Bijlage 2 Jaarrekening 2020.pdf

Conclusie We blijven met diverse partijen werken aan een gastvrije gemeente. De focus ligt niet alleen op de binnenstad maar is ook gericht op het landelijk gebied van onze gemeente. Daar zien we ook ruimte om meer bezoekers te verleiden naar de gemeente Groningen te komen en er langer te verblijven. We blijven daarnaast samen met onze partners werken aan een gastvrije binnenstad.

2.2.3 Binnenstadontwikkeling De gemeente Groningen groeit qua inwonersaantal en heeft een belangrijke centrumfunctie voor de regio. We willen de aantrekkingskracht van de gemeente blijven versterken. De uitvoering van de binnenstadsvisie ‘Ruimte voor jou’ draagt daaraan bij. Onze binnenstad doet het goed en is een van de meest aantrekkelijke binnensteden van Nederland. Wat wilden we bereiken in 2020? We willen onze gemeente goed voorbereiden op de toekomst. Daarom monitoren we de nieuwe ontwikkelingen in de binnenstad, spelen hierop in en trekken samen op om de aantrekkelijkheid en de economische potentie van de (binnen)stad te vergroten. Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben het verblijfsklimaat in de binnenstad verbeterd door uitvoering te geven aan het uitvoeringsprogramma binnenstad ‘Ruimte voor jou’ (aanpak openbare ruimte, toegankelijkheid en veiligheid). Zie ook paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken - Centrum; • We hebben gewerkt aan de herinrichting van de Grote Markt en aan het realiseren van de Nieuwe Markt en de oostwand.

Zie ook paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken - Centrum; • We hebben het economisch functioneren van de binnenstad gemonitord; • Als input voor de te actualiseren binnenstadsvisie zijn verschillende onderzoeken afgerond naar het toekomstperspectief van de detailhandel, horeca en overnachtingenmarkt; • Tegen de achtergrond van de gevolgen van het coronavirus hebben we een proces ingericht voor de beleidsactualisatie van de Structuurvisie detailhandel (2011), de Horecanota (2011) en de overnachtingenmarkt (2004), dat voor de zomer 2021 dat voor de zomer 2021 vrijgegeven wordt voor inspraak. Conclusie In de binnenstad is het winkellandschap al langere tijd aan het veranderen. We zagen de druk op de openbare ruimte toenemen en we zagen een verschuiving van fysieke winkels naar online verkoopkanalen. Mede daardoor zagen we de binnenstad veranderen van plek om te winkelen naar een verblijfs- en ontmoetingsplek. Door het coronavirus zijn deze bestaande trends versterkt. Juist de winkels gericht op recreatief winkelen zijn hard getroffen en lijden onder de toename van internetaankopen. Onderzoeksbureau Locatus verwacht dat de impact van het coronavirus op het centrum van Groningen zeer zwaar zal zijn (-22,8 procent omzet). Groningen staat hierin overigens niet alleen: dat geldt voor de meeste grotere binnensteden in Nederland.

41

Bureau BЯO verwacht dat door het coronavirus het aantal bedrijfsbeëindigingen en faillissementen in de detailhandel en horeca zal toenemen, met leegstand tot gevolg. Dit is echter –door de steunmaatregelen van het Kabinet – nog niet zichtbaar in de cijfers. Vanuit een brede aanpak voor de binnenstad willen we anticiperen op mogelijke leegstand en een veranderend aanbod van detailhandel en (dag)horeca. Deze aanpak richt zich op de vraag hoe we de binnenstad veilig, aantrekkelijk en toekomstbestendig kunnen houden en maken vanuit de ambitie om de openbare ruimte te herwinnen en de mix van functies te versterken. Juist omdat de effecten van het coronavirus op onze gemeentelijke economie niet eenduidig zijn, is het van belang de focus óók op de langere termijn te houden met bestendig economisch beleid.

2.2.4 Winkels buiten de binnenstad Detailhandel vormt een wezenlijk onderdeel van het dagelijkse leven van de inwoners van onze gemeente en van de regio. Men doet er dagelijkse boodschappen en koopt andere benodigdheden. Detailhandel is ook belangrijk voor de economische sector. Ook buiten de binnenstad heeft onze gemeente een gevarieerd aanbod aan winkels, waarvan de meeste in wijkwinkelcentra en op onze locaties voor grootschalige en perifere detailhandel (Sontplein, Hoendiep/Peizerweg). Op alle niveaus willen we lokale bedrijvigheid de ruimte geven om zich door te ontwikkelen en zetten we in op behoud en versterking van de aantrekkelijkheid van onze centra: buurt, wijk, dorp en stad. Ook dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Fonds Ondernemend Groningen en bedrijvenverenigingen om de bedrijventerreinen en wijkwinkelcentra aantrekkelijker te maken. Voor de ontwikkeling van de dorpen is het deel dorpseconomie opgenomen in de centrumontwikkeling als onderdeel van het Meerjarenprogramma Ruimtelijke Economie (2019). Wat wilden we bereiken in 2020? Conform onze Structuurvisie Detailhandel (2011) zetten we in op de versterking van de huidige structuur. We kijken hierbij naar de specifieke functie en betekenis zodat de winkels elkaar versterken en niet in de weg zitten. We investeren in 2020 in onze (wijk) winkelcentra.

Het gaat hier onder andere om het Sontplein, Hoendiep, Paddepoel en het Overwinningsplein in Groningen, het centrum van Haren en Het Koopmansplein in Ten Boer. Wat hebben we hier voor gedaan? • We zijn samen met ondernemers en vastgoedeigenaren in gesprek gegaan om de mogelijkheden tot revitalisering van gebieden te bespreken; • Samen met het Service Punt Detailhandel zijn we in gesprek gegaan met de besturen van wijkwinkelcentra om te bepalen welke gezamenlijke toekomstige ontwikkelingen prioriteit krijgen; • We zijn gestart met verkennende gesprekken met de bedrijvenverenigingen en wijkwinkelcentra voor het vormen van een nieuwe detailhandelsvisie; • We hebben de wijkwinkelcentra en perifere detailhandelsgebieden ondersteund qua openingstijden en het treffen van fysieke maatregelen tijdens de coronacrisis; • We hebben de belangen van de wijkwinkelcentra kenbaar gemaakt aan de gebiedsteams en wijkvernieuwingsprojecten en contacten gelegd over gezamenlijke maatschappelijke opgaven. Conclusie We zijn gestart met de gesprekken en verkenning van de gezamenlijke lange termijn ontwikkelingen. Door de coronacrisis ligt de focus nu meer op het heden en het overleven waarin we maximaal faciliteren binnen de mogelijkheden die we hebben. We zijn in ieder geval gestart met de gesprekken voor de vorming van een nieuwe detailhandelsvisie.

2.2.5 Warenmarkten en standplaatsen De warenmarkt in de binnenstad en de wijkmarkten en standplaatsen leveren een belangrijke bijdrage aan een aantrekkelijke, levendige en ondernemende binnenstad en wijkcentra. Wij blijven ons inzetten voor het 42

realiseren van aantrekkelijke Groningse warenmarkten voor bezoekers, marktvergunninghouders en standplaatshouders. Wat wilden we bereiken in 2020? We wilden een verdere uitwerking van de Vismarkt als handelsplein zoals verwoord in Bestemming Binnenstad. Daarbij lag het accent op ruimtelijke inpassing en naar maatregelen om deze centrummarkt in de toekomst te optimaliseren. Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben de markten in Groningen, Haren en Ten Boer gefaciliteerd. Bij de dorpsmarkten hebben we gezorgd voor een soepele overgang in vergunningverlening en organisatie. In het kader van het coronavirus hebben we de marktopstelling, verkeersbegeleiding en handhaving telkens afgestemd op de geldende coronamaatregelen zodat de markt als kritieke voedselvoorziening verantwoord doorgang kon vinden; • In 2020 hebben we de harmonisatie van beleid en regelgeving voor de gemeente Groningen gerealiseerd. De marktverordening, de verschillende reglementen, de branchering en tarieven zijn geharmoniseerd en geactualiseerd om aan de richtlijn schaarse vergunningen te voldoen. Ook zijn we met ons nieuwe branchebesluit voorbereid op de samenvoeging van de centrummarkten in de binnenstad van Groningen. • In het centrum hebben we in afstemming met de marktondernemers en andere stakeholders de contouren voor de herinrichting Vismarkt als handelsplein van de toekomst beschreven.

Dit is de basis voor het Programma van Eisen dat in de eerste helft van 2021 wordt uitgewerkt. Zie ook paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken - Centrum. Conclusie In goede samenwerking met de marktondernemers en continue standplaatshouders werken wij aan de ontwikkeling van een aantrekkelijke, kwalitatief hoogstaande en gevarieerde warenmarkt, zowel voor nu als voor in de toekomst. We spelen daarbij in op nieuwe ontwikkelingen. In 2020 heeft de coronacrisis het vitale karakter, de waardering en het aanpassingsvermogen van de markt onderstreept.

Deelprogramma 2.3: Bedrijvige stad Met dit deelprogramma zorgen we voor een goed ondernemersklimaat en vestigingsklimaat in onze gemeente. We bieden ondernemers maximaal de ruimte om te ondernemen. Met aantrekkelijke en bereikbare werklocaties, klantgerichte dienstverlening en ondersteuning. Voor het ondernemingsklimaat is ook de arbeidsmarkt van betekenis. Een goede aansluiting van ons arbeidsmarktbeleid is te vinden in Programma 1: Werk en inkomen. Beleidsvelden • Samenwerken met bedrijvenverenigingen • Bedrijvigheid breed stimuleren • Aansluiting vraag en aanbod van werk bevorderen • Handelsrelaties met buitenland bevorderen • Werken aan een goed aanbod werklocaties • Ontwikkeling ZZP en start-ups Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje.

43

Effectindicator(en) Aantal bedrijfsbezoeken % leegstaand vloeroppervlakte kantoren % leegstaand vloeroppervlaktewinkels %leegstaand vloeroppervlaktebedrijfsruimte Aantal hectare uitgegeven bedrijventerrein

Behaald 2019 8,5% (1-1-2019) 2,5

Beoogd 2020 580 <11,2% +/- 5% +/- 5% >5

Behaald 2020 221* 7,1% (01-01-2020) 6,5% (01-01-2021) 3,9% (01-01-2020) 16,2 ha**

* Het aantal bedrijfsbezoeken is door de coronamaatregelen lager uitgevallen maar onze accountmanagers hebben wel veel contact gehouden met ondernemers via andere wegen. ** Het aantal hectare uitgegeven bedrijventerrein is hoog uitgevallen door de verkoop van 11 hectare grond voor het nieuwe distributiecentrum van Aldi op het bedrijventerrein Westpoort.

2.3.1 Samenwerken met bedrijvenverenigingen Het georganiseerde bedrijfsleven en de gemeente zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het stimuleren van de economie en de werkgelegenheid in Groningen. Dit heeft geresulteerd in het Convenant Ondernemend Groningen. De convenantpartners stellen middelen en capaciteit beschikbaar voor strategische projecten maar ook gebiedsgerichte projecten. Er wordt gewerkt met een open agenda waarbij iedereen nieuwe initiatieven kan aandragen. De intensieve samenwerking met het bedrijfsleven mondt uit in gezamenlijke projecten en activiteiten. Mede door het Fonds Ondernemend Groningen stimuleert het Groningse bedrijfsleven de tripartite samenwerking en investeren ze in projecten en initiatieven die de economie en werkgelegenheid van de gemeente versterken. Ook in het buitengebied willen we de economie en werkgelegenheid stimuleren. De vereniging in Ten Boer wordt hierbij betrokken. Daarnaast blijven we graag in overleg met de agrarische sector in onze gemeente. In Haren is het Fonds Ondernemend Groningen ook actief als organisatie voor de ondernemers in Haren, waaronder een belangrijk deel van de detailhandel en veel dienstverlenende bedrijven. Het fonds zet zich in Haren ook in voor promotie, het ondersteunen van evenementen en versterking van het ondernemersklimaat.

Wat wilden we bereiken in 2020? We willen samen met het bedrijfsleven en de kennisinstellingen gezamenlijke projecten en initiatieven oppakken en de samenwerking verder professionaliseren en uitbouwen richting het landelijk gebied van de gemeente. Wat hebben we hier voor gedaan? • De nieuwe vereniging ‘Ondernemend Ten Boer’ krijgt steeds meer gestalte en heeft met het versieren van het dorp met kerstverlichting het eerste gezamenlijke project uitgevoerd; • We hebben de samenwerking vanuit de koepel op gemeenschappelijke thema’s en ambities versterkt; • We zijn actief betrokken geweest bij bijeenkomsten en vergaderingen van de verenigingen; • Uitvoeren van gezamenlijke projecten met de kennisinstellingen en bedrijven gericht op de economische speerpunten en de Campus ontwikkelingen; • We zijn samen met ondernemers en verenigingen in gesprek gegaan over de gebiedsontwikkeling en gestart met een nieuwe strategie werklocaties; • We hebben de belangen van de verenigingen kenbaar gemaakt aan de gebiedsteams en contacten gelegd over gezamenlijke opgaven; • Vereniging Ondernemend Haren, Stichting Dorpsfonds Haren en Vereniging van agrariërs in de voormalige gemeente Haren zijn samengevoegd tot de nieuwe ‘Bedrijvenvereniging Haren’ dat ondernemers beter kan bedienen en een beroep kan doen op financiële middelen uit het Ondernemersfonds Groningen.

44

Conclusie De samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven en de gemeente Groningen gaat goed. Aan elk bestuur van de bedrijvenverenigingen is een collega van Economische zaken toegevoegd zodat er nauw wordt samengewerkt. Er werden diverse gezamenlijke projecten opgepakt, de projecten hebben veelal te maken met de economische speerpunten, veiligheid en bereikbaarheid, beheer en onderhoud, marketing en promotie. We werken verder aan een effectievere invulling en samenhang tussen het Fonds Ondernemend Groningen, de bedrijvenverenigingen en de Koepel Economische Agenda.

2.3.2 Bedrijvigheid breed stimuleren We stimuleren bedrijvigheid in brede zin, gericht op het behouden van bestaande en stimuleren van nieuwe werkgelegenheid. We willen verdere groei en ontwikkeling van bedrijvigheid, gericht op een bestendige economische structuur, een gunstig vestigingsklimaat en voldoende werkgelegenheid in de gemeente en de regio. We ondersteunen bestaande ondernemers en faciliteren nieuwe bedrijven in het vinden van bedrijfsruimte, aankoop van grond, vergunningentrajecten, en het leggen van contacten, bijvoorbeeld met onderwijsinstellingen en bedrijvenverenigingen. Wat wilden we bereiken in 2020? We willen weten wat er speelt bij bedrijven en ondernemers. Om de vraag op te halen gaan wij met hen in gesprek. Accountmanagement is één van de belangrijkste onderdelen van een florerend ondernemersklimaat. We faciliteren bedrijven die zich nieuw in onze gemeente willen vestigen en ondersteunen werkgevers en ondernemers bij vragen op het gebied van bedrijfsvestiging (bedrijfsverplaatsingen), vernieuwing (zoals automatisering/digitalisering), innovatie (van product, proces of organisatie) en groei (bedrijfsontwikkeling, export). We stimuleren en faciliteren meer en intensievere contacten tussen onderwijsinstellingen op alle niveaus en MKB-bedrijven in alle branches.

We ondersteunen de agrarische sector in de uitdagingen die er op hen af komen en leggen de verbinding met Land- & Tuinbouw Organisatie (LTO) Noord. Ook willen we ondernemen met impact stimuleren. We versterken het ecosysteem rondom ondernemen met impact, jagen initiatieven aan en dragen bij aan projecten die ondernemerschap met sociaal maatschappelijke impact stimuleren. Met de afdeling inkoop ontwikkelen en implementeren we toepasbaar sociaal en maatschappelijk verantwoord inkoopbeleid. Waar mogelijk en zinvol verbinden we startende ondernemers met het start-up platform Founded in Groningen. In overleg met ondernemers onderzoeken we de mogelijkheden om een platform te creëren waar sociaal-maatschappelijke vraagstukken en ondernemers elkaar vinden. Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben intensief contact gehad met ons bedrijfsleven en indien nodig verder geholpen. Het is dit jaar wel heel anders verlopen in verband met het coronavirus. We hebben veel bedrijven verder kunnen helpen om te zoeken naar ondersteuning en regelingen; • MKB-ondernemers-avonden hebben we vooralsnog gestaakt omdat het belangrijkste onderdeel, het netwerken, in de huidige situatie niet goed uit de verf zou komen. Daar waar nodig hebben we wel ondersteuning geboden bij alternatieven.

Onlinebijeenkomsten zijn hier en daar met wisselend succes gehouden; • Lokaal inkopen gestimuleerd binnen de gemeente Groningen. Verschillende groepen die zich met export bezighouden met elkaar verbonden. Conclusie We hebben het afgelopen jaar veel geïnvesteerd in de relatie met de ondernemers in Haren en Ten Boer. De prioriteit is gelegd in relatiemanagement met Ondernemend Haren en Stichting Het Dorpsfonds. De MKBondernemersavonden hebben door het coronavirus helaas geen doorgang kunnen vinden. Daar waar nodig hebben we ondersteuning geboden bij alternatieven. 45

2.3.3 Aansluiting vraag en aanbod van werk bevorderen We streven naar een arbeidsmarkt waar werkgevers kunnen beschikken over de juiste arbeidskrachten en waar zoveel mogelijk mensen meedoen in een betaalde baan. We ondernemen of steunen activiteiten die werkgevers ondersteunen in hun personeelsbeleid. De mismatch op de arbeidsmarkt is een belangrijk aandachtspunt. Enerzijds omdat een betere match kan bijdragen aan de vraag naar personeel. Anderzijds doordat het vinden van een baan werkzoekenden onderdeel maakt van de samenleving en mogelijkheden geeft om uit een bepaald isolement te komen, zowel sociaal als economisch. Binnen het economisch domein hebben MBO en vakkrachten hoge prioriteit en besteden hier veel aandacht aan. Het beleid om mensen op weg te helpen naar de arbeidsmarkt is te vinden in Programma 1: Werk en inkomen. Wat wilden we bereiken in 2020? Samen met het (regionale) bedrijfsleven en onderwijsinstellingen willen we projecten en activiteiten organiseren en bevorderen die de werkgelegenheid stimuleren en voor een betere aansluiting zorgen: meer reguliere banen, maar bijvoorbeeld ook meer leerwerkplekken, stageplaatsen en garantiebanen.

Wat hebben we hier voor gedaan? • Projecten samen met het bedrijfsleven en kennisinstellingen ondersteunen/uitvoeren; • (Aankomende) talenten in contact brengen met Groningse bedrijven Zie ook beleidsveld 2.1.5:Talent en bedrijfsleven koppelen. • We zijn samen met Werk& Participatie, Zorginstellingen, UMCG, LifeCooperative, OTP en Onderwijsinstellingen gestart met een samenwerking rondom het vraagstuk van toenemende personele tekorten in de zorgsector. Dit gaan we verder uitbouwen; • In samenwerking met UWV een banenborrel georganiseerd voor de horeca waar geïnteresseerde werkzoekenden (verschillende doelgroepen onder andere WW-, WIA- en bijstandsgerechtigden) op een laagdrempelige manier kennis konden maken met horeca ondernemers in Groningen. Hier zijn succesvolle matches uit voortgekomen; • Het project Bouwen aan Partnerschap; hierin werken Werk& Participatie en Economische Zaken nauw samen om werkloosheid door het coronavirus te voorkomen, en werkzoekenden snel op weg te helpen; • Het project House of Skills: hierin werken Werk& Participatie en Economische Zaken nauw samen met de gemeente Amsterdam aan een innovatieve wijze van matching van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, op basis van skills in plaats van diploma’s. Dit met nadrukkelijke aandacht voor lager en middelbaar opleidingsniveau.

Zie ook beleidsveld 1.1.2: Werk; • In diverse projecten is er nadrukkelijke aandacht voor werkzoekenden en werkenden tot en met een MBO niveau bijvoorbeeld het project Baas Voor 1 Dag en de leercarrousels van het OTP; • De gemeente Groningen is ten behoeve van Alfa College en Noorderpoort College lid geworden van het Europese netwerk voor MBO’s: Xarxa FP; • Wij ondersteunen de organisatie van kennismakingsevenementen en evenementen op het gebied van loopbaanoriëntatie en beroepenoriëntatie door OTP voor meerdere sectoren. Hierin is ook veel aandacht voor vakkrachten. Conclusie We hebben de koppeling tussen talenten en het Groningse bedrijfsleven gefaciliteerd en gestimuleerd. Dit doen wij in samenwerking met de onderwijsinstellingen, studieverenigingen, Ondernemers trefpunt en Marketing Groningen op verschillende schaalniveaus.

2.3.4 Handelsrelaties met het buitenland bevorderen We willen Groningen uitbouwen tot een internationale kennisstad van betekenis en een sterke economische regio in Europa. We bevorderen de (internationale) samenwerking met het Groningse bedrijfsleven en helpen 46

mee om buitenlandse investeringen in Noord-Nederland uit te lokken. Het beleid om onze kennissectoren in internationaal perspectief te stimuleren en te profileren, vindt u in deelprogramma 2.1: Groningen kennisstad. Wat wilden we bereiken in 2020? In 2020 willen we verder inzetten op verduidelijking van onze eigen innovatieve doelen zodat we deze om kunnen zetten in Europese projectverwerving. Ook investeren we het komende jaar in de kwaliteit van onze eigen Europese samenwerking. Wat hebben we hier voor gedaan? • Onze internationale (handels) contacten voortgezet met Noord-Duitsland, Scandinavië en China (kwam door het coronavirus grotendeels stil te liggen); • Internationaal talent aangetrokken via buitenlandse Career Fairs; • Exportbevordering bij het bedrijfsleven, met andere partijen (zoals provincie en bedrijfsleven).

• Internationale/Europese projecten met het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen ontwikkeld en uitgevoerd; • Diplomatieke contacten, post en netwerken en beleidsbeïnvloeding ingezet voor inhoudelijke, gemeentelijke brede doelen en mogelijkheden tot samenwerking over grenzen heen geïnitieerd; • Aansluiting gezocht met andere (middel)grote steden in Nederland en Europa om in gezamenlijkheid internationale acties op te zetten, bijvoorbeeld middels Ambassades/Consulaten; en kennisdeling; • Samenwerking geïnitieerd met Provincie Groningen en kennisinstellingen in Groningen voor een eensgezinde aanpak om tot een betere externe internationale slagkracht te komen; • Gewerkt met een nieuwe internationaliseringsstrategie waarin onze ambities gemonitord worden, reflecties op hetgeen bereikt is en een vooruitblik naar wat Groningen en haar bedrijven/kennisinstellingen nodig hebben voor de komende jaren; • We werken met Oldenburg en Bremen aan een Roadmap “Digitalisering - Mobiliteit - Duurzaamheid” met als doel de Wonderregio, waar leefbaarheid en sociaaleconomische en verantwoorde groei centraal staan. Conclusie Een groot deel van de fysieke samenkomsten met internationale partners hebben we online kunnen organiseren. De Career Fair in Boston heeft in februari 2020 nog plaatsgehad en voor dit jaar staat de onlineversie op de rol.

De contacten met de Nordics zijn verder doorgezet en de voorbereidingen, in gezamenlijkheid met de Provincie, voor een inkomende missie in het najaar van 2021 zijn in gang gezet. Alles met de bedoeling Groningen nog meer op de kaart te zetten als internationale waterstof hoofdstad. We willen hier als gemeente een duidelijke ondersteunende rol in spelen.

2.3.5 Werken aan een goed aanbod werklocaties Op onze Groningse werklocaties, bedrijventerreinen, kantorenparken en locaties voor (grootschalige) detailhandel is meer dan de helft van de werkgelegenheid in de stad geconcentreerd. Een goed aanbod van werklocaties zijn een randvoorwaarde voor verdere economische groei en werkgelegenheid. We streven daarom naar een goed vestigingsklimaat. Hiermee versterken we de randvoorwaarden voor economische ontwikkeling. Door inzet op verbetering van ons vestigingsklimaat leveren we een belangrijke bijdrage aan onze leefkwaliteit en de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Wat wilden we bereiken in 2020? We willen een strategie opstellen voor onze werklocaties met daaraan gekoppeld een investeringsagenda. Tevens willen we de kwaliteit van onze werklocaties gaan monitoren met de Groningen City Monitor. Met onder andere Stadshavens en het Suikerfabriekterrein willen we gemengde ontwikkelzones ontwikkelen met ruimte voor werkgelegenheid. In samenwerking met 47

eigenaren/ondernemers en bedrijvenverenigingen willen we werklocaties verbeteren door middel van co-creatie en cofinanciering. Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben het raamwerk voor een nieuwe strategie op onze werklocaties neergezet; • In het kader van monitoring en onze nieuwe strategie werklocaties hebben we per werklocatie de meest recente beschikbare gegevens over indicatoren als leegstand, bedrijvigheid en werkgelegenheid verzameld om in 2021 gebiedsprofielen te gaan opstellen; • We hebben in kaart gebracht wat het potentieel ruimtelijk/economisch programma voor ontwikkelzones Stadshavens, Suikerzijde, Stationsgebied en Meerstad-EKZ is. Op basis daarvan wordt ruimte gereserveerd voor werkgelegenheid en startende bedrijvigheid (zoals broedplaatsen). Tevens hebben we een verkenning voor een ontwikkelstrategie voor werkgelegenheid per ontwikkelzone gedaan; • We zijn in goed overleg met de verschillende bedrijvenverenigingen uit onze gemeente om de werkgelegenheid op onze werklocaties te behouden en te versterken; • Er zijn projectopdrachten opgesteld voor Europapark en Scandinavische havens; • Met Campus Groningen is gewerkt aan integraal gebiedsmanagement voor Zernike Campus en de Healthy Ageing Campus. Er is een basis gelegd voor een mobiliteitsvisie voor Zernike. Voor wonen op Zernike Campus is een haalbaarheidsonderzoek gedaan en een locatiekeuze gemaakt.

• Praktisch geschoolde Groningers, vakkrachten en werkzoekenden met een beroepsopleiding vinden vaak werk op traditionele bedrijventerreinen. Ongeveer 23% van alle werkgelegenheid in Groningen is hier gevestigd. Dit betreft bijvoorbeeld de maakindustrie, het MKB en meer praktijkgerichte werkgelegenheid. In 2020 is de verkoop van kavels op de bedrijventerreinen ondanks de pandemie aangetrokken. De uitgifte van bedrijfskavels is zo hard gegaan, dat we eerder dan gepland gaan kijken naar de mogelijkheden voor uitbreiding van de voorraad bedrijventerrein. In het nieuw op te stellen beleidskader voor bedrijventerreinen en kantoorlocaties -de strategie werklocaties, vast te stellen in november 2021- doen we hiertoe voorstellen. Conclusie We hebben op dit beleidsveld in 2020 veel processtappen gezet om in 2021 de nieuwe strategie werklocaties vast te kunnen stellen. In vervolg daarop stellen we in samenwerking met de bedrijvenverenigingen investeringsagenda’s op.

2.3.6 Ontwikkeling ZZP en start-ups De economie verandert; het aandeel kleine bedrijven en ZZP’ers in de totale werkgelegenheid groeit. Werken kun je tegenwoordig overal; vanuit huis, in je wijk in de koffiecorner, op kantoor of in een oude fabriekshal. In een aantal sectoren, bijvoorbeeld de agrarische sector of bouw, was dit aandeel al hoog, maar het is ook gemakkelijker geworden om voor jezelf te beginnen. Groningen staat bovendien bekend als innovatieve stad, waar je als startup je ideeën, kennis en expertise, als je wilt, kunt uitproberen en opschalen. Wat wilden we bereiken in 2020? Het programma Founded in Groningen 2020-2022 verder concreet vormgeven en het startup- en scale-up ecosysteem blijven versterken. We willen de kennis, het innovatie-vermogen en activiteiten op het gebied van ondernemerschap vergroten, door de samenwerking tussen MKB, bedrijvenverenigingen en onderwijsinstellingen te stimuleren en uit te bouwen. Wat hebben we hier voor gedaan? • Gemeente Groningen, Startup Weekend Groningen, Studio Plakband, Appademic, YES!, NOO en Bossers & Cnossen hebben gezamenlijk #nottodaycoronavirus georganiseerd waarbij er in 26 uur durende sprints oplossingen werden bedacht voor sectoren die te kampen hadden met de coronamaatregelen; 48

• •

•

• • • •

In 2020 is de ‘Aanpak broedplaatsen’ vastgesteld om op structurele basis voldoende en betaalbare ruimte te bieden aan startende bedrijvigheid; Startup in Residence heeft ook in 2020 weer enkele succesvolle ideeën opgeleverd. Tijdens de editie Startup in Residence 2019-2020 hebben 5 startups deelgenomen aan het programma. In 2020 de samenwerking met Founded in Friesland aangegaan en vindt de editie 2020-2021 op Noordelijke schaal plaats; Via Groningen OPEN hebben vier private bedrijven een challenge in kunnen dienen en hier zijn drie passende startups aan gematched. Hierdoor kunnen gevestigde bedrijven en startups in de regio op een laagdrempelige en effectieve manier met elkaar in contact komen. Verbinden van startups aan investeerders via Startup Roulette; Ondersteuning van internationale startups door IWCN en Startup Visa; Faciliteren van (door) ontwikkeling van collectieve huisvestingswensen, broedplaatsen en versnellingsplekken; Het ondersteunen en faciliteren van ZZP'ers.

Conclusie Ondanks de coronamaatregelen konden veel projecten in een al dan niet aangepaste versie doorgaan op de drie pijlers kapitaal, talent & diversiteit en markt. Voorbeelden van deze projecten zijn: Startup in Residence, FounderTalks (via podcast), Groningen OPEN en #nottodaycoronavirus. Helemaal nu is het belangrijk dat dit soort projecten blijven draaien omdat deze inzetten op het beter verbinden, profileren, inzichtelijk maken en positioneren van het startup ecosysteem. Daarnaast is er gestart met samenwerking op Noord Nederlands gebied op projectniveau en is er meer ingezet op communicatie, door online in te spelen op relevante en handige content gerelateerd aan het coronavirus.

Deelprogramma 2.4: Overige economie en werkgelegenheid In dit deelprogramma worden voor een belangrijk deel de rente en afschrijving verantwoord die zijn gekoppeld aan ruimtelijk-economische projecten. Ook de resultaten grondzaken worden voor een groot deel verantwoord in dit deelprogramma. Concreet gaat het om de nog in exploitatie te nemen eigendommen, de ontwikkeling van bedrijfsterreinen en verhuurde kavels. Voor grondzaken is geen afzonderlijk deelprogramma opgenomen in de begroting. In Paragraaf 7: Grondbeleid worden alle resultaten grondzaken nader toegelicht. Daarnaast zijn er lasten opgenomen die te maken hebben met de uitvoering van het economische programma. Ook de jaarlijkse bijdragen aan de Regio Groningen-Assen en het Fonds Ondernemend Groningen maken hier onderdeel van uit.

Bijdrage verbonden partijen Euroborg NV Relevante beleidsinformatie

Beleidsrisico

Stichting TCN/SIG Relevante beleidsinformatie

Euroborg NV beheert het stadioncomplex en het in 2018 opgeleverde TopsportZorgCentrum (TsZC). Het TsZC is volledig verhuurd en de zorgverdieping is door Euroborg NV verkocht. De gebruikers van het TsZC zijn – naast FC Groningen met alle jeugd- en top teams – werkgeversorganisatie VNO-NCW en het Omnium (de titel waarachter het verlenen van zorg schuil gaat). Het is nog onduidelijk hoe lang de Coronamaatregelen van kracht blijven. Dit heeft veel invloed op de activiteiten (denk aan betaald voetbal).

Het doel van de stichting is het bevorderen van industrie, handel, nijverheid, ambacht en andere dienstverlening in of in de omgeving van Groningen. De stichting kan ter realisering van de doelstelling deelnemen in ondernemingen. Door het faillissement van TCN/SIG is de stichting niet meer actief. Opheffing is

49

Beleidsrisico Waterbedrijf NV Relevante beleidsinformatie

Beleidsrisico

in afwachting van de afwikkeling van het faillissement door de curator. Na afwikkeling wordt de stichting opgeheven. Geen.

De missie van Waterbedrijf Groningen is om als maatschappelijke onderneming de waterbelangen in de regio duurzaam veilig te stellen. Waterbedrijf Groningen is niet alleen een leverancier van verschillende soorten water, maar levert ook een bijdrage aan zaken als volksgezondheid, natuurbehoud, het creëren van duurzame bronnen, bestuurlijke vraagstukken, ruimtelijke ordening, werkgelegenheid en innovatie. Het openbaar belang wordt vertegenwoordigd door de levering van drinkwater aan ruim 280.000 woningen en bedrijven in de provincie Groningen en in Tynaarlo (Drenthe). Waterbedrijf Groningen is samen met de gemeente Groningen voor 50% aandeelhouders in Warmtestad BV. Geen.

Enexis holding/belang elektriciteitsproductie EPZ Relevante beleidsinformatie Het publieke belang van Enexis betreft het (doen) distribueren en het (doen) transporteren van energie, zoals elektriciteit, gas, warmte en (warm) water. Om de energietransitie tot een succes te maken dient Enexis haar investeringen fors op te schroeven. Naar verwachting is er tot 2030 een extra investeringsbedrag van 1,7 miljard nodig. Beleidsrisico Als de in het kader van de energietransitie benodigde investeringen niet snel genoeg worden uitgevoerd, dan kan dat de energietransitie vertragen. Community Network Noord-Nederland (CNNN) BV Relevante beleidsinformatie Op dit moment wordt het contract voor overname van Gronet door CNNN opgesteld. De daadwerkelijke overdracht van het netwerk zal plaatsvinden in 2021. Beleidsrisico Geen. WarmteStad holding BV Relevante beleidsinformatie

Het openbaar belang betreft een zelfstandig warmtebedrijf dat zorgt voor duurzame warmte en/of koude voor de gemeente op een verantwoorde wijze en daarmee wezenlijk bijdraagt aan een energie neutraal Groningen in 2035. De kernwaarden van WarmteStad zijn duurzaam, betaalbaar en lokaal. In juni 2019 heeft de gemeenteraad het definitieve voorstel voor het uitvoeren van het project Noordwest vastgesteld. Het besluit betreft de bouw van een nieuwe duurzame warmtecentrale, waarbij gebruik wordt gemaakt van restwarmte van de twee nabij gelegen datacenters, de aanleg van een leidingnetwerk in de wijken Zernike, Paddepoel, Selwerd, Vinkhuizen en Kostverloren en het aansluiten van woningen en anderen gebouwen tot in totaal 10.600 woningequivalenten. De bouw en aanleg is volop in uitvoering en ligt op schema om de doelen in de Business Case te halen.

Beleidsrisico’s in relatie tot de verbonden partij

WarmteStad beheert op dit moment naast het Warmtenet Noordwest ook drie collectieve WKO projecten in de gemeente Groningen op het Europapark, in het Ebbingekwartier en in de Grunobuurt. Voor de risico's met betrekking tot de waardering van de deelneming en uitstaande leningen hebben wij een reservering opgenomen in ons weerstandsvermogen. De risico's worden nader toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

50

Stichting Ondernemerstrefpunt Relevante beleidsinformatie De stichting heeft tot doel om het contact tussen organisaties en instellingen in het onderwijs, het bedrijfsleven en de lokale overheid te bevorderen, waardoor het onderwijs en de behoeftes van het bedrijfsleven beter op elkaar worden afgestemd. Beleidsrisico Geen. GR Eems-Dollard Regio (EDR) Relevante beleidsinformatie

Beleidsrisico GR Omgevingsdienst Relevante beleidsinformatie

Beleidsrisico

De Eems Dollard Regio (EDR) is een openbaar lichaam voor grensoverschrijdende samenwerking. Wij zijn lid van de EDR net als één van de ongeveer 100 andere voornamelijk gemeentelijke leden uit Noord-Nederland en Niedersachsen die lid zijn. De EDR heeft als voornaamste taak om grensoverschrijdende projecten te stimuleren en Europese subsidies in dat verband te verstrekken. Geen.

De Omgevingsdienst Groningen is een uitvoeringsorganisatie op het gebied van de vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) van én voor de provincie en alle gemeenten in de provincie Groningen sinds november 2013. Op dit moment wordt discussie gevoerd over een ander financieringsmodel en over het inbrengen van extra taken. Het inbrengen van deze extra taken is wettelijk verplicht, maar de exacte omvang, wijze van uitvoering hiervan en de bijbehorende kosten staan nog niet vast. Het uitgangspunt is om op basis van de wetgeving en overeenstemming tussen Omgevingsdienst, provincie en gemeenten het (wettelijk) takenpakket vast te stellen en dat te vertalen in producten, activiteiten en geld, waardoor een omschakeling plaatsvindt van de huidige inputfinanciering naar outputfinanciering (op begrotingsbasis). Naar verwachting kan de nieuwe systematiek met ingang van 2022 starten.

Vereniging van gemeenten aandeelhouders Enexis Noord-Nederland (VEGANN) Relevante beleidsinformatie De vereniging behartigt de belangen van de gemeentelijke Enexisaandeelhouders in Noord-Nederland. Beleidsrisico Geen.

Voor meer informatie over de verbonden partijen zie paragraaf 6: Verbonden partijen.

Wat heeft het gekost? In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 250 duizend euro. Deelprogramma (bedragen x 1.000 euro) Lasten

Primitieve begroting

Actuele begroting

Rekening 2020

Verschil

02.1 Groningen Kennisstad

2.127

2.451

3.243

-792

02.1.1 Samenw. met kennisinstellingen

1.125

1.293

847

446

02.1.2 Fac. gez. kennis-innovatieproj

503

659

1.147

-488

02.1.3 Samenw. Verst. Kennis en innov

100

100

0

100

02.1.4 (Inter)nat. Promoten kennissec

399

399

1.250

-851

02.2 Aantrekkelijke stad

3.238

2.633

3.121

-489

02.2.1 Samenwerken met binnenstadondernemers.

350

350

416

-66

51

02.2.2 Bevorderen toerisme

2.113

1.506

2.097

-591

02.2.3 Binnenstadontwikkeling

99

99

3

96

02.2.5 Warenmarkten en standplaatsen

677

678

605

73

1.368

1.368

1.053

315

02.3.1 Samenwerken met bedrijvenver.

787

787

626

161

02.3.2 Bedrijvigheid breed stimuleren

581

581

428

153

02.3.6 Ontwikkeling ZZP en start-ups

0

0

0

0

02.4 Overig econ en werkgelegenheid

22.341

22.582

21.925

658

02.4.1 Overig economie en werkgelegen

22.341

22.582

21.925

658

Totaal Lasten

29.074

29.034

29.343

-309

02.1 Groningen Kennisstad

625

781

1.933

1.152

02.1.1 Samenw. met kennisinstellingen

625

625

625

0

02.1.2 Fac. gez. kennis-innovatieproj

0

156

333

177

02.1.4 (Inter)nat. Promoten kennissec

0

0

975

975

1.117

1.117

1.068

-49

02.3 Bedrijvige stad

Baten

02.2 Aantrekkelijke stad 02.2.1 Samenwerken met binnenstadondernemers. 02.2.2 Bevorderen toerisme

0

0

12

12

231

231

266

35

02.2.3 Binnenstadontwikkeling

0

0

0

0

02.2.5 Warenmarkten en standplaatsen

886

886

790

-96

02.3 Bedrijvige stad

24

24

50

26

02.3.1 Samenwerken met bedrijvenver.

0

0

32

32

02.3.2 Bedrijvigheid breed stimuleren

24

24

18

-6

02.4 Overig econ en werkgelegenheid

4.981

4.982

14.334

9.352

02.4.1 Overig economie en werkgelegen

4.981

4.982

14.334

9.352

Totaal Baten

6.747

6.905

17.386

10.481

Totaal Saldo voor bestemming

22.328

22.130

11.957

10.172

Totaal toevoegingen

207

815

815

0

Totaal onttrekkingen

28.202

28.302

26.802

1.500

Totaal saldo na bestemming

-5.668

-5.357

-14.030

8.673

Reserve mutaties

52

Financiële toelichting 2.1 Groningen kennisstad (Bedrag x 1.000 euro)

Lasten

Baten

Saldo

-792

1.152

360

Akkoord van Groningen (V 446 duizend euro) Het Akkoord van Groningen is het samenwerkingsverband tussen de Gemeente Groningen, RUG, Hanzehogeschool en het UMCG. De partners werken samen om Groningen als kennisstad te profileren en de economische ontwikkeling van Groningen te bevorderen. Over het jaar 2020 is het resultaat op dit samenwerkingsverband 446 duizend euro voordelig. Subsidieprojecten (geen afwijking) Voor een tweetal meerjarige Europese subsidieprojecten (Blockchain in Government en Like!) hebben we in 2020 middelen ontvangen die niet waren begroot. Voor deze projecten fungeert de gemeente Groningen als trekker en is daarom verantwoordelijk voor het verdelen van de subsidiegelden naar de overige partners binnen de projecten. De niet-bestede nog te verdelen subsidiemiddelen zijn verrekend met de balanspost vooruit ontvangen inkomsten. Bij de verantwoording in de jaarrekening leidt dit zowel tot hogere lasten als hogere baten van 901 duizend euro. Overige (N 86 duizend euro) De overige verschillen tellen op tot een nadeel van 86 duizend euro. 2.2 Aantrekkelijke stad

Lasten

Baten

Saldo

(Bedrag x 1.000 euro)

-489

-49

-538

Kapitaallasten Forum/VRIJDAG (N 608 duizend euro) In december 2020 heeft de raad besloten de incidentele vrijval voor het jaar 2020 op de kapitaallasten bouwexploitatie Forum (277 duizend euro) en de incidentele vrijval op de kapitaallasten Forum en parkeergarage project Grote Markt oostzijde/Groninger Forum (331 duizend euro) in te zetten voor de herhuisvesting van VRIJDAG. Deze vrijval wordt verantwoord binnen deelprogramma 2.4 Overige economie en werkgelegenheid. Overige (V 70 duizend euro) De overige verschillen tellen op tot een voordeel van 70 duizend euro. 2.3 Bedrijvige stad

Lasten

Baten

Saldo

(Bedrag x 1.000 euro)

315

26

341

Intensiveringsmiddelen Ruimtelijke Economie (V 207 duizend euro) Door de coronacrisis was de tijd voor afstemming met de diverse stakeholders beperkt. Hierdoor kon slechts een deel van de beschikbare middelen worden besteed aan de verdere ontwikkeling van werklocaties en economische centra. Overige (V 134 duizend euro) De overige verschillen tellen op tot een voordeel van 134 duizend euro. 2.4 Overige economie en werkgelegenheid (Bedrag x 1.000 euro)

Lasten

Baten

Saldo

658

9.352

10.010

Grondzaken (V 8,5 miljoen euro) In 2020 hebben we een voordelig resultaat op Grondzaken gerealiseerd. Hiervan verantwoorden we ruim 8,5 miljoen euro binnen dit deelprogramma. De belangrijkste oorzaken zijn gelegen in diverse waarderingseffecten en hogere verkoopopbrengsten van gronden buiten de grexen. In de begroting 2020 hadden we 1,5 miljoen euro opgenomen voor afboekingen boekwaarde bij de aankoop van onrendabele gronden. Eind 2020 is gebleken dat deze afboekingen niet nodig waren. In de realisatie bij de jaarrekening is dit voordeel al verrekend met de algemene reserve omdat is afgezien van de betreffende onttrekking aan deze reserve. Dit is conform de met de raad afgesproken werkwijze in de kadernota Weerstandsvermogen 2020, waar de nota Reserves en voorzieningen onderdeel van uitmaakt. Normaliter is de begrote reserve-onttrekking gelijk

53

aan de gerealiseerde onttrekking. In dit geval is dat niet zo. Binnen dit deelprogramma ontstaat daardoor een voordeel, dat wegvalt tegen het nadeel bij de reservemutaties in dit programma. Voor een nadere onderbouwing van deze resultaten verwijzen wij naar paragraaf 7: Grondbeleid. Vrijval kapitaallasten (V 1,6 miljoen euro) In de begroting houden we rekening met de ruil van incidentele met structurele middelen. We spelen incidentele middelen vrij die zijn bestemd voor investeringen door de kapitaallasten structureel te dekken in de begroting. In 2020 was een deel van deze investeringen nog niet gereed waardoor er minder kapitaallasten zijn gerealiseerd. De vrijval van dit kapitaallastenbudget is deels ingezet voor de herhuisvesting van VRIJDAG, verantwoord binnen deelprogramma 2.2.Aantrekkelijke stad. Overige (N 95 duizend euro) De overige verschillen tellen op tot een nadeel van 95 duizend euro.

Financiële risico's & ontwikkelingen Risico's Voor een totaal overzicht van de risico's zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de ontwikkelingen zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

54

Programma 3: Onderwijs Het verzorgen van onderwijs is in Nederland primair de verantwoordelijkheid van schoolbesturen. Als gemeente faciliteren we het onderwijs en hebben we een aantal wettelijke taken rondom het onderwijs: zorgen voor huisvesting, leerlingenvervoer, toezien op naleving van de leerplicht en op basis van onze verantwoordelijkheid voor jeugdhulp het bieden van passende ondersteuning, jeugdhulp, aan leerlingen in het onderwijs. De gemeente Groningen stelt zich ten doel in het onderwijs iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen te bieden; achterstanden proberen we al op jonge leeftijd te voorkomen en segregatie proberen we tegen te gaan. We willen dat alle peuters met een goede start aan het basisonderwijs beginnen en bieden ze samen met onze peutervoorzieningen op speelse wijze een stimulerend programma. Samen met de schoolbesturen werken we aan onderwijs dat goed op elkaar aansluit, dat aansluit bij de leerlingen en tegemoetkomt aan de vraag op de arbeidsmarkt. Hiermee willen we kinderen en jongeren optimaal uitdagen zich te ontwikkelen en hen zo goed mogelijk voor te bereiden op de toekomst. Betere kansen creëren we ook door onderwijs te verbinden met andere maatschappelijke activiteiten en voorzieningen onder meer op het gebied van sport, cultuur, techniek, maar ook wat betreft (preventieve) ondersteuning en jeugdhulp en WMO.

Doelstelling en relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Jaarverslag Leerplicht en RMC 2019-2020 + bijlage Kadernotitie Transformatieagenda Jeugdhulp Groninger gemeenten 2018-2020 Verordening leerlingen vervoer gemeente Groningen 2019 Beleidsplan "Voor alle jonge kinderen gelijke kansen 2019-2023" (2018) Kwaliteitskader voorschoolse en vroegschoolse voorzieningen in Groningen (2018) Thuiszitterspact (2018) Strategische koers Vensterschool 2019 (2018) Onderwijsagenda Gemeente Groningen 2020+ + bijlage: Goed onderwijs voor iedereen Maatschappelijk Akkoord - sociale inclusie in het onderwijs 2020

Relevante ontwikkelingen Corona heeft in 2020 een grote invloed gehad op ons maatschappelijk leven. Scholen en opvang zijn voor kortere of langere tijd gesloten geweest. Het onderwijs en de kinderopvang hebben hard gewerkt in het realiseren van noodopvang voor kinderen van ouders met een cruciaal beroep en kwetsbare kinderen. Deskundigheidsbevordering van beroepskrachten en het betrekken van ouders bij de educatie van hun kinderen zijn nagenoeg stil komen te liggen. Het ontwikkelen van nieuwe manieren voor het geven van onderwijs heeft veel aandacht gevraagd van onze partners. Tegelijkertijd hebben we met onze partners wel een aantal belangrijke stappen gezet om de doelen van het onderwijsprogramma te realiseren. Maatschappelijk Akkoord Samen met partners in de kinderopvang en het onderwijs willen wij stevig inzetten op het tegengaan van segregatie en bevorderen van gelijke kansen voor alle kinderen. In oktober 2020 hebben wij samen met de partners het Maatschappelijk Akkoord voor sociale inclusie in het onderwijs ondertekend. In het Maatschappelijk Akkoord zijn initiatieven opgenomen die moeten bijdragen aan het bevorderen van gelijke kansen en sociale inclusie.

Dit loopt uiteen van een pilot gebiedsgerichte informatievoorziening en voorlichting tot een taskforce aanmeldprocedures en tot vriendschapsscholen die gezamenlijke voor- en naschoolse activiteiten organiseren om contacten tussen leerlingen uit verschillende buurten aan te moedigen. De in 2020 gemaakte afspraken in de 55

uitvoeringsagenda van het Akkoord hebben betrekking op het primair onderwijs en de kinderopvang. In 2021 zullen ook afspraken met het voortgezet, middelbaar -en hoger onderwijs gemaakt gaan worden. Investering duurzame onderwijshuisvesting We hechten aan goede onderwijshuisvesting. Het integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP)”investeren in onderwijs” is in 2020 vastgesteld. Daarin hebben gemeente en schoolbesturen gezamenlijk een route bepaald om in de komende 20 jaar de kwaliteit van de onderwijshuisvesting (fors) te verbeteren. Het doel is toekomstbestendige, passende en duurzame schoolgebouwen. Dit jaar zijn we gestart met de uitvoering van het IHP. Geletterdheid Als centrumgemeente hebben we samen met de andere gemeenten in de arbeidsmarktregio een regionaal plan van aanpak laaggeletterdheid opgesteld om deze aanpak verder te versterken. Onderwijsagenda De combinatie van het bestaande beleid met nieuwe ontwikkelingen als het Maatschappelijk Akkoord en de Verlengde Schooldag is gebundeld in de onderwijsagenda. Met deze onderwijsagenda “Goed onderwijs voor iedereen – een leven lang gelijke kansen” brengen we een duidelijke focus aan in ons beleid voor de komende jaren aan de hand van drie actielijnen.

Het betreft het versterken van de kwaliteit van ons onderwijs, het inzetten van onderwijs om gelijkheid van kansen te bevorderen, en om een duurzame cultuurverandering van een leven lang leren te realiseren.

Deelprogramma 3.1: Onderwijskansen In het deelprogramma Onderwijskansen bundelen we ons beleid gericht op het creëren van optimale onderwijsvoorwaarden en –voorzieningen. We willen dat alle kinderen en jongeren in Groningen zich naar eigen aard en talent ontplooien en zich probleemloos ontwikkelen. We willen kansengelijkheid in het onderwijs bevorderen. Daarmee willen we al vroeg beginnen; voordat de kinderen naar de basisschool gaan. Ook zien we ze graag opgroeien tot verantwoordelijke burgers en goed voorbereid op de arbeidsmarkt komen. We willen bijdragen aan kwalitatief goed onderwijs dat goed op elkaar aansluit. Dit onderwijs biedt de ondersteuning die aansluit bij de leerlingen en tegemoetkomt aan de vraag op de arbeidsmarkt. Het daagt kinderen en jongeren optimaal uit om zich te ontwikkelen en bereidt hen zo goed mogelijk voor op de toekomst. Het vergroten van de kansengelijkheid en het verkleinen van de segregatie binnen het onderwijs hebben we met een groot deel van de onderwijsinstellingen – van voorschoolse instellingen tot en met de Rijksuniversiteit Groningen vastgelegd in het Groninger Onderwijspact 2013. Beleidsvelden • Kansen en kwaliteitsbewaking • Nieuwe impuls vensterschool • Volwasseneneducatie • Onderwijshuisvesting • Talentontwikkeling Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten.

Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Effectindicator(en) Gemiddelde score begrijpend lezen groep 8 - Landelijk - Groningen

56

Behaald 2019

Beoogd 2020

Behaald 2020 *)

55,0 66,5

=> landelijke gemiddelde

207,0 214,4

Gemiddelde score rekenen groep 8 - Landelijk 112,0 => landelijke 274,0 - Groningen 113,8 gemiddelde 277,7 % kinderen verwezen naar: **) - Praktijkonderwijs 6 (3) => landelijke - VMBO BBL/KBL 19 (20) gemiddelde - VMBO TL 17 (21) - Havo/VWO 58 (56) *) De cijfers van de gemiddeld behaalde score voor taal en rekenen van dit jaar zijn niet te vergelijken met die van 2019. Reden hiervoor is dat Cito haar toetsen heeft aangepast en een andere normering heeft gebruikt. **) Tussen de haakjes staat de landelijke score vermeld.

3.1.1 Kansen en kwaliteitsbewaking Met het Kansenbeleid richten we ons in de eerste plaats op de jongste burgers van de gemeente. We bieden voorzieningen om (taal-)ontwikkelingsachterstanden te voorkomen en zo vroeg mogelijk aan te pakken. Deze voorzieningen sluiten naadloos aan bij de inzet van maatregelen vanuit het rijk zodat alle kinderen de kans krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. Binnen dit beleidsterrein is ook ons kwaliteitstoezicht op de voorschoolse voorzieningen en gastouderopvang ondergebracht. In 2020 heeft het rijk extra middelen beschikbaar gesteld om het toezicht op de gastouderopvang uit te breiden. Het rijk heeft een nieuwe landelijke gewichtenregeling ontwikkeld voor het onderwijskansenbeleid, op basis waarvan gemeenten en scholen rijksmiddelen ontvangen om verwachte onderwijsachterstanden weg te werken. De nieuwe regeling is ingevoerd vanaf het schooljaar 2019-2020. De extra middelen zijn toegevoegd aan het budget onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Met ingang van 2020 is het aanbod voor- en vroegschoolse educatie (VVE) voor de gemeente Groningen uitgebreid naar 16 uur per week. Dit aanbod was al beschikbaar voor alle peuters van 2 tot 4 jaar in de voormalige gemeente Groningen, maar is dat na de harmonisatie van het gemeentelijk VVE-beleid ook voor de nieuwe gemeente Groningen.

We zetten in op kwalitatief hoogwaardige VVE- kinderopvang voor alle peuters. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat de inzet van VVE-programma’s, VVE-geschoolde pedagogisch medewerkers en groepsleerkrachten met ondersteuning van een HBO-geschoolde VVE-coach effectief zijn. Dit effect geldt voor peuters met en zonder VVE-indicatie. Extra middelen zijn daarvoor toegevoegd aan het budget onderwijsachterstandenbeleid (OAB). In 2020 hebben wij ons beleid voortgezet en hebben we ons, naast de uitbreiding van het aantal uren, ook op de uitbreiding van het bereik van het aantal kinderen gericht. We willen: • Dat alle kinderen en jongeren in Groningen zich naar eigen aard en talent ontplooien, opgroeien tot verantwoordelijke burgers en goed voorbereid op de arbeidsmarkt komen; • Dat kinderen een doorgaande ontwikkelingslijn volgen; • Voorschoolse voorzieningen en gastouderopvang van goede kwaliteit. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren % gebruik VVE-programma’s door Voor- en Vroegschoolse- doelgroep

Behaald 2019 92%

57

Beoogd 2020 95%

Behaald 2020 93%

% leerwinst groep 2 ten opzichte van 68% 80% 57,7% landelijk gemiddelde *) % geïnspecteerde locaties 100% 100% 75% kinderopvang **) *) De gemiddeld behaalde leerwinst is bepaald aan de hand van de middentoets in groep 2 en niet de eindtoets. Hierdoor is de leerwinst bepaald over een half schooljaar en niet het hele schooljaar. De cijfers van de afgelopen twee jaren zijn daardoor niet met elkaar te vergelijken. **) Dat er een kwart minder locaties geïnspecteerd is, is een direct gevolg van de corona-pandemie.

Wat wilden we bereiken in 2020? • Inzetten op het verhogen van het bereik van onze geïndiceerde peuters. Ons voorschoolse aanbod voor meer peuters toegankelijker maken en daarbij op meerdere plekken in de gemeente Groningen het aantal uren verhogen naar minimaal 8 en maximaal 16 uur. Voor het toeleiden van de peuters naar de voorschoolse educatie de belangrijke rol van de jeugdgezondheidszorg (JGZ) en het WIJ-team behouden; • Een kwaliteitsimpuls geven op basis van het kwaliteitskader voor -en vroegschoolse educatie. De tot nu toe opgedane kennis en ervaringen van onze grootste kinderopvangpartners verder verspreiden over de gemeente Groningen. Samen met onderwijs en opvang blijven inzetten op de verdere kwaliteitsverbetering van de VVE-professionals, onder andere door de inzet van een VVE-coach of het bieden van mogelijkheden voor scholing van de leerkracht in de schakelgroep; • Voorschoolse educatie loopt door in vroegschoolse educatie in het basisonderwijs. Naast de inzet op de voorschoolse instellingen daarom samen met het basisonderwijs blijven inzetten op uitbreiding en kwaliteitsverbetering van vroegschoolse educatie in de schakelgroepen.

Met als doel betere resultaten voor de (doelgroep) kleuters; • Komen tot nieuwe en meer passende resultaatafspraken; • Tot slot, blijven inzetten op het verstevigen van een doorgaande ontwikkelingslijn voor kinderen, dus een intensievere samenwerking tussen voorschoolse instellingen en het onderwijs, gekenmerkt door gezamenlijke visie en doelen. Wat hebben we hier voor gedaan? • In 2020 hebben twee kinderopvangorganisaties gekozen om zich te laten registreren als locatie voor Vooren Vroegschoolse Educatie (VVE). Hierdoor is de spreiding van het aantal VVE-locaties vergroot en daarmee de kans dat elk kind met een VVE- indicatie een geschikte VVE-locatie vindt. In de toeleiding van de doelgroep zijn de afspraken tussen de WIJ en JGZ opnieuw aangehaald; • In 2020 hebben we promotiemateriaal ontwikkeld in samenwerking met de voorschoolse voorzieningen. Tot de lockdown in 2020 is dit materiaal verspreid bij kinderopvanginstellingen en consultatiebureaus. Verdere verspreiding is niet gelukt. Ook bij de Vensterscholen, Vluchtelingenwerk, KCC en WIJ zou promotiemateriaal worden gebracht. Zodra het mogelijk is wordt deze inzet hervat; • De scholing van de pedagogisch medewerkers en leerkrachten is gedurende de coronacrisis omgevormd van fysieke naar digitale scholing. Deze transformatie heeft tijd nodig gehad.

Hierdoor is niet alle scholing die stond gepland in 2020 uitgevoerd; • In 2020 is er een start gemaakt met het maken van nieuwe resultaatafspraken met het basisonderwijs, maar door de coronacrisis vindt de afronding daarvan plaats in 2021. Met deze afspraken wordt vastgelegd welke resultaten de inspanningen vanuit het onderwijsachterstandenbeleid op moeten leveren. Ook de kinderopvangorganisaties zijn betrokken bij dit proces; • Nadat de scholen in mei 2020 weer open zijn gegaan, is er extra ingezet op het inhalen van de opgelopen onderwijsachterstanden. Deels is dit gedaan door het opzetten van inhaalprogramma's op school en deels door het organiseren van zomerscholen en inzetten op extra onderwijsaanbod in de verlengde schooldag. Deze activiteiten hebben er aan bijgedragen dat een deel van de opgelopen achterstanden is weggewerkt; • Samen met WIJ Groningen is gekeken naar creatieve manieren om ouders te bereiken en te betrekken bij het VVE-thuis programma. WIJ-medewerkers hebben hierbij fietsrondes door de stad gemaakt of hebben 58

op het schoolplein activiteiten georganiseerd. Dat de ouderbetrokkenheid vanwege de coronacrisis erg moeilijk tot stand is gekomen mag duidelijk zijn. Zie ook beleidsveld 4.1.3: Positief opgroeien. Conclusie De impact van de corona crisis op de uitvoering van de plannen is groot geweest. VVE-programma's zijn tijdens de lockdown niet uitgevoerd, ouders konden nauwelijks deelnemen aan het VVE-thuis programma, scholing is uitgesteld, eindtoetsen zijn niet afgenomen en een kwart minder kinderopvanglocaties zijn geïnspecteerd. Maar er zijn ook veel activiteiten wel uitgevoerd. Er is een start gemaakt met het maken van nieuwe resultaatafspraken, zomerscholen zijn georganiseerd en ten opzichte van 2019 zijn iets meer doelgroepkinderen toegeleid naar een VVE-locatie. Ook is het aantal VVE-locaties toegenomen en is een start gemaakt met de promotie van het 16-uurs aanbod. Vanaf maart heeft de kinderopvang samen met het onderwijs gezorgd voor de noodopvang van kinderen waarvan ouders een cruciaal beroep hebben en kwetsbare kinderen. Dit heeft ook gezorgd voor een betere samenwerking tussen de verschillende organisaties.

3.1.2 Nieuwe impuls vensterschool In 2013 verscheen het ambitiedocument Nieuwe impuls Vensterscholen. Vanaf dat moment voert het onderwijs de regie op de samenwerking met partners in de wijk en werken scholen aan vier voor de vensterschool kenmerkende thema’s. In 2018 is samen met de partners een vernieuwde strategische koers voor de Vensterschool voor de komende jaren bepaald. De Vensterschool is het instrument om in en na schooltijd uitvoering te geven aan Positief opgroeien voor kinderen van 0 tot ongeveer 13 jaar en aan Een leven lang leren. Onder leren verstaan we dan niet alleen formeel leren in schoolverband, maar evenzeer het informeel leren, door bijvoorbeeld deelname aan educatieve activiteiten of aan activiteiten gericht op talentontwikkeling. De volgende resultaten willen we bereiken met de inzet van de Vensterschool: • Een gedeelde pedagogische visie (fundament) en een sociaalpedagogisch en veilig schoolklimaat; • Een doorgaande ontwikkelingslijn van 0-13 jaar voor alle kinderen met daarbij extra aandacht voor kinderen met risico op ontwikkelingsachterstanden en het tegengaan van segregatie; • Een doorgaande lijn op het gebied van preventie, ondersteuning en aansluiting jeugdhulp – onderwijs met aandacht voor vroeg signalering en vroeg interventie; • Educatief partnerschap met ouders en kinderen (ouder- en kind participatie).

De brugfunctie speelt een belangrijke rol bij het realiseren van deze resultaten door een ‘brug’ te slaan tussen school en thuissituatie (gezin en ouders) en tussen school en wijk (zoals actieve toeleiding van met name kansarme kinderen naar activiteiten die bijdragen aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien van kinderen). Zie ook beleidsveld 4.1.3: Positief opgroeien. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie indicatoren

Behaald 2019 70%

% vensterscholen

Beoogd 2020 70%

Behaald 2020 70%

Wat wilden we bereiken in 2020? • Een intensieve samenwerking rond kinderen van 0-13 jaar in de Vensterschool en in de wijk; • De vensterschool als pedagogische (inclusieve) voorziening van kinderopvang en onderwijs die aansluit bij de ontwikkelbehoefte van kinderen, met extra aandacht voor kinderen met (risico op) 59

• •

ontwikkelingsachterstanden (dit is onder andere te bepalen op basis van de nieuwe achterstandsscores die door het rijk ontwikkeld zijn); De Vensterschool als kernpartner in het sociaal domein en bij Positief Opgroeien in de wijk; Ouders en kinderen die nauw betrokken zijn en een actieve rol spelen bij ontwikkelingen in de Vensterschool.

Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben samen met onze partners gewerkt volgens de nieuwe strategische koers voor de vensterscholen; • We hebben scholen en kinderopvang gestimuleerd en ondersteund om zich te ontwikkelen tot Vensterscholen; • We hebben Vensterscholen, naast kansenbeleid, brugfunctie, sociaalpedagogisch en veilig klimaat en gezonde voeding, opgenomen in ons bredere Programma van Eisen Positief opgroeien in de vensterschool; • We hebben de nadere subsidieregels voor de vensterscholen geharmoniseerd. Zie ook beleidsveld 4.1.3: Positief opgroeien Conclusie Het aantal Vensterscholen is de afgelopen jaren stabiel. Met onze aangescherpte strategische koers uit 2018 en het Programma van Eisen Positief opgroeien in de vensterschool hebben we, naast het stimuleren en ondersteunen van de Vensterschool als Integraal Kind Centrum, de rol en positie van de Vensterschool als samenwerkingspartner in de wijk versterkt. De Vensterschool is, naast het WIJ-team en de Jeugdgezondheidszorg, een van de kernpartners binnen Positief Opgroeien in de wijk. Samen met andere partners werken de Vensterscholen aan het ontwikkelen van preventieve ondersteuningsnetwerken voor jeugd in de wijk met als doel een optimale ontwikkeling van (kansarme) kinderen in de opvang, de school, het gezin en de vrije tijd.