Bijlage 2 - Onderzoek 25 meter - 50 meter zwembad.pdf
Tekst van het document
In het recente verleden zouden er (mondelinge) afspraken gemaakt zijn tussen de gemeente Smallingerland en de gemeente Groningen dat er geen concurrerende 50 meter zwemaccommodatie zou komen in Groningen. Deze afspraken zijn echter niet schriftelijk vastgelegd of nader uitgewerkt. Vanuit de gemeente Smallingerland en Topsport Noord wordt aangegeven dat zij niet per definitie tegen de komst van een 50 meter zwembad zijn in Kardinge, zolang deze is ingestoken vanuit het bevorderen van de breedtesport, het recreatief zwemmen en het uitbreiden van watercapaciteit. In Drachten ligt het accent namelijk op het 50 meter wedstrijdbad inclusief topsporttalentprogramma’s en niet (alleen) op een recreatief programma. Daarnaast geeft de gemeente Smallingerland aan dat het gevoelig zal liggen als het eventuele 50 meter wedstrijdbad in Kardinge zich ook gaat richten op topsporttalentprogramma’s en wedstrijden/evenementen. Dit zou mogelijk (op termijn) concurrentie gaan bieden aan Drachten. Om dit aan te gaan bieden in Groningen is echter ook afstemming benodigd met de partijen waarmee de
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
23
gemeente Drachten/Smallingerland en provincie Fryslân afspraken over heeft gemaakt. Topsport Noord heeft daar destijds keuzes in gemaakt, toezeggingen over gedaan aan gemeente en provincie en gaan dat niet heroverwegen.
3.4.4
Tussenconclusie en aanbevelingen
Momenteel zijn er geen concrete toekomstplannen voor de andere overdekte zwembaden die in eigendom zijn van de gemeente Groningen, die raken aan het vraagstuk met betrekking tot een 25 meter of 50 meter zwembad in Kardinge. De afdeling Vastgoed van de gemeente Groningen gaat in het najaar van 2022 een actualisatie uitvoeren van de meerjaren onderhoudsplannen van de zwembaden. Mede op basis daarvan kan dan ook een vastgoedstrategie gemaakt worden voor de toekomst van de Groningse zwembaden. Naar verwachting zal een volwaardig 25 meter of een 50 meter zwembad in Kardinge ervoor zorgen dat er een verschuiving ontstaat van verenigingszwemmers (m.n. TriVia) van het Helperzwembad naar Kardinge. Bij een 50 meter bad zal TriVia naar verwachting 30 uur minder afnemen per week van het Helperzwembad. De huidige overbezetting van het Helperzwembad is niet groot genoeg om deze wegvallende uren in te vullen met andere doelgroepen en/of sportclubs. Het risico is dat het Helperzwembad daarmee (sterk) achteruitgaat in bezetting. In dat geval is de verschuiving van verenigingszwemmers van het Helperzwembad naar Kardinge tegenstrijdig aan het gemeentelijke beleid voor het streven naar optimale bezetting van zwembaden.
Aanbevolen wordt om nader (markt)onderzoek uit te voeren naar de potentie voor extra gebruik(ers), of partijen/sportclubs die meer uren kunnen en willen afnemen in het Helperzwembad. Een mogelijkheid is om dit onderzoek te koppelen aan de actualisatie van het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties en de actualisatie van de meerjaren onderhoudsplannen. Zo kan er op basis van actueel onderzoek een integrale afweging gemaakt worden over de toekomst en het programma van de zwembaden. Tot slot wordt geadviseerd om met de gemeente Smallingerland en Topsport Noord in gesprek te gaan om de (gesuggereerde mondelinge) afspraken over het niet realiseren van een concurrerend 50 meter zwembad nader met elkaar af te stemmen en vast te leggen.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
24
3.5 Varianten en Multifunctionaliteit In deze paragraaf wordt ingegaan op welke voordelen er te behalen zijn in multifunctionaliteit bij een 50 meter zwembad ten opzichte van een 25 meter zwembad in Kardinge, en welke (technische en functionele) oplossingsrichtingen hiervoor voorhanden zijn. De onderzoeksvraag die centraal staat in dit hoofdstuk is: Welke voordelen zijn er te behalen bij een 25 meter zwembad en bij een 50 meter zwembad als het gaat om multifunctionaliteit en andere functionele mogelijkheden hiervan? Om de vergelijking tussen een 25 meter en 50 meter zwembad zuiver te houden wordt in dit onderzoek enkel gekeken naar de grootte van het zwembad c.q. bassin. De uitbreiding of toevoeging van ondersteunende faciliteiten, zoals tribunes of extra kleedkamers, zijn hierin niet meegenomen.
3.5.1
Multifunctioneel gebruik
Het zwembad als onderdeel van sportcentrum Kardinge richt zich op meerdere gebruikersgroepen: jong of oud, georganiseerd of anders-georganiseerde sporters, alleen of met een groep Het gebruik van het sportcentrum zal wisselend zijn op werkdagen, in de avonduren, tijdens weekenden en wanneer er evenementen georganiseerd worden. Dit schept voorwaarden dat iedere gebruikersgroep zo goed mogelijk in het zwembad wordt gefaciliteerd en beheersbaar is op basis van een toekomstbestendig exploitatiemodel. Bij realisatie van een 25 meter of een 50 meter zwembad in Kardinge zal deze niet enkel gebruikt worden voor kortebaan en langebaanzwemmen. Ook andere activiteiten en doelgroepen zullen hier gebruik van gaan maken. Daarvoor dient onderzocht te worden welke andere mogelijkheden of knelpunten er zijn voor multifunctioneel gebruik van een zwembad; zowel gelijktijdig als op aparte tijden los van elkaar. Gedacht kan worden aan het afwisselen of gelijktijdig aanbieden van groepslessen, zwemlessen/ bewegingsonderwijs, recreatief zwemmen, banenzwemmen en trainingen/ wedstrijdzwemmen, maar ook welke andere activiteiten of evenementen mogelijk zijn in het zwembad.
Watertemperatuur De watertemperatuur van zwembaden is een veel besproken onderwerp, bevestigt ook de KNZB in hun ‘Handboek Zwembaden’ (2018). Het recreatief zwemmen en instructiezwemmen (met name voor de jongere kinderen of ouderen) hebben behoefte aan een iets warmere c.q. behagelijke temperatuur (29-32 graden). Bij trainingen en wedstrijdzwemmen is er juist behoefte aan een lagere temperatuur (26-28 graden) om zo bij hoge inspanningen hun lichaamstemperatuur op niveau te houden. Uit eigen onderzoek van de KNZB blijkt dat 30 graden de maximale temperatuur is voor trainingen en wedstrijdzwemmen. De KNZB adviseert daarbij de afstemming te zoeken tussen de optimale programmering van activiteiten, technische installaties, en het terugdringen van energieverbruik. Tegelijk geeft de KNZB aan dat het onderbrengen van een variatie aan type zwemmen (met verschillende temperatuurbehoeftes) in één bad de nodige nadelen kent. Het water verwarmen of koelen kost naast veel energie ook tijd. Dat betekent dat het bad bij de temperatuursovergang niet optimaal gebruikt kan worden, òf dat bepaalde type zwemmen op een te hoge (of juist te lage) temperatuur zal plaatsvinden.
Een te lage temperatuur tijdens deze overgang is meestal niet aan de orde, omdat bij het terugbrengen van de temperatuur het vaak eenvoudiger/goedkoper is om het warme water weg te laten spoelen en aan te vullen met nieuw en koud (leiding)water. De KNZB concludeert dat het variëren van
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
25
temperatuur in één bad wat betreft duurzaamheid niet aan te bevelen is. Dat zou betekenen voor een 25 en 50 meter zwembad dat deze volledig als lagere temperatuur bad (26-28 graden) gebruikt zal worden. Daarmee richt het zich voornamelijk op banenzwemmers (zowel recreanten als verenigings/wedstrijdzwemmers), waterpolo en andere type zwemsporten.
Technische toepassingen Zowel voor het regelen van de temperatuur als het opdelen van het bad in meerdere kleinere baden zijn technische toepassingen nodig die dit mogelijk kunnen maken. Het is zelfs mogelijk om (met bijvoorbeeld een klapwand) het zwembad in meerdere baden op te delen, waarbij het ene deel een lagere en het andere deel een hogere temperatuur heeft. Hiermee kan je tegelijk verschillende type zwemactiviteiten aanbieden aan verschillende doelgroepen in hetzelfde bassin. Voor het opdelen van een zwembad kan gedacht worden aan: • Een verticale keerwand: o Hierbij kan een beweegbare wand, door een hydraulisch systeem aangedreven, van onderaf omhoog en omlaag gezet worden. • Een horizontale keerwand: o Hierbij kan een beweegbare wand aan de voor- of achterzijde van het zwembad horizontaal over het bad verschuiven, zodat het zwembad in twee (gelijke of ongelijke) delen naar wens ingedeeld ka worden. • Een klapwand: o Hierbij kan een wand langs de zijkant van het zwembad gedraaid of ‘omgeklapt’ worden naar het midden van het bad. • Een beweegbare bodem o Hierbij kan de bodem op de gewenste hoogte worden ingesteld voor de benodigde activiteit. Er kan ook gevarieerd worden met bovenstaande toepassingen. Bijvoorbeeld door een combinatie van keerwanden met een beweegbare bodem (zoals hieronder afgebeeld).
Figuur 3.7 zwembad
Voorbeeld van de toepasbaarheid van keerwanden en beweegbare bodems in een 50 meter
En bijvoorbeeld waarbij de verticale wand maar voor een aantal banen omhoog wordt gezet en voor andere banen omlaag blijft. Zo heb je voor een 50 meter bad met 10 banen bijvoorbeeld drie 50 meter banen en tweemaal zeven 25 meter banen (zoals in afgebeeld in figuur 3.8).
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
26
Figuur 3.8
Voorbeeld van de toepasbaarheid van een verticale keerwand in een 50 meter zwembad
Tot slot dient gezegd te worden dat een (25 meter of 50 meter) zwembad met bewegende bodem niet kan worden gebruikt als golfslagbad. De installatie voor de bewegende bodem kan de krachten van de golfbewegingen niet aan, waardoor dit concept (voor zo ver bekend) niet wordt toegepast. (Dit is bevestigd door het bedrijf Variopool, als gerenommeerd specialist van zwembadtechnieken.) Als het de ambitie voor Kardinge is om een golfslagbad te hebben dan moet hiervoor een apart ondiep recreatief bad gerealiseerd worden met een vaste schuine bodem, waar geen noodzaak is om de diepte van het zwemwater te kunnen aanpassen.
3.5.2
Programmatische (on)mogelijkheden van gelijktijdig gebruik
Gelijktijdig gebruik dient niet alleen afgestemd te worden op wat ruimtelijk en technisch mogelijk is, maar ook of het op de juiste wijze programmatisch bij elkaar past. Een banenzwemmer die serieus aan het trainen is wil niet naast harde muziek van het doelgroepzwemmen of aquasporten zwemmen in dezelfde ruimte of hetzelfde bad. Doorgaans is hiervoor het advies dat zwemactiviteiten waarbij muziek of luide aanwijzingen vanaf de perrons is, niet samen gaat met activiteiten waar men zich juist wil concentreren of wil ontspannen. Zwemvereniging TriVia geeft echter aan dat zij de ervaring hebben dat verschillende vormen van zwemactiviteiten elkaar in de praktijk nooit echt uitsluiten, zolang de verschillende gebruikers rekening met elkaar houden. Vanuit TriVia worden daarom geen knelpunten voorzien in het gelijktijdig gebruik van eenzelfde (opgedeelde) bad door meerdere doelgroepen. Een 50 meter zwembad vergroot de mogelijkheden voor gelijktijdig gebruik ten opzichte van een 25 meter zwembad. Door het zwembad op te delen kunnen er bijvoorbeeld op de recreatieve uren meerdere activiteiten naast elkaar gelijktijdig plaatsvinden. Zo kan bijvoorbeeld een deel van het zwembad gebruikt worden voor banenzwemmen en kan een ander deel gebruikt voor springen vanaf de duikplanken. Twee aparte 25 meter baden kunnen deze activiteiten ook goed huisvesten waarbij
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
27
beide baden ieder hun eigen temperatuur hebben. Zo kunnen deze op hun beurt weer goed ingezet worden voor andere activiteiten waarvoor bijvoorbeeld een intiemere setting benodigd is. Bij twee aparte 25 meter baden kan dan geen 50 meter zwembad meer gerealiseerd worden.
Figuur 3.9
Voorbeeld van de toepasbaarheid van een verticale keerwand in een 50 meter zwembad
Andere vormen van multifunctioneel gebruik van een 50 meter zwembad, anders dan zwemsporten en zwemwedstrijden/-evenementen wordt in dit onderzoek niet verder op ingegaan. Het organiseren van feesten, (school)diploma-uitreikingen, congressen, tentoonstellingen of andere vormen van evenementen die niet gerelateerd zijn aan het zwemmen zijn uiteraard denkbaar. Los van de vraag of dit wenselijk of aan te bevelen is.
3.5.3
Tussenconclusie en aanbevelingen
Voor een 25 meter en 50 meter zwembaden zijn er voldoende technische toepassingen om de multifunctionaliteit en flexibiliteit te vergroten. Het voordeel van een 50 meter zwembad ten opzichte van een 25 meter zwembad is dat multifunctioneel gebruik beter mogelijk is. Dit kan de aantrekkelijkheid van het zwembad voor wat betreft de recreatieve mogelijkheden vergroten. De daadwerkelijke potentie hiervan moet nader onderzocht worden, ook in relatie tot de gebruikersgroepen van zwembad Kardinge, hun activiteiten en benodigde omgeving. Daarbij dient wel het volgende in acht genomen te worden: • Het is niet aan te bevelen om te gaan variëren in de temperatuur van het zwembad. Dit kost veel tijd en vooral veel energie. • Een golfslagbad is alleen mogelijk als er geen beweegbare bodem aanwezig is. • Gelijktijdig gebruik is mogelijk, maar niet alle activiteiten zijn naast elkaar te programmeren. Dit moet nader onderzocht worden welk activiteitenprogramma het beste hierbij past. Gezien de voorkeur voor een lagere temperatuur zwembad voor banenzwemmers (zowel recreanten als verenigings-/wedstrijdzwemmers), waterpolo en andere type zwemsporten, is het aannemelijk dat recreatief gebruik minder aantrekkelijk wordt voor bepaalde doelgroepen en/of activiteiten. Een belangrijke kenmerk en waarde voor het zwembad als onderdeel van sportcentrum Kardinge is het recreatieve gebruik.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
28
4. Kwantitatief onderzoek Het kwantitatief onderzoek richt zich op cijfermatige onderbouwingen en informatie voor de keuze van een 50 meter zwembad ten opzichte van een 25 meter zwembad. Hierbij wordt voornamelijk ingegaan op de mogelijkheden van de ruimtelijke inpassing en de financiële aspecten van beide opties.
4.1 Ruimtelijke impact Deze paragraaf gaat in op de ruimtelijke impact indien gekozen wordt voor een 25 meter of 50 meter zwembad voor het nieuwe sportcentrum. De onderzoeksvraag die in deze paragraaf centraal staat is: Wat is de ruimtelijke impact van de keuze tussen een 25 meter of 50 meter zwembad?
4.1.1
Varianten
Er zijn vele varianten denkbaar voor het realiseren van een 25 meter of 50 meter zwembad. Naast het aantal banen en de diepte van het zwembad, zijn er ook voorbeelden van een L-vormig zwembad van 25 meter met enkele 50 meter banen. In afstemming met Sport050 en de Sportkoepel worden dergelijke alternatieve varianten niet meegenomen in dit onderzoek, vanwege de niet-praktische vorm en beperkte positieve impact op de haalbaarheid van een 50 meter zwembad. Om de omvang van het onderzoek overzichtelijk te houden zijn daarom de volgende drie varianten van toepassing voor de opgave in Kardinge: 1. 25 meter zwembad met 8 zwembanen (25x21m, accommodatie-type B zwemmen) 2. 25 meter zwembad met 10 zwembanen (25x25m, accommodatie-type A zwemmen) 3. 50 meter zwembad met 8 zwembanen (50x21m, op te delen in 2x 25m, accommodatie-type B) De accommodatie-type van de KNZB is enkel ter indicatie benoemd, zodat de afmeting van het zwemwaterbad en de perrons in de basis voldoet aan de KNZB eisen om er in potentie een volwaardig A/B/C-accommodatie van te kunnen maken voor het organiseren van wedstrijden en evenementen.
In de beleidsstukken van de gemeente Groningen staat namelijk niet dat het de ambitie van de gemeente is om een volwaardig A, B of C zwemaccommodatie te realiseren die ook aan alle andere voorwaarden vanuit de KNZB voldoet om officiële (nationale of internationale) zwemwedstrijden te kunnen organiseren in Kardinge. Wel is het beleid van de gemeente om hoogwaardige sportaccommodaties aan te bieden om talentontwikkeling zoveel mogelijk te faciliteren. Een 25 meter en een 50 meter zwembad die voldoet voor wat betreft maatvoering van het zwembad en de perrons past bij die ambitie. In bijlage 1 is een tabel opgenomen waarin per accommodatie-type is aangegeven welke type wedstrijden/evenementen georganiseerd kunnen worden. Het is vervolgens (mede) een politieke keuze aan welke voorwaarde voor een accommodatie-type van de KNZB de gemeente het zwembad nog meer wil laten voldoen. In het kwalitatieve onderzoek voor de onderdelen investeringsraming en exploitatieraming zijn enkel de varianten 1. (25 meter met acht banen) en 3. (50 meter met acht banen) berekend om daarmee de bandbreedte te bepalen van minimale en maximale investerings- en exploitatiekosten van de drie varianten.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
29
In dit onderzoek zijn geen varianten meegenomen voor een 25m x 16m en een 50m x 16m (6 zwembanen, beiden accommodatie-type C). Beide banen hebben 6 zwemlanen. Zoals eerder is geconcludeerd vanuit het capaciteitsonderzoek vindt de KNZB het belangrijk dat zwembaden voldoen aan het zwemniveau waarop de Groningse zwemverenigingen actief zijn. Omdat zwemvereniging TriVia uitkomt in de hoofdklasse van de landelijke zwemcompetitie, is voor het organiseren van regionale en landelijke wedstrijden een accommodatie-type B nodig. Dit betekent onder andere, dat het bad uit minstens acht banen dient te bestaan. De reden dat een variant van een 25 meter zwembad met 10 zwembanen is opgenomen komt doordat hiermee ook meer zwemcapaciteit kan worden gerealiseerd overeenkomstig de aanbevelingen voor de toekomstige situatie uit het capaciteitsonderzoek. Daarnaast is er in de basis sprake van een accommodatie-type A zwembad. 4.1.2
Ruimtelijke impact
De ruimtelijke impact van de verschillende varianten zit met name in het zwemwater en naastliggende perrons. De wand aan de startzijde en de wand aan de overzijde van het 50 meter blijven namelijk hetzelfde als bij een 25 meter bad, evenals de perrons die erachter liggen. Het uitgangspunt is dat de extra techniekruimtes kunnen worden voorzien onder de extra perrons. Het uitgangspunt van dit onderzoek is dat het aantal en de omvang van de ondersteunende ruimtes hetzelfde blijven bij een 25 meter en 50 meter bad. Voor zover het handboek van de KNZB aangeeft zijn er geen aanvullende vereiste ruimtes die wel bij een 50 meter maar niet bij een 25 meter zwembad horen. De afmetingen van de varianten staan vermeld in onderstaande tabel 3.6. Het oppervlak tussen een 25 meter en een 50 meter zwembad met 8 zwembanen is ca. 712 m 2. Dit is vergelijkbaar met de oppervlakte van 2 gymzalen van ieder 14 x 26m. #
Type zwemaccommodatie
1. 2. 3.
25m zwembad met 8 zwembanen (25m x 21m) 25m zwembad met 10 zwembanen (25m x 25m) 50m zwembad met 8 zwembanen (50m x 21m)
Tabel 3.6
Bassin (m2) 525 625 1.050
Perrons (m2) 401,25 >431,25* 588,75
Totaal (m2) 926,25 >1.056,25 1.638,75
t.o.v. 25m bad (m2) + 130 +712,5
De ruimtebehoefte per variant zwembad inclusief perrons
* = breedte perrons voor A-accommodaties is maatwerk vanuit de KNZB
4.1.3
Huidig sportcentrum Kardinge
Sportcentrum Kardinge viert in 2023 haar dertigste verjaardag. Nu al, maar zeker dan, is het noodzakelijk om de faciliteiten voor het zwemmen en het schaatsen te vernieuwen. De functionaliteit en het huidig aanbod voldoet niet meer aan de eisen en wensen van haar bezoekers, de gebouwen en de installaties zijn technisch afgeschreven of voldoen wettelijk niet meer en er moet flink geïnvesteerd worden om de bedrijfsvoering te garanderen, los van elke ambitie. Het huidige zwembad beschikt over een (gekromd) recreatief bad, een instructiebad (15 bij 10 meter) en een 25 meter bad. Het 25 meter zwembad met 6 zwembanen ligt in de noordoosthoek van het sportcentrum en ligt tussen de overige baden van het zwembad en de ijshockeyhal in. Om een volwaardig 25 meter of 50 meter zwembad te realiseren, ook met het oog op de huidige installatietechnische condities van het zwembad en vanuit duurzaamheid en energieverbruik, biedt Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
30
nieuwbouw de beste mogelijkheden. Het is echter nodig om deze ambitie vanuit het totaalconcept voor het zwembad te onderzoeken, dus ook in combinatie met het recreatie bad en het instructiebad. Om dit te kunnen doen is een aanvullende ontwerpstudie benodigd inclusief onderzoek naar de bouwkundige, constructieve en geotechnische gevolgen en mogelijke knelpunten. Het realiseren van een 50 meter bad heeft ruimtelijk een grotere impact dan de realisatie van een 25 meter bad. 4.1.4
Gebiedsvisie en stedenbouwkundig plan voor Kardinge
De gemeente ziet goede kansen om naast het sportcentrum Kardinge ook het omliggende recreatiegebied te verbeteren. De gemeente Groningen is daarom gestart met het opstellen van een gebiedsvisie en ontwikkelstrategie voor Kardinge. De gebiedsvisie moet ertoe bijdragen om alle opgaves en wensen in het gebied scherp te krijgen en om zo verantwoorde ruimtelijke keuzes te kunnen maken. Eén van deze opgaves is de herontwikkeling van sportcentrum Kardinge. Bij renovatie of (ver)nieuwbouw van het huidige zwembad als onderdeel van het sportcentrum zal het zwembad tijdelijk en/of gedeeltelijk gesloten zijn. Bij nieuwbouw op een andere locatie kan het huidige zwembad open blijven en kan er een voorziening gerealiseerd worden die ook vanuit duurzaamheid en energieverbruik/-gebruik toekomstbestendig is. Daarnaast kan de huidige locatie van het sportcentrum herontwikkeld worden met functies die het gebiedsconcept voor de realisatie van een vitaliteitscampus versterken. In de gebiedsvisie wordt daarom beoogd om het sportcentrum nieuw te realiseren op een locatie elders in het gebied. De gebiedsvisie en het stedenbouwkundig plan dat daaruit volgt moet de ontwikkeling van een 25 meter danwel een 50 meter zwembad mogelijk maken. De realisatie van een 50 meter zwembad heeft ruimtelijk een grotere impact dan de realisatie van een 25 meter bad.
Om uitspraken te kunnen doen over de mogelijkheden en uitdagingen voor de inpassing van het nieuwe sportcentrum met een 25 meter of 50 meter zwembad, dient de gebiedsvisie eerst verder uitgewerkt te worden. Hierin kunnen mogelijk meerdere opties voor worden uitgewerkt, om zo de mogelijke knelpunten inzichtelijk te maken, zowel ruimtelijk, technisch als financieel. 4.1.5
Tussenconclusie en aanbevelingen
Om vanuit het beleid van de gemeente Groningen hoogwaardige accommodaties aan te bieden is het de ambitie om een volwaardige 25 meter of 50 meter zwembad nieuw in Groningen te realiseren. Voor het realiseren van een 25 meter en een 50 meter zwembad zijn meerdere ruimtelijke varianten mogelijk. Het aantal en de lengte van de zwembanen bepaalt de omvang en ook de capaciteit van het zwembad. Voor het aantal zwembanen zijn meerdere varianten mogelijk. In dit onderzoek zijn drie varianten uiteengezet. Een 25 meter of een 50 meter zwembad met 8 zwembanen voldoet aan accommodatietype B en is daarmee geschikt voor regionale en landelijke wedstrijden, zoals de hoofdklasse van de landelijke zwemcompetitie waarin TriVia in uitkomt. Met een 25 meter zwembad met 10 zwembanen wordt de capaciteit overeenkomstig het capaciteitsonderzoek uitgebreid. Daarnaast is dit in de basis een accommodatie-type A. Voor het realiseren van een 25 meter of 50 meter zwembad op Kardinge is een aantal varianten mogelijk. Het realiseren van een 50 meter zwembad heeft ruimtelijk een grotere impact dan de realisatie van een 25 meter zwembad, al zijn de gevolgen hiervan op voorhand niet onoverkomelijk. Dat is van toepassing voor zowel een nieuwe locatie als een vernieuwbouw van het huidige sportcentrum.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
31
4.2 Investeringsraming In deze paragraaf wordt de impact onderzocht op de investeringsraming voor de herontwikkeling van Sportcentrum Kardinge en de afweging tussen een 25 meter en 50 meter zwembad. Het uitgangspunt voor dit onderzoek is dat het volledige nieuwbouw betreft. In deze paragraaf is het verschil berekend (de zgn. plus) als het beoogde wedstrijdbad van 25 meter wordt uitgebreid naar een 50 meter bad. De onderzoeksvraag die in deze paragraaf centraal staat is: Wat zijn de extra investeringskosten voor een nieuw sportcentrum Kardinge als er een 50 meter zwembad wordt gerealiseerd ten opzichte van een 25 meter zwembad? 4.2.1
Extra investeringskosten
Om de vergelijking zuiver te houden wordt uitgegaan van enkel het verschil van de lengte van het zwembad en de direct daarbij behorende aanpassingen, zoals de omliggende perrons, benodigde extra installaties en de uitbreiding van gevels en daken. In beide gevallen is het uitgangspunt een accommodatie-type B zwembad, conform KNZB-normen. Dat wil zeggen een 25 bij 21 meter bad en een 50 bij 21 meter bad. Aanvullende functies die denkbaar zijn om de functionaliteit van een 50 meter zwembad optimaal te benutten, zoals extra kleedruimtes, wedstrijd-gerelateerde faciliteiten of extra tribunecapaciteit, zijn niet meegenomen in deze vergelijking en onderliggende berekeningen. Op basis van deze uitgangspunten heeft Basalt Bouwadvies als gerenommeerd bouwkostendeskundig bureau de opdracht gekregen om de extra investeringskosten hiervoor inzichtelijk te maken. De raming voor de (extra) investering om het nieuwe sportcentrum Kardinge te voorzien van een 50 meter bad, in plaats van een 25 meter bad, komt volgens deze berekeningen uit op € 4.683.000,- exclusief btw. De extra investering inclusief btw komt uit op € 5.666.000,-. In deze raming zijn zowel de bouwkosten als voorbereidingskosten meegenomen, evenals een indicatieve prognose voor de prijsstijgingen tot start bouw. Voorlopig is medio 2027 hiervoor als uitgangspunt genomen.
De stijging voor onder andere de grondkosten, interne kosten gemeente, financieringskosten en kosten voor losse inrichting zijn hier niet in meegenomen. Een uitsplitsing van de extra bouwkosten en investeringskosten zijn in tabel 4.1 uiteengezet. Omschrijving kostenpost
Eenheid
Kostenraming
Totaal grondkosten Totaal bouwkundige werken Totaal installaties Totaal vaste inrichtingen Totaal terrein Totaal directe bouwkosten
exclusief
€€ 1.405.000 € 972.000 € 100.000 €€ 2.477.000
exclusief
Indirecte bouwkosten Nadere planuitwerking/detaillering Totaal aanneemsom (excl. btw)
€ 512.000 € 299.000 € 3.288.000
Bijkomende kosten Post onvoorzien Totaal stichtingskosten (excl. btw)
€ 295.000 € 188.000 € 3.771.000
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
32
Indicatie prijsstijgingen tot start bouw (medio 2027)
€ 912.000
TOTALE INVESTERINGSKOSTEN (excl. btw) TOTALE INVESTERINGSKOSTEN (incl. btw) Tabel 4.1
4.2.2
€ 4.683.000 21%
€ 5.666.000
Investeringsraming van Basalt Bouwadvies voor de extra investeringskosten van een 50 meter bad t.o.v. een 25 meter zwembad (prijspeil 1-3-2022 en o.b.v. BENG met WKO en PV-panelen)
Financieringsmogelijkheden
Er is momenteel nog geen concreet financieringsplan opgesteld voor de herontwikkeling van sportcentrum Kardinge. Tevens dient de investering van het sportcentrum in een groter geheel bekeken te worden met de totale ontwikkeling van Kardinge. Over de haalbaarheid van de financiering voor de extra kosten van een 50 meter zwembad kunnen daarom in dit onderzoek nog geen uitspraken over worden gedaan.
4.2.3
Tussenconclusie en aanbevelingen
Zoals aangegeven in paragraaf 4.2.2 kan er in dit onderzoek nog geen uitspraak gedaan worden over (de haalbaarheid van) de financiering voor de extra geraamde investeringskosten. In een vervolgfase dient een financieringsplan opgesteld te worden waarin de totale financieringsmogelijkheden onderzocht worden, met daarin meegenomen de extra investeringskosten á € 4.683.000,- (excl. btw) voor een 50 meter zwembad. Daarbij dienen deze ook bezien te worden in het grotere geheel van de totale ontwikkeling van Kardinge. Inclusief btw komt de extra investering voor een 50 meter bad uit op € 5.666.000,- ten opzichte van een 25 meter bad. Het dient nader onderzocht te worden wat de mogelijkheden en onzekerheden zijn omtrent de aftrekbaarheid of het (deels) compenseren van de btw voor de gemeente voor dit project. Voor het totale zwembad als onderdeel van het vernieuwde sportcentrum Kardinge, zou de investering zonder 50 meter bad uitkomen op circa € 48 mio inclusief btw en prijsstijging tot aanvang bouw (2027). Een uitbreiding van het 25 meter bad naar een 50 meter bad zou een verhoging van de investering betekenen van circa 12% voor het totaalbedrag. Enkel de investering voor de uitbreiding naar een 50 meter zwembad zegt op zichzelf echter nog weinig over de financiële haalbaarheid ervan.
Daarvoor dient eerst inzichtelijk gemaakt te worden wat een 50 meter zwembad voor extra inkomsten zou kunnen generen. De volgende onderzoeksvraag (paragraaf 4.3) gaat in op de exploitatieraming van het nieuwe sportcentrum. Met de uitkomsten daarvan kunnen de extra investeringskosten voor een 50 meter bad worden uitgezet tegen het operationele resultaat. Op basis daarvan kan worden nagegaan welk deel van de extra investering voor een 50 meter bad eventueel kan worden terugverdiend vanuit de exploitatie.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
33
4.3 Exploitatieraming In deze paragraaf wordt onderzocht wat de mogelijke impact is op de exploitatieraming bij de afweging tussen een 25 meter en 50 meter zwembad voor het nieuwe sportcentrum Kardinge. Net als voor de investeringsraming is het uitgangspunt dat het volledige nieuwbouw betreft en is enkel het verschil in lengte van het zwembad meegenomen in de berekeningen om de vergelijking zuiver te houden. De onderzoeksvraag die in deze paragraaf centraal staat is: Wat zijn de extra operationele kosten en inkomsten voor een nieuw sportcentrum Kardinge als er een 50 meter zwembad wordt gerealiseerd ten opzichte van een 25 meter zwembad?
4.3.1
Extra inkomsten/baten
De impact van een 50 meter zwembad op het operationele resultaat van het nieuwe sportcentrum wordt bepaald door alle extra jaarlijkse inkomsten en uitgaven samen. Hierbij worden eventuele extra jaarlijkse financieringslasten (rente en aflossing) niet meegenomen. Voor het gemak wordt aangenomen dat de keuze voor een 25 meter of 50 meter zwembad geen invloed heeft op de jaarlijkse (winst)belasting die het sportcentrum eventueel moet gaan betalen. Tot slot worden de extra afschrijvingskosten apart benoemd, omdat dit geen onderdeel is van het operationeel resultaat, maar wel terugkomt in de winst- en verliesrekening van het sportcentrum. De extra jaarlijkse (operationele) inkomsten c.q. baten bij een 50 meter zwembad hebben met name betrekking op de volgende onderdelen: •
Mogelijk worden er extra doelgroepen aangesproken voor 50 meter zwemmen, die nu niet worden voorzien in hun behoefte of die daarvoor nu uitwijken naar zwembad De Welle in Drachten. Zoals genoemd in paragraaf 3.3.2 wordt in dit onderzoek uitgegaan van 50-60 personen als potentiële groep gebruikers voor een 50 meter zwembad: o Bij een 50 meter bad wordt Kardinge het ‘thuisbad’ van TriVia. TriVia gaat het 50 meter bad dan naar verwachting 40 uur per week afnemen voor gemiddeld € 200 per uur (aanname o.b.v. de gemiddelde huidige huurprijs in de Papiermolen van € 252 per uur voor senioren en € 126 per uur voor de jeugd; TriVia merkt hierbij op dat zij gesubsidieerde huurprijzen hebben, maar omdat de huurprijs nog niet is vastgesteld voor een overdekt 50 meter zwembad, wordt hierbij vastgehouden aan de € 200/uur); o Bij een nieuw volwaardig 25 meter bad zou TriVia het bad in Kardinge afnemen voor 20 uur per week tegen een huurprijs voor gemiddeld € 75 per uur (aanname o.b.v. de gemiddelde huidige huurprijs in het 25 meter bad in het Helperzwembad van € 95 per uur voor senioren en € 47,50 voor de jeugd); o Het 50 meter bad wordt daarmee niet alleen tweemaal zoveel gebruikt door TriVia (40 uur vs. 20 uur per week), maar de vereniging betaalt ook een hogere huurprijs (€ 200 vs. € 75 per uur).
Het verschil in huurinkomsten tussen een 25 meter en 50 meter bad komt daarmee per week uit op 20 uur € 200 plus 20 uur maal € 125 (=200-75); o In verband met vakanties huurt TriVia de zwembaden gemiddeld 36 weken per jaar; o Met andere zwemverenigingen in Groningen is hierover nog niet gesproken; o TriVia gaat hierdoor naar verwachting het Helperzwembad 30 uur per week minder huren. De aanname is dat het ‘gat’ dat TriVia daarmee achterlaat voor 50% (15 uur) kan worden opgevangen door andere sportclubs of doelgroepen. Dit zijn partijen als de reddingsbrigade (die extra uren nodig heeft), Zwemgoud en/of zwemscholen);
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
34
o
•
De aanname is dat andere sportclubs naast TriVia (zwemverenigingen, zwemscholen, etc.) het 50 meter bad in Kardinge voor 4 uur per week extra huren voor dezelfde prijs. (In deze aanname is meegenomen dat deze partijen in het nieuwe sportcentrum ook gebruik kunnen maken van het andere geplande 25 meter doelgroepenbad);
Het verschil in watercapaciteit van 525 m2 zal met name op de piekmomenten (doordeweeks van 15:00-22:00 uur en in het weekend overdag) extra mogelijkheden bieden voor zwemverenigingen/sportclubs en recreanten/banenzwemmen of andere doelgroepen: o De aanname is dat 16 uur per week er 55 personen meer gebruik kan maken van het 50 meter bad voor recreatief of baanzwemmen (t.o.v. een 25 meter bad) met een gemiddelde ticketprijs van € 6,- (incl. btw); o
(De vraag is of deze bezoekers in dat geval wegvallen bij andere zwembaden, of dat dit een directe aanvulling is op de totale kaartverkoop van zwembaden die vallen onder Sport050. Uitgangspunt is voor nu dat dit een nieuwe doelgroep is, o.a. door de demografische ontwikkelingen, of dat het huidige gebruikers zijn die nog meer gebruik gaan maken van het beschikbare zwemwater.)
•
Circa 2 tot 4 extra zwemwedstrijden of -evenementen per jaar zorgen voor extra huurinkomsten vanuit verenigingen/zwemorganisaties/KNZB, en/of meer inkomsten door kaartverkoop en bijbehorende horeca-omzet bij de betreffende evenementen.
•
Bovenstaande aannames resulteren erin dat de extra zwemcapaciteit van een 50 meter bad slechts voor 56 uur per week benut gaat worden. Hiermee is er nog ruimte (m.n. op doordeweekse dagen overdag en in het weekend) van circa 33 uur per week.
In deze fase van het onderzoek wordt aangenomen dat er geen extra financiële middelen, bijdragen of subsidies (zowel eenmalig als structureel) beschikbaar komen als er wordt gekozen voor een 50 meter bad ten opzichte van een 25 meter zwembad. In onderstaande tabel zijn op basis van bovenstaande uitgangspunten de extra inkomsten geraamd per jaar voor een 50 meter zwembad in het nieuwe sportcentrum Kardinge in vergelijking met een 25 meter zwembad. Deze komen naar schatting uit op € 450.000 tot € 500.000 extra inkomsten per jaar (incl. btw).
Inkomstenbronnen (extra t.o.v. een 25 meter bad)
Aantal uur/jaar
Huur TriVia (50m bad in Kardinge) extra afname Huur TriVia (50m bad in Kardinge) hogere huurprijs Huur verenigingen (50m bad in Kardinge) extra afname Minder zwembadhuur TriVia (Helperzwembad) Meer zwembadhuur derden (Helperzwembad) Extra losse ticketverkoop baanzwemmen/recreatief Extra horeca-inkomsten (winst na aftrek van kosten) Extra evenementen (regionale zwemwedstrijden) Totaal extra jaarlijkse inkomsten (incl. btw)
20u x 36w 20u x 36w 4u x 36w -30u x 36w 15u x 36w 16u x 50p x 50w 16u x 25p x 50w 8u x 3w
Tabel 4.2
(Meer) prijs/uur € 200 € 125 € 200 € 75 € 75 €6 € 1,50 € -*
Extra inkomsten € 144.000 € 90.000 € 18.000 -€ 81.000 € 40.500 € 240.000 € 30.000 n.t.b. € 481.500
Raming van de extra jaarlijkse inkomsten voor een 50 meter bad t.o.v. een 25 meter bad
* Aanname: grote evenementen zijn kostenneutraal i.v.m. hoge organisatiekosten
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
35
4.3.2
Extra operationele kosten
Ten opzichte van een 25 meter zwembad zullen voor een 50 meter bad nagenoeg alle operationele kosten van het zwembad toenemen. Dit betreffen naar verwachting o.a. de volgende kostenposten: •
Hogere energiekosten door meer water op temperatuur brengen, technisch/installaties laten draaien voor de extra hoeveelheid water, en een grotere ruimte om te verlichten en te verwarmen/koelen/ventileren;
•
Hoger kosten voor water door meer waterbehoefte in het bassin en meer gebruik van douche/drinkwater of andere voorzieningen voor sporters/gebruikers/bezoekers;
•
Hogere kosten voor planbaar groot-onderhoud. (Een gangbaar percentage voor de jaarlijkse kosten voor groot onderhoud is 2,5% van de (extra) investeringskosten);
•
Hogere dagelijkse onderhoudskosten. (Een gangbaar percentage hiervoor is 1% van de (extra) investeringskosten);
•
Hogere schoonmaakkosten en chemicaliën, voor meer zwemwater, meer perrons, meer gevels/daken en intensiever gebruik van de ondersteunende ruimtes;
•
Hogere personeelskosten c.q. meer toezichthouders. Een 50 meter zwembad heeft niet genoeg aan één badmeester als het gehele bad in gebruik is, waardoor er naar schatting 4 (deeltijd) badmeesters extra benodigd zijn. De aanname is dat de impact op de behoefte aan extra ondersteunend personeel beperkt is. (Doorgaan wordt gerekend bij zwembaden met een extra FTE per 10-12.000 extra bezoekers, met circa € 50.000,- per jaar per FTE);
•
Overige kosten als verzekeringen/belastingen, administratie en overige kantoorkosten zullen eveneens stijgen.
Er zijn verschillende manieren om te komen tot een raming van puur de extra exploitatiekosten voor een 50 meter bad ten opzichte van een 25 meter zwembad. Dit kan op basis van een benchmark onder andere zwembaden of door het extrapoleren van huidige exploitatiekosten van het zwembad in Kardinge. Na interne afstemming en navraag over de huidige exploitatie van het zwembad in Kardinge, blijkt dat veel kosten en baten niet zijn uitgesplitst per onderdeel van het sportcentrum. Het is hierdoor niet mogelijk om een eenduidig exploitatieoverzicht op te stellen van de afgelopen jaren voor enkel het huidige zwembad in Kardinge en specifiek het 25 meter zwembad. Het alternatief is een benchmark uitvoeren onder andere zwembaden in Nederland. Echter levert deze methode ook de nodige uitdagingen op. Zwembaden zijn er in alle soorten en maten, met zeer uiteenlopende faciliteiten, gebruiksintensiteit en andere randvoorwaarden die de jaarlijkse kosten en baten beïnvloeden. Daarom is ervoor gekozen om te kijken naar de exploitatiegegevens van andere zwembaden in Nederland met enkel een 25 meter zwembad. De gedachte hierbij is dat het verschil in exploitatie tussen een 25 meter en 50 meter zwembad - zonder andere extra faciliteiten bij te bouwen vergelijkbaar is met de exploitatie van een (eenvoudig) 25 meter zwembad. Kanttekeningen bij deze vergelijking zijn: •
De benchmark voor (extra) personeelskosten zou uitkomen op € 350.000,- tot €400.000,- per jaar, wat niet in verhouding staat tot het aantal personeel wat nodig is voor een 50 meter bad ten opzichte van een 25 meter zwembad. Daarom is voor de extra personeelskosten uitgegaan van 4 extra deeltijd badmeesters (2 FTE), voor € 50.000,- per FTE.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
36
•
In de investeringsraming voor het nieuwe sportcentrum wordt uitgegaan van de BENG methodiek (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Dat betekent dat het energieverbruik van het nieuwe zwembad in Kardinge lager is dan de gemiddelde bestaande zwembaden. Anderzijds zijn de energiekosten het laatste jaar dermate gestegen dat ook dit invloed heeft op de vergelijking. Daarom is het uitgangspunt genomen dat de energiekosten onderaan de streep (met bovengenoemde plussen en minnen) vergelijkbaar zijn met andere zwembaden in de afgelopen jaren;
•
De benchmark bestaat uit exploitatieresultaten en haalbaarheidsstudies van 25 meter zwembaden in Nederland van tussen 2015 en 2022.
Kostenposten Dagelijks onderhoud en dotatie groot onderhoud Energie en water Personeel Heffingen/belastingen/OZB* Administratie/overige kosten Totaal extra jaarlijkse kosten (incl. btw) Tabel 4.3
Raming van het extra jaarlijkse operationele resultaat voor een 50m bad t.o.v. een 25m bad
Posten Totaal extra jaarlijkse inkomsten (incl. btw) Totaal extra jaarlijkse kosten (incl. btw) Totaal extra jaarlijks resultaat (incl. btw) Totale jaarlijkse extra afschrijving* Totale toegerekende rente Totaal extra jaarlijkse resultaat/verlies (incl. btw) Tabel 4.4
Extra kosten (50m t.o.v. 25m bad) €138.000 € 103.500 € 100.000 € 57.500 € 27.000 € 426.000
Bedragen (50m t.o.v. 25m bad) € 481.500 € 426.000 € 55.500 -€ 170.000 -€ 99.000 -€ 213.500
Het (extra) winst/verlies voor een 50 meter bad t.o.v. een 25 meter zwembad in Kardinge
* Afschrijving van de investering is boekhoudkundig en hangt af van hoe de gemeente Groningen gemeentelijk vastgoed inboekt en afwaardeerd. Nu is uitgegaan van de volledige extra investering over 40 jaar.
Optimalisaties 4.3.3
Tussenconclusie en aanbevelingen
Het geraamde operationeel resultaat bij een 50 meter zwembad in het nieuwe sportcentrum Kardinge wordt geraamd op € 55.500,- per jaar positief, ten opzichte van de variant met een 25 meter bad. Als de jaarlijkse (extra) afschrijving en toegerekende rente erbij wordt opgeteld komt het resultaat uit op een negatief verschil van € 213.500,- per jaar. Het operationele resultaat toont een plus, maar deze is te weinig om de aanvullende kosten voor de afschrijving en toegerekende rente van de lening voor de extra benodigde investering voor een 50 meter zwembad te kunnen bekostigen. Dat betekent dat er significant structureel geld bij moet voor de realisatie van een 50 meter bad. Daarbij moet gezegd worden dat (recreatief) sporten, en zwemmen in het bijzonder, in nagenoeg alle gevallen een substantiële bijdrage behoeft vanuit de gemeente.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
37
Op basis van hetgeen berekend is onder de investeringskosten en exploitatiekosten zijn optimalisaties mogelijk. Zoals meer weken verhuur aan zwemverenigingen of de inzet van toezichthouders bij het zwembad. Dit kan effect hebben op het jaarlijkse resultaat. In dit onderzoek is daar vooralsnog geen rekening gehouden. In dit onderzoek zijn geen extra financiële middelen, bijdragen of subsidies (zowel eenmalig als structureel) meegenomen die mogelijk beschikbaar komen indien er wordt gekozen voor een 50 meter zwembad ten opzichte van een 25 meter zwembad. Het dient in een vervolgfase nader onderzocht te worden of deze extra financiële middelen (vanuit het rijk/provincie/NOC*NSF/KNZB) aannemelijk of van toepassing zijn. In dat geval biedt dit extra kansen voor de optimalisatie van de investerings- en/of exploitatieraming voor een 50 meter zwembad. Voor het concreter en nauwkeuriger maken van de potentiële extra bezoekers en inkomsten, is nader (markt)onderzoek benodigd. Hierin kan naast TriVia ook gesproken worden met andere verenigingen of andere potentiële recreatieve gebruikers van het zwembad in Kardinge. Dit onderzoek kan bijvoorbeeld gekoppeld worden aan de actualisatie van het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties.
Daarnaast kan in het vervolgonderzoek gekeken worden welke potentie er is om zwemwedstrijden en evenementen te organiseren in het 50 meter bad, en welke extra inkomsten daarbij komen kijken. Daarbij dient het aantal bezoekers dat wordt meegenomen in deze berekeningen ook aan te sluiten bij de tribunecapaciteit van het zwembad. Indien die hoger is dan 200 toeschouwers, dient (de investeringsraming voor) de tribune en bijbehorende faciliteiten hierop aangepast te worden.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
38
5. Afwegingskader en aanbevelingen 5.1 Afwegingskader 25 meter of 50 meter zwembad De resultaten uit het kwalitatieve en kwantitatieve onderzoek naar de impact van de keuze tussen een 25 meter of 50 meter zwembad als onderdeel van het nieuwe sportcentrum Kardinge leveren de volgende twee overzichten op met (voorlopige) conclusies en bevindingen (tabellen 5.1 en 5.2).
Onderwerp/hoofdstuk [3.2] Sport- & beweegvisie en gemeentelijk beleid:
[3.3] Capaciteitsonderzoek:
Afwegingskader kwalitatief onderzoek 25 meter zwembad 50 meter zwembad Het realiseren van een Een 50 meter zwembad vergroot volwaardig 25 meter zwembad de mogelijkheden voor zowel volgens de accommodatie-typen individuele zwemmers als van de KNZB biedt mogelijkheden zwemverenigingen, evenals voor ten opzichte van de huidige het organiseren van officiële KNZB situatie waarin deze niet zwemwedstrijden en aanwezig is en benodigd is voor evenementen in Groningen het niveau waarop de Groningse (regionaal, landelijk, zwemverenigingen actief zijn. internationaal). Het vervangen van het huidige 25 meter bad in Kardinge voor een volwaardig 25 meter zwembad met tien banen draagt bij aan een optimale bezetting van het overdekte zwemwater in Groningen, overeenkomstig de visie en het beleid van de gemeente. Het risico is echter dat op termijn met het oog op de demografische groei er alsnog een tekort ontstaat (zie ook 3.3). Er wordt niet tegemoet gekomen aan de behoefte van langebaanzwemmers, zwemverenigingen en zwemtalenten voor een 50 meter zwembad. Bet betreft hier een potentiële groep van 50-60 gebruikers. Het in het capaciteitsonderzoek veronderstelde tekort aan wedstrijd-badwater op de piekmomenten (15:00-22:00u doordeweeks) is met een 25 meter zwembad op te vangen indien deze uit tien banen bestaat.
Een 50 meter bad zorgt voor een verschuiving in gebruik en een lagere gemiddelde bezetting van de zwembaden. Dit gaat in tegen het beleid van de gemeente voor optimale bezetting van haar sportaccommodaties. Een 50 meter zwembad komt daarentegen wel tegemoet aan de behoeftes van langebaanzwemmers, zwemverenigingen en zwemtalenten. Een 50 meter bad kan ook recreatief potentie hebben doordat meer activiteiten gelijktijdig geprogrammeerd kunnen worden.
Een 50 meter bad met ten minste zes banen is meer dan voldoende om het veronderstelde tekort aan wedstrijdbadwater op de piekmomenten op te vangen. Een 50 meter zwembad met acht banen geeft invulling aan de ambitie om een volwaardig zwembad accommodatie-type B te
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
39
Een 25 meter zwembad met tien banen vergroot de capaciteit maar niet substantieel dan bij een 50 meter zwembad met acht banen wel het geval is. Daarbij zal de roostering een aandachtspunt blijven.
[3.4] Toekomstige ontwikkelingen en toekomstvisie voor andere zwembaden in Groningen en regio:
Gezien de demografische groei van de stad kan bij enkel deze uitbreiding op de lange termijn er een tekort ontstaan. Om dit dreigend tekort op te vangen zijn nog een aantal varianten mogelijk waaronder het realiseren van een extra volwaardig 25 meter zwembad ten opzichte van de huidige capaciteit op Kardinge. Zo kan er ook gevarieerd worden in doelgroepen. Een andere mogelijkheid is om bijvoorbeeld naast uitbreiding op Kardinge ook elders in de gemeente een bestaand zwembad in capaciteit uit te breiden. Zo wordt invulling gegeven aan de ambities ten aanzien van een optimale bezetting en waarin de spreiding van sportvoorzieningen, in dit geval zwemwater, geborgd blijft. Er zijn momenteel geen concrete toekomstplannen voor de andere overdekte zwembaden in de gemeente Groningen die direct raken aan het vraagstuk met betrekking tot een 25 meter of 50 meter zwembad in Kardinge.
realiseren, een zwembad dat voldoet aan het niveau van de Groningse zwemverenigingen. Er blijven dan naar verwachting zes banen leeg (omgerekend naar een 25 meter bad). Dit biedt meer ruimte voor andere sportclubs, doelgroepen en activiteiten, maar is ook een financieel risico voor de exploitatie (zie ook paragraaf 4.3).
De kans bestaat dat een 50 meter bad bezoekers gedeeltelijk aantrekt uit andere zwembaden. Dit biedt de mogelijkheid voor de gemeente om in de toekomst alsnog te overwegen om anderen baden te herontwikkelen of te sluiten (bijvoorbeeld uit efficiëntie c.q. kostenoverweging). Aandachtspunt is de programmering van eventueel topsporttalentprogramma’s voor het langebaanzwemmen bij een 50 meter bad ten opzichte van het 50 meter bad in De Welle, Drachten. Deze kunnen niet concurrerend zijn aangezien die programmering aan Drachten is toebedeeld.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
40
[3.5] Multifunctionaliteit en extra gebruiksmogelijkheden:
Een volwaardig 25 meter bad in combinatie met een 25 meter instructie/doelgroepen/recreatief bad biedt allerlei mogelijkheden qua dubbel gebruik, variatie in watertemperaturen en bodemhoogtes. Het beperkt daarentegen de mogelijkheden voor langebaan zwemmers om te trainen en wedstrijden te zwemmen binnen de gemeente Groningen.
Tabel 5.1
Een 50 meter zwembad biedt extra mogelijkheden voor langebaan zwemmers, talentontwikkeling en het organiseren van wedstrijden. Een 50 meter zwembad combineren met een recreatief bad is mogelijk, maar niet met een golfslagbad. Wel zijn er allerlei configuraties mogelijk in een 50 meter bad. De watertemperatuur kan een beperking zijn voor recreatief zwemmen.
Afwegingskader met de bevindingen van het kwalitatieve onderzoek naar een 25 of 50m bad
Afwegingskader kwantitatief onderzoek Onderwerp/hoofdstuk 25 meter zwembad 50 meter zwembad [4.1] Ruimtelijke Een volwaardig 25 meter Zowel op een nieuwe locatie als een inpassing in de totale zwembad levert geen (extra) vernieuwbouw van het huidige gebiedsvisie Kardinge: uitdaging op voor de inpassing sportcentrum brengt een 50 meter van het nieuwe sportcentrum zwembad ruimtelijke en in de totale gebiedsvisie van ontwerptechnische uitdagingen met Kardinge. zich mee, al zijn de gevolgen hiervan op voorhand niet onoverkomelijk. [4.2] InvesteringsN.v.t. € 5.666.000,- (incl. btw) extra raming: (In dit onderzoek is enkel investering voor een 50m bad t.o.v. gekeken naar de meerkosten een 25 meter zwembad, inclusief voor een 50 meter bad t.o.v. bijkomende kosten, post onvoorzien een 25 meter bad. Zodoende en prognose voor prijsstijgingen tot zijn de extra kosten voor een start bouw (medio 2027) 25 meter bad ‘nul’, aangezien dit al de basisvariant betreft) [4.3] Exploitatieraming: N.v.t. Het geraamde operationeel resultaat (Idem) bij een 50 meter zwembad in het nieuwe sportcentrum Kardinge wordt geraamd op € 55.500,- per jaar positief, ten opzichte van een 25 meter bad. Als de jaarlijkse (extra) afschrijving en toegerekende rente erbij wordt opgeteld komt het verschil uit op een negatief resultaat van € 213.500,- per jaar.
Dat betekent dat er significant structureel geld bij moet voor de realisatie van een 50 meter bad. Daarbij moet gezegd worden dat (recreatief) sporten, en zwemmen in het bijzonder, in nagenoeg alle gevallen een substantiële bijdrage behoeft vanuit de gemeente. Tabel 5.2 Afwegingskader met de bevindingen van het kwantitatieve onderzoek naar een 25 meter of 50 meter zwembad in het nieuwe sportcentrum Kardinge
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
41
5.2 Samenvatting Op basis van de Sport en Beweegvisie 2021+ en het Meerjarenprogramma Sport en Bewegen (20212025) past zowel een 25 meter bad als een 50 meter bad indien die investering verantwoord is, duurzaam is en voldoet aan de wensen en behoeften van gebruikers. Voor investeringen in deze voorzieningen moet een integrale afweging gemaakt worden naar de toekomstige vraag én naar het maatschappelijk nut van deze faciliteit. In de beleidsstukken van de gemeente Groningen staat niet dat het de ambitie heeft om een zwembad met alleen topsport faciliteiten of met een bovenregionale functie te realiseren. Wel is het beleid van de gemeente om hoogwaardige sportaccommodaties aan te bieden om talentontwikkeling zoveel mogelijk te faciliteren. Een volwaardig 25 meter en een 50 meter zwembad past bij die ambitie. Met een 50 meter zwembad wordt het mogelijk om ook langebaan trainingen en wedstrijden te programmeren waarmee tegemoet wordt gekomen aan de wens van zwemverenigingen voor een 50 meter zwembad. Het aantal potentiële 50 meter zwemmers is beperkt (10-20 personen). Volgens TriVia, de grootste zwemvereniging van de gemeente, is hierin een groei mogelijk (naar 30-40 personen) als er in Groningen een 50 meter zwembad wordt gerealiseerd. Mogelijk is er ook een potentiële behoefte onder fanatieke zwemmers die nu niet lid zijn van een zwemvereniging.
In dit onderzoek is uitgegaan van 50-60 personen als potentiële groep gebruikers voor een 50 meter zwembad. Maatvoering In de maatvoering van het zwembad wordt aangesloten bij de accommodatie-type van de KNZB, zodat de afmeting van het zwemwaterbad en de perrons in de basis voldoet om er in potentie een volwaardige accommodatie van te kunnen maken. Daarnaast bepalen de lengte en het aantal banen de capaciteit van het bassin. In het capaciteitsonderzoek wordt aangegeven dat de KNZB het belangrijk vindt dat zwembaden voldoen aan het zwemniveau waarop de Groningse zwemverenigingen actief zijn. Zo komt zwemvereniging TriVia in de landelijke zwemcompetitie uit in de hoofdklasse. Voor wedstrijden op het niveau van de hoofdklasse/eredivisie en voor het organiseren van regionale en landelijke wedstrijden is volgens de KNZB een accommodatie-type B gewenst. Dit betekent onder andere, dat het bad uit minstens acht banen dient te bestaan. Een dergelijk bassin is in de gemeente niet aanwezig. Om voor de lange termijn aan de toekomstige vraag te kunnen voldoen, is in het capaciteitsonderzoek d.d. maart 2020 voorgesteld om bij het uitwerken van de toekomstplannen van Sportcentrum Kardinge de mogelijkheden te verkennen om het zwemwater uit te breiden. Ook omdat er geen (ver)nieuwbouwplannen voor de andere zwembaden nu aan de orde zijn.
Capaciteit Er is momenteel een overvraag naar wedstrijdbadwater op de meest gewilde tijden (15:00-22:00u doordeweeks). Conform het capaciteitsonderzoek is in de toekomst behoefte aan meer wedstrijdwater, ter grootte van vier tot vijf extra banen. Het antwoord op de onderzoeksvraag of een 25 meter of 50 meter zwembad beter aansluit bij de toekomstige behoefte tussen vraag en aanbod, laat zich niet vangen in de conclusie dat er behoefte is aan extra wedstrijdwater. De aangegeven extra behoefte aan vier tot vijf extra zwembanen kan zowel worden voorzien door een 50 meter bad te realiseren in plaats van een 25 meter bad, maar ook door een 25 meter bad aan te leggen met meer banen.
Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
42
Het realiseren van een 50 meter zwembad met zes of acht banen in het nieuwe sportcentrum Kardinge betekent een uitbreiding van het zwemaanbod met in feite zes of tien (25 meter) banen ten opzichte van het huidige aanbod in Groningen. Dit is echter een overaanbod van omgerekend één tot zes extra banen. Het vervangen van een bestaand wedstrijdbassin met vier of vijf banen door een bad met acht banen is conform het capaciteitsonderzoek echter ook een optie. Dit betekent een uitbreiding van wedstrijdwater met drie of vier banen. Kardinge beschikt over een wedstrijdbad met zes banen. Indien dit wordt uitgebreid naar een zwembad met tien zwembanen dan is dit ook een uitbreiding van vier banen. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan een optimale bezetting. Het risico is echter dat op termijn met het oog op de recreatieve groei er alsnog een tekort ontstaat. Opgemerkt wordt dat het capaciteitsonderzoek is opgeleverd in maart 2020. Het capaciteitsonderzoek wordt conform de sport- en beweegvisie iedere vier jaar geactualiseerd. Inmiddels is een bureau gestart om deze actualisatie uit te voeren. Tussen het vorige capaciteitsonderzoek en het onderzoek dat nu loopt doen zich ontwikkelingen voor die ook impact hebben (gehad) op trends en ontwikkelingen in sport en het gebruik van sportaccommodaties zoals de coronapandemie en de huidige energiecrisis.
Investering en exploitatie De extra investering voor een 50m bad t.o.v. een 25 meter zwembad bedraagt € 5.666.000,- inclusief btw, bijkomende kosten, post onvoorzien en prognose voor prijsstijgingen tot start bouw (medio 2027) Het geraamde operationeel resultaat bij een 50 meter zwembad in het nieuwe sportcentrum Kardinge wordt geraamd op € 55.500,- per jaar positief, ten opzichte van een 25 meter bad. Als de jaarlijkse (extra) afschrijving en toegerekende rente erbij wordt opgeteld komt het verschil uit op een negatief resultaat van € 213.500,- per jaar. Dat betekent dat er significant structureel geld bij moet voor de realisatie van een 50 meter bad. Daarbij moet gezegd worden dat (recreatief) sporten, en zwemmen in het bijzonder, in nagenoeg alle gevallen een substantiële bijdrage behoeft vanuit de gemeente. Deze negatieve exploitatie zou legitiem kunnen zijn, indien hiermee de (financiële) drempels om te sporten en bewegen laag kunnen blijven en dit maatschappelijke meerwaarde oplevert. Vervolg Het is aan de gemeenteraad om aan te geven in hoeverre zij de ambitie heeft om het zwembad in Kardinge een bovenregionale functie te geven met het realiseren van een 50 meter zwembad, met als bijkomstig voordeel dat het bijdraagt aan talentenontwikkeling in de stad.
Hierbij is het ook van belang om een uitspraak te doen over de ambitie om officiële KNZB langebaanwedstrijden te kunnen organiseren in Groningen, bijvoorbeeld in het kader van ‘city branding’ of marketing. Beide afwegingen hebben ook een nauwe relatie met de nieuwbouw van zwembad De Welle in Drachten. Over dit laatste wordt de gemeente Groningen geadviseerd om met de gemeente Smallingerland en Topsport Noord nader in gesprek te gaan om de (gesuggereerde mondelinge) afspraken over het niet realiseren van een (concurrerend) 50 meter wedstrijdbad nader met elkaar af te stemmen en vast te leggen.
5.3 Aanbevelingen voor mogelijke vervolgonderzoeken Dit onderzoek heeft als doel om een afwegingskader op te stellen die voorgelegd kan worden aan het college en de gemeenteraad van de gemeente Groningen voor de keuze tussen een 25 meter en 50 meter zwembad als onderdeel van de herontwikkeling van sportcentrum Kardinge. Hierbij is gebruik Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023
43
gemaakt van de bestaande gegevens en informatie die op dit moment voorhanden is met betrekking tot dit onderwerp en het betreffende project. Indien er behoefte blijkt te bestaan vanuit het college en/of de gemeenteraad om bepaalde aspecten verder uit te werken, dan worden de volgende vervolgstappen voorgesteld, opgedeeld per onderzoeksvraag:
[3.2] Sport- & beweegvisie en gemeentelijk beleid: •
Het is aan de gemeenteraad om aan te geven in hoeverre zij de ambitie heeft om het zwembad in Kardinge een bovenregionale functie te geven, met als bijkomstig voordeel dat het bijdraagt aan talentenontwikkeling in de stad en in de regio. Hierbij is het ook van belang om een uitspraak te doen over de ambitie om officiële KNZB langebaanwedstrijden te kunnen organiseren in Groningen, bijvoorbeeld in het kader van ‘city branding’ of marketing;
•
De gemeente Groningen wordt geadviseerd om met de gemeente Smallingerland en Topsport Noord nader in gesprek te gaan om de (gesuggereerde mondelinge) afspraken over het niet realiseren van een (concurrerend) 50 meter wedstrijdbad nader met elkaar af te stemmen en vast te leggen.
[3.3] Capaciteitsonderzoek: •
In het capaciteitsonderzoek wordt geconcludeerd dat er in de toekomst meer reden dan nu is om een volledig extra wedstrijdbassin te realiseren of een bestaand wedstrijdbad in zwembanen uit te breiden. In navolging van onderliggend onderzoek kunnen een aantal varianten onderzocht worden op welke wijze deze behoefte aan extra wedstrijdwater het beste ingevuld zou kunnen worden op Kardinge.
•
Het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties is van maart 2020. Vierjaarlijks wordt er een capaciteitsonderzoek opgesteld. Geadviseerd wordt om in het eerstvolgende capaciteitsonderzoek een aantal vraagstukken uit dit onderzoek mee te nemen en gegevens te actualiseren. Daarbij gaat het met name om actualisatie van de ‘onvervulde behoefte’ en de toekomstige verhouding tussen vraag en aanbod.