Bijlage 2 - Onderzoek 25 meter - 50 meter zwembad.pdf

Sportcentrum Kardinge 02 oktober 2023

Onderzoek t.b.v. afweging tussen een 25 meter of een 50 meter zwembad

22-048-KAR-TSC-MM-02

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

Inleiding ............................................................................................................................................ 3 1.1

Aanleiding en doel van het onderzoek .................................................................................................. 3

1.2

Chronologie............................................................................................................................................ 4

1.3

Leeswijzer .............................................................................................................................................. 4

Achtergrond van dit onderzoek .......................................................................................................... 6 2.1

Overdekt zwemmen in Groningen ......................................................................................................... 6

2.2

Overdekt zwemaanbod versus aanbod in de regio ............................................................................... 8

2.3

Accommodatie-types KNZB ................................................................................................................... 9

2.4

Doel van dit onderzoek ........................................................................................................................ 11

Kwalitatief onderzoek ...................................................................................................................... 12 3.1

Introductie ........................................................................................................................................... 12

3.2

Visie en Beleid ...................................................................................................................................... 12

3.3

Capaciteitsonderzoek .......................................................................................................................... 15

3.4

Ontwikkelingen en toekomstvisie ........................................................................................................ 20

3.5

Varianten en Multifunctionaliteit ........................................................................................................ 25

Kwantitatief onderzoek.................................................................................................................... 29 4.1

Ruimtelijke impact ............................................................................................................................... 29

4.2

Investeringsraming .............................................................................................................................. 32

4.3

Exploitatieraming ................................................................................................................................ 34

Afwegingskader en aanbevelingen ................................................................................................... 39 5.1

Afwegingskader 25 meter of 50 meter zwembad ............................................................................... 39

5.2

Samenvatting....................................................................................................................................... 42

5.3

Aanbevelingen voor mogelijke vervolgonderzoeken ........................................................................... 43

Bijlage 1. KNZB wedstrijden/evenementen ................................................................................................ 46

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

2

1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel van het onderzoek Sportcentrum Kardinge viert in 2023 haar dertigste verjaardag. Nu al, maar zeker dan, is het noodzakelijk om de faciliteiten voor het zwemmen en het schaatsen te vernieuwen. De functionaliteit en het huidig aanbod voldoet niet meer aan de eisen en wensen van haar bezoekers, de gebouwen en de installaties zijn technisch afgeschreven of voldoen wettelijk niet meer en er moet flink geïnvesteerd worden om de bedrijfsvoering te garanderen, los van elke ambitie.

Bidbook De gemeente ziet goede kansen om naast het sportcentrum Kardinge ook het omliggende recreatiegebied te verbeteren. In september 2021 is daarom door het college van B&W het bidbook Vitaliteitscampus Kardinge vastgesteld. Sport, recreatie en natuur blijven de basis, waarbij Kardinge wordt omgevormd tot een omgeving waar ook plaats is voor onderwijs, zorg en gezondheid, wonen en werken. Door vanuit een campusgedachte in een parkachtige omgeving naar Kardinge te kijken en met een sterke focus op vitaliteit in al haar facetten, krijgt Kardinge een duidelijke plek in het campusecosysteem van Groningen. In het bidbook wordt aan de hand van 5 programmalijnen beschreven hoe gezamenlijk wordt toegewerkt naar een integrale gebiedsontwikkeling. In de programmalijn Sport & Gezonde Leefstijl zijn onder andere de ambities beschreven ten aanzien van de herontwikkeling van sportcentrum Kardinge. Daarin wordt voor het zwemmen aangegeven dat in samenwerking met de sportclubs en talenten wordt toegewerkt naar de realisatie van een volwaardige 25meter-zwemaccommodatie. Hiermee wordt het ook mogelijk om naast talentenprogramma’s ook het aanbod voor populaire activiteiten als banenzwemmen en zwemlessen beter te faciliteren.

Motie In de raadsvergadering van 24 november 2021 is de collegebrief ‘Verkenning Toekomstpotentie Sportcentrum Kardinge (wensen en bedenkingen)’ d.d. 29 september 2021 en het bidbook Vitaliteitscampus Kardinge d.d. 22 september 2021 besproken. De raad constateerde dat in het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties wordt geconcludeerd dat er een tekort aan zwemwater is in de gemeente Groningen. Daarnaast hebben zwemverenigingen een duidelijke wens voor een 50 meter zwembad. Een volwaardige 25 meter-zwemaccommodatie is weliswaar een uitbreiding van zwemwater maar daarmee lijkt de kans voor een 50 meter bad voor de komende tientallen jaren in de Gemeente verkeken. Op basis daarvan heeft de gemeenteraad middels een aangenomen motie het college verzocht bij de verdere uitwerking ook de optie voor een 50 meter zwembad te onderzoeken. Vervolgens dient deze als volwaardige keuze voorgelegd te worden aan de raad.

Gebiedsvisie en stedenbouwkundig plan Het bidbook vormt het startpunt om in samenwerking met betrokken partijen en met omwonenden, sporters en recreanten een gezamenlijke gebiedsvisie op te stellen. De gebiedsvisie moet ertoe bijdragen om alle opgaves en wensen in het gebied scherp te krijgen en om zo verantwoorde ruimtelijke keuzes te kunnen maken. Vervolgens wordt de gebiedsvisie uitgewerkt tot een stedenbouwkundig plan. Eén van de opgaves binnen de planvorming is de herontwikkeling van sportcentrum Kardinge. Door de gemeente en Sport050 is gestart met het opstellen van een Programma van Eisen (PvE) voor de herontwikkeling van het sportcentrum. In de eerste conceptversie van dit PvE is nog een aantal keuzemogelijkheden opgenomen die afhankelijk zijn van de uitkomsten van de te ontwikkelen

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

3

gebiedsvisie, stedenbouwkundig plan en/of nader onderzoek vergen. Daaronder valt ook, zoals verzocht door de gemeenteraad, de keuze voor een 25 meter of een 50 meter zwembad.

Doel Het doel van dit onderzoek is om op basis van kwalitatieve en kwantitatieve onderwerpen inzichtelijk te maken wat de impact is van de keuze voor een 25 meter of een 50 meter zwembad voor het nieuwe sportcentrum Kardinge. De impact hiervan wordt gepresenteerd in de vorm van een afwegingskader tussen beide varianten. In de aanbevelingen wordt ingegaan op eventuele vervolgonderzoeken.

1.2 Chronologie Het onderzoek naar een 25/50 meter zwembad is gestart in het voorjaar van 2022 naar aanleiding van de motie in de gemeenteraad. De opzet van het onderzoek is afgestemd en besproken met een gemeentelijke projectgroep voor de toekomst van sportcentrum Kardinge. Hierin zijn medewerkers van DMO, Vastgoedbedrijf en Sport050 vertegenwoordigd. Daarnaast is de opzet besproken met de Sportkoepel en de Adviescommissie voor de Sport. Op basis van kwalitatieve en kwantitatieve criteria is vervolgens onderzoek gedaan naar de impact van een 25 meter en een 50 meter zwembad. De onderzoeksrapportage (conceptversie d.d. 21 september 2023) is besproken met de projectgroep alsmede met de Sportkoepel en de Adviescommissie. Beide organen hebben ook gereageerd op de conceptversie. Mede op basis van deze reacties is de onderzoeksrapportage geactualiseerd en is deze vervolgens gedeeld met projectgroep en met de Sportkoepel en Adviescommissie (conceptversie d.d. 07 april 2023). De wijzigingen/aanvullingen ten opzichte van de eerste versie zijn gemarkeerd in deze versie. Parallel daaraan zijn ook een aantal acties uitgezet cf. de aanbevelingen uit de rapportage zoals de actualisatie van het capaciteitsonderzoek en een variantenstudie voor het Programma van Eisen voor het zwembad voor het toekomstige sportcentrum Kardinge.

De Sportkoepel heeft vervolgens een reactie gestuurd op deze tweede conceptversie en die is vervolgens beantwoord. Vervolgens is onderhavige eindrapportage opgesteld.

1.3 Leeswijzer Dit rapport bestaat uit de volgende onderdelen: •

Hoofdstuk 2 beschrijft de achtergrond waarom dit onderzoek tot stand is gekomen. Het geeft een overzicht van het zwemaanbod in Groningen en in de regio, beschrijft de uitkomst van het capaciteitsonderzoek en vat de probleemstelling voor dit onderzoek samen;

•

Hoofdstuk 3 betreft het kwalitatieve onderzoek, met de hoofdonderwerpen:

•

o

Visie & Beleid van de gemeente Groningen

o

Capaciteitsonderzoek, uitgevoerd in 2020 naar de capaciteiten en behoeftes van sportvoorzieningen in Groningen

o

Ontwikkelingen en toekomstvisie t.a.v. zwembaden in Groningen

o

Mogelijke varianten & multifunctionaliteit

Hoofdstuk 4 betreft het kwalitatieve onderzoek, met de hoofdonderwerken: o

Ruimtelijke impact

o

Impact op de investeringsraming

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

4

o •

Impact op de exploitatieraming

Hoofdstuk 5 bevat het afwegingskader van dit onderzoek met per onderwerp een conclusie voor de keuze tussen een 25 meter of 50 meter zwembad. In de aanbevelingen wordt ingegaan op eventuele vervolgonderzoeken.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

5

2. Achtergrond van dit onderzoek In dit hoofdstuk wordt een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van dit onderzoek. Eerst wordt een introductie gegeven tot het overdekte zwemaanbod in de gemeente Groningen en in de regio. Vervolgens wordt een introductie gegeven op de categorieën voor zwembaden die de KNZB hanteert. Tot slot wordt de probleemstelling voor dit onderzoek samengevat.

2.1 Overdekt zwemmen in Groningen De gemeente Groningen is eigenaar van verschillende overdekte en onoverdekte zwembaden. Daarnaast is er een aantal (vaak kleinere) private zwembaden en is er het zwembad bij Sportcentrum Willem-Alexander op de Zernike Campus. Dit zwembad richt zicht vooral op de studenten, medewerkers en opleidingen van de onderwijsinstellingen, alsmede studentenverenigingen. Ook worden er zwemlessen gegeven. De volgende overdekte zwembaden zijn in eigendom van de gemeente Groningen: •

Kardingebad (als onderdeel van sportcentrum Kardinge, bouwjaar 1993); o Wedstrijdbad 25 x 15 meter (6 banen) o Instructiebad 15 x 10 meter o Recreatiebad 350 m2 + peuterbad 80 m2 + buitenzwembad 70 m2

•

Helperzwembad (bouwjaar 1928, renovatie 2009-2010) o o

Wedstrijdbad 25 x 14 meter (5 banen) Instructiebad 25 x 12 meter (4 banen)

•

De Parrel (bouwjaar 1975) o Wedstrijdbad 25 x 15 meter (6 banen) o Instructiebad 15 x 10 meter

•

Scharlakenhof, Haren (bouwjaar 1975) o o o

Wedstrijdbad 25 x 12,5 meter (5 banen) Instructiebad 15 x 8 meter Recreatiebad 20 x 10 meter

Ieder van deze zwembaden hebben hun eigen karakter en een sterk verzorgingsgebied van gebruikers uit de directe omgeving. •

Het zwembad in Sportcentrum Kardinge heeft een sterk recreatief karakter mede door het hebben van een subtropisch recreatiebad. Het trekt daardoor ook meer regionale bezoekers dan de andere zwembaden. In het wedstrijdbad is onder andere het talentenprogramma waterpolo van het Regionaal Trainingscentrum (RTC) geprogrammeerd.

•

Het Helperzwembad is voornamelijk een buurt- en verenigingsbad. Dit in 1928 geopende zwembad kenmerkt zich vooral door de karakteristieke buitenkant en sfeervolle inrichting en telt twee (smallere) 25 meter baden. Het zwembad is grotendeels in gebruik door TriVia, de grootste zwemvereniging van Groningen, en andere verenigingen

•

De Parrel en Scharlakenhof zijn zwembaden met een sterke focus op de directe omgeving.

Naast de genoemde focusgebieden van elk zwembad worden de baden ook breder ingestoken. Elk zwembad biedt in meer of mindere maten ruimte aan zowel recreatief-, les-, doelgroepen- als verenigingszwemmen.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

6

Het Kardingebad, Helperzwembad en De Parrel worden geëxploiteerd door (gemeentelijk sportbedrijf) Sport050. Zwembad Scharlakenhof in Haren wordt geëxploiteerd door een aparte stichting, die in 2014 heeft gezorgd voor de heropening van het bad. Sindsdien heeft het zwembad een vrijwillig bestuur, met (deeltijd) betaalde krachten voor toezicht tijdens openingstijden. Jaarlijks ontvangt deze stichting een gemeentelijke subsidie voor de exploitatie van het zwembad. In figuur 2.1 zijn de locaties van de overdekte zwembaden uiteengezet. Conform het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties is de ervaring dat de zwembaden goed verspreid zijn over de stad.

Figuur 2.1

Overzicht van overdekte zwembaden in eigendom van de Gemeente Groningen

2.2.1 Soorten zwemactiviteiten In de overdekte zwembaden vinden de gebruikelijke soorten zwemactiviteiten plaats: • Recreatief zwemmen: hierbij gaat het vooral om vrij zwemmen en banen zwemmen; • Groepslessen (voorheen groepslessen): dit betreft activiteiten die door een instructeur worden begeleid, zoals aquasporten, fifty fit, ouder- en kindzwemmen en zwangerzwemmen; • Les zwemmen: dit betreft vooral het ABC-zwemmen; • Verenigingen/verhuur: de baden worden aan diverse verenigingen en andere partijen verhuurd. Bij de beschrijving van de zwembaden zijn verschillende soorten bassins benoemd, zoals ‘wedstrijdbad’, ‘doelgroepenbad’, ‘instructiebad’ en ‘recreatiebad’. Die namen doen wellicht vermoeden dat die bassins alleen voor de activiteiten kunnen worden gebruikt, die in de naam naar

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

7

voren komen. Dat is niet het geval. Een wedstrijdbad wordt namelijk meestal niet alleen voor zwemtrainingen/-wedstrijden gebruikt, maar ook voor banen zwemmen en les zwemmen. In een doelgroepenbad vinden niet alleen groepslessen plaats en een instructiebad wordt niet uitsluitend voor zwemlessen gebruikt. Tot slot kunnen sommige groepslessen en zwemlessen in een recreatiebad worden aangeboden. Als het in dit rapport gaat over een 25 meter of een 50 meter zwembad, gaat het dus niet specifiek om zwemwater voor trainingen en wedstrijden, maar om een zwembad, dat voor meerdere activiteiten kan worden gebruikt.

2.2.1 Huidig activiteitenrooster zwembaden Groningen De activiteitenroosters van de zwembaden in Groningen laten over het algemeen het volgende beeld zien. • Recreatief zwemmen en groepslessen zijn met name op doordeweekse dagen van 7 tot 15 uur en in het weekend. • Leszwemmen; de zwemlessen die verzorgd worden door Sport050 worden op maandag tot en met vrijdag gegeven aan het einde van de middag en op zaterdagmorgen. • Verenigingen; de zwemverenigingen in Groningen hebben met name op de doordeweekse avonden hun trainingsactiviteiten. Wedstrijden worden voornamelijk in het Helperzwembad op zaterdag gehouden. De daadwerkelijke invulling van het activiteitenrooster verschilt per zwembad waarbij per zwembad zwaartepunten zijn aan te wijzen. Het Helperzwembad is bijvoorbeeld meer in gebruik voor het verenigingszwemmen dan in vergelijking met de andere baden. Kardinge heeft meer recreatief zwemaanbod vanwege de aanwezigheid van een recreatiebad. Voor de gedetailleerde weekroosters van de vier betreffende zwembaden wordt verwezen naar bijlage 13 van het ‘Capaciteitsonderzoek sportaccommodaties’ van de gemeente Groningen (d.d. 9 maart 2020) uitgevoerd door Drijver en Partners. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen recreatief zwemmen (blauw in het rooster), groepslessen (geel), les zwemmen (rood) en verhuur aan verenigingen, scholen en andere partijen (groen).

Daarbij opgemerkt dat deze weekroosters de diversiteit binnen deze activiteiten verhult. Zo wordt in de activiteitenroosters over verenigingen gesproken over ‘trainingsactiviteiten’ terwijl een deel van de verenigingen ook activiteiten als leszwemmen en/of meer recreatief zwemmen aanbiedt.

2.2 Overdekt zwemaanbod versus aanbod in de regio Aan de hand van vierjaarlijks capaciteitsonderzoek wordt gekeken of de beschikbare sportaccommodaties nog aansluiten bij de behoeften van de sporter. Hierbij wordt rekening gehouden met zowel demografische veranderingen als ontwikkelingen met betrekking tot behoeften van sporters. In het meest recente capaciteitsonderzoek (Drijver en Partners d.d. 09 maart 2020) is ook gekeken naar de concurrentiepositie van de vier Groningse binnenbaden. De mate waarin in de omgeving andere zwemvoorzieningen aanwezig zijn, heeft invloed op de behoefte die Kardinge, het Helperzwembad, De Parrel en Scharlakenhof moeten ‘accommoderen’. Zo zijn er in de omgeving een behoorlijk aantal zwembaden in verschillende soorten en maten aanwezig. Het gaat om de zwembaden die vanaf het centrum van Groningen, Haren en/of Ten Boer binnen 20 minuten en 20 kilometer met de auto kunnen worden bereikt. De meeste bezoekers van zwembaden zijn namelijk niet bereid om langer en verder te reizen, zo blijkt uit onderzoek van Drijver

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

8

en Partners. Dat geldt zeker wanneer er binnen dat zoekgebied al flink wat zwemaccommodaties aanwezig zijn, wat in de Groningse situatie het geval is. Indien het aanbod van een zwembad extra waarde biedt dan is het aannemelijk dat reistijd rekbaar is. Bijvoorbeeld als een sporter in een 50 meter zwembad wil zwemmen dan is die eerder bereidt om in de huidige situatie daarvoor vanuit Groningen naar Drachten te rijden. Of een gezin dat voor een mogelijk aantrekkelijker recreatief zwembad naar Swimfun in Joure gaat (circa 66 km van het centrum van Groningen). Op basis van het voorgaande luidt de conclusie in het capaciteitsonderzoek voor de zwemaccommodaties (pagina 16), dat de overdekte zwembaden flink wat concurrentie van met name zwemscholen ondervinden. Daarnaast zijn er vooral voor inwoners aan de randen van de gemeente diverse alternatieven voor handen. Dat betekent dat mag worden verwacht, dat het overgrote deel van de bezoekers van de vier binnenbaden in de gemeente Groningen woonachtig is. De exploitanten van de baden, de KNZB en eerder uitgevoerde onderzoeken bevestigen dat. Daaruit blijkt namelijk dat De Parrel en het Helperzwembad vooral door inwoners van de omliggende wijken van beide baden worden bezocht en dat Scharlakenhof met name bezoekers uit Haren ontvangt.

Kardinge trekt vooral inwoners uit het noordoostelijke deel van de stad Groningen, maar ontvangt meer dan De Parrel en het Helperzwembad ook bezoek uit andere delen van de stad, de gemeente en de omliggende gemeenten. Dit komt onder andere doordat het zwembad in Kardinge ook een grote recreatieve functie heeft. Vanwege de afstand zijn De Welle in Drachten (circa 42 km vanaf het centrum van Groningen) en Aquarena in Emmen (circa 68 km vanaf het centrum van Groningen) vanwege de reisafstand niet in het overzicht van het capaciteitsonderzoek opgenomen. -

-

De Welle is het enige zwembad van Noord-Nederland met een overdekt 50 meter zwembad. Voor De Welle wordt inmiddels vervangende nieuwbouw gerealiseerd op een andere locatie in Drachten. Onderdeel van de plannen is wederom de realisatie van een overdekt volwaardige 50 meter zwembad. Dit nieuwe 50 meter zwembad voldoet aan de KNZB eisen voor een Bzwemaccommodatie. Daarnaast beschikt het nieuwe bad over ondersteunende ruimte voor topsport, zoals een warming-up ruimte en een fysio-/krachtruimte. Met de realisatie van dit nieuwe zwembad blijft Drachten de topsportlocatie voor het (wedstrijd)zwemmen voor Noord-Nederland. Daarover zijn afspraken gemaakt tussen gemeente Smallingerland (Drachten), provincie Fryslân, Topsport Noord, KNZB en sportkoepel NOC*NSF. De gemeente Smallingerland en Topsport Noord bevestigen dat deze afspraken zijn vastgelegd in een brief, waarin de intentie wordt uitgesproken dat Drachten de zwemlocatie is voor het organiseren van topsporttalentenprogramma’s (CTO en RTC); Aquarena in Emmen is in het najaar van 2019 geopend en beschikt over een volwaardige 25 meter wedstrijdbad met 8 banen, inclusief brede perrons en een EHBO-ruimte.

2.3 Accommodatie-types KNZB Voor zwemmen geldt het onderscheid tussen korte- (25 meter) en langebaanzwemmen (50 meter). Een zwembad om (recreatief) banen te zwemmen heeft volgens de KNZB geen officiële lengtemaat. Echter is het wel (praktisch) noodzakelijk voor banenzwemmers om te trainen in een zwembad dat de officiële maat heeft. De officiële KNZB eisen voor de afmetingen van trainings- en wedstrijdzwembaden staan in tabel 2.2 vermeld. In deze eisen vanuit de KNZB zijn een viertal accommodatie-types te onderscheiden (type A t/m D): • D-accommodatie: o Voor lokale wedstrijden, georganiseerd voor en door de lokale vereniging(en) • C-accommodatie:

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

9

•

•

o Voor regionale wedstrijden, georganiseerd door de Regio-organisatie B-accommodatie: o Voor nationale wedstrijden/evenementen, georganiseerd door/onder toezicht van de KNZB A-accommodatie: o Voor internationale wedstrijden en evenementen, georganiseerd door LEN/FINA/IPC

Tot slot is er ook nog een buitencategorie voor (grote) evenementen als EK’s, WK’s en Olympische en Paralympische Spelen. Hiervoor zijn geen vaste eisen, omdat deze zeer specifiek per evenement van toepassing zijn. Alleen De Tongelreep in Eindhoven komt voor dit type evenementen in aanmerking. In bijlage 1 is een tabel opgenomen waarin per accommodatie-type is aangegeven welke wedstrijden/evenementen daarin georganiseerd kunnen worden.

Tabel 2.2

KNZB eisen voor de afmetingen van zwembaden per accommodatie-type (A t/m D)

Zoals valt te lezen in tabel 2.2 heeft de KNZB geen aparte eisen aan zwembaden voor kortebaan evenementen (25 meter bassin) en langebaan evenementen (50 meter bassin). Dit betekent dat de lengte van het zwembad (25 of 50 meter) niet bepalend is of het een accommodatie-type D of type A betreft. Vanzelfsprekend geldt wel dat in een 50 meter zwembad beide type zwemwedstrijden gehouden kunnen worden en in een 25 meter bad enkel kortebaanevenementen. De breedte van de zwembaden wordt bepaald door het aantal banen. De aanbevolen breedte van een zwemaccommodatie-type C en type D bedraagt ten minste 16 meter (zes zwembanen) en van een type B zwembad 21 meter (acht zwembanen). De lengte en het aantal banen bepalen ook de capaciteit van het bassin. In het capaciteitsonderzoek wordt aangegeven dat de KNZB het belangrijk vindt dat zwembaden voldoen aan het zwemniveau waarop de Groningse zwemverenigingen actief zijn. Zo komt zwemvereniging TriVia in de landelijke zwemcompetitie uit in de hoofdklasse. Voor wedstrijden op het niveau van de hoofdklasse/eredivisie en voor het organiseren van regionale en landelijke wedstrijden is volgens de KNZB een accommodatie-type B gewenst. Dit betekent onder andere, dat het bad uit minstens acht banen dient te bestaan. Een dergelijk bassin is in de gemeente niet aanwezig.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

10

De wedstrijdbassins in de gemeente Groningen zijn namelijk accommodatie-type C en D en daarmee geschikt voor regionale respectievelijk lokale wedstrijden. Daarbij moet worden vermeld dat voor de zwembaden dispensatie wordt aangevraagd (en wordt verkregen) omdat deze niet volledig voldoen aan de eisen van deze accommodatie-typen. Zo heeft het wedstrijdbad van Kardinge weliswaar zes banen heeft, maar heeft het net geen lengte van 25 meter. In Kardinge trainen ook de talenten van het RTC Waterpolo. Met de huidige afmeting is dit met dispensatie voor wedstrijden ook geschikt als accommodatie-type C. Voor een accommodatie-type B is voor waterpolo een lengte van ten minste 33 meter benodigd en voor een type A een lengte van 35 meter. De aanbevolen breedte voor beide typen is ten minste 21 meter. Een 50 x 21 meter zwembad is daarmee ook geschikt voor waterpolo als accommodatie-type A en B.

2.4 Doel van dit onderzoek Op basis van de voorgaande hoofdstukken is ten tijde van het opstellen van het bidbook Vitaliteitscampus Kardinge geconcludeerd en vervolgens de ambitie uitgesproken om een volwaardige 25 meter zwemaccommodatie met 8 banen te realiseren als onderdeel van de herontwikkeling van sportcentrum Kardinge. Dit is momenteel niet aanwezig in Groningen. Daardoor is het ook mogelijk om naast talentenprogramma’s ook het aanbod voor populaire activiteiten als banenzwemmen en zwemlessen beter te faciliteren. Aangezien er voor de lange termijn geïnvesteerd gaat worden, heeft de raad verzocht middels een aangenomen motie om ook de optie voor een 50 meter zwembad te onderzoeken. Ook met dit type zwembad kan de capaciteit aan zwemwater worden uitgebreid, waarbij de zwemverenigingen een duidelijke wens hebben voor een 50 meter bad. Het doel van dit onderzoek is om op basis van kwalitatieve en kwantitatieve onderwerpen inzichtelijk te maken wat de impact is van de keuze voor een 25 meter of een 50 meter zwembad voor het nieuwe sportcentrum Kardinge en welke afwegingen daarin door de raad gemaakt kunnen worden.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

11

3. Kwalitatief onderzoek 3.1 Introductie Het kwalitatieve onderzoek naar de keuze van voor een 25 meter zwembad of een 50 meter zwembad richt zich op informatie over motivaties, visie, verwachtingen en behoeftes van stakeholders/gebruikers. Dit betreffen over het algemeen niet-cijfermatige onderbouwingen. Een belangrijke bron van informatie hierbij zijn de beleids- en visiedocumenten vanuit de gemeente Groningen en Sport050. De cijfermatige onderbouwingen worden behandeld in het kwantitatieve deel van dit onderzoek. Dit is beschreven in hoofdstuk 4. Voorafgaand aan ieder onderdeel/paragraaf wordt kort ingegaan op het onderwerp, de onderzoeksvraag en de bronnen die hiervoor geraadpleegd zijn.

3.2 Visie en Beleid Besluitvorming binnen de gemeente voor omvangrijke projecten dient genomen te worden in een brede context. Daarbij wordt het besluit getoetst aan de visie en het eigen beleid van de gemeente. Zo ook de keuze om een 25 meter of 50 meter zwembad te realiseren in Kardinge. De onderzoeksvraag die in deze paragraaf centraal staat is: In hoeverre past een 25 meter of een 50 meter zwembad binnen de visie en het (sport)beleid van de gemeente Groningen?

3.2.1

Sport en Beweegvisie 2021+ en Meerjarenprogramma Sport en Bewegen

De Sport en Beweegvisie 2021+, vastgesteld in november 2020, vormt het lange termijn beleidskader voor de gemeente Groningen. De visie wordt uitgewerkt tot een meerjarenprogramma waarin concrete acties staan, die Sport050 en de partners in sport gezamenlijk gaan nemen. Het Meerjarenprogramma Sport en Bewegen (2021-2025) is vastgesteld in maart 2021. Het vierjaarlijks capaciteitsonderzoek vormt een belangrijke basis voor deze beleidstukken en wordt in hoofdstuk 3.3 nader toegelicht. Met de sport- en beweegvisie wil de gemeente nog meer inzetten op gelijke kansen voor alle inwoners om plezier te beleven in sport en bewegen en de kracht hiervan te ervaren. Het richt zich specifiek op het ontwikkelen van sportief kapitaal van jongs af aan én bij doelgroepen die sterk achterblijven in deelname. En daarbij richt de Sport- en beweegvisie zich op sporten en bewegen in de buurt. Uitnodigende en voor iedereen toegankelijke sport- en speelfaciliteiten en een beweegvriendelijke openbare ruimte verlagen drempels om mee te doen met sport en bewegen. Met de juiste vormgeving en inrichting wil de gemeente investeren in het vergroten van het sportief kapitaal, hun inwoners stimuleren tot een gezonde leefstijl en tot een leven lang blijven sporten en bewegen.

Die investering moet verantwoord zijn, het moet duurzaam zijn, voldoen aan de wensen en behoeften van gebruikers en mee kunnen bewegen met ontwikkelingen en trends in het domein van sport, bewegen, gezondheid, onderwijs en recreatie. Door een gevarieerd aanbod te hebben dat aansluit bij onze inwoners en hun behoeften, wordt gestimuleerd om zoveel mogelijk mensen in beweging te komen.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

12

Multifunctioneel en duurzaam gebruik van accommodaties en van de openbare ruimte wordt steeds belangrijker, evenals de combinatie daartussen. Dit vraagt om flexibiliteit van het ruimtegebruik om een optimale bezetting te realiseren. In onderstaande afbeelding is de programmatische opzet van de Sport- en Beweegvisie 2021+ (ideaal, ambities en strategieën) vertaald naar het uitvoeringsprogramma (actielijnen) als onderdeel van het Meerjarenprogramma Sport en Bewegen (2021-2025).

Figuur 3.1. Programmatische opzet van de Sport- en Beweegvisie 2021+ vertaald naar uitvoering cf. het in maart 2021 vastgestelde meerjarenprogramma Sport & Bewegen (2021 – 2025).

Vrijwel alle ambities uit de sport- en beweegvisie en het meerjarenprogramma komen terug in de herontwikkeling van het sportcentrum en het recreatiegebied. Een aantal actielijnen uit het meerjarenprogramma geeft richting voor het onderzoek naar een 25 meter of een 50 meter zwembad. In actielijn NR6 ‘Sportieve ruimte beter benutten’ en NR7 ‘Sportieve capaciteit’ streeft de gemeente naar het behouden en ontwikkelen van veilige en uitnodigende sportaccommodaties en -faciliteiten die voldoen aan de behoeften van de sporter, financieel verantwoord zijn en optimaal worden benut. Daarbij is het van belang dat de capaciteit aansluit bij zowel de demografische veranderingen als de ontwikkelingen met betrekking tot de behoeften van sporters. Aan de hand van vierjaarlijks Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

13

capaciteitsonderzoek wordt dit onderzocht. In de ontwikkeling van nieuwbouwplannen is het belangrijk om op basis van dit capaciteitsonderzoek te anticiperen op de groei van het inwonersaantal en daarmee ook op de capaciteit van het zwemwater. Zowel voor zwembaden als andere sportaccommodaties, blijft de uitdaging altijd hoe deze ruimten optimaal te benutten zijn. Er is een complex knelpunt op de piekmomenten qua zwembadcapaciteit. Zwemverenigingen ervaren een tekort aan wedstrijdwater en zien graag een 50 meter zwembad gebouwd worden. Daarnaast speelt de vraag naar meer zwemwater ook bij de individuele bezoekers. Tegelijkertijd is er op andere momenten sprake van overcapaciteit. Conform actielijn NR 18 ‘Talentklimaat’ heeft de gemeente het aspect talentontwikkeling hoog in het vaandel staan. In Groningen wordt ernaar gestreefd dat ieder kind gelijke kansen krijgt om zijn of haar talenten te ontdekken en te ontwikkelen en om uit te blinken. Een talentklimaat dat zowel de potentiële topsporter als de meer recreatief georiënteerde sporter de kans geeft om het beste uit zichzelf te halen. Voor topsport en talentontwikkeling is met name de kennis binnen het unieke Groningse ecosysteem onderscheidend. De uitdaging is om deze kennis en ervaringen in te zetten voor de onderkant van de piramide in Groningen, namelijk het spelen, het bewegingsonderwijs en de vele sportclubs.

De gemeente Groningen ondersteunt de RTC’s en talentprogramma’s van Topsport Noord. Daarnaast wil de gemeente talentenprogramma’s van hoge kwaliteit aanbieden met aandacht voor verantwoorde sportbeoefening en een bredere maatschappelijke ontwikkeling bij talentvolle sporters. Tot slot valt op te maken uit de sport- en beweegvisie dat zwembaden vanuit baten en rijksbijdrage jaarlijkse 3,5 miljoen euro opleveren voor de gemeente en jaarlijks 9 miljoen euro kosten. Het resultaat is dat er jaarlijks een budget van 5,5 miljoen euro benodigd is om de gemeentelijke zwembaden sluitend te kunnen exploiteren. Deze negatieve exploitatie is legitiem, omdat hiermee de (financiële) drempels om te sporten en bewegen laag kunnen blijven en dit maatschappelijke meerwaarde oplevert. Dit neemt niet weg dat voor een verantwoorde beslissing en een duurzame investering zowel exploitatie als maatschappelijk nut integraal moeten zijn meegewogen.

3.2.2 Tussenconclusie en aanbevelingen Op basis van de Sport en Beweegvisie 2021+ en het Meerjarenprogramma Sport en Bewegen (20212025) past zowel een 25 meter bad als een 50 meter zwembad indien die investering verantwoord is, duurzaam is en voldoet aan de wensen en behoeften van gebruikers. Voor investeringen in deze voorzieningen moet een integrale afweging gemaakt worden naar de toekomstige vraag én naar het maatschappelijk nut van deze faciliteit. Voor de toekomstige vraag wordt verwezen naar hoofdstuk 3.3. Een volwaardig 25 meter zwembad biedt mogelijkheden ten opzichte van de huidige situatie waarin geen volwaardig zwembad volgens de accommodatie-typen van de KNZB aanwezig is. Een 50 meter zwembad vergroot de mogelijkheden voor zowel individuele zwemmers als zwemverenigingen, evenals voor het organiseren van officiële KNZB zwemwedstrijden en evenementen in Groningen (regionaal, landelijk, internationaal). De hoeveelheid evenementen per jaar zal naar verwachting beperkt zijn (schatting 2-4 per jaar), ook afhankelijk van de afspraken en wisselwerking met het huidige en nieuwe zwembad De Welle in Drachten. Tot slot is de verwachting dat een 50 meter zwembad in Kardinge meer bezoekers zal trekken, mogelijk ook van buiten de regio. De mogelijkheid om grote sportevenementen te organiseren kan bijdragen aan de opbouw van sportief kapitaal.

Daartegenover staat dat het beleid van de gemeente is om in eerste instantie recreatieve sportfaciliteiten te bieden voor iedere doelgroep/gebruiker. Zij zien het niet als hun primaire taak om dergelijke grootschalige zwemevenementen te organiseren of te faciliteren.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

14

In de beleidsstukken van de gemeente Groningen staat evenmin dat het de ambitie heeft om een zwembad met alleen topsport faciliteiten of met een bovenregionale functie te realiseren. Wel is het beleid van de gemeente om hoogwaardige sportaccommodaties aan te bieden om talentontwikkeling zoveel mogelijk te faciliteren. Een volwaardig 25 meter en een 50 meter zwembad past bij die ambitie. Met een 50 meter zwembad wordt het mogelijk om ook langebaan trainingen en wedstrijden te programmeren waarmee tegemoet wordt gekomen aan de wens van zwemverenigingen voor een 50 meter zwembad. Het aantal potentiële 50 meter zwemmers volgens TriVia bedraagt 10-20 personen. Volgens TriVia is hierin een groei mogelijk naar 30-40 personen als er in Groningen een 50 meter zwembad wordt gerealiseerd. Dit is wat nu geïnventariseerd is door TriVia. Mogelijk is er ook een potentiële behoefte onder fanatieke zwemmers die nu niet lid zijn van een zwemvereniging. In dit onderzoek wordt uitgegaan van 50-60 personen als potentiële groep gebruikers voor een 50 meter zwembad. Het is aan de gemeenteraad om aan te geven in hoeverre zij de ambitie heeft om het zwembad in Kardinge een bovenregionale functie te geven met het realiseren van een 50 meter zwembad, met als bijkomstig voordeel dat het bijdraagt aan talentenontwikkeling in de stad.

Hierbij is het ook van belang om een uitspraak te doen over de ambitie om officiële KNZB langebaanwedstrijden te kunnen organiseren in Groningen, bijvoorbeeld in het kader van ‘city branding’ of marketing. Dit heeft ook relatie met de nieuwbouw van zwembad De Welle in Drachten (zie hoofdstuk 3.4).

3.3 Capaciteitsonderzoek In dit hoofdstuk wordt aan de hand van de bevindingen uit het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties (Drijver en Partners d.d. 09 maart 2020) de onderzoeksvraag behandeld met betrekking tot de keuze voor een 25 meter of 50 meter zwembad voor het nieuwe sportcentrum Kardinge: Welke variant sluit het beste aan bij de toekomstige vraag t.o.v. het aanbod van zwemwater in de gemeente Groningen?

3.3.1

Verhouding tussen gevraagde capaciteit en aanbod

In 2020 is in opdracht van de gemeente Groningen een capaciteitsonderzoek sportaccommodaties uitgevoerd door het bureau Drijver en Partners. In dit onderzoek wordt per accommodatiesoort de huidige en de toekomstige behoefte (2025, 2030 en 2035) vanuit sport in kaart gebracht en worden aanbevelingen gedaan hoe de gemeente om kan gaan met de verschillende vraagstukken. Zo ook voor de overdekte zwemaccommodaties binnen de gemeente. In het capaciteitsonderzoek sportaccommodaties ligt de nadruk bij op de overdekte zwembaden die in eigendom zijn van de gemeente Groningen. Het capaciteitsonderzoek constateert dat de overdekte zwembaden behoorlijk goed over de gemeente zijn verspreid. Geconcludeerd wordt in het rapport dat het overgrote deel van de bezoekers van de vier overdekte gemeentelijke zwembaden in Groningen woonachtig is binnen de gemeente Groningen. In het capaciteitsonderzoek wordt het zwemwateraanbod in de gemeente vergeleken met andere grote gemeentes. Daaruit blijkt dat Groningen met 1,16 m2 overdekt zwemwater per 100 inwoners licht onder het gemiddelde zit van deze benchmark (1,23 m2 per 100 inwoners). Voor wedstrijdwater is dat verschil iets groter: Groningen heeft 0,61 m2 per 100 inwoners, waar het gemiddelde op 0,76 m2 ligt. Bij de realisatie van een 50 meter zwembad neemt dit gemiddelde toe.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

15

Belangrijk om te benoemen is dat in deze vergelijking niet de behoefte per gemeente is meegenomen. In het capaciteitsonderzoek wordt daarom geadviseerd om beslissingen over zwemwatercapaciteit niet te baseren op het aanbod met andere gemeenten, maar op de daadwerkelijke behoefte van de gemeente zelf.

Bezetting Een belangrijke indicator voor de verhouding tussen vraag en aanbod is de bezetting. In tabel 3.2 is gekeken naar het gemiddeld aantal bezoekers per vierkante meter zwemwateroppervlak per jaar. Bezetting zwembaden 2016 2017 2018 Helperzwembad 160 160 168 De Parrel 196 189 186 Kardinge 231 242 239 Scharlakenhof 80 84 91 2 Tabel 3.2 Gemiddeld aantal bezoeken per m zwemwateroppervlak per jaar in Groningen op basis van capaciteitsonderzoek 2020 Voor overdekte zwembaden geldt over het algemeen een bezetting van 240 bezoeken per vierkante meter als een voldoende bezetting. Pas vanaf 280 bezoeken per vierkante meter is het zwembad ‘vol’ en is behoefte aan meer zwemwater of betere spreiding van het gebruik. Enkel het zwembad in Kardinge lijkt dit aantal van 240 bezoeken per vierkante meter te halen. De bezetting in algemene zin laat zien dat er nog ruimte is voor extra bezoek bij de andere baden. Echter, dient er ook gekeken te worden naar eventuele knelpunten in het activiteitenrooster.

Mogelijke oorzaken hiervan zijn: • Een recreatief bad of een (klein) instructiebad is niet geschikt voor zwemwedstrijden en ook niet ideaal voor trainingen voor korte- of langebaan afstanden; • De temperaturen van de verschillende baden dient aan te sluiten bij het type activiteit; • Er kan een overvraag zijn op de meest gewilde tijden (in de namiddagen en avonden) en een onderbezetting om minder gewilde tijden (schooltijden en op zondag); • Andersom geredeneerd kan ook gekeken worden of de momenten dat de baden in gebruik zijn, de bezetting ervan geïntensiveerd kan worden, waardoor het aanbod juist stijgt. Kijkende naar de activiteitenroosters van de vier overdekte gemeentelijke zwembaden wordt het volgende geconstateerd: • In het Helperzwembad zijn tijdens schooluren en in het weekend in beide bassins nog ruimte voor extra activiteiten; • In De Parrel is alleen in het weekend nog voldoende ruimte voor extra gebruik, met name voor het wedstrijdbad; • Het wedstrijdbad in Kardinge wordt op doordeweekse dagen vrijwel continu gebruikt; • Het wedstrijdbad van Scharlakenhof biedt ruimte in de middag, latere avond en het weekend. Qua intensiteit van een recreatief zwembad, is een gemiddeld aantal recreatieve zwemmers en banenzwemmers van 30 á 35 per uur gebruikelijk. Kardinge zit met 36 (in 2018) aan de hoge kant.

Het Helperzwembad (19), De Parrel (18) en Scharlakenhof (14) hebben nog ruimte om daarin te intensiveren. In de toekomst neemt de behoefte aan zwemwater toe in verband met bevolkingsgroei en vergrijzing. Vooral in 2035 is de capaciteit voor recreatief zwemmen niet meer toereikend en is er ook meer vraag naar wedstrijdwater vanuit de verenigingen.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

16

Behoefte huidige situatie Door de respondenten van een enquête onder zwemverenigingen in de gemeente Groningen, die is uitgevoerd ten tijde van het capaciteitsonderzoek, wordt aangegeven dat er behoefte is aan 17 uur extra wedstrijdwater per week tijdens doordeweekse namiddagen en avonden. Dit komt doordat: a) op deze tijden het wedstrijdwater niet beschikbaar is (13 uur). b) er twee verenigingen zijn die hun huidige uren geheel of gedeeltelijk willen verplaatsen naar een breder en dieper wedstrijdbad, dan wel naar een tijdstip vroeger op de avond (4 uur). Ter voorkoming van misverstanden: het gaat hierbij om het verplaatsen van bestaande uren van het ene naar het andere bassin en/of een ander tijdstip en niet om extra uren. Uitgaande van het wedstrijdbad in het Helperzwembad met 5 banen, zou deze behoefte aan 17 uur per week extra wedstrijdbad neerkomen op circa 85 uur extra ‘baanuren’ per week (5 x 17 uur). Een zwembaan is ongeveer 35 uur per week beschikbaar op piekmomenten (van 15:00 uur tot 22:00 uur, op 5 doordeweekse dagen)*. De extra behoefte aan wedstrijdbadwater bedraagt daarmee (85 uur gedeeld door 35 uur) 2 a 3 extra banen van 25 meter. Extra behoefte huidige situatie 17 uur wedstrijdbadwater Banen in bijv. het Helperzwembad 5 banen van 25 meter Omgerekend extra behoefte 85 ‘baanuren’ (17 uur x 5 banen) Piekmomenten per week 35 uur (ma. t/m vr.

van 15:00-22:00 uur)* Extra benodigde banen 2 á 3 banen van 25 meter (85 uur / 35 uur) Tabel 3.3 Door verenigingen opgegeven extra behoefte aan wedstrijdbad omgezet naar banen *) Bovengenoemde berekening is een versimpelde rekenmethode om de extra benodigde capaciteit aan wedstrijdbadwater te kunnen bepalen op basis van de extra behoeftes aan zwemuren. Hierbij is het uitgangspunt dat de gemiddelde intensiteit van het huidige gebruik (hoeveel zwemmers maken tegelijk gebruik van een bad of baan) gelijk is aan de intensiteit qua gebruik van de extra behoefte aan zwemuren. In de praktijk is dit genuanceerder en dient uiteindelijk in meer detail gekeken te worden welke type gebruik behoefte heeft aan extra wedstrijdbadwater en hoe zich dit verhoudt tot het huidige gebruik en de hoeveelheid extra zwembanen die hiervoor benodigd zijn. In deze fase van het onderzoek is deze mate van detail echter nog niet bekend en wordt aangenomen dat het huidige type gebruik representatief is voor de extra behoefte aan wedstrijdbadwater capaciteit.

Demografische ontwikkelingen In het Capaciteitsonderzoek 2020 is een raming gemaakt voor de zwembehoefte (exclusief de huidige onvervulde behoefte) in 2025, 2030 en 2035. Daarin wordt op alle type zwemactiviteiten een toename verwacht. Dat is onder andere gerelateerd aan de groei van het aantal inwoners van de gemeente waarbij die groei niet gelijkmatig over de gemeente verdeeld is. Wel is duidelijk, dat de groei zich vooral in De Parrel, het Helperzwembad en Kardinge zich zal voordoen. Hierbij moet wel worden bedacht, dat prognoses voor jaren verder in te toekomst per definitie meer onzekerheden bevatten dan prognoses voor de eerstkomende jaren. Dat betekent dat de prognose voor 2025 ‘harder’ is dan die voor 2030 en 2035. In het capaciteitsonderzoek wordt ten aanzien van de toekomstige verhouden van het vraag en het aanbod (paragraaf 5.8.2) het volgende geconcludeerd ten aanzien van de activiteiten in de zwembaden (exclusief de ‘onvervulde behoefte’ uit de huidige situatie): - Recreatief zwemmen: Capaciteit vanaf 2030 niet meer toereikend, tenzij in de avonduren verenigingsuren worden ‘opgeofferd’ - Doelgroepen: Capaciteit toereikend - Les zwemmen: Capaciteit toereikend

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

17

-

Verenigingen/verhuur: Capaciteit ontoereikend. Scholen: Capaciteit toereikend

Ten aanzien van de toekomstige verhouding vraag en aanbod wordt volgens het capaciteitsonderzoek voornamelijk groei verwacht voor het recreatief zwemmen en voor verenigingen/verhuur. Voor verenigingsuren betreft dit ten opzichte van de huidige situatie, naast de huidige onvervulde behoefte, circa 6,5 uur extra in 2025, circa 10,5 uur in 2030 en circa 14,5 uur in 2035.

Extra behoefte in 2035 14,5 uur wedstrijdbadwater Banen in bijv. het Helperzwembad 5 banen van 25 meter Omgerekend extra behoefte 72,5 ‘baanuren’ (14,5 uur x 5 banen) Piekmomenten per week 35 uur (ma. t/m vr. van 15:00-22:00 uur) Extra benodigde banen o.b.v. Ten minste 2 banen van 25 meter (72,5 uur / 35 uur) prognose 2035 Tabel 3.4 Extra behoefte in 2035 aan wedstrijdbad omgezet naar banen Uitgaande van de prognose in het capaciteitsonderzoek tot en met 2035 kan de toekomstige behoefte inclusief ‘onvervulde behoefte’ vier tot vijf extra banen van 25 meter bedragen voor verenigingen/verhuur. In deze prognose is het recreatieve zwemmen niet meegenomen. Maar omdat de extra behoefte aan wedstrijdwater nu wordt gebaseerd op de extra baanuren op piekmomenten, ontstaat met de uitbreiding aan banen ook ruimte voor recreatief zwemmen buiten de piekuren om.

Aanbevelingen toekomstige situatie In het capaciteitsonderzoek 2020 wordt zowel voor de huidige als toekomstige situatie een aantal afwegingen met mogelijke maatregelen en aanbevelingen benoemd (zie Capaciteitsonderzoek, paragraaf 5.7.2, 5.7.3 en 5.8.3). Als het gaat om het realiseren van extra wedstrijdwater, is daarvoor in de toekomst wel meer aanleiding dan nu. Door de toename van het bezoek van alle activiteiten wordt de bezetting van de baden immers flink hoger. Daarbij komt dat eventueel extra wedstrijdwater in de toekomst beter kan worden gevuld met zwemmers dan nu. Naast de uren die de verenigingen in de bestaande situatie niet kwijt kunnen (onvervulde behoefte van 17 uur), zijn er immers in 2025 en latere jaren flink wat extra verenigingsuren nodig. Daarbij komt dat de toename van het recreatieve bezoek vanaf 2030 niet volledig kan worden geaccommodeerd. Daarbij gaat het vooral om het bezoek van banen zwemmen en dat is een activiteit die ook in wedstrijdwater plaatsvindt. Wat betreft mogelijke maatregelen wordt in het capaciteitsonderzoek geconcludeerd dat er in de toekomst meer reden dan nu is om een volledig extra wedstrijdbassin te realiseren. Het vervangen van een bestaand wedstrijdbad met vier of vijf banen door een bad met acht banen is echter ook een optie.

Er wordt dan echter een bestaand bassin vervangen door een groter bassin, in plaats van dat er een volledig extra bassin wordt gebouwd. Dit betekent een uitbreiding van drie of vier banen ten opzichte van het huidige aanbod. Dit zorgt ervoor dat de overcapaciteit duidelijk minder sterk toeneemt dan wanneer de laatste optie wordt gekozen.

3.3.2

Potentiële extra behoefte vanwege een 50 meter zwembad

Een 50 meter zwembad met zes of acht banen in Kardinge betekent dat de huidige zwemcapaciteit wordt uitgebreid met in feite een extra 25 meter zwembad met zes of tien banen. Dit zijn één tot zes meer 25 meter extra banen dan de vier á vijf banen waar behoefte aan is conform het capaciteitsonderzoek voor verenigingen/verhuur. Een 50 meter zwembad met zes banen is in de basis

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

18

een accommodatie-type C. Een 50 meter zwembad met acht banen is in de basis een accommodatietype B. In deze berekening is echter geen rekening gehouden of de behoefte aan 17 uur wedstrijdbadwater per week gaat toenemen indien een 50 meter bad wordt gerealiseerd. Zo maakt TriVia conform het capaciteitsonderzoek twee uur gebruik van het 50 meter bad van De Welle in Drachten ten behoeve van topsport en talentontwikkeling. Bij de realisatie van een 50 meter zwembad kunnen deze activiteiten verplaatst worden naar Groningen. Dit zijn verenigingsactiviteiten en geen activiteiten in het kader van het RTC-zwemmen in Drachten. Omdat er momenteel geen overdekt 50 meter zwembad is in zowel de gemeente als provincie Groningen, is het lastig in te schatten wat de (potentiële) behoefte is voor langebaan zwemmen. Echter kan worden aangenomen dat langebaan zwemmers nu ook al gebruik maken van de (25 meter) zwembaden in Groningen, dus dat dit niet automatisch leidt tot meer gebruikers. Wel kan een 50 meter zwembad op termijn meer sporters enthousiasmeren om te gaan zwemmen. In het capaciteitsonderzoek is geen rekening gehouden met deze mogelijke extra behoefte. TriVia is daarom gevraagd om in samenspraak met de KNZB een schatting te maken van het potentieel aantal 50 meter zwemmers.

Zoals genoemd in paragraaf 3.2.2 verwacht TriVia dat het huidige aantal (10-20 leden) kan groeien tot 30-40 leden. Aangevuld met fanatieke zwemmers die nu geen lid zijn van een zwemvereniging wordt in dit onderzoek uitgegaan van 50-60 potentiële 50 meter zwemmers. 3.3.3

Tussenconclusie en aanbevelingen

Er is momenteel een overvraag naar wedstrijdbadwater op de meest gewilde tijden (15:00-22:00u doordeweeks). Voor de korte termijn wil de gemeente de recreatieve uren voor de zwembaden, gelet op de trend dat steeds meer mensen ongebonden willen sporten, beschikbaar houden. Wel gaat de gemeente de bezetting goed in te gaten houden. Om het zwemwater optimaal te benutten, wordt ingeroosterd tot 22:30 uur. Mochten er gebruikers zijn die tot 23:00 uur door willen gaan, dan is dit uiteraard mogelijk. Daarnaast wordt het daadwerkelijk gebruik/aantallen bij recreatief zwemmen en verenigingen gemonitord. TriVia en de Sportkoepel geven echter aan dat het uitbreiden van de zwemtijden niet werkbaar is en men toch op de huidige tijden zal willen blijven zwemmen. In dat geval blijft er ook bij het verbreden van het (tijds)aanbod aan banenzwemmen nog steeds een overvraag op de piekmomenten. Indien de gemeente de door de verenigingen gevraagde uren volledig wil accommoderen, de verenigingen geen ‘voorrang’ wil geven op de activiteiten van de exploitanten voor individuele bezoekers, verenigingen niet op de late avond wil plaatsen, een slechtere bezetting van het zwemwateraanbod wil accepteren en bereid is om de voor de investering en exploitatie benodigde middelen beschikbaar te stellen, kan zij de keuze maken om extra wedstrijdwater te realiseren.

Om voor de lange termijn aan de toekomstige vraag te kunnen voldoen, is conform het capaciteitsonderzoek 2020 in de toekomst meer reden dan nu om een volledig extra wedstrijdbassin te realiseren of een bestaand wedstrijdbad uit te breiden voor een bassin met meer banen. Het antwoord op de onderzoeksvraag of een 25 meter of 50 meter zwembad beter aansluit bij de toekomstige behoefte tussen vraag en aanbod, laat zich niet vangen in de conclusie dat er behoefte is aan extra wedstrijdwater. De aangegeven extra behoefte van vier tot vijf extra zwembanen kan zowel worden voorzien door een 50 meter bad te realiseren in plaats van een 25 meter bad, maar ook door een 25 meter bad aan te leggen met meer banen.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

19

Het realiseren van een 50 meter zwembad met zes of acht banen in het nieuwe sportcentrum Kardinge betekent een uitbreiding van het zwemaanbod met in feite zes of tien (25 meter) banen ten opzichte van het huidige aanbod in Groningen. Dit is echter een overaanbod van omgerekend één tot zes extra banen. Het vervangen van een bestaand wedstrijdbassin met vier of vijf banen door een bad met acht banen is conform het capaciteitsonderzoek echter ook een optie. Dit betekent een uitbreiding van wedstrijdwater met drie of vier banen. Het huidige sportcentrum Kardinge beschikt over een wedstrijdbad met zes banen. Indien dit bijvoorbeeld wordt vervangen voor een zwembad met tien banen dan is dit een uitbreiding van vier banen. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan een optimale bezetting. Het risico is echter dat op termijn met het oog op de prognoses uit het capaciteitsonderzoek voor zowel de verenigingen/verhuur als voor de recreatieve groei er alsnog een tekort ontstaat. Tot slot wordt opgemerkt dat het capaciteitsonderzoek is opgeleverd in maart 2020. Het capaciteitsonderzoek wordt conform de sport- en beweegvisie iedere vier jaar geactualiseerd. Inmiddels is een bureau gestart om deze actualisatie uit te voeren.

Tussen het vorige capaciteitsonderzoek en het onderzoek dat nu loopt doen zich ontwikkelingen voor die ook impact hebben (gehad) op trends en ontwikkelingen in sport en het gebruik van sportaccommodaties zoals de coronapandemie en de huidige energiecrisis.

3.4 Ontwikkelingen en toekomstvisie Het realiseren van een volwaardige 25 meter of een 50 meter zwembad als onderdeel van het sportcentrum Kardinge raakt eveneens aan de exploitatie en positionering van de andere zwembaden in Groningen. De onderzoeksvraag die in deze paragraaf centraal staat is: In hoeverre sluit een 25 meter of 50 meter zwembad aan bij de ontwikkelingen van andere zwembaden in Groningen en in de regio, en wat zijn de gevolgen daarvan?

3.4.1

Ontwikkelingen andere overdekte zwembaden in eigendom van de gemeente

De gemeente Groningen heeft op dit moment geen concrete plannen om in de nabije toekomst een van de andere zwembaden die zij in eigendom hebben te herontwikkelen. De afdeling Vastgoed van de gemeente Groningen gaat in het najaar van 2022 een actualisatie uitvoeren van de meerjaren onderhoudsplannen van de zwembaden. Mede op basis daarvan kan dan ook een vastgoedstrategie gemaakt worden voor de toekomst van de Groningse zwembaden. De gemeente heeft als beleid om zwembaden te spreiden, om hiermee zo veel mogelijk gebieden in de gemeente Groningen te voorzien van (overdekte) zwemfaciliteiten in de buurt. Om die reden ligt het eveneens niet in de lijn der verwachting dat een van de zwembaden wordt gesloten om de bezetting in ander zwembad te verhogen.

3.4.2

Impact zwembad Kardinge op gebruik andere zwembaden van de gemeente Groningen

Indien het nieuwe sportcentrum Kardinge wordt voorzien van een volwaardig 25 meter zwembad of 50 meter zwembad, kan dit mogelijk impact hebben op het gebruik van de andere baden. Met name het gebruik van het Helperzwembad, waar TriVia momenteel 40 uur per week zwemtijd afneemt, zou mogelijk (deels) kunnen verschuiven naar Kardinge. TriVia geeft zelf aan dat bij een 50 meter bad circa 30 uur minder zal worden afgenomen in het Helperzwembad, omdat de leden gebruik kunnen maken

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

20

van een 50 meter zwembad. In dat geval wordt Kardinge het ‘thuisbad’ van TriVia en zullen zij deze voor 40 uur per week afnemen, plus wedstrijden in het weekend. Daarbij is meegenomen dat TriVia ook zal groeien als zij de beschikking hebben over een 50 meter bad. Bij een volwaardig 25 meter bad in Kardinge is die aantrekkingskracht om (volledig) naar Kardinge te verhuizen echter beperkt/kleiner. Indien dit inpasbaar en wenselijk is vanuit Sport050, is het voor TriVia zelfs denkbaar om de volledige 40 uur te verplaatsen van het Helperzwembad naar Kardinge. Het is echter de vraag of dit wenselijk is voor Sport050 als 40 uur leegstand moet worden opgevuld in het Helperzwembad. Uitgaande van een verschuiving van 30 uur per week voor TriVia van het Helperzwembad naar Kardinge, zou dit aantal moeten worden opgevangen om ervoor te zorgen dat de verschuiving naar het 50 meter bad niet voor leegstand zorgt elders in de stad. Volgens TriVia is er momenteel een wachtlijst voor het Helperzwembad. Zo is bijvoorbeeld voor de vereniging voor reddingszwemmen nu onvoldoende uren beschikbaar (zij zouden meer uren willen afnemen voor hun activiteiten). Andere voorgestelde mogelijkheden voor verhuur van het Helperzwembad zijn andere zwemverenigingen die graag na 17 uur zwemmen, maar daar nu geen ruimte voor hebben.

Ook zou een potentiële leegstand voor in dit geval het Helperzwembad deels ingevuld kunnen worden als de extra behoefte vanuit het capaciteitsonderzoek voor de korte en lange termijn in ogenschouw wordt genomen. Vraag is echter of deze behoeften ingevuld moet worden in één enkel zwembad of dat hier ook sprake moet zijn van spreiding over de gemeente. Daarnaast richten zwembad Scharlakenhof en zwembad De Parrel zich vanwege hun buurtfunctie deels op lokale doelgroepen. Bij een mogelijke sluiting van een of beide baden zal een significant deel van de gebruikers niet naar Kardinge of elders gaan om te zwemmen. Het sluiten van een van deze zwembaden gaat echter in tegen het beleid van de gemeente om sport en sportfaciliteiten direct nabij haar inwoners te hebben.

3.4.3

Impact zwembad Kardinge op andere zwembaden in de regio

In figuur 3.4 zijn de overdekte 50 meter zwembaden in Nederland aangegeven. Op deze kaart is een duidelijk beeld zichtbaar van het aantal 50 meter baden in de (denkbeeldige) noordoostelijke helft van Nederland en de zuidwestelijke helft van Nederland. In het noorden is er enkel een 50 meter zwembad in Drachten. Een 50 meter zwembad in Groningen zal mogelijk een bepaalde concurrentiepositie betekenen voor zwembad De Welle in Drachten. Het dichtstbijzijnde volgende overdekte 50 meter zwembad is in Hengelo en ligt ruim 135 kilometer van Groningen.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

21

Figuur 3.4

Kaart van Nederland met alle locaties van overdekte 50 meter zwembaden

De KNZB heeft op verzoek van Sport050 een overzicht opgesteld van zwemverenigingen in Groningen en Drenthe, inclusief hun huidige ledenaantallen. Dit om inzicht te krijgen in het potentiële gebruik van een 50 meter zwembad in Kardinge door deze zwemverenigingen. Als dit op de kaart van Noord-Nederland wordt geprojecteerd (zie figuur 3.5) valt op dat er ten noorden van Groningen geen grote zwemverenigingen zijn die in potentie binnen het verzorgingsgebied van zwembad Kardinge zouden vallen. Tevens bevindt zich in noordoost Groningen (Delfzijl) het Optisport zwembad Dubbelslag, met een 25 bij 20 meter wedstrijdbad. De Spatters in Beilen hebben hun eigen zwembad De Peppel. Het wedstrijdbad heeft daar een afmeting van 21 bij 30 meter, waarbij met een keerwand deze tot een officiële afmeting van een 25m bad kan worden verkleind. Voor zowel De Spatters als ZPC in Norg is de afstand voor hen naar Drachten vergelijkbaar met de afstand naar Kardinge. Een 50 meter zwembad zal mogelijk deze verenigingen een extra optie bieden om gebruik te maken van een 50 meter bad, maar zorgt ook direct voor een concurrentiepositie met De Welle, in plaats van dat er een nieuwe doelgroep wordt aangesproken.

Onderzoek 25 meter of 50 meter zwembad | © The Stadium Consultancy | 02 oktober 2023

22

Figuur 3.5 Kaart van Noord-Nederland met de grootste zwemverenigingen in Groningen en Drenthe

De Welle, Drachten In Drachten bevindt zich Zwemcentrum De Welle. Op dit moment het enige zwembad in NoordNederland met een overdekt 50-meter bad. Het bad faciliteert daarom topsport trainingen voor het Centrum voor Topsport en Onderwijs (CTO) uit Heerenveen. Sportbedrijf Drachten, CTO Heerenveen en het opleidingscentrum (OC) van de KNZB zijn daarom een alliantie aangegaan om deze topsportzwemmers van optimale faciliteiten te voorzien. Het 50 meter zwembad in De Wille is geschikt om daar officiële KNZB langebaanwedstrijden te houden. Het zwembad wordt herbouwd op een andere locatie, waarvoor de uitvoering reeds is gestart. De nieuwbouw moet in 2024 klaar zijn en bevat eveneens een 50-meter bad, met minimaal dezelfde functionaliteiten als het huidige 50-meter bad. Topsport Noord heeft afspraken met Sportbedrijf Drachten/gemeente Smallingerland gemaakt dat het CTO en het RTC (langebaan) zwemmen in Drachten plaatsvindt. Voor wat betreft het topsporttalentprogramma betreft dit 9 tot 14 zwemmers. Vanuit de gemeente Smallingerland is 1 fte aangesteld om onder andere deze topsporttalenten te begeleiden. Zoals eerder aangegeven, heeft zowel de gemeente Smallingerland en Topsport Noord bevestigd dat de afspraken zijn vastgelegd in een brief die samen met de provincie Fryslân, NOC*NSF en de KNZB is ondertekend.