het gebied vormt een kans om de Hunze in een nieuwe situatie meer ruimte te geven als beleefbare doorgaande lijn. Naast de verbeterde ruimtelijke kwaliteit ter plaatse, geeft het ook de bestaande, goed ingerichte gebieden meer betekenis.
LEGENDA Stromend water Hunzeloop Hunzezone Overige waterlopen Inlaat vanuit kanaal Vistrap Hemelwater afkoppelgebied Stroomrichting hemelwater
Beleefbare lijn Hunzeparken Groene stapstenen Fietsnetwerk Wandelnetwerk Hunzepoort Bruggen Nieuwe belevingsplek Bestaande belevingsplek Iconisch object Oude Hunzearm
Robuuste groenstructuur Bebouwing Boerderij Historisch lint Hoogbouw Laagbouw Project in ontwikkeling Visie ontwikkelgebied Natuurtypen Bomen Groene loper Houtwal Broekbos Aangrenzend grasland Overstromingsgebied Hooiland Rietoevers Stedelijk groen Seizoensberging / Wadi Berm / kade Oude Hunzeloop Poel Oeverwal Zonneparken 71 Kaart Streefbeeld
83
Deelgebieden
84
3. Uitwerking
A
B
Deelgebieden Hoewel de Hunze een doorgaande lijn vormt, bestaat de lijn uit verschillende sferen en condities. Grofweg kan de Hunzeloop door de stad worden opgeknipt in 10 verschillende deelgebieden. Deze deelgebieden onderscheiden zich in omgevingscondities, variërend van natuurlijk areaal tot verschillende vormen van verstedelijking. In dit hoofdstuk worden deze verschillende deelgebieden verder in detail uitgewerkt en gekoppeld aan inrichtingsprincipes. De uitwerkingen zijn bedoeld als uitgangspunten. In de praktijk zullen de principes verder ontworpen moeten worden zodat de inrichting van elke locatie zoveel mogelijk aan het betreffende uitgangspunt kan voldoen. Vasthouden aan deze basis uitgangspunten is belangrijk, om gefaseerd tot het streefbeeld van de Hunze te komen. Op die manier kan de aansluiting tussen de verschillende deelgebieden met diverse doorlooptijden mogelijk worden gemaakt. De uitgangsprincipes zijn opgebouwd in relatie tot de 3 hoofdthema’s waarin we bondig de volgende onderwerpen opnemen:
C D
E F
G
Robuuste groenstructuur Hierin worden thema's behandeld als: biodiversiteit, leefgebied voor flora & fauna en de versterking van verbindingen met overige natuurgebieden. Stromend water Stroomrichting, waterpeil, waterberging, de beleefbare stroming, waterkwaliteit, kansen voor biodiversiteit en wateraanvoer. Beleefbare lijn Cultuurhistorie, zichtbaarheid van de Hunze, gebruik van de oevers en het water, kansen voor verblijfslocaties en karakteristieken van de locatie.
72 Afbeelding rechts: Extra onderscheid in de deelgebieden
H LEGENDA A.
Koningslaagte
B.
Noorderhoogebrug
C.
De Hunze (wijk)
D.
Ulgersmaborg, Hunzeboord
E.
Ulgersmaweg, Pop Dijkemaweg
F.
Pop Dijkemaweg, Hooge Hunze, Regattaweg
G.
Driebond, Euvelgunnerweg
H.
Stainkoeln
I.
Roodehaan
J.
Drents Diep, De Vork
I
J
85
A
F
Koningslaagte
Pop Dijkemaweg/ Hooge Hunze, Regattaweg
B
G
Noorderhoogebrug
Driebond, Euvelgunnerweg
C
H
De Hunze (wijk)
Stainkoeln
D
I
Ulgersmaborg, Hunzeboord
Roodehaan
E
J
Ulgersmaweg / Pop Dijkemaweg
Drents diep De Vork
A. Koningslaagte
86
3. Uitwerking
Oorspronkelijk is dit het benedenloops gebied van de Hunze. Inmiddels is het gebied hoger komen te liggen dan het zuidelijke gebied door de inklinking van het veen ten zuiden van de stad. De Koningslaagte vormt onderdeel van een ecologische hoofdstructuur, waarvan de verbreding van de waterwegen en oevers in relatie met de overstroomgebieden een goed uitgangspunt vormen voor de overige Hunze die in het agrarisch gebied doorkruist. Water De meanderingen zijn belangrijk voor de dynamiek van het water. De aangrenzende weiden en de kleigrond zorgt voor voedselrijk water. Hierdoor ontstaat een andere vegetatie dan in het veen gebied van de Hunze zult zien. Groen De steile oevers rondom de hunze zouden op z'n minst aan 1 kant flauw moeten worden gemaakt. Dit biedt gelegenheid voor schuil-, foerageer- en nestplekken. Beleving De natuurlijke meandering in het rechte verkavelingspatroon laat de gelaagdheid van de verschillende tijdvakken goed zien. De subtiele hoogte verschillen zijn in dit gebied goed zichtbaar vangwege het open karakter van het landschap. De contrasten tussen de landbouw en natuurlijke elementen karakteriseert het gebied.
Nieuw peil: -0,93m NAP Huidig peil: -0,93m NAP
73 Principe doorsnede - Kleilandschap en Hunze
74 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van de Koningslaagte zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
B. Noorderhoogebrug
87
3. Uitwerking
De Noorderhoogebrug ligt in de huidige tijd geisoleerd tussen infrastructuur in. Hoewel het dorp de ronding van de Hunze volgt, is het op dit moment nauwelijks zichtbaar. Water Verbreding van de Hunze in het dorp zal wat ruimte in beslag nemen van het huidige speeltuintje. Dit is een waardevolle ingreep als de verbinding met de omliggende Hunze waterwegen gemaakt wordt. De uitdaging ligt in de overbrugging van het Boterdiep. Dit vraagt om een ontwerp opgave in nauwe samenspraak met de bewoners van Noorderhoogebrug. Hierin moet kritisch gekeken worden hoe de beleefbaarheid en de functionaliteit van het water het best tot zijn recht komt. Groen De bestaande bomen kunnen zoveel mogelijk worden gehandhaafd. In combinatie met een flauwe oever en heg, maakt het een gevarieerd dorpsbiotoop, waar veel vogels en insecten gebruik van kunnen maken. De beperkte dynamiek op deze plek kan zonder verbinding over het boterdiep goed dienen als paaiplaats. Beleving De watergang kan gevolgd worden waardoor een natuurlijke verbinding staat met het landelijke gebied. De verbinding laat de Noorderhoogebrug weer als poort functioneren tussen stad en ommeland. Er liggen hier kansen om een de voormalige Noorderhogebrug in ere te herstellen om de verbinding met de stad en de continuiteit van de Hunze sterker duidelijk te maken.
76 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van Noorderhoogebrug, zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
Nieuw peil: -0,93m NAP Huidig peil: -1,21m NAP
75 Principe doorsnede - Buurtschap klei
C. De Hunze en Van Starkenborgh
88
3. Uitwerking
Wat een dijkje lijkt is vermoedelijk in werkelijkheid de inversierug van de Hunze. De beide waterwegen langs de rug vangen het omgevingswater op en vormen daarmee onderdeel van de aaneengesloten Hunze. Water In de wijk De Hunze is kans op wateroverlast door water in tuinen en kruipruimtes. De Hunze-biotoop wordt ingezet als seizoensberging om het water in natte tijden op te vangen en geleidelijk af te voeren zodat er geen schade aan de gebouwen ontstaat. De wijk Van Starkenborgh is hoger gelegen en wordt direct op de Hunze gekoppeld om overtollig water af te voeren.
Hunze
van Starkenborgh
Groen De dijk staat op het moment vol met hoge populieren die op een gegeven moment vervangen moeten worden. Hierdoor ontstaan kansen om een meer natuurlijke vegetatie van bomen en struweel rondom de Hunzedijk te realiseren. Tegelijk kan de openheid rondom de Hunze hersteld worden. Beleving Aan de zijde van de wijk de Hunze zorgen wadi's voor waterberging en verbetering van ecologie. Deze kan ook worden gebruikt als speellocatie voor buurtkinderen. Diverse kruisende bruggen versterken de beleving van de Hunze.
Nieuw peil: -0,93m NAP (W) Nieuw peil: -1,40m NAP (O) Huidig peil: -1,40m/-2,00m NAP
77 Principe doorsnede - Laagbouw en dubbele watergang
78 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van de wijken De Hunze, Van Starkenborgh zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
D. Hunzeboord
89
3. Uitwerking
Op de oeverwal van de Hunze ligt het bedrijventerrein Ulgersmaborg verstopt achter een bosschage. Aan de overzijde van de Hunze ligt het land van de vroegere borgen Zorgwijk en Ulgersma. De buitenhuizen gebruikten het omliggende land om in voedsel te voorzien. Water De waterverbinding met de wijk de Hunze vormt hier de grootste uitdaging. Ter hoogte van de Gerrit Krolbrug is de Hunze nu niet zichtbaar. Met de herontwikkeling van de Gerrit Krolbrug ontstaat er een kans om een bovengrondse Hunze-verbinding te maken tussen de wijk de Hunze en de Hunzeboord. Groen De Hunzeboord vormt een unieke plek midden in de stad waar de Hunze een landschappelijke schaal kan krijgen. Hier kruist de noord-zuid lijn van de Hunze, de groene verbinding van oost naar west van de (binnen)stad, naar Kardinge en het oostelijke ommeland. De verbreding en de wisselwerking tussen de weide en de oeverzone is hier belangrijk. De inrichting voor recreatie mag wat luwer zijn. In het Van Starkenborghkanaal zorgen faunauittreedplaatsen ook voor een oost-west verbinding met het Berlage tracé.
80 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van Hunzeboord, zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
Beleving Het terrein van de borgen wordt nu als boerderij gebruikt, maar heeft een rijk verleden. Deze plek vormt een mooie aanleiding om het verhaal van de meanderingen, oeverwallen en de vele borgen rondom de Hunze te vertellen.
Nieuw peil: -0,93m NAP Huidig peil: -1,40m NAP
79 Principe doorsnede - Industrie en cultuurland klei
E. Ulgersmaweg, Pop Dijkemaweg
90
3. Uitwerking
In de huidige situatie loopt de Hunze verscholen langs de achter kanten van de woningen aan de Pop Dijkemaweg. Ingeklemd tussen de loodsen van de Ulgersmaweg. Bij nieuwe ontwikkelingen zou er veel meer ruimte aan de Hunze gegeven kunnen worden waardoor het gebied een kwaliteit impuls krijgt en de Hunze als geheel meer zichtbaar wordt. Water Het water staat al in verbinding met de Hunzeboord, Maar loopt dood bij de kruising Pop Dijkemaweg - Ulgersmaweg. Het is hier de uitdaging om de waterverbinding zuidelijk langs de Pop Dijkemaweg voort te zetten door een nieuw te graven verbinding. Er ligt een kans om het regenwater van de aanliggende woongebieden af te koppelen op de Hunze. Hierbij dient rekening gehouden te worden met het feit dat de drooglegging van de Pop Dijkemaweg laag ligt. Eventueel effect op de grondwaterstand dient onderzocht te worden. Groen Door de oevers meer ruimte en flauwe hellingen te geven ontstaat er meer dynamiek in de meandering van de Hunze ter plaaste. Dit versterkt de ontwikkeling van soorten door dat de waterkwaliteit verbeterd en meer divers is. Beleving De natuurlijke meandering die hier nog te vinden is, dicteert voor de toekomstige ontwikkeling de inrichting van het gebied.
Door bij de ontwikkeling in te zetten op de realisatie van een robuuste Hunzeloop, met een doorgaande route en verblijfsplekken aan de Hunze, kan een grote kwaliteit aan het gebied worden toegevoegd. In de ontwikkeling dient zorgvuldig omgegaan te worden met de historische bebouwing om de historische gelaagdheid van de locatie meer tot uiting komen. Voor de inrichting van verblijfslocaties kan hier op ingespeeld worden.
82 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van de Ulgersmaweg, Pop Dijkemaweg zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
Nieuw peil: -0,93m NAP Huidig peil: -0,58m NAP
81 Principe doorsnede - Laagbouw en enkele watergang
F. Pop Dijkemaweg/Hooge Hunze, Regattaweg 3. Uitwerking
Een bijzondere plek waar oud en nieuw bijelkaar komt. De Eemstoren en de Hooge Hunze zijn lopende ontwikkelingen met hoogbouw die met grote zorg een plek moeten krijgen aan de Hunze. Het kan zowel de Hunze als de bewoners wat opleveren. Water Het Damsterdiep vormt een barriere voor de stroming van de Hunze. Deze valt die te overbruggen met een sifon. Hierdoor kan de waterloop tussen de Regattaweg en de Pop Dijkemaweg verbonden worden. Groen Door de flauwe oever richting de nieuwbouw te plaatsen en een steile oever aan de kant van de weg, onstaat er meer ruimte om aan één kant een rustgebied en schuilplaats te creeëren. De gebouwen komen in het groen te staan, waardoor ze een aantrekkelijke locatie worden voor vogels en insecten om in te nesten en te overwinteren. De steile oever is een belangrijke plek voor vogelsoorten om hier nestjes in te bouwen. Hier kan gebruik gemaakt worden van nestkastjes voor de ijsvogel en grote gele kwikstaart. Varens en (korst)mossen maken ook gebruik van deze plekken om zich te vestigen.
84 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van de Pop Dijkemaweg/Hooge Hunze, Regattaweg, zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
Bij nieuwe ontwikkelingen kan, voor de waterspreeuw op daken (in nestkasten) en voor de gierzwaluw in openingen (nestkasten) in gevels en daken, nestgelegenheid worden gecreeërd. Beleving De steile oever van de Hunzeloop vormt een welkome barriere tussen het lint en de hoogbouw. Het biedt mogelijkheden voor verblijfsplekken om te vissen of uit te rusten op een bankje. Met loopbruggetjes worden de twee werelden met elkaar verbonden. Het dorpskarakter van het lint en het hoogstedelijke karakter van de hoogbouw te midden van de Hunzezone. Op beide locaties wordt er op een eigen manier gewoond aan de Hunze.
Nieuw peil: -1.20m NAP Huidig peil: -1,40m NAP
83 Principe doorsnede - Lint en hoogbouw
91
G. Driebond, Euvelgunnerweg
92
3. Uitwerking
Een groot deel van het gebied bij Euvelgunne, de zogenaamde Hunzezone, voldoet uitstekend. Het gebied bevat nog historische boerderijen waarvan de boomsingels en grachten her en der hersteld kunnen worden. In potentie liggen er heel veel kansen op Driebond om het profiel van de Hunzezone door te trekken. Dit vormt een belangrijke schakel in de herstel van de Hunzeloop. Water Met het graven van het Eemskanaal vormt dit fysiek het eindpunt van het stroomgebied. Het ligt hoger en heeft een andere waterkwaliteit. De afwatering van het Hunzewater loopt via de Eemskanaalzone richting het noorden. Het realiseren van een verbinding met het Eemskanaal d.m.v. een vistrap is echter wel interessant voor de uitwisseling van soorten (zoals prik). Groen Een groene inrichting van de Driebond vormt een groene verbindingzone die de Eemszone met de Hunze verbindt. De weg wordt hier geminimaliseerd, waardoor er meer ruimte ontstaat voor oevers en water. Beleving Dit knooppunt vormt een belangrijke verbinding met gebieden Eemskanaalzone, de rest van de Hunze, de stadshavens en de binnenstad. Door de verbreding van de Hunze bij de Euvelgunnerweg is er plek voor het inrichten van verblijfsplekken aan de Hunze en ontstaan er mogelijkheden voor ommetjes vanuit de omliggende bedrijventerreinen. Herstel van boerenerven versterken de beleving van het Hunzegebied.
Bij de inrichting van verblijfsplekken en ommetjes langs de Hunze moet rekening worden gehouden met de natuurwaarden in het gebied. In gebieden met hoge natuurwaarden (zoals in de Hunzezone) zullen we beperkt zijn met ruimte voor belevingsplekken, zoals vlonders Nieuw peil: -0,70m NAP (W) Nieuw peil: -1,15m NAP (O) of speelvoorzieningen, hier willen Huidig peil: -0,50m NAP we juist ruimte bieden aan flora en fauna.
86 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van Driebond, Euvelgunnerweg zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
85 Principe doorsnede - Industrie en cultuurland Veen
H. Stainkoeln
93
3. Uitwerking
Dit gebied vormt het overgangsgebied tussen het landschap en de stad. Het heeft al een landelijk karakter die gewaarborgd zou moeten blijven in de toekomstige plannen voor meer bedrijventerrein. Het behouden van een forse maatvoering is cruciaal, zodat dit gebied een verlenging kan zijn van de Hunzezone bij Euvelgunne en daarmee als groene uitloper tussen stad en buitengebied kan fungeren. Water De waterlopen aan weerzijden van het fietspad krijgen hier een eigen waterpeil. De afwatering van het bedrijventerrein vormt een kans als wateraanvoer voor de Hunze. Het Hunzegebied is ingericht als waterbergingsgebied voor het bedrijventerrein. Het maaiveld kan hiermee inunderen bij een peil hoger dan -0,70. Aan de westzijde dient het waterpeil van de Hunze afgestemd te worden met Stainkoeln vanwege mogelijke giftige stoffen vanuit de afvalverwerkingsinrichting. Groen Gebied kent nu al hoge natuurwaarden waar ambassadeurs als ijsvogel, heikikker, huiszwaluw, bunzing en dotter leven. De variatie tussen open en gesloten is in het zuiden goed ingericht onder het beheer van Groninger landschap. Ten noorden mag rondom de waterloop wat meer ruimte aan openheid gegeven worden. Minder opgaand groen. Agrarisch beheer past goed op deze plek. De randen worden juist aangezet met houtwallen om de omliggende industriegebieden te camoufleren.
88 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van Stainkoeln, zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
Beleving Op dit moment is het gebied bewandelbaar op eigen risico. Het gebied kan beter toegankelijk worden door een doorgaande route voor fietsers langs de Hunze aan te leggen. Daarnaast liggen er goede kansen voor ommetjes door het gebied vanuit het nieuw te realiseren bedrijventerrein aan de noordoostzijde. Nieuw peil: -0,70m NAP Huidig peil: -1,80m/-2.20 NAP
87 Principe doorsnede - Industrie en cultuurland Veen + Vuilnisbelt
I. Roodehaan
94
3. Uitwerking
De oude boerderijen worden omgeven met boomsingels en de omliggende verkaveling wordt afgewisseld met broekbos. De Hunze meandert door deze cultuurlaag heen. Water Het water wordt gevoed uit een sifon van af het Drents Diep. Dit zorgt voor een hoge kwaliteit water aanvoer, wat deels kwel gevoed is. Groen De Hunze en de boerderijen komen weer in relatie met elkaar te staan. De omlijsting van bomen rondom de boerderijen versterkt het historische karakter van de boerderij en de biodiversiteit. Het veen gebied wordt aangevuld met broekbossen die tot aan de Hunze meander mogen doorlopen. Deze bossen volgen de verkaveling van het cultuurlandschap. Beleving Het achterliggende gebied vormt een uitloopgebied voor Roodehaan en in verbinding met Westerbroek en Meerstad. in het zonnepark is ruimte vrijgelaten voor de Hunze. Hier liggen kansen om het streefbeeld te realiseren met een wandelpad langs de Hunze. Tevens kan door de landerijen een verbinding worden gemaakt met Westerbroek. Ook de verbinding onder de A7 zou een mooie kans zijn om het gebied met Meerstad en Engelbert beter te verbinden.
Nieuw peil: -0,70m NAP Huidig peil: -2,00m NAP
89 Principe doorsnede - Buurtschap - Veen
90 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van Roodehaan, zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
J. Drents Diep, De Vork
95
3. Uitwerking
In het landelijk gebied tussen Haren en het Winshoterdiep vormt het Hunzegebied een belangrijke schakel tussen de stedelijke Hunze en de middenloop van de Hunze rondom het Zuidlaardermeergebied. In het gebied liggen veel oude Hunzerelicten en rond de Mickelhorst is het gebied recreatief goed ontsloten. Door de Hunzelopen met elkaar te verbinden en de recreatieve routes door te trekken in de vork onstaat een goede schakel tussen stad en buitengebied voor mens en dier. Water Door verschillende oude Hunzelopen onderling te verbinden en de verbinding te leggen met de Hunze ten noorden van het Winschoterdiep en het Drents Diep, ontstaat een aangesloten waterstructuur tot in de stad. Met name de kruising met het Winschoterdiep vraagt een technische oplossing zoals een siffon. Groen Open veenweidegebied met weide- en moerasvogels en bijzondere soorten als geoorde fuut, kleinst waterhoen maar ook grutto’s, tureluurs en veel eenden soorten. De waterdynamiek wordt versterkt aan de hand van de meanders en de flauwe oevers. Dit vormen waardevolle omstandigheden voor soorten die afhankelijk zijn van deze dynamiek. In het gebied is ruimte voor verschillende biotopen: open hooiland in de kern en bos- en houtwalstrcturen aan de raden bij Haren en het Winschoterdiep. Beleving De waterloop kan op de oeverwallen gevolgd worden.
Bestaande bruggen maakt de oversteek al mogelijk, maar kan nog verder aangevuld worden ter hoogte van de vuilnisbelt zodat er een doorlopende route langs de Hunze ontstaat.
Nieuw peil: -0,40/-0,85 NAP Huidig peil: -0,40/ -0,85 NAP
91 Principe doorsnede - Veenlandschap
92 Deze kaart laat een mogelijke uitwerking van het Hunzegebied, ter hoogte van het Drents Diep, De Vork, zien. De concrete invulling dient samen met omwonenden en betrokken uitgewerkt te worden.
3.1. DEELUITWERKINGEN
Wijk De Hunze
3.1. Deeluitwerkingen
93 Huidige situatie
Wijk De Hunze
100
3.1. Deeluitwerkingen
Referentiekader De wijken Van Starkenborgh (west) en De Hunze (oost) zijn langs de meander van de Hunze gebouwd. Hier is de Hunze nog goed zichtbaar in de vorm van een dijkje met waterlopen aan weerszijden. Van Starkenborgh is op de hoger gelegen oeverwal gebouwd en heeft hierdoor (relatief) minder last van water dan de lager gelegen wijk, De Hunze. Deze wijk heeft in tijden van veel regenval moeite om het water snel af te wateren. Het dijkje vormt de grens tussen de twee wijken. De dijk is aangezet met een rij populieren, welke vanaf een afstandje goed zichtbaar is. De meeste populieren lopen tegen het eind aan van de levensduur waardoor gekozen kan worden voor vervanging, mede omdat deze niet passen bij het ruimtelijk beeld van de Hunze. Met het vrijgekomen hout kan locatie specifiek meubilair rondom de Hunze gemaakt worden. Zo blijft "de boom" in het gebied en kunnen de populieren plaats maken voor een meer natuurlijke opgaande beplanting, die minder hoog wordt. In plaats van een smalle dijk die vooral bedoeld is om je over te verplaatsen, ontstaan er zo zachtere overgangen en meer samenhang tussen de dijk en het omliggend groen.
94 Foto boven: Luchtfoto uit 1944 Gronings Archief
95 Huidige situatie